Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:3

Διότι ο θάνατος ήταν ίδιον του σώματος· και όπως ακριβώς ο θάνατος είναι ίδιον του σώματος, έτσι και στη σωματική παρουσία θα ανήκε ως ίδιον το ρητό: «Ο Κύριος με έκτισε αρχή των οδών του». Διότι, αφού ο Σωτήρας κτίστηκε με αυτόν τον τρόπο κατά σάρκα και έγινε η αρχή όσων ανακτίζονται, και αφού κατέχει ως δική μας απαρχή την ανθρώπινη σάρκα την οποία προσέλαβε, ακολούθως μετά από αυτόν κτίζεται και ο μελλοντικός λαός, καθώς λέει ο Δαβίδ: «Ας γραφτεί αυτό για άλλη γενεά, και ο λαός που κτίζεται θα αινέσει τον Κύριο»· και πάλι στον εικοστό πρώτο ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά· και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του σε λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο εποίησε ο Κύριος». Διότι δεν πρόκειται πια να ακούσουμε το: «Εκείνη την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα πεθάνετε»· αλλά το: «Όπου είμαι εγώ, θα είστε και εσείς»· ώστε να μπορούμε να λέμε: «Διότι δικό του ποίημα είμαστε, κτισθέντες για έργα αγαθά».

Διότι εάν, όπως έχει λεχθεί, ονομάζεται «απαρχή» εξαιτίας της ανάστασης από τους νεκρούς και εξαιτίας αυτής είναι ο ίδιος η αρχή, η δε ανάσταση έλαβε χώρα τότε που, φορώντας τη δική μας σάρκα, παρέδωσε τον εαυτό του στον θάνατο για χάρη μας, καθίσταται προφανές ότι και το λεγόμενο από αυτόν «με έκτισε ως αρχή των οδών» δεν είναι δηλωτικό της ουσίας του, αλλά της ενσώματης παρουσίας του. Διότι ο θάνατος ήταν χαρακτηριστικό ίδιον του σώματος. Και όπως ο θάνατος είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του σώματος, κατά παρόμοιο τρόπο και το λεγόμενο «με έκτισε ως αρχή των οδών του» θα αποτελούσε ίδιον της σωματικής παρουσίας. Διότι, καθώς ο Σωτήρας κτίστηκε κατ’ αυτόν τον τρόπο κατά σάρκα και έγινε η αρχή αυτών που ανακτίζονται και έχει τη δική μας απαρχή, την ανθρώπινη σάρκα που προσέλαβε, κατά συνέπεια μετά από αυτόν κτίζεται και ο μελλοντικός λαός, σύμφωνα με τα λόγια του Δαβίδ: «Ας γραφτεί αυτό για μία άλλη γενεά, και ο λαός που κτίζεται θα αινέσει τον Κύριο». Και πάλι στον εικοστό πρώτο ψαλμό: «Θα αναγγελθεί στον Κύριο η επερχόμενη γενεά, και θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του στον λαό που πρόκειται να γεννηθεί, τον οποίο εποίησε ο Κύριος». Διότι πλέον δεν θα ακούσουμε: «Την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα πεθάνετε», αλλά «Όπου είμαι εγώ, εκεί θα είστε και εσείς», ώστε να μπορούμε εμείς να λέμε: «Διότι δικό του ποίημα είμαστε, έχοντας κτιστεί» από αυτόν «για έργα αγαθά».

διασώζοντας από παντού το απολωλός, και επιδένοντας το συντετριμμένο, και ανορθώνοντας το πεσμένο· διότι αυτά ήταν έργα του καλού ποιμένα, που πρόθυμα δίνει την ψυχή του για τη σωτηρία των προβάτων. Στους μαθητές του βέβαια υποσχέθηκε λέγοντας: «Θα πορευθώ και θα σας ετοιμάσω τόπο, και πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω μαζί μου», δείχνοντας ότι και ο ίδιος ο ουρανός θα είναι προσβάσιμος στους αγίους, και διδάσκοντας ότι οι άνω μονές έχουν ετοιμαστεί για εκείνους που τον αγαπούν. Σε αυτούς όμως που επέλεξαν να του απειθούν, δίκαια και αναγκαία λέει: «Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε». Διότι ποιος άραγε θα ακολουθούσε ποτέ τον πανάγιο Χριστό, εάν δεν έχει αγαπήσει τον μέσω της πίστης καθαρισμό; Ή με ποιον τρόπο εκείνος που είναι ακόμη μολυσμένος, και που δεν έχει αποβάλει τον ρύπο των δικών του παθών, θα συνυπάρξει με τον φιλάνθρωπο Δεσπότη; «Τι κοινωνία υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους;», σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου; Διότι νομίζω ότι πρέπει να είναι άγιοι εκείνοι που θέλουν να λένε στον πανάγνο Θεό: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου». Αυτό το νόημα θεωρώ ότι βρίσκει ταιριαστή εφαρμογή και τώρα στο προκείμενο ρητό. Εάν όμως χρειάζεται, εξετάζοντάς το από διάφορες πλευρές, να πούμε και κάτι άλλο πάνω σε αυτά, δεν θα διστάσουμε να κάνουμε και αυτό. Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε.

Αν πάλι νομίζει κάποιος ότι δεν τα λέμε με τον καλύτερο τρόπο, ας έρθει να μας αποδείξει ότι ο εκ Θεού Λόγος πέθανε κατά το μέτρο που νοείται ως Θεός, πράγμα που είναι αδύνατον, ή μάλλον και μόνο να το σκεφτεί κανείς είναι ασεβές. <Στο σπίτι του Πατέρα μου υπάρχουν πολλές κατοικίες· αν δεν υπήρχαν, θα σας έλεγα ότι πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο· και εάν πάω και σας ετοιμάσω τόπο, θα έρθω πάλι και θα σας πάρω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς.> Αφού λοιπόν τους ξεκαθάρισε ότι επιβάλλεται να μην ταράζονται, και αφού τους έδωσε την εντολή να πιστεύουν στον Θεό Πατέρα και στον ίδιο, τους μιλά πλέον ανοιχτά, παρηγορώντας τους στην λιγοψυχία τους, ότι δεν θα μείνουν έξω από την ιερή αυλή, αλλά θα εγκατασταθούν στις επουράνιες κατοικίες, και θα περάσουν την αιώνια ζωή τους στην εκκλησία των πρωτοτόκων, απολαμβάνοντας ατελεύτητα αγαθά. Αναφέρει μάλιστα ότι είναι πολλές οι κατοικίες στο σπίτι του Πατέρα, διδάσκοντας ότι ο ουρανός είναι εξαιρετικά ευρύχωρος και ότι η κτίση που δημιούργησε δεν χρειάζεται απολύτως καμία προσθήκη για να μπορέσει να χωρέσει όσους Τον αγαπούν. Είναι δε πιθανό ότι, λέγοντας πώς υπάρχουν πολλές κατοικίες, θέλει να υποδηλώσει και τη διαφορά στην τιμή, εφόσον ο καθένας που επιλέγει να ζήσει με αρετή θα λάβει έναν δικό του ξεχωριστό τόπο και τη δόξα που αρμόζει στα πνευματικά του κατορθώματα.

Επομένως, λέει, θα αναχωρήσω, όχι για να σας ετοιμάσω κατοικίες· διότι υπάρχουν ήδη πολλές, και η προσθήκη νέων στην κτίση είναι περιττή. Αλλά για να προετοιμάσω από πριν τόπο για εσάς, ώστε να μπορούν πλέον όσοι βρίσκονται στη γη να βρεθούν μαζί με τους αγίους αγγέλους· διότι, εξαιτίας της αμαρτίας που μεσολάβησε, το άγιο πλήθος των ουρανών δεν θα αναμειγνυόταν με τόσο βέβηλους. Αφού όμως κατορθώσω αυτό, και ενώσω τον κάτω κόσμο με τον άνω, και σας δώσω τόπο για την άνοδό σας στην άνω πόλη, θα επιστρέψω πάλι κατά τον καιρό της παλιγγενεσίας και θα σας παραλάβω μαζί μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς.

Αλλά πρόσεξε πάλι πώς τα ίδια εκπληρώνονται και σε εκείνους που μέσω της πίστεως ανυψώνονται στη φιλία του Σωτήρα μας Χριστού· άκουσαν και αυτοί: «Έξελθε από τη γη σου». Και ότι το έπραξαν πρόθυμα, άκουσε τι λένε: «Διότι δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική· της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός.» Διότι είναι μέτοικοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη, έχοντας το πολίτευμά τους στα άνω, και εγκαταλείποντας την πατρίδα τους, όσον αφορά το φιλόθεο φρόνημα, και επιθυμώντας διακαώς την άνω κατοικία. Διότι αυτήν τους υπέδειξε ο Σωτήρας λέγοντας: «Πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο· και όταν έλθω, θα σας παραλάβω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς.» Άκουσαν να εξέλθουν από τη συγγένειά τους. Και πώς θα το αποδείξουμε αυτό; Θα σου παραθέσουμε τον ίδιο τον Χριστό να λέει: «Εκείνος που αγαπά πατέρα ή μητέρα περισσότερο από εμένα δεν είναι άξιός μου.» Και το ότι τα του Θεού έχουν προτιμηθεί από την επίγεια και σαρκική συγγένεια, και ότι η αγάπη προς τον Χριστό έχει τεθεί ως πολύ ανώτερη, για όσους τον σέβονται αληθινά δεν επιδέχεται καμία αμφισβήτηση.

Διότι, έχοντας μέσα του τον Χριστό να λαλεί και να αποκαλύπτει τις «δυνάμεις του μέλλοντος αιώνος», είπε πάλι τα εξής: διότι οι νεκροί μεν θα αναστηθούν, λέει, αλλά και «εμείς οι ζωντανοί, όσοι απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο». Ότι θα μας χαρίσει αυτό ακριβώς το πράγμα, το έχει υποσχεθεί σαφώς και ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέγοντας: «Πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο, και πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς μαζί μου». Διότι, είτε προσεγγίζοντάς το χωρίς υπερβολική αυστηρότητα, θα εκλάβουμε πιο απλά ότι με αυτό υποδηλώνονται οι επουράνιες μονές, είτε, προχωρώντας σε διαφορετική ερμηνεία, θα δεχτούμε ότι θα απονεμηθεί κατά κάποιον τρόπο ο ίδιος τόπος σε εμάς και στον Χριστό, δηλαδή οι τιμές που πηγάζουν από την ομοιότητα και την ισοτιμία, τουλάχιστον όσον αφορά την αναλογία και τη μίμηση. Διότι θα γίνουμε σύμμορφοι με τη δόξα του και θα συμβασιλεύσουμε μαζί του, σύμφωνα με τις Άγιες Γραφές. Υπόσχεται δε, με τον τρόπο που ο ίδιος γνωρίζει, ότι θα παρακαθίσει στο ίδιο δείπνο μαζί μας στη βασιλεία των ουρανών.

«Επειδή κατεύθυναν εναντίον σου κακά· διαλογίστηκαν σχέδιο το οποίο δεν θα μπορέσουν να πραγματοποιήσουν.» Διότι δεν ήταν δυνατόν η ζωή να κρατηθεί από τα δεσμά του θανάτου. Διότι αναστήθηκε από τους νεκρούς, αφού σκύλευσε τον Άδη, και αφού είπε: «σε αυτούς που βρίσκονται στα δεσμά: Βγείτε έξω· και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι: Φανερωθείτε.» Αφού άνοιξε τον δρόμο στην ανθρώπινη φύση για να επιστρέψει στη ζωή, και αφού φανέρωσε τον εαυτό του στους αγίους μαθητές, και τους κατέστησε μυσταγωγούς της οικουμένης, και τους έδωσε την εντολή να βαπτίζουν στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, ανέβηκε προς τον Πατέρα, σαν μια απαρχή και ένας πρώτος καρπός αυτών που έχουν κοιμηθεί, καθώς και στα πνεύματα που βρίσκονται ψηλά, ώστε να καταστήσει τον ουρανό βατό και σε εμάς τους ίδιους. Γι' αυτό άλλωστε έλεγε στους αγίους μαθητές: «Πηγαίνω, και θα σας ετοιμάσω τόπο· και πάλι θα έρθω, και θα σας παραλάβω κοντά μου· ώστε όπου είμαι εγώ, εκεί να είστε και εσείς μαζί μου.» Εορτάζοντας λοιπόν όλα αυτά, είναι αναγκαίο να εξαγνιζόμαστε με κόπους, και με τις νηστείες να νεκρώνουμε τη σάρκα, ή μάλλον την ηδονή που υπάρχει στη σάρκα και προέρχεται από αυτήν· ώστε, όντας καθαροί, να ενωθούμε με καθαρότητα με τον άγιο Θεό μέσω του μεσίτη Χριστού, και να αναδείξουμε τους εαυτούς μας άξιους της λαμπρότητας των αγίων.

Μέσω αυτού έχουμε κληθεί προς τον Πατέρα, και στην άνω πόλη θα αναβούμε μαζί του. Και μάλιστα έλεγε ξεκάθαρα: «Στην οικία του Πατέρα μου υπάρχουν πολλές κατοικίες. Ειδάλλως, θα σας το έλεγα· πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο. Και εάν πορευθώ να σας ετοιμάσω τόπο, πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς». Διότι ως πρωτόλειο και σαν μία απαρχή της ανθρωπότητας εισήλθε στον ουρανό.

Σεμνύνεται δε πάρα πολύ για αυτό και ο προφήτης Δαβίδ, λέγοντας τα εξής προς τον Θεό: «Άφησέ με, διότι είμαι πάροικος στη γη και παρεπίδημος, όπως όλοι οι πατέρες μου.» Και επιθυμούσε σφόδρα τις επουράνιες μονές, λέγοντας τα εξής: «Πόσο αγαπητά είναι τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων! Επιποθεί και λιποθυμά η ψυχή μου για τις αυλές του Κυρίου.» Αυτοί λοιπόν φρονούν τα άνω, και διψούν για τις μονές στους ουρανούς, τις οποίες και ο ίδιος ο Σωτήρας υπόσχεται σε όσους τον αγαπούν, λέγοντας: «Πηγαίνω να ετοιμάσω τόπο για εσάς, και πάλι θα έρθω, και θα σας παραλάβω μαζί μου, ώστε όπου είμαι εγώ, να είστε κι εσείς εκεί μαζί μου.» Τύπος επομένως αυτού που δεν ανέχεται να θεωρεί παροικία την παρούσα ζωή, είναι αυτός που οικοδομεί οικία, και επιδίδεται με ζήλο στις εργασίες γύρω από αυτήν· του φιλοκτήμονα δε και φιλοκερδούς, είναι αυτός που φυτεύει αμπελώνα· τον δε γυναικομανή, και τρυφηλό, που έχει παραδώσει τον νου του στις επιθυμίες της σάρκας, θα μπορούσε να τον υποδηλώνει εκείνος που προσέρχεται σε μνηστεία γυναίκας. Γι' αυτόν τον λόγο, στο άκουσμα της φωνής του στρατοκήρυκα, αυτοί αποχωρούν από το ιερό και μαχητικότατο πλήθος.

Διότι πρώτος ανέβηκε προς τον Πατέρα και Θεό, εγκαινιάζοντας για εμάς την προς τα άνω πορεία, και προετοιμάζοντας τις άνω μονές. Γι' αυτό άλλωστε και έλεγε: «Θα πορευθώ και θα σας ετοιμάσω τόπο.» Προτυπωνόταν, λοιπόν, ο Χριστός στην κιβωτό. Διότι εκείνη είχε κατασκευαστεί από άσηπτα ξύλα, και φύλαγε μέσα της τον θείο νόμο, ο οποίος είναι ο Λόγος του Θεού. Θα έβλεπες, λοιπόν, να μοιάζει με αυτό το μυστήριο του Χριστού. Διότι ο Λόγος ήταν Θεός μέσα σε άφθαρτο ναό. Επομένως, η κιβωτός προπορευόταν για να αναζητήσει την ανάπαυση για τους Ισραηλίτες.

† Ιωάννου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου λόγος εις την Ανάληψιν. Εμπρός λοιπόν, ας δοξάσουμε και σήμερα με αγαλλίαση την άνοδο του Σωτήρος από τη γη στους ουρανούς. Διότι σήμερα ο πρωτότοκος της κτίσεως και ευεργέτης μας Κύριος, καθώς ο ίδιος είπε, υψούμενος από τη γη, είλκυσε τους πάντες προς τον εαυτό του. Σήμερα ο αχώριστος από τους φίλους του χωρίστηκε από τους μαθητές του, αναλήφθηκε στον ουρανό και «κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης στα υψηλά». Σήμερα εν σαρκί «επέβη επί των Χερουβίμ και πέταξε πάνω σε φτερά ανέμων· και έθεσε το σκότος ως απόκρυψή του». Διότι κάθε σκότος αποτελεί απόκρυψη του Θεού και του φωτός. Επειδή, ερχόμενος ως φως στον κόσμο, έκανε κάθε σκότος και κάθε καταχνιά να απομακρυνθεί από τη γη· «Διότι εγώ», λέγει, «έχω έλθει ως φως στον κόσμο». Σήμερα υψώνεται ο νέος Αδάμ και ανύψωσε τον παλαιό Αδάμ στην αρχέγονη τιμή. Σήμερα πορεύεται, καθώς παρήγγειλε στους αγίους μαθητές και αποστόλους του, για να τους ετοιμάσει τόπο· «Διότι, εάν πορευθώ», λέγει, «και σας ετοιμάσω τόπο, πάλι θα έλθω και θα σας παραλάβω κοντά μου»· «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι σε εσάς· λίγο ακόμη και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον, εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω, και εσείς θα ζήσετε».

Γι' αυτό έλεγε στους μαθητές του ο Κύριος ότι «έρχομαι προς εσάς, και θα σας παραλάβω, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς, και την οδό προς τα εκεί όπου εγώ πηγαίνω τη γνωρίζετε»· αυτή λοιπόν είναι η παραγγελία του, ότι θα έλθει και θα τους παραλάβει, και όχι μόνο αυτούς, αλλά και όσους πίστεψαν σε αυτόν μέσω του λόγου τους και φύλαξαν τις εντολές του, όπως ακριβώς έλεγε και ο Παύλος γράφοντας στους Θεσσαλονικείς, ότι «ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέλθει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς οι ζωντανοί που απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο»· αυτή λοιπόν είναι η επαγγελία του μεγάλου Βασιλέως που λέει ότι «έρχομαι προς εσάς»· εννοεί τον εαυτό του, και πάλι λέει προς αυτούς, «για να τρώτε», αναφέρει, «και να πίνετε μαζί μου στο τραπέζι μου»· αυτή λοιπόν είναι η επαγγελία της αθανάτου τραπέζης, το να αρπαγούν δηλαδή μέσα σε νεφέλες και να είναι πάντοτε μαζί με τον Θεό. «Τότε επέστρεψαν», λέει, «οι απόστολοι από το όρος που ονομάζεται των Ελαιών, το οποίο είναι κοντά στην Ιερουσαλήμ». Διότι από παλαιά αναφέρει ο προφήτης: «και θα σταθούν τα πόδια του πάνω στο όρος των Ελαιών προς ανατολάς, απέναντι από την Ιερουσαλήμ».

Επειδή το θέλω, και για να γνωρίσει ο κόσμος ότι αγαπώ τον Πατέρα. Διότι δεν υπόκειμαι στον θάνατο, λέει, ούτε του είμαι χρεώστης, αλλά εξαιτίας της αγάπης μου προς τον Πατέρα τον υπομένω. Και το λέει αυτό, για να ανορθώσει πάλι την ψυχή τους, και να μάθουν ότι δεν έρχεται προς αυτό ακουσίως, αλλά εκουσίως, και ότι περιφρονεί τον διάβολο. Διότι δεν αρκούσε να πει ότι «Λίγο χρόνο ακόμη βρίσκομαι μαζί σας», αλλά συνεχώς επαναφέρει αυτό το λυπηρό ζήτημα, και ευλόγως, μέχρι να το καταστήσει σε αυτούς ευπρόσδεκτο, συνυφαίνοντας με αυτό τα χαρμόσυνα. Γι' αυτό, άλλοτε μεν λέει: «Αναχωρώ και έρχομαι»· και ότι, «Εκεί που είμαι εγώ, να είστε και εσείς»· και, «Δεν μπορείτε να με ακολουθήσετε τώρα, αλλά θα με ακολουθήσετε αργότερα»· και, «Πηγαίνω προς τον Πατέρα»· και, «Ο Πατέρας είναι μεγαλύτερός μου»· και, «Σας τα είπα πριν να συμβούν»· και ότι, «Δεν τα πάσχω αυτά από ανάγκη, αλλά από αγάπη για τον Πατέρα»· ώστε να κατανοήσουν ότι το γεγονός δεν είναι ολέθριο ούτε επιφέρει βλάβη, εφόσον Αυτός που τον αγαπά τόσο πολύ και αγαπάται από Αυτόν έτσι το θέλει. Γι' αυτό ακριβώς, αναμειγνύοντας αυτά τα χαρμόσυνα, έλεγε συνεχώς και τα λυπηρά, προγυμνάζοντας τη διάνοιά τους. Διότι και το «Μένει κοντά σας», και ότι «Σας συμφέρει η αναχώρηση», ήταν λόγια παρηγορίας.

Το ότι, λοιπόν, δεν έχουμε πλέον από τώρα εμείς οι πιστοί ανάγκη από εκείνον τον παράδεισο, στον οποίο δόθηκε στον Αδάμ η εντολή να εργάζεται και να τον φυλάσσει, θα το μαρτυρήσει ο Λόγος του Θεού, ο οποίος προσέλαβε την ανθρώπινη φύση μας ως απαρχή του φυράματος και έγινε υπόσταση για την ίδια τη σάρκα μας, την οποία ανέλαβε από τα αγνά αίματα της Θεοτόκου και την κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης του Πατέρα του στα ύψη, λέγοντας τα εξής: «Δεν παρακαλώ μόνο γι' αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε μένα κι εγώ μέσα σε σένα, ώστε κι αυτοί να είναι ένα μέσα σε μας», και πάλι: «Και εάν πορευθώ για να σας ετοιμάσω τόπο, πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε κι εσείς.» Εάν λοιπόν, σε εκείνον τον επίγειο παράδεισο, στον οποίο έγινε η παράβαση, όπως έγραψες, βρίσκεται ακόμα ο Χριστός μαζί με τον ληστή, επειδή του είπε τότε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», ποια είναι η ανάγκη να πει σε εμάς που πιστεύουμε σε αυτόν, «και εάν πορευθώ για να σας ετοιμάσω τόπο», εφόσον ο παράδεισος είναι ήδη ετοιμασμένος από την καταβολή του κόσμου;

Αν λοιπόν αυτοί λένε την αλήθεια, όπως ακριβώς λένε την αλήθεια, μαρτυρώντας ότι ο Χριστός ανήλθε στους ουρανούς και κάθισε στα δεξιά του Θεού και Πατρός, είναι ανάγκη εσύ και εκείνοι που λένε ότι ο Χριστός είναι ακόμη στον παράδεισο με τον ληστή να ψεύδεστε. Διότι πουθενά, όπως βλέπεις, η θεία Γραφή δεν ανέφερε ότι ο Χριστός εισήλθε στον αισθητό παράδεισο. Και γιατί φέρνεις τα λόγια του Δαμασκηνού για να υποστηρίξεις την άποψή σου, όταν λέει «στον τάφο σωματικώς, στον άδη με την ψυχή ως Θεός, και στον παράδεισο με τον ληστή»; Διότι, αν και λέει ότι ο Χριστός βρέθηκε σε όλα αυτά, εννοεί μόνο κατά τη θεότητα ως Αυτός που πληροί τα πάντα· ενώ με το δικό μας φύραμα της σάρκας, έχοντας γίνει ο ίδιος εξ ολοκλήρου υπόσταση, ανήλθε στους ουρανούς και εγκαινίασε για εμάς τον δρόμο προς αυτούς, ώστε σύμφωνα με τη θεία Του υπόσχεση, όπου είναι Αυτός, να είμαστε κι εμείς. Διότι είπε: «Όπου εγώ πηγαίνω, το γνωρίζετε, και την οδό τη γνωρίζετε, ώστε, όπου είμαι εγώ, να είστε κι εσείς».

Γι' αυτόν λοιπόν τον νοητό παράδεισο, τον οποίο έχουμε ανάγκη να γνωρίσουμε τώρα, ας αναπτύξουμε τον λόγο μας. Επειδή, αφενός εκείνος έκλεισε για τον Αδάμ εξαιτίας της παραβάσεως, και η πύρινη ρομφαία έχει πλέον υποχωρήσει, εφόσον ο Χριστός σταυρώθηκε και αναστήθηκε, και για εμάς τους πιστούς από εδώ και πέρα δεν υπάρχει ανάγκη αυτού, αφού η είσοδος στους ουρανούς έχει ανοίξει για όλους και η βασιλεία μαζί με τον Χριστό εξαγγέλλεται πάντοτε από τον ίδιο, ώστε να είμαστε και εμείς εκεί όπου είναι αυτός, όπως λέει στα ευαγγέλιά του: «για να είστε και εσείς εκεί όπου είμαι εγώ». Υπάρχει όμως σε εμάς μεγάλη ανάγκη να γνωρίζουμε με ακρίβεια, όπως ειπώθηκε, τη φύση αυτού του νοητού και αόρατου παραδείσου, καθώς και τον τόπο του και τα θεία φυτά που έχουν φυτευθεί σε αυτόν από τον Θεό, από τα οποία οφείλουμε να μεταλαμβάνουμε εγκαίρως, και στον οποίο τοποθετηθήκαμε για να τον «εργαζόμαστε και να τον φυλάμε».

Η φράση «όπου εγώ πηγαίνω το γνωρίζετε, και τον δρόμο τον γνωρίζετε» εγείρει μια ένσταση: διότι πώς θα μπορούσε κάποιος να πει ότι αυτοί γνώριζαν, όταν οι ίδιοι ομολογούσαν ότι αγνοούν, ο μεν Πέτρος με το να λέει «Κύριε, πού πηγαίνεις;», ο δε Θωμάς αναφωνώντας αμέσως «Κύριε, δεν ξέρουμε πού πηγαίνεις»; Πώς λοιπόν τους έλεγε ο Σωτήρας «όπου εγώ πηγαίνω το γνωρίζετε, και τον δρόμο τον γνωρίζετε»; Μήπως ούτε και αυτό έχει λεχθεί απλώς, αλλά συνδέεται με τα προηγούμενα που ειπώθηκαν υποθετικά, ως εξής: «αν δεν υπήρχαν για εσάς κατοικίες, θα είχα αναχωρήσει και θα τις είχα ετοιμάσει και, αφού ερχόμουν πάλι και σας παραλάμβανα, θα σας είχα εγκαταστήσει σε αυτές, ώστε να είστε και εσείς όπου είμαι εγώ, και ώστε να γνωρίζετε πού πηγαίνω και να γνωρίζετε τον δρόμο»; Διότι το «ώστε» λαμβάνεται από κοινού και αυτά συνδέονται υποθετικώς με τα προηγούμενα, επομένως δεν έχουν λεχθεί αυτά από τον Δεσπότη αποφαντικά και απόλυτα, αλλά ως υπόθεση και ως επακόλουθα των προηγουμένων. Αλλά γιατί άραγε να ειπωθούν τέτοια λόγια από αυτόν; Ο θαυμάσιος Ιωάννης αποφάνθηκε θεόσοφα για την αιτία. Το δε «έρχομαι πάλι και θα σας παραλάβω» έχει και μια άλλη, βαθύτερη και μυστικότερη έννοια, δηλαδή: «αν δεν ήταν αυτά ετοιμασμένα για εσάς, δεν θα δίσταζα να έρθω πάλι και να πάθω για εσάς μετά το πρώτο πάθος, αρκεί μόνο να μην είστε εσείς στερημένοι από τη διαμονή μαζί μου εκεί. Τόσο πολύ νοιάζομαι για εσάς. Αν λοιπόν ισχύουν αυτά, δεν πρέπει να ταράζεστε και να αδημονείτε.»

Στον ίδιο. Δεν αντιφάσκει νοηματικά το «στην οικία του πατέρα μου υπάρχουν πολλά οικήματα· ειδάλλως, θα σας το έλεγα, πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο», με αυτό που λέγεται στη συνέχεια, «εάν πορευθώ, θα σας ετοιμάσω τόπο». Διότι, κατά την πρόνοια και την πρόγνωση, ή, αν θέλεις, κατά την ουσία και την ύπαρξη, οπωσδήποτε για όλους όσοι έζησαν άξια της ουράνιας δόξας ενώπιον του Θεού των όλων, οι τόποι είχαν προετοιμαστεί· όμως, ως προς την εγκαινίασή τους και την ανάδειξή τους ως αληθινών μονών, εφόσον κυρίως μονές είναι αυτές στις οποίες κατοικούν όσοι διαμένουν εκεί, κανείς πουθενά δεν είχε φανερωθεί μέχρι τον σωτήριο σταυρό, την κάθοδο στον άδη και την άνοδο στους ουρανούς του Δεσπότη. Αυτός, όμως, αναβαίνοντας στους ουρανούς μαζί με την ανθρώπινη φύση που προσέλαβε και εγκαινιάζοντας για εμάς μια νέα και ζωντανή οδό, σύμφωνα με τον μακάριο Παύλο, κατέστησε τις εκεί μονές πραγματικά πιο έτοιμες, ώστε σχεδόν να τις βλέπουν οι άξιοι· επομένως, και στον Πατέρα υπάρχουν οι μονές, και ο Υιός, αφού πορεύτηκε, τις ετοίμασε.

Στον Ευλάμπιο, αρχιεπίσκοπο και σκευοφύλακα. Προς τη δεσποτική φωνή που λέει «όπου πηγαίνω εγώ το ξέρετε, και την οδό την ξέρετε» δεν είναι ασυνεπής ούτε εκφράζει τα αντίθετα η απόκριση του μαθητή: «Κύριε, δεν ξέρουμε πού πηγαίνεις, και πώς μπορούμε να γνωρίζουμε την οδό;». Διότι δεν έχει ειπωθεί αυτό απλώς ούτε απόλυτα, ούτε χωρίς κάποια προηγούμενη προϋπόθεση, αλλά έχει ως προηγούμενο, με το οποίο και συνδέεται, το «πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω». Διότι, λέγοντας αυτό, επισυνάπτει μέσω του «για να» και την αιτία της παραλαβής, διαιρώντας την στα εξής τρία: στο να είναι οι μαθητές εκεί όπου είναι και ο δάσκαλος, στο να ξέρουν πού πηγαίνει, και στο να ξέρουν την οδό. Διότι λέει: «Πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω κοντά μου»· γιατί; «Για να είστε και εσείς εκεί όπου είμαι εγώ, και για να ξέρετε πού πηγαίνω, και για να ξέρετε την οδό», καθώς το «για να» είναι προφανές ότι ισχύει από κοινού και για τις τρεις αιτίες, όπως συχνά συνηθίζεται. Επομένως, το να γνωρίζουν την οδό και το πού πηγαίνει, δεν έλεγε ότι το κατέχουν ήδη στο παρόν, όπως ακριβώς ούτε το να είναι μαζί του στους ουρανούς, αλλά ότι αυτά επιφυλάσσονται για αυτούς για τον καιρό που θα επιστρέψει και θα τους παραλάβει.

Η επάνοδος του Δεσπότου θα μπορούσε να είναι είτε η εμφάνιση που έγινε στους μαθητές μετά τον σταυρό και την ανάσταση, κατά την οποία, αφού τον αναγνώρισαν αληθινά ως Θεό, έμαθαν και την οδό και το πού πορεύεται, και δεν είχαν πλέον καμία αμφιβολία ότι θα βρίσκονται μαζί του μέσα σε ανεκδιήγητα αγαθά, αλλά χαίρονταν σαν να βρίσκονταν ήδη μαζί του μέσω των ελπίδων τους· είτε, επομένως, αυτό δηλώνει η φράση «έρχομαι πάλι» και τα επόμενα, είτε την επάνοδό του κατά τη δεύτερη και φρικτή παρουσία Του, οπότε θα γνωρίσουν αιώνια μέσω της ίδιας της εμπειρίας και την οδό και εκείνον τον μακάριο τόπο και την απόλαυση όσων υπάρχουν σε αυτόν.

Και διαθέτουμε λόγο και γνώση και δόξα και επιδεξιότητα του χεριού και του στόματος. Και είστε υιοί, αληθινά, τίμιοι και ισάξιοι με το χρυσάφι, σύμφωνα με τη χρυσή σας υποταγή. Τι απομένει λοιπόν; Η υπομονή. «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή», λέει, «ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε τις υποσχέσεις». Και ποιες είναι οι υποσχέσεις; Ο ίδιος ο Κύριος έχει πει: «Πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο· και αν πάω, θα σας ετοιμάσω τόπο. Πάλι θα έρθω και θα σας πάρω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε κι εσείς. Και όπου εγώ πηγαίνω γνωρίζετε, και την οδό γνωρίζετε». «Και τη χαρά σας κανείς δεν την αφαιρεί από εσάς». Αυτά λοιπόν έχοντας στο νου μας και προσβλέποντας στη δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί στους αγίους, την άρρητη και ανεκλάλητη, ας υπομείνουμε, αδελφοί, τα πάντα με μακροθυμία· και αν χρειαστεί να πεινάσουμε, ας πεινάσουμε· και αν χρειαστεί να βασανιστούμε, ας βασανιστούμε· και αν χρειαστεί να πεθάνουμε, ας πεθάνουμε· για να κληρονομήσουμε την αιώνια ζωή, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΞΣΤ'. ΟΤΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΑΣΧΑ ΕΙΝΑΙ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΙΩΝΙΟ ΠΑΣΧΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΥΠΟΜΟΝΗΣ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΙΑΣ. Αδελφοί και πατέρες, η Τεσσαρακοστή ήδη παρέρχεται, και η ψυχή χαίρει για την έλευση του Πάσχα, διότι σε αυτό θα αναπαυθεί και θα απαλλαγεί από τους πολλούς κόπους. Γιατί λοιπόν προήλθε αυτός ο λόγος από εμένα; Διότι και ολόκληρη η ζωή μας επέχει τρόπον τινά αυτή τη θέση, καθώς αποβλέπει προς το αιώνιο Πάσχα. Διότι αυτό το Πάσχα, αν και είναι μεγάλο και σεβάσμιο, εντούτοις, όπως διακηρύττουν οι πατέρες μας, αποτελεί τύπο εκείνου του Πάσχα. Διότι αυτό το Πάσχα διαρκεί μία ημέρα και παρέρχεται, ενώ εκείνο το Πάσχα είναι αδιάδοχο. Από εκεί έφυγε κάθε οδύνη και λύπη και στεναγμός. Εκεί υπάρχει χαρά και ευφροσύνη και αγαλλίαση αιώνια. Εκεί ακούγεται ήχος εορταζόντων και χορός πανηγυριζόντων και υπάρχει η θεωρία του αϊδίου φωτός. Εκεί βρίσκεται το μακάριο γεύμα του Χριστού, η πλήρης τράπεζα των αιώνιων αγαθών και το καινούργιο ποτό, για το οποίο είπε ο Χριστός: «Δεν θα πιω στο εξής από αυτό το γέννημα της αμπέλου, έως ότου να το πίνω καινούργιο μαζί σας στη βασιλεία του Πατέρα μου.» Σχετικά με αυτήν, καθώς επρόκειτο να αναχωρήσει για τους ουρανούς, είπε στους μαθητές του: «Πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο, και αφού πορευθώ, θα σας ετοιμάσω τόπο. Πάλι έρχομαι και θα σας παραλάβω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς. Και όπου πηγαίνω εγώ το γνωρίζετε, και την οδό τη γνωρίζετε.»

«Πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο. Και εάν πορευθώ, θα ετοιμάσω τόπο. Πάλι έρχομαι και θα σας παραλάβω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς. Και όπου εγώ πηγαίνω το γνωρίζετε, και την οδό τη γνωρίζετε.» Βλέπεις υπόσχεση άφατη και ανεκδιήγητη;

«Ειδάλλως, θα σας το έλεγα· πηγαίνω να σας ετοιμάσω τόπο. Και εάν πορευθώ να σας ετοιμάσω τόπο, πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω κοντά μου, ώστε όπου είμαι εγώ, να είστε και εσείς.» Είπε βέβαια προς τον Πέτρο ο Κύριος ότι: «Θα με ακολουθήσεις αργότερα»· για να μη νομίσουν όμως οι υπόλοιποι ότι αυτό δόθηκε μόνο σε εκείνον, τον Πέτρο, και όχι και σε αυτούς, λέει ότι και εσάς θα σας δεχθεί εκείνος ο χώρος, ο οποίος θα υποδεχθεί και τον Πέτρο, ώστε δεν πρέπει να ταράζεστε σχετικά με τον τόπο. «Διότι υπάρχουν πολλές μονές (κατοικίες) στην οικία του Πατέρα μου»· δηλαδή, υπό την εξουσία του Πατέρα· διότι με τη λέξη οικία να εννοείς την εξουσία και την κυριαρχία. Αν όμως δεν υπήρχαν κατοικίες, εγώ θα πήγαινα και θα ετοίμαζα για εσάς. Ώστε και για τους δύο λόγους δεν πρέπει να ταράζεστε, είτε είναι έτοιμες, είτε όχι. Διότι και αν δεν ήταν έτοιμες, εγώ με κάθε προθυμία θα τις προετοίμαζα για εσάς. Αλλά και αν πήγαινα για να σας ετοιμάσω τόπο, ούτε και τότε θα σας άφηνα, αλλά θα σας παραλάμβανα, «ώστε όπου είμαι εγώ, να είστε και εσείς.» Βλέπεις τα λόγια παρηγοριάς και πνευματικής ανάτασης; Όπου είμαι εγώ, εκεί θα είστε και εσείς. Δεν έχει κανένα νόημα λοιπόν το να ταράζεστε, εφόσον πρόκειται να είστε μαζί μου. «Και όπου εγώ πηγαίνω, το γνωρίζετε, και την οδό τη γνωρίζετε.»