Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 15:12

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΞΒʹ. Τι είδους αγάπη πρέπει να έχουμε μεταξύ μας; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Τέτοια σαν αυτή που έδειξε και δίδαξε ο Κύριος, λέγοντας: «Να αγαπάτε αλλήλους, καθώς εγώ σας αγάπησα. Μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κανείς τη ζωή του για τους φίλους του». Εάν λοιπόν πρέπει να θυσιάζει κανείς ακόμη και τη ζωή του, πόσο μάλλον είναι αναγκαίο να επιδεικνύει προθυμία στα επιμέρους ζητήματα, όχι με βάση τα ανθρώπινα καθήκοντα, αλλά με σκοπό την ευαρέσκεια του Θεού, αποβλέποντας στο συμφέρον του καθενός;

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Ακούσατε ότι ελέχθη στους αρχαίους: Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου, και θα μισήσεις τον εχθρό σου. Εγώ όμως σας λέω: Να αγαπάτε τους εχθρούς σας. Και λίγο παρακάτω: Να είστε λοιπόν εσείς τέλειοι, όπως ο Πατέρας σας ο ουράνιος είναι τέλειος. ΙΩΑΝΝΗΣ. Διότι τόσο αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή. Αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως εγώ σας αγάπησα. Μεγαλύτερη αγάπη από αυτή δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του. ΛΟΥΚΑΣ. Και θα είστε υιοί του Υψίστου, διότι αυτός είναι αγαθός προς τους αχάριστους και τους πονηρούς. Να γίνεστε λοιπόν οικτίρμονες, όπως και ο Πατέρας σας είναι οικτίρμων. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Αποδεικνύει δε τη δική του αγάπη ο Θεός σε εμάς, επειδή, ενώ ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Να γίνεστε λοιπόν μιμητές του Θεού ως τέκνα αγαπητά, και να πορεύεστε με αγάπη, όπως και ο Χριστός μας αγάπησε, και παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς ως προσφορά και θυσία στον Θεό.

Επομένως, μέσω της πρώτης είναι δυνατόν να κατορθωθεί και η δεύτερη· και μέσω της δεύτερης να επανέλθει κανείς πάλι στην πρώτη· και, αγαπώντας τον Κύριο, να αγαπά κατά συνέπεια και τον πλησίον. Διότι, «αυτός που με αγαπά», είπε ο Κύριος, «θα τηρήσει τις εντολές μου». Και «αυτή είναι», λέει, «η εντολή η δική μου, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως εγώ σας αγάπησα»· και αγαπώντας πάλι κανείς τον πλησίον, εκπληρώνει την αγάπη προς τον Θεό, εφόσον Εκείνος δέχεται στον Εαυτό Του αυτήν την ευεργεσία. Γι' αυτό τον λόγο, ο μεν πιστός θεράπων του Θεού, Μωυσής, επιδείκνυε τόσο μεγάλη αγάπη προς τους αδελφούς, ώστε προτιμούσε ακόμη και να εξαλειφθεί από τη βίβλο του Θεού, στην οποία είχε εγγραφεί, εάν δεν συγχωρούνταν το αμάρτημα του λαού. Ο δε Παύλος αποτόλμησε να ευχηθεί να γίνει ανάθεμα από τον Χριστό υπέρ των αδελφών του, των κατά σάρκα συγγενών του, επιθυμώντας να γίνει ο ίδιος αντάλλαγμα για τη σωτηρία όλων, κατά μίμηση του Κυρίου. Ταυτόχρονα όμως γνώριζε ότι ήταν αδύνατον να αποξενωθεί από τον Θεό εκείνος που, εξαιτίας της αγάπης του προς Αυτόν, εγκατέλειπε την προερχόμενη από τον Θεό χάρη για χάρη της σπουδαιότερης των εντολών, και ότι εξαιτίας αυτού επρόκειτο να λάβει σε ανταπόδοση πολλαπλάσια από όσα έδωσε.

Έχοντας, λοιπόν, αγαπήσει αυτούς που βρίσκονταν σε τούτο τον κόσμο, τους αγάπησε μέχρι τέλους, αν και πριν από την εορτή και πριν από το Πάσχα γνώριζε ότι ήλθε η ώρα του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα. Διότι θα ήταν χαρακτηριστικό εκείνου που δεν αγάπησε μέχρι τέλους, το να γίνει μεν άνθρωπος, αλλά να μη θελήσει να κινδυνεύσει για τη ζωή όλων· όμως αγάπησε μέχρι τέλους, και δεν απέφυγε να υποστεί αυτό το πάθος, αν και γνώριζε εκ των προτέρων ότι θα το υποστεί. Διότι το πάθος δεν ήταν απρόβλεπτο για τον Σωτήρα. Ενώ, λοιπόν, του ήταν δυνατόν, όπως λέει, να αποφύγει τις ύβρεις των Ιουδαίων και την ανοσιότητα αυτών που τον σταύρωσαν, επέδειξε την τελειότατη αγάπη προς τους δικούς του που βρίσκονταν στον κόσμο, διότι ουδόλως απέφυγε να παραδοθεί θυσιαζόμενος υπέρ της ζωής όλων. Και ότι σε αυτό κυρίως μπορεί να διακρίνει κανείς το τελειότατο μέτρο της αγάπης, θα φέρω ως μάρτυρα τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, που λέει στους αγίους μαθητές: «Αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον καθώς εγώ σας αγάπησα. Διότι μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του».

Όπως λέμε ότι υπάρχει τέλειο μίσος, εκείνο που εκδηλώνεται από εμάς δικαίως και ορθώς για κάποια πράγματα· όπως ακριβώς και ο μακάριος Δαβίδ λέει για εκείνους που αντιστέκονται στη δόξα του Θεού: «Τέλειον μίσος εμίσουν αυτούς»· έτσι τέλεια αγάπη λέμε εκείνη που προετοιμάζει όσους την επιλέγουν εν Θεώ και διά τον Θεό να αφιερώνονται ολοκληρωτικά στον Θεό, και όχι εκείνη για κάποια επίγεια και εντελώς ανάξια λόγου πράγματα. <Αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως και εγώ σας αγάπησα· κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, το να θυσιάσει δηλαδή κανείς τη ζωή του για τους φίλους του.> Καθιστά ήδη πιο φανερή, με την προσθήκη των λόγων αυτών, τη δύναμη των όσων έχουν ήδη προειπωθεί, δηλαδή την ανάγκη να έχουν οι μαθητές τη δική Του χαρά μέσα τους· και ανοιχτά λέει, ότι αυτό εντέλλομαι και αυτό διδάσκω να πράττουν και να φρονούν όσοι νομίζουν ότι πρέπει να με ακολουθούν, να ασκούν δηλαδή μεταξύ τους τέτοια αγάπη, σαν αυτήν που εγώ προηγουμένως έδειξα και εκπλήρωσα. Ποιο θα μπορούσε λοιπόν να θεωρήσει κανείς ως το μέτρο της αγάπης του Χριστού; Ο Ίδιος πάλι το υπέδειξε, λέγοντας ότι τίποτα δεν είναι ανώτερο από την εν λόγω αγάπη, η οποία παραγγέλλει να παραδώσει κανείς ακόμη και την ίδια του τη ζωή υπέρ αυτών που αγαπά.

Νομίζω, λοιπόν, ότι η δύναμη των προκειμένων λόγων θα ταιριάξει, σύμφωνα με αυτόν τον σκοπό, στις θεόπνευστες κεφαλές των μαθητών. Αν όμως το λεχθέν επεκταθεί και σε όλους, δηλαδή το «Αυτή είναι η εντολή η δική μου, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον όπως σας αγάπησα», θα προκύψει μέσω της έρευνας κάτι πολύ ωφέλιμο συνολικά. Διότι, αν η αγάπη προς τους αδελφούς τηρεί και κατεργάζεται την εκπλήρωση ολόκληρης της εντολής του Σωτήρα μας, πώς να μην είναι εξαιρετικά αξιοθαύμαστος αυτός που επιχειρεί να την εφαρμόσει όσο το δυνατόν περισσότερο, άμεμπτα και ανυπαίτια, εφόσον σε αυτήν εναποτίθεται σχεδόν το κεφάλαιο όλων των αρετών; Διότι δεύτερη μετά την αγάπη προς τον Θεό είναι η αγάπη μεταξύ μας, και όλη η δύναμη της προς τον Θεό ευσέβειας συνοψίζεται σαν σε τούτον τον έναν λόγο, στο «Να αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». <Εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε όσα εγώ σας προστάζω. Δεν σας λέω πλέον δούλους, διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του· εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, διότι σας έκανα γνωστά όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου.> Αντιπαρέταξε πάλι στους φόβους που ενίοτε θα προκύψουν από την υπακοή και τη φιλάρετη διάθεση, το κέρδος της φιλίας προς αυτόν, ώστε με την ευθυμία που προέρχεται από αυτήν και με την επιθυμία για το ανώτερο, να αφανιστεί το φορτικό στοιχείο εκείνων, και αυτό που καμιά φορά φαίνεται να προκαλεί λύπη να εκμηδενιστεί. Διότι ο κόπος είναι τότε γλυκός για τους φιλόθεους, όταν ο μισθός βρίσκεται κοντά και είναι πλούσιος.

Ποια δικαιολογία, λοιπόν, θα μπορούσε να υπάρξει για εμάς, όταν αντιτιθέμεθα τόσο ευθέως στις εντολές του Κυρίου; Διότι παντού μας νομοθετεί την αγάπη· επειδή λέει: να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως εγώ σας αγάπησα. Εμείς όμως είμαστε γεμάτοι από μίσος. Και αυτά μας τα προκαλεί η απάτη του κόσμου· διότι μας κατέχει ολοκληρωτικά η ρίζα των παθών, δηλαδή η φιλαργυρία. Διότι είναι αδύνατον να συνυπάρξει η αγάπη με τα χρήματα· πώς άλλωστε είναι δυνατόν; Διότι εκείνος που επιδιώκει τέτοια πράγματα μισεί τον αδελφό του, ζητώντας να του αφαιρέσει κάτι, είτε επιθυμώντας τον αγρό του, είτε επιδιώκοντας να πάρει την οικία του πλησίον, είτε τα βόδια του, είτε τα κτήνη του, είτε οτιδήποτε του ανήκει, και μαζί με αυτά πολλές φορές προσπαθεί να του αφαιρέσει ακόμα και την ίδια τη ζωή.

Διότι, λέγει, σημάδι της αγάπης προς τον Θεό είναι η τήρηση του λόγου και των εντολών του, όπως ακριβώς δίδαξε και ο ίδιος ο Κύριος λέγοντας: «εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου»· «αυτή δε», λέγει, «είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον· και με αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν έχετε αγάπη μεταξύ σας».

Ομιλία ΟΖ΄. «Αυτά σας τα έχω πει, ώστε η χαρά η δική μου να μείνει μέσα σας, και η χαρά σας να ολοκληρωθεί. Αυτή είναι η εντολή η δική μου, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς εγώ σας αγάπησα». Α΄. Όλα τα αγαθά λαμβάνουν την ανταμοιβή τους τότε, όταν φτάσουν στο πρέπον τέλος τους· εάν όμως διακοπούν στο ενδιάμεσο, καταλήγουν σε ναυάγιο. Και όπως ακριβώς ένα μεγάλο εμπορικό πλοίο, εάν δεν κατορθώσει να φτάσει στα λιμάνια, αλλά καταποντιστεί καταμεσής στο πέλαγος, δεν ωφελείται σε τίποτα από τον μακρύ του πλου, αλλά κάνει τη συμφορά ακόμη μεγαλύτερη, ανάλογα με τους περισσότερους κόπους που υπέμεινε· έτσι συμβαίνει και με τις ψυχές που λιποψυχούν προς το τέλος των κόπων τους και εγκαταλείπουν την προσπάθεια στη μέση των αγώνων. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος έλεγε ότι δόξα, τιμή και ειρήνη θα συναντήσουν εκείνους που τρέχουν τον δρόμο των αγαθών έργων με υπομονή· αυτό ακριβώς, λοιπόν, προετοιμάζει τώρα ο Χριστός και για τους μαθητές του. Επειδή, δηλαδή, τους είχε αποδεχθεί και εκείνοι χαίρονταν κοντά του, έπειτα όμως, καθώς παρενεβλήθη το Πάθος και τα θλιβερά λόγια επρόκειτο να διακόψουν την ευφροσύνη τους, αφού τους μίλησε αρκετά και τους παρηγόρησε, λέει: «Αυτά σας τα έχω πει, ώστε η χαρά η δική μου να μείνει μέσα σας, και η χαρά σας να ολοκληρωθεί»· δηλαδή, «Για να μην αποχωριστείτε από εμένα, για να μη διακόψετε τον δρόμο σας». Χαιρόσασταν κοντά μου, και μάλιστα χαιρόσασταν πάρα πολύ, αλλά σας κυρίευσε η αθυμία. Αυτήν λοιπόν την αθυμία απομακρύνω, ώστε η χαρά σας να φτάσει μέχρι το τέλος· δείχνοντας έτσι ότι τα παρόντα γεγονότα δεν είναι άξια λύπης, αλλά ευφροσύνης.

«Θα εγείρω σε αυτούς φυτό ειρήνης, και δεν θα χάνονται πλέον.» «Σε τρία πράγματα βρήκα ωραιότητα και στάθηκα ωραία ενώπιον του Κυρίου και των ανθρώπων: η ομόνοια των αδελφών, η φιλία προς τον πλησίον, και η αρμονική συμβίωση ανδρός και γυναικός.» «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, διότι αυτοί υιοί Θεού θα ονομαστούν.» «Να αγαπάτε τους εχθρούς σας· να ευλογείτε εκείνους που σας καταρώνται· να προσεύχεστε υπέρ εκείνων που σας κακομεταχειρίζονται και σας καταδιώκουν.» «Αλήθεια σας λέγω, ότι εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν πάνω στη γη για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα γίνει σε αυτούς από τον Πατέρα μου τον εν τοις ουρανοίς.» «Νέα εντολή σας δίνω, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον· όπως εγώ σας αγάπησα, για να αγαπάτε και εσείς ο ένας τον άλλον. Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν αγαπάτε ο ένας τον άλλον.» «Την ειρήνη μου σας αφήνω, την ειρήνη μου σας δίνω.» «Όπως με αγάπησε ο Πατέρας, έτσι και εγώ αγάπησα εσάς· μείνετε στην αγάπη μου, καθώς εγώ έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και μένω στη δική του αγάπη. Αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, καθώς εγώ σας αγάπησα. Μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του υπέρ των φίλων του.» «Σε όποια οικία και αν εισέρχεστε, πρώτα να λέτε: Ειρήνη στον οίκο τούτο. Και εάν υπάρχει εκεί υιός ειρήνης, θα αναπαυθεί πάνω του η ειρήνη.» «

Η εκπλήρωση δε του νόμου και κάθε εντολής είναι η αγάπη. Γι' αυτό λέει στους Ψαλμούς αφενός ο Δαβίδ, «ο νόμος του Κυρίου είναι άμωμος, επιστρέφοντας τις ψυχές, η μαρτυρία του Κυρίου είναι αξιόπιστη, κάνοντας σοφούς τους απλοϊκούς, τα προστάγματα του Κυρίου είναι ορθά, ευφραίνοντας την καρδιά, η εντολή του Κυρίου είναι ολόλαμπρη, φωτίζοντας τα μάτια, ο φόβος του Κυρίου είναι αγνός, παραμένοντας στον αιώνα τον άπαντα, οι κρίσεις του Κυρίου είναι αληθινές, απόλυτα δικαιωμένες, πιο επιθυμητές και από το χρυσάφι και από πολλούς πολύτιμους λίθους, και πιο γλυκές και από το μέλι και την κηρήθρα»· και ο Απόστολος στην προς Ρωμαίους επιστολή, «σε κανέναν να μην οφείλετε τίποτα, παρά μόνο το να αγαπάτε ο ένας τον άλλον· διότι εκείνος που αγαπά τον άλλον, έχει εκπληρώσει τον νόμο· επειδή το δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα φονεύσεις, δεν θα κλέψεις, δεν θα επιθυμήσεις, και όποια άλλη εντολή υπάρχει, ανακεφαλαιώνεται σε τούτο τον λόγο: στο να αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου· επομένως, πλήρωμα του νόμου είναι η αγάπη»· και ο Κύριος στα Ευαγγέλια, άλλοτε μεν, «αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον»· άλλοτε δε, «όλα όσα θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, έτσι να κάνετε και εσείς σε αυτούς· διότι αυτός είναι ο νόμος και οι προφήτες».

Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Είναι φανερό ότι ο Θεός τα δημιούργησε αυτά και τα έδωσε για χρήση στους ανθρώπους. Και είναι καλά όλα όσα έχουν δημιουργηθεί από τον Θεό, ώστε χρησιμοποιώντας τα σωστά, να ευαρεστήσουμε τον Θεό· αλλά εμείς, όντας αδύναμοι και υλικοί κατά τη διάνοια, προτιμήσαμε τα υλικά πράγματα από την εντολή της αγάπης, και παραμένοντας προσκολλημένοι σε αυτά, μαχόμαστε με τους ανθρώπους· ενώ θα έπρεπε να προτιμήσουμε την αγάπη προς κάθε άνθρωπο περισσότερο από όλα τα ορατά, ακόμη και από το ίδιο μας το σώμα. Αυτή είναι γνώρισμα της αγάπης προς τον Θεό, καθώς και ο ίδιος ο Κύριος στα Ευαγγέλια υποδεικνύει: “Εκείνος που με αγαπά”, λέει, “θα τηρήσει τις εντολές μου”. Και ποια είναι η εντολή την οποία, αν την τηρήσουμε, θα τον αγαπήσουμε; Άκουσέ Τον να λέει: “Αυτή είναι η δική μου εντολή, το να αγαπάτε ο ένας τον άλλον”. Βλέπεις ότι η αγάπη προς αλλήλους συνιστά την αγάπη προς τον Θεό, η οποία αποτελεί το πλήρωμα κάθε εντολής του Θεού; Γι' αυτό λοιπόν προστάζει να μην προσκολλόμαστε σε αυτά, αλλά και να αποταχθεί όλα τα υπάρχοντά του ο καθένας που επιθυμεί να γίνει μαθητής Του». Και ο αδελφός είπε: «Επειδή είπες, Πάτερ, ότι πρέπει να προτιμήσουμε την αγάπη προς κάθε άνθρωπο περισσότερο από όλα τα ορατά, ακόμη και από το ίδιο μας το σώμα, πώς μπορώ να αγαπήσω εκείνον που με μισεί και με αποστρέφεται; Αν μάλιστα με φθονεί, και με κατατοξεύει με ύβρεις, και μηχανεύεται δόλους, και επιχειρεί να με επιβουλευθεί, πώς μπορώ να τον αγαπήσω;»

ΙΣΤ΄. Εκείνος που με αγαπά, λέει ο Κύριος, θα τηρήσει τις εντολές μου· και αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον. Επομένως, εκείνος που δεν αγαπά τον πλησίον δεν τηρεί την εντολή· και εκείνος που δεν τηρεί την εντολή, δεν μπορεί ούτε τον Κύριο να αγαπήσει.

Σας αγάπησα με αγάπη από την καρδιά, αγάπη θεϊκή, αγάπη σωτήρια, αγάπη που οδηγεί στη βασιλεία, ώστε και το αίμα μου δίνω ως λύτρο για τον κόσμο και τη ζωή μου καταθέτω ως καλός ποιμένας για τα δικά μου πρόβατα. Και σε εσάς δίνω αυτήν την εντολή, «να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς σας αγάπησα»· διότι κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του· και εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε αυτά που σας προστάζω· και καταθέτω τη ζωή μου για όλους εσάς.

Προς τον Θεόκτιστο ερημίτη. Η εντολή του Κυρίου, η οποία απαιτεί από εμάς να αγαπούμε ο ένας τον άλλον σε τέτοιο βαθμό ώστε να θυσιάζουμε και τη ζωή μας ο ένας για τον άλλον, με ανάγκασε, πνευματικέ αδελφέ, να σου γράψω πάλι επιστολή, επειδή πονώ για τη σωτηρία σου και ακούω ότι υπάρχει μια σχισματική διαίρεση μεταξύ εσάς και άλλων αδελφών, όχι τυχαία, αλλά πάρα πολύ σοβαρή, ώστε και ο απλός λαός να διχαστεί σε δύο αντίπαλα μέρη, όπου καθένας προσκολλάται στη δική του πλευρά και απομακρύνεται πολύ από την αμοιβαία κοινωνία. Και όλο αυτό είναι έργο του σατανά, του αρχαίου ανθρωποκτόνου, και αποτελεί μεγάλο σκάνδαλο. Και έχει ειπωθεί από τον Κύριο: αλίμονο στον κόσμο από τα σκάνδαλα. Και πάλι: τον συμφέρει να δεθεί μια μυλόπετρα γύρω από τον λαιμό του και να ριχτεί στη θάλασσα παρά να σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους ελαχίστους. Και θαυμάζω πώς η τιμιότητά σου, η οποία ασκείται και είναι αφιερωμένη στον Θεό τόσα χρόνια, αδιαφορεί για αυτόν τον κίνδυνο· ο οποίος, αν δεν διορθωθεί με κάθε προσπάθεια και επιμέλειά σου, όχι μόνο θα καταστήσει μάταιη όλη την άσκησή σου, αλλά και θα σε απομακρύνει πολύ από τον Θεό, πράγμα που μακάρι να μη γίνει.

Διότι βέβαια ο νομοθέτης των πάντων δεν υπόκειτο σε εντολές, ούτε ήταν αδύνατο να ζήσει τη ζωή του χωρίς τις εντολές του Πατέρα· διότι είναι εντελώς παράλογο να σκεφτεί κανείς κάτι τέτοιο. Λέει όμως αυτό, επειδή θέλει να τους παρηγορήσει περισσότερο. Επειδή δηλαδή τους έλεγε ότι «σας αγαπώ», και έπειτα επρόκειτο αργότερα να παλέψουν με θλίψεις, για να μην σκανδαλιστούν νομίζοντας ότι η αγάπη του δεν τους προσέφερε τίποτα, λέει: Μην ταράζεστε, διότι και εμένα με αγαπά μεν ο Πατέρας, αλλά με παραδίδει όμως για να πάθω υπέρ του κόσμου. Όπως λοιπόν δεν μειώνεται η αγάπη του Πατέρα από το γεγονός ότι εγώ πάσχω, έτσι ούτε και εσείς αγαπιέστε λιγότερο από εμένα, έστω κι αν πρόκειται να περιπέσετε σε θλίψεις. «Αυτά σας τα έχω πει, για να μείνει μέσα σας η δική μου χαρά, και η χαρά σας να γίνει πλήρης. Αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς εγώ σας αγάπησα. Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για χάρη των φίλων του.» — «Αυτά», λέει, «σας τα έχω πει», για να μην διακόψω τη χαρά σας. Διότι έχαιραν, επειδή συναναστρέφονταν μαζί του όταν θαυματουργούσε και δοξαζόταν· και βέβαια και οι ίδιοι έχαιραν όταν έβγαζαν δαιμόνια· όπως ακριβώς λέει και ο ίδιος: «Μην χαίρεστε επειδή βγάζετε τα δαιμόνια». Επειδή όμως παρενεβλήθη το πάθος, και τα λυπηρά γεγονότα διέκοπταν τη χαρά τους, λέει ότι «αυτά» τα παρηγορητικά λόγια «σας τα έχω πει», ώστε παντοτινά και μέχρι τέλους η χαρά σας να μείνει αδιάκοπη και να είναι πλήρης και τέλεια.

Διότι τα παρόντα δεν είναι άξια λύπης, αλλά χαράς, έστω κι αν τα συνοδεύει σταυρός, αισχύνη και ατιμία. Επειδή δε πιο πάνω είπε ότι «Εάν τηρήσετε τις εντολές μου», τότε «θα μείνετε σε μένα», τώρα δείχνει ποιες εντολές οφείλουν να τηρούν, και τους υποδεικνύει την αγάπη. Λέει, δηλαδή: «Να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς εγώ σας αγάπησα». Διότι δεν θέλει να αγαπάμε ο ένας τον άλλον απλώς και τυχαία, αλλά όπως ακριβώς εκείνος μας αγάπησε. Παρατήρησε δε, πώς πιο πάνω ανέφερε τις εντολές στον πληθυντικό, ενώ εδώ λέει: «Αυτή είναι η δική μου εντολή», στον ενικό αριθμό. Και νομίζω ότι, επειδή η αγάπη εμπεριέχει όλες τις εντολές και είναι το αποκορύφωμά τους, ονομάζεται και εντολές και εντολή. Συγχρόνως δε μας δείχνει και τον τρόπο με τον οποίο θα τηρήσουμε τις εντολές, ότι δηλαδή αυτό επιτυγχάνεται μέσω της τήρησης της μίας εντολής, εκείνης για την αγάπη.