Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 15:14

Διότι, σε αυτήν που πρόκειται να βαπτιστεί, πρώτα αφαιρούν το κάλυμμα, για να μάθουμε ότι, όπως ακριβώς βγάζουν τα ρυπαρά και παλαιά ιμάτια και ντύνονται με νέα και λαμπρά, έτσι και οι άγγελοι απεκδύουν την ψυχή από τις αμαρτίες και την ενδύουν με τον Χριστό και με τις αρετές. Οι απόστολοι πάλι, κλήθηκαν ως φίλοι για να γίνουν τρυγητές και ληνοβάτες, ώστε ως φίλοι να συλλέξουν τους κόπους των προφητών. Και το ότι οι απόστολοι είναι φίλοι του Χριστού, το λέει ο Χριστός προς αυτούς: «Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, αλλά φίλους· εσείς είστε φίλοι μου. Και λέω σε εσάς, τους φίλους μου.» Και το ότι ο Χριστός έστειλε τους αποστόλους ως φίλους για να θερίσουν τους κόπους άλλων γεωργών, το λέει ο Χριστός προς αυτούς: «Εγώ σας απέστειλα να θερίζετε εκεί όπου εσείς δεν έχετε κοπιάσει· άλλοι έχουν κοπιάσει, και εσείς έχετε εισέλθει στον δικό τους κόπο.» Αλλά, αν και οι προφήτες καλλιέργησαν τη μία άμπελο με τα δώδεκα κλήματα, δηλαδή τη δωδεκάφυλη συναγωγή, και σε αυτήν εσείς προσήλθατε ως έτοιμοι τρυγητές, παρ' όλα αυτά με τις προφητείες τους σας υπέδειξαν και τους αμπελώνες των εθνών. Διότι προφήτευσαν και για τα έθνη, ότι από αμπελώνα των Σοδόμων θα γίνουν άμπελοι του Χριστού, ότι δηλαδή θα τρυγήσετε λίγες αμπέλους από τη συναγωγή των Ιουδαίων και θα σώσετε λίγες ψυχές, αλλά όλα τα έθνη, ως άμπελοι που ανθίζουν, θα δώσουν ευωδία πίστεως και βότρυες αρετών.

Κεφάλαιο Βʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εκείνος που είναι από τον Θεό ακούει τα λόγια του Θεού. ΛΟΥΚΑΣ. Και του ανήγγειλαν λέγοντας: Η μητέρα σου και οι αδελφοί σου στέκονται έξω, θέλοντας να σε δουν. Εκείνος δε, αποκριθείς, τους είπε: Μητέρα μου και αδελφοί μου είναι αυτοί που ακούν τον λόγο του Θεού και τον εφαρμόζουν. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εσείς είστε φίλοι μου, εάν πράττετε όσα εγώ σας παραγγέλλω. ΠΡΟΣ ΡΩΜ. Διότι όσοι καθοδηγούνται από το Πνεύμα του Θεού, αυτοί είναι υιοί του Θεού.

Διότι είμαι πεπεισμένος ότι ούτε θάνατος, ούτε ζωή, ούτε άγγελοι, ούτε αρχές, ούτε εξουσίες, ούτε δυνάμεις, ούτε παρόντα, ούτε μέλλοντα, ούτε ύψωμα, ούτε βάθος, ούτε καμία άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού»· της αγάπης εν Χριστώ η οποία προϋποθέτει κατ' ανάγκην και απαρέγκλιτα την τήρηση των εντολών, καθώς ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου· ενώ εκείνος που δεν τηρεί τους λόγους μου, αυτός δεν με αγαπά»· και, «Εσείς είστε φίλοι μου, εάν πράττετε όσα εγώ σας προστάζω». Νέα δε και δική του εντολή είναι το να αγαπάμε ο ένας τον άλλον, την οποία εκπληρώνοντας ο Απόστολος λέει: «Τρέφοντας τέτοιον πόθο για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Χριστού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές, διότι μας έχετε γίνει αγαπητοί». Αποβλέποντας, λοιπόν, στον Χριστό, ας εντείνουμε την προθυμία μας με την ένδοξη μίμησή του· και παρατηρώντας προσεκτικά τους αγίους, ας διδασκόμαστε το εφικτό, ώστε, γινόμενοι μέσω αυτών πιο πρόθυμοι και φυλάσσοντας άσπιλη και άμωμη μέχρι θανάτου κάθε εντολή του Κυρίου, να εισέλθουμε στην αιώνια ζωή και να κληρονομήσουμε τη βασιλεία των ουρανών, όπως υποσχέθηκε ο αψευδής Κύριος και Θεός μας Ιησούς Χριστός, ο μονογενής Υιός του ζώντος Θεού.

Διότι έτσι θα μπορούσε να μεταδώσει την ενέργειά του και σε άλλους το δικό του και ουσιωδώς σύμφυτο αγαθό, η ελευθερία. Β. Θα συμφωνούσα μαζί σου, καθώς μιλάς ορθά. Α. Ας αναφωνήσει, λοιπόν, ο μακάριος Παύλος: «Εμείς δε όλοι, αντικατοπτρίζοντας με ακάλυπτο πρόσωπο τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα από δόξα σε δόξα, ακριβώς όπως από το Πνεύμα του Κυρίου. Ο δε Κύριος είναι το Πνεύμα· και όπου είναι το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί υπάρχει ελευθερία.» Και βεβαίως και αλλού: «Διότι δεν λάβατε πνεύμα δουλείας πάλι για να φοβάστε, αλλά λάβατε Πνεύμα υιοθεσίας», λέει, «με το οποίο κράζουμε: Αββά, ο Πατέρας.» Με τη δόξα δε της υιότητας θα συμπαρακολουθούσε οπωσδήποτε και το ελεύθερο. Γι' αυτό και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, επειδή έκρινε σωστό να τιμήσει τους αγίους αποστόλους με αξιώματα που υπερβαίνουν τη φύση, εφόσον μάλιστα επρόκειτο σε λίγο να γίνουν μέτοχοι του αγίου και ελεύθερου Πνεύματος, τους αποκαλούσε ήδη φίλους και ελεύθερους. «Διότι δεν σας ονομάζω πλέον», έλεγε, «δούλους· εσείς είστε φίλοι μου.» Εφόσον, λοιπόν, ο Κύριος είναι το Πνεύμα, και όπου υπάρχει το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί πρέπει να αναζητείται η ελευθερία, άρα το Πνεύμα πηγάζει από την ελεύθερη φύση, και δεν μπορεί να νοηθεί ότι συντάσσεται με την κτίση και συγκαταλέγεται στα δημιουργήματα αυτό μέσω του οποίου και στο οποίο η κτίση κερδίζει τη δόξα της ελευθερίας, αποδιώχνοντας και ξεφεύγοντας από το αίσχος της δουλείας. Β.

{"chunk_id":"","translation":"Ίσως δε και να δοξάζει τον Θεό, διότι, ενώ δεν μπόρεσε να φυλάξει τον δικό της αμπελώνα, με το να μην τον καλλιεργήσει και να μην τον φυλάξει, πρόκοψε τόσο πολύ, ώστε να μπορέσει να φυλάξει πολλούς αμπελώνες. —Δηλαδή, ως γιους της μητέρας της εννοεί τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους της Συναγωγής, οι οποίοι πολεμούσαν αυτούς που πίστευαν στον Χριστό, παραγγέλλοντας να τηρείται η λατρεία σύμφωνα με τον νόμο· διότι αυτή είναι ο αμπελώνας. Αλλά εγώ αυτήν, λέει, δεν τη φύλαξα· διότι όσα ήταν για μένα κέρδη, αυτά τα θεώρησα ζημιά για χάρη του Χριστού, όπως λέει ο μακάριος Παύλος. <Σαν περιβαλλομένη δίπλα στα κοπάδια των συντρόφων σου.> Συντρόφους Του ονομάζει τους αποστόλους. Επειδή είπε: «Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, αλλά φίλους· διότι είστε φίλοι.» Και με το «περιβαλλομένη» εννοεί καλυπτόμενη· καθώς λέει ο Παύλος, ότι «Μέχρι τη σημερινή ημέρα, όταν αναγινώσκεται ο Μωυσής, κάλυμμα βρίσκεται πάνω στην καρδιά τους.» Είναι λοιπόν η φωνή της Συναγωγής που μετανοεί προς τον Χριστό: Φανέρωσέ μου τον Εαυτό σου, ώστε να μην [κώδ."}

Νομίζω, λοιπόν, ότι η δύναμη των προκειμένων λόγων θα ταιριάξει, σύμφωνα με αυτόν τον σκοπό, στις θεόπνευστες κεφαλές των μαθητών. Αν όμως το λεχθέν επεκταθεί και σε όλους, δηλαδή το «Αυτή είναι η εντολή η δική μου, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον όπως σας αγάπησα», θα προκύψει μέσω της έρευνας κάτι πολύ ωφέλιμο συνολικά. Διότι, αν η αγάπη προς τους αδελφούς τηρεί και κατεργάζεται την εκπλήρωση ολόκληρης της εντολής του Σωτήρα μας, πώς να μην είναι εξαιρετικά αξιοθαύμαστος αυτός που επιχειρεί να την εφαρμόσει όσο το δυνατόν περισσότερο, άμεμπτα και ανυπαίτια, εφόσον σε αυτήν εναποτίθεται σχεδόν το κεφάλαιο όλων των αρετών; Διότι δεύτερη μετά την αγάπη προς τον Θεό είναι η αγάπη μεταξύ μας, και όλη η δύναμη της προς τον Θεό ευσέβειας συνοψίζεται σαν σε τούτον τον έναν λόγο, στο «Να αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». <Εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε όσα εγώ σας προστάζω. Δεν σας λέω πλέον δούλους, διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του· εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, διότι σας έκανα γνωστά όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου.> Αντιπαρέταξε πάλι στους φόβους που ενίοτε θα προκύψουν από την υπακοή και τη φιλάρετη διάθεση, το κέρδος της φιλίας προς αυτόν, ώστε με την ευθυμία που προέρχεται από αυτήν και με την επιθυμία για το ανώτερο, να αφανιστεί το φορτικό στοιχείο εκείνων, και αυτό που καμιά φορά φαίνεται να προκαλεί λύπη να εκμηδενιστεί. Διότι ο κόπος είναι τότε γλυκός για τους φιλόθεους, όταν ο μισθός βρίσκεται κοντά και είναι πλούσιος.

Ο λόγος αυτός έχει αληθοφάνεια, και δεν πρέπει να περιφρονηθεί αυτή η ορθή σκέψη, αν κάποιος επέλεγε να την επαινέσει. Φαίνεται δε ότι ο προφητικός λόγος σε αυτά θέλει να δηλώσει με τη λέξη ώμος τη δύναμη. Διότι όλη η δύναμή μας βρίσκεται στους βραχίονες και στους ώμους. Και γι' αυτό έχει ονομαστεί δεξιά και βραχίονας του Θεού και Πατρός ο Υιός. Διότι λέει: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε;» Επομένως, ο Χριστός κυριάρχησε στην οικουμένη με τη δική Του δύναμη, διότι Εκείνος είναι η ισχύς του Θεού και Πατρός. Ονομάστηκε επίσης Άγγελος μεγάλης βουλής, προφανώς του Θεού και Πατρός. Και θα δώσει μαρτυρία γι' αυτόν ο σοφός Ιωάννης λέγοντας: «Εκείνος που δέχεται τη μαρτυρία του επισφράγισε ότι ο Θεός είναι αληθινός. Διότι εκείνος που απέστειλε ο Θεός, λαλεί τα λόγια του Θεού.» Και ο Ίδιος λέει κάπου στους αγίους αποστόλους: «Εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε όσα εγώ σας προστάζω.

Διότι προσέλαβε το σπέρμα του Αβραάμ και κοινώνησε αίμα και σάρκα, Αυτός που κατά τη δική του φύση είναι ασώματος, ώστε, αφού έγινε αδελφός μας, να μας καταστήσει κοινωνούς της δικής του δόξας, και, αφού μας αγιάσει με το δικό του Πνεύμα, να μας ονομάσει πλέον αδελφούς και ελεύθερους. Διότι κάπως έτσι λέει στους αγίους αποστόλους: «Εσείς είστε φίλοι μου. Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους.» Λησμονώντας λοιπόν όλα αυτά οι Ιουδαίοι, και αρνούμενοι τον Σωτήρα και Λυτρωτή των πάντων, τον παρέδωσαν στον Πιλάτο και ζητούσαν να σταυρωθεί. Εκείνος όμως, όντας από τη φύση του Θεός και παντοδύναμος, παρέδωσε με τη θέλησή του το δικό του σώμα στα δεσμά του θανάτου, ώστε, συντρίβοντάς τα, να ελευθερώσει και εμάς. Διότι αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, αφού κήρυξε στα πνεύματα που βρίσκονταν στον άδη και αφού είπε «σε όσους ήταν στα δεσμά, Εξέλθετε, και σε όσους ήταν στο σκοτάδι, Φανερωθείτε.» Έπειτα, αφού έκανε τον εαυτό του φανερό στους αγίους αποστόλους και αφού είπε με σαφήνεια: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, διδάσκοντάς τους να τηρούν όλα όσα σας έδωσα ως εντολή», ανέβηκε προς τον Πατέρα στους ουρανούς, και λαμπρύνεται στους θρόνους της δικής του θεότητας, και θα έρθει στον κατάλληλο καιρό μέσα στη δόξα του Πατρός μαζί με τους αγίους αγγέλους, για να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη.

β΄. Διότι εάν συμβεί, λέει, να διαβούμε τον Ιορδάνη και να εισέλθουμε στην τριπόθητη γη της επαγγελίας, τότε λοιπόν, αφού στήσετε μεγάλους λίθους σε υψηλό μέρος, θα τους ασβεστώσετε και θα γράψετε πάνω τους όλο αυτόν τον νόμο με μεγάλη σαφήνεια. Οι μεγάλοι λοιπόν λίθοι που έχουν τοποθετηθεί ψηλά, υποδηλώνουν για εμάς τον χορό των αγίων αποστόλων, οι οποίοι είναι αληθινά μεγάλοι και υψηλοί και περίβλεπτοι. Διότι, όσον αφορά την αρετή και τα καυχήματα της εν Χριστώ πολιτείας, τίποτα δεν είναι ισάξιο με αυτούς. Επειδή διαπιστώνουμε ότι οι δικοί μας στέκονται στο ύψος της υπεροχής και υπερέχουν πάρα πολύ. Διότι ποιος, πες μου, που έχει σώας τας φρένας, θα προσπαθήσει να ανταγωνιστεί ως ίσος εκείνους τους ιερούς και ξακουστούς άνδρες, τους οποίους ο Χριστός ονόμασε και δικούς του φίλους; «Διότι δεν σας ονομάζω πλέον», λέει, «δούλους· εσείς είστε φίλοι μου». Τους ονόμασε δε φως του κόσμου και αλάτι της γης, και πρόσταξε να φαίνονται στολισμένοι με τα ίδια τα δικά του και πρέποντα σε αυτόν αξιώματα. Τους κατέστησε ευεργέτες και τους ανέδειξε ιατρούς της οικουμένης, λέγοντας: «Ασθενείς να θεραπεύετε, δαιμόνια να εκβάλλετε, λεπρούς να καθαρίζετε, νεκρούς να ανασταίνετε· δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε». Είναι λοιπόν μεγάλοι οι λίθοι, και σαν να βρίσκονται τοποθετημένοι πάνω σε όρος.

Εάν, λοιπόν, για αυτόν τον λόγο προσέρχεσαι στην εκκλησία, ο ζήλος σου είναι αξιέπαινος, και εκπληρώνεται σε εσένα το λόγιο του Κυρίου: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου». Διότι γνωρίζω πολλούς που συναθροίζονται, όχι για τον Θεό, ούτε για να ακούσουν τα άγια λόγια Του. Επειδή άλλους μεν τους βλέπω να νυστάζουν, άλλους να μετεωρίζεται ο νους τους εδώ και εκεί, και άλλους να συνομιλούν με φίλους· και ενώ ο μεν Κύριός μας απευθύνεται σε εμάς με εύσπλαχνη φωνή λέγοντας, «Εσείς είστε φίλοι μου», εμείς, εγκαταλείποντάς Τον την ώρα που ομιλεί, θεωρήσαμε τους φίλους μας πιο αξιότιμους. Άλλους τους βλέπω να θορυβούν άτακτα, και αυτά μάλιστα τολμούν να τα πράττουν ενώ ο Θεός ακόμη μας ομιλεί. Ω της βαθιάς αφροσύνης, ω της ανίατης αναισχυντίας, ω της φοβερής παραφροσύνης!

Τέτοιων ανθρώπων κατοικία είναι η άνω πόλη· για τέτοιους ανθρώπους παρακάλεσα τον Πατέρα μου, λέγοντας: Θέλω, Πατέρα, όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί, για να θεωρούν τη δόξα μου· προς τέτοιους ανθρώπους είπα, και πάντοτε λέω: Εσείς είστε φίλοι μου. Σε εσάς όμως άραγε τι να πω; Άραγε να σας ελεήσω; Αλλά δεν βλέπω σε εσάς καρπό ελέους. Άραγε να σας σπλαχνιστώ; Αλλά δεν βλέπω σε εσάς σπλάχνα οικτιρμών.

Δεν λυπήθηκε τον Μονογενή για χάρη μας, έδωσε τον γνήσιο Υιό του στον θάνατο για εμάς. Αν λοιπόν μας αξίωσε τέτοιων δωρεών όταν ήμασταν εχθροί του, τίνος δεν θα μας αξιώσει τώρα που γίναμε φίλοι του; Τι δεν θα μας μεταδώσει, αφού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό του; Και είναι υπερβολικά πλούσιος, και επιθυμεί απείρως και φροντίζει με ζήλο να επιτύχει τη δική μας φιλία. Εμείς όμως, αγαπητοί, δεν καταβάλλουμε ούτε το ελάχιστο της δικής του προσπάθειας. Τι λέω δεν προσπαθούμε; Δεν θέλουμε να επιτύχουμε τα αγαθά του, όσο το θέλει εκείνος. Και ότι εκείνος το θέλει περισσότερο, το έδειξε με τα όσα έπραξε. Διότι εμείς για τον ίδιο μας τον εαυτό με δυσκολία περιφρονούμε λίγο χρυσάφι, ενώ αυτός για εμάς έδωσε και τον ίδιο τον Υιό του. Ας αξιοποιήσουμε όπως πρέπει την αγάπη του Θεού, αγαπητοί, ας απολαύσουμε τη φιλία του. «Διότι εσείς είστε φίλοι μου», λέει, «εάν κάνετε αυτά που σας λέω». Ω της εκπλήξεως! Τους εχθρούς, που απείχαν άπειρα από αυτόν, από τους οποίους διαφέρει ασύγκριτα σε όλα με υπερβολική υπεροχή, αυτούς τους έκανε φίλους και τους ονομάζει φίλους; Τι δεν είναι, επομένως, προτιμότερο να υποστεί κανείς για αυτήν τη φιλία; Εμείς όμως για τη φιλία των ανθρώπων πολλές φορές και κινδυνεύουμε, για αυτήν όμως του Θεού δεν προσφέρουμε ούτε χρήματα. Πραγματικά είναι άξια πένθους τα δικά μας έργα, πένθους και δακρύων και οδυρμών και μεγάλου θρήνου και κοπετού.

Και δεν σταμάτησε εδώ, αλλά προάγοντας τον λόγο σε κάτι ανώτερο, πράγμα που ήταν πολύ πιο συγκλονιστικό, μας δίδει ως ένδυμα τον ίδιο τον Δεσπότη, τον ίδιο τον βασιλέα. Διότι εκείνος που έχει ντυθεί αυτόν, κατέχει εξ ολοκλήρου όλη την αρετή. Όταν δε λέει, «Ενδυθείτε», μας προστάζει να τον περιβληθούμε από παντού· όπως ακριβώς λέει αλλού: «Εάν δε ο Χριστός είναι μέσα σας»· και πάλι, «Να κατοικήσει ο Χριστός στον εσωτερικό μας άνθρωπο». Διότι θέλει η ψυχή μας να αποτελεί κατοικία του, και να τον φορέσουμε ως ένδυμα, ώστε αυτός να είναι τα πάντα για εμάς, εσωτερικά και εξωτερικά. Διότι αυτός είναι το πλήρωμά μας (καθώς είναι το «Πλήρωμα εκείνου που γεμίζει τα πάντα σε όλα»)· και οδός και σύζυγος και νυμφίος («Διότι σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, ως αγνή παρθένο»)· και ρίζα και πόμα και τροφή και ζωή («Διότι δεν ζω πλέον εγώ», λέει, «αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»)· και απόστολος και αρχιερέας και διδάσκαλος και πατέρας και αδελφός και συγκληρονόμος, και μέτοχος του τάφου και του σταυρού («Διότι συνταφήκαμε μαζί του», λέει, «και γίναμε σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του»)· και ικέτης («Διότι είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού»)· και συνήγορος προς τον Πατέρα («Διότι μεσιτεύει», λέει, «υπέρ ημών»)· και οίκος και ένοικος («Διότι όποιος μένει σε εμένα, κι εγώ μένω σε αυτόν»), και φίλος («Διότι εσείς είστε φίλοι μου»)· και θεμέλιο και ακρογωνιαίος λίθος· και εμείς είμαστε δικά του μέλη και γεώργιο και οικοδομή και κλήματα και συνεργοί.

Υπάρχουν σε εμάς προφήτες, αλλά δεν αποτυγχάνουν· δεν λένε από τη μια αυτό, και από την άλλη ψεύδονται για εκείνο, αλλά σε όλα λένε την αλήθεια· διότι αυτό είναι το γνώρισμα της πρόγνωσης. Σταματήστε επιτέλους αυτή τη μανία, σας παρακαλώ, αν βέβαια πιστεύετε στον Χριστό. Εάν όμως δεν πιστεύετε, γιατί διασύρετε τους εαυτούς σας, γιατί απατάσθε; Έως πότε θα χωλαίνετε και στα δύο σας γόνατα; Διότι, για ποιον λόγο τους πλησιάζεις; Τι ρωτάς; Με το που πλησίασες, με το που ρώτησας, υποδούλωσες τον εαυτό σου· διότι ρωτάς σαν κάποιος που πιστεύει. «Όχι», λέει, «δεν ρωτώ επειδή πιστεύω ότι λέει την αλήθεια, αλλά για να τον δοκιμάσω». Όμως το να τον δοκιμάζεις εάν λέει την αλήθεια, δεν είναι γνώρισμα ανθρώπου που έχει πειστεί ότι ο άλλος ψεύδεται, αλλά ανθρώπου που ακόμη αμφιβάλλει. Για ποιον λόγο λοιπόν ρωτάς τι πρόκειται να συμβεί; Διότι, εάν μεν σου έλεγε ότι θα συμβεί το τάδε, «κάνε αυτό και θα το αποφύγεις», βεβαίως ούτε και έτσι θα έπρεπε να πέφτει κανείς στην ειδωλολατρία, πλην όμως η παραφροσύνη δεν θα ήταν τόσο μεγάλη. Εάν όμως προλέγουν απλώς τα μέλλοντα, αυτός που τα μαθαίνει δεν κερδίζει τίποτε άλλο, παρά μια περιττή λύπη. Διότι το γεγονός μεν δεν έχει συμβεί ακόμη, αυτός όμως υπέστη τη λύπη και μαράζωσε τον εαυτό του. Εάν αυτό συνέφερε, δεν θα μας το στερούσε ο Θεός· δεν θα μας το αρνιόταν Εκείνος που μας μίλησε για τα επουράνια. «Διότι όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα», λέει, «σας τα έκανα γνωστά, και όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα σας τα ανήγγειλα»· και, «Δεν σας ονομάζω δούλους, αλλά φίλους· εσείς είστε φίλοι μου». Γιατί λοιπόν δεν μας γνώρισε αυτά τα πράγματα; Επειδή θέλει να μην δίνουμε καμία απολύτως σημασία σε αυτά.

Διότι πολλές φορές ενέσκηψε λιμός, και αυτή η ελευθερία κατέστη πιο πικρή από τη δουλεία· ακόμη και αυτό το μέγιστο δώρο. Στον Θεό όμως τίποτα δεν είναι εφήμερο, τίποτα δεν είναι φθαρτό, αλλά τι; Θέλεις να μάθεις; Άκουσε. Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, λέγει· εσείς είστε φίλοι μου.

Διότι, όπως ακριβώς εμείς δεν δείχνουμε εμπιστοσύνη απλώς στους φίλους, αλλά στους γνήσιους, έτσι πράττει και ο Θεός. Άκουσε, λοιπόν, τι λέει ο Χριστός στους μαθητές: «Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, διότι εσείς είστε φίλοι μου». Πώς και γιατί; «Επειδή όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα, σας τα απεκάλυψα». Γι' αυτόν τον λόγο ούτε στους Ιουδαίους έδινε τα σημεία που ζητούσαν, επειδή τα ζητούσαν με σκοπό να τον πειράξουν. Επομένως, το να ζητά κανείς σημεία είναι χαρακτηριστικό εκείνων που πειράζουν τον Θεό, και τότε και τώρα. Διότι και τώρα υπάρχουν εκείνοι που τα αναζητούν και λένε: «Γιατί δεν γίνονται και τώρα σημεία;».

«Εσείς είστε φίλοι μου. Δεν σας αποκαλώ πλέον δούλους· διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του. Εσείς είστε φίλοι μου· διότι όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου, σας τα έκανα γνωστά». Πώς, λοιπόν, λέει: «Έχω πολλά να σας πω, αλλά δεν μπορείτε να τα βαστάξετε τώρα»; Δεν καταδεικνύει τίποτε άλλο με το «όλα» και το «άκουσα», παρά ότι δεν λέει τίποτε ξένο, παρά μόνο όσα ανήκουν στον Πατέρα. Επειδή δε αυτό θεωρείται κατεξοχήν γνώρισμα της φιλίας, το να αποκαλύπτει κανείς τα απόρρητα, γι' αυτό λέει ότι αξιωθήκατε αυτής της κοινωνίας. Όταν δε λέει «όλα», εννοεί όσα έπρεπε αυτοί να ακούσουν. Έπειτα παραθέτει και ένα άλλο τεκμήριο της φιλίας, και μάλιστα όχι τυχαίο.

Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Εφόσον βέβαια παραμένει μαθητής και δούλος, δεν εξισώνεται ως προς τη φύση της τιμής. Μη μου αναφέρεις εδώ τις σπάνιες εξαιρέσεις, αλλά να αντιλαμβάνεσαι τον λόγο με βάση αυτά που συμβαίνουν κατά κανόνα. Και δεν λέει, «Πόσο μάλλον τους δούλους», αλλά «τους οικιακούς του», επιδεικνύοντας έτσι πολλή γνησιότητα στις σχέσεις του με αυτούς. Και αλλού βέβαια έλεγε: «Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, εσείς είστε φίλοι μου». Και δεν είπε, «Αν ύβρισαν και κατηγόρησαν τον οικοδεσπότη», αλλά παραθέτει και το ίδιο το είδος της ύβρεως, ότι δηλαδή τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ. Έπειτα δίνει και μία άλλη παρηγοριά, όχι μικρότερη από αυτήν· διότι αυτή μεν είναι η μεγαλύτερη· επειδή όμως σε αυτούς που δεν έχουν ανέλθει ακόμη στο ύψος της πνευματικής φιλοσοφίας χρειαζόταν και μία άλλη, ικανή προπάντων να τους αναπτερώσει, γι' αυτό προσθέτει και τούτη· και η μεν μορφή των λεγομένων φαίνεται να ενέχει καθολική απόφανση· πλην όμως δεν έχει ειπωθεί για όλα τα πράγματα, αλλά μόνο για τα προκείμενα. Διότι, τι λέει; «Δεν υπάρχει τίποτε συγκεκαλυμμένο, το οποίο δεν θα αποκαλυφθεί, ούτε κρυφό, το οποίο δεν θα γίνει γνωστό». Αυτό δε που λέει, έχει το εξής νόημα: Σας αρκεί βέβαια ως παρηγοριά το ότι συμμερίζομαι και εγώ την ίδια λοιδορία με εσάς, εγώ ο Δάσκαλος και ο Δεσπότης.

Διότι εδώ δεν υπάρχουν τα ανθρώπινα ούτε τα φυσικά, αλλά τα υπερφυσικά· ούτε αυτά της δουλείας, αλλά της υιοθεσίας και της φιλίας («Διότι εσείς είστε φίλοι μου, δεν θα σας αποκαλέσω πλέον δούλους»)· ούτε τα ακάθαρτα, αλλά τα καθαρά και αυτά που λαλούνται, όπως ακριβώς λέει προς αυτούς η θεία φωνή: «Εσείς είστε καθαροί»· και «οι καθαροί στην καρδιά θα δουν τον Θεό». Φέροντας λοιπόν ο Ιωάννης αυτά τα μέγιστα και θεία χαρίσματα, και έχοντας λάβει το θάρρος, αφού ανήλθε στα υψηλά, έφτασε στο απέραντο πέλαγος. Και αφού αντίκρισε με τα αμόλυντα μάτια της καρδιάς του μέσα στους κόλπους του άναρχου Πατέρα τον συνάναρχο Λόγο, ο οποίος γεννήθηκε αρρήτως από τον Πατέρα προ πάντων των αιώνων, και μη έχοντας πλέον τη δύναμη να συγκρατήσει μέσα του εκείνη την ανεκλάλητη χαρά, άνοιξε το άγιο και σεραφικό του στόμα και αναφώνησε με δυνατή φωνή λέγοντας: «Εν αρχή ην ο Λόγος». Δες, λοιπόν, τη σύνεση ενός αλιέως, παρατήρησε τη σοφία ενός αγράμματου ανδρός.

Διότι, εάν, όταν ξένοι αθλητές επισκέπτονται την πόλη, όλος ο λαός συρρέει από παντού και, περικυκλώνοντάς τους, περιεργάζεται την ευεξία των μελών τους, πολύ περισσότερο, όταν οι αθλητές της ευσέβειας αναβαίνουν στους ουρανούς, συντρέχουν οι άγγελοι, και όλες οι επουράνιες δυνάμεις συρρέουν από παντού για να παρατηρήσουν τα τραύματά τους· και όπως ακριβώς κάποιους γενναίους πολεμιστές που επιστρέφουν από τον πόλεμο και τη μάχη με πολλά τρόπαια και νίκες, έτσι με χαρά τους υποδέχονται όλους και τους ασπάζονται. Έπειτα τους οδηγούν με μεγάλη συνοδεία προς τον Βασιλέα των ουρανών, σε εκείνον τον θρόνο που είναι γεμάτος από πολλή δόξα, όπου βρίσκονται τα Χερουβίμ και τα Σεραφίμ. Και όταν φθάσουν εκεί και προσκυνήσουν Εκείνον που κάθεται στον θρόνο, απολαμβάνουν μεγαλύτερη φιλοφροσύνη από τον Δεσπότη παρά από τους ομοδούλους τους. Διότι δεν τους δέχεται ως δούλους (αν και αυτό αποτελεί μέγιστη τιμή, ίση της οποίας δεν είναι δυνατόν να βρεθεί), αλλά ως φίλους Του. «Διότι εσείς», λέει, «είστε φίλοι μου». Και πολύ δικαιολογημένα· διότι ο Ίδιος είπε πάλι: «Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, δηλαδή να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του». Επειδή λοιπόν επέδειξαν τη μέγιστη αγάπη, τους υποδέχεται, και απολαμβάνουν εκείνη τη δόξα, συμμετέχουν στους χορούς και μετέχουν στα μυστικά άσματα.

Και τι λέω; Δεν καταβάλλουμε προσπάθεια; Δεν θέλουμε να αποκτήσουμε τα αγαθά του τόσο, όσο το θέλει ο ίδιος. Και το ότι το θέλει περισσότερο από εμάς, το απέδειξε με ό,τι έπραξε. Διότι εμείς, για τον ίδιο μας τον εαυτό, με δυσκολία περιφρονούμε λίγο χρυσό, ενώ εκείνος για χάρη μας έδωσε ακόμη και τον ίδιο του τον Υιό. Ας αξιοποιήσουμε δεόντως την αγάπη του Χριστού· ας απολαύσουμε τη φιλία του. Διότι λέει: «Εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε αυτά που σας λέω».

Ας μην παραμένουμε, λοιπόν, πλέον προσηλωμένοι στα βιοτικά πράγματα, ούτε στην τρυφή της τράπεζας, ούτε στην πολυτέλεια των ενδυμάτων· διότι έχεις το μέγιστο ένδυμα, έχεις πνευματική τράπεζα, έχεις την άνω δόξα, και ο Χριστός γίνεται τα πάντα για εσένα, και τράπεζα, και ένδυμα, και οίκος, και κεφαλή, και ρίζα. Διότι όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ντυθήκατε τον Χριστό· ιδού πώς έχει γίνει ένδυμα για εσένα. Θέλεις να μάθεις πώς γίνεται και τράπεζα για εσένα; «Εκείνος που με τρώγει», λέγει, «όπως εγώ ζω διά τον Πατέρα, έτσι και εκείνος θα ζήσει δι' εμέ». Και ότι γίνεται οίκος για εσένα: «Εκείνος που τρώγει τη σάρκα μου μένει εντός μου, και εγώ εντός αυτού»· και ότι γίνεται ρίζα, πάλι λέγει: «Εγώ είμαι η άμπελος, εσείς τα κλήματα»· και ότι είναι αδελφός, και φίλος, και νυμφίος: «Δεν σας αποκαλώ πλέον δούλους· διότι εσείς είστε φίλοι μου». Και ο Παύλος πάλι: «Σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό»· και πάλι: «Ώστε να είναι αυτός πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς». Και δεν γινόμαστε μόνο αδελφοί του, αλλά και παιδιά του· διότι λέγει: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός»· και όχι μόνο αυτό, αλλά και μέλη του, και σώμα του. Διότι, σαν να μην αρκούσαν αυτά που ειπώθηκαν για να αποδείξουν την αγάπη και την εύνοια που επιδεικνύει προς εμάς, προσέθεσε και κάτι άλλο, μεγαλύτερο και στενότερο από αυτά, ονομάζοντας τον εαυτό του κεφαλή δική μας.

Περί των αγίων και της τιμής των λειψάνων τους Πρέπει να τιμούμε τους αγίους ως φίλους του Χριστού, ως τέκνα και κληρονόμους του Θεού, όπως λέει ο θεολόγος ευαγγελιστής: «Σε όσους όμως τον δέχθηκαν, έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού». «Ώστε δεν είναι πλέον δούλοι, αλλά υιοί· και εφόσον είναι υιοί, είναι και κληρονόμοι, κληρονόμοι μεν του Θεού, συγκληρονόμοι δε του Χριστού». Και ο Κύριος στα ιερά Ευαγγέλια λέει στους αποστόλους: «Εσείς είστε φίλοι μου. Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους· διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του». Αν λοιπόν ο Δημιουργός των πάντων και Κύριος ονομάζεται «βασιλεύς βασιλευόντων και κύριος κυριευόντων» και «Θεός θεών», τότε ασφαλώς και οι άγιοι είναι θεοί και κύριοι και βασιλείς. Αυτών Θεός και Κύριος και Βασιλεύς είναι και ονομάζεται ο Θεός. «Διότι εγώ είμαι», λέει στον Μωυσή, «ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ». Και ο Θεός κατέστησε τον Μωυσή θεό του Φαραώ. Τους ονομάζω δε θεούς και βασιλείς και κυρίους όχι κατά φύση, αλλά επειδή βασίλευσαν και κυριάρχησαν επί των παθών, και επειδή διαφύλαξαν απαραχάρακτη την ομοίωση της θείας εικόνας, σύμφωνα με την οποία και δημιουργήθηκαν (διότι βασιλιάς ονομάζεται και η εικόνα του βασιλιά), και επειδή ενώθηκαν με τον Θεό με τη δική τους προαίρεση, δεχόμενοι Αυτόν να κατοικήσει μέσα τους, και μέσω της μετοχής τους σε Αυτόν έγιναν κατά χάριν αυτό ακριβώς που Εκείνος είναι κατά φύση. Πώς, λοιπόν, να μην τιμήσουμε αυτούς που αναδείχθηκαν θεράποντες και φίλοι και υιοί του Θεού;

Ας αποθέσει την αλουργίδα και το διάδημα και τότε ας αφαιρέσει τον σεβασμό προς εκείνους που αρίστευσαν εναντίον του τυράννου και κυριάρχησαν επί των παθών. Διότι, εάν θα είναι κληρονόμοι του Θεού και συγκληρονόμοι του Χριστού και κοινωνοί της θείας δόξας και βασιλείας, πώς οι φίλοι του Χριστού δεν θα γίνουν συμμέτοχοι και της επίγειας δόξας; «Δεν σας αποκαλώ δούλους», λέει ο Θεός, «εσείς είστε φίλοι μου». Θα τους στερήσουμε, λοιπόν, την τιμή που τους έχει αποδοθεί από την Εκκλησία; Ω, τι θρασύ χέρι!

Σας αγάπησα με αγάπη από την καρδιά, αγάπη θεϊκή, αγάπη σωτήρια, αγάπη που οδηγεί στη βασιλεία, ώστε και το αίμα μου δίνω ως λύτρο για τον κόσμο και τη ζωή μου καταθέτω ως καλός ποιμένας για τα δικά μου πρόβατα. Και σε εσάς δίνω αυτήν την εντολή, «να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς σας αγάπησα»· διότι κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του· και εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε αυτά που σας προστάζω· και καταθέτω τη ζωή μου για όλους εσάς.

Λόγος του Νεοφύτου μοναχού και εγκλείστου στους θείους και κορυφαίους των Αποστόλων Πέτρο και Παύλο και στους λοιπούς Αποστόλους. Ευλόγησον, πάτερ. Εορτάζοντας σήμερα την πανήγυρη των αποστόλων και μυστών και φίλων και αδελφών του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, ποιος είναι ικανός να τους εξυμνήσει επάξια; Διότι, αν στους φίλους και αδελφούς των επίγειων βασιλέων απονέμεται πολλή τιμή από όλους, πόσο μάλλον σε εκείνους που αξιώθηκαν να γίνουν κατά χάριν φίλοι και αδελφοί του Βασιλέως της δόξης. «Εσείς είστε φίλοι μου», λέει, «εάν κάνετε όσα εγώ σας εντέλλομαι». Και: «Εγώ σας αποκάλεσα φίλους, διότι όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου σας τα έκανα γνωστά». Και: «Πηγαίνετε», λέει, «και αναγγείλτε στους αδελφούς μου να πάνε στη Γαλιλαία, και εκεί θα με δουν». «Καθώς με απέστειλε ο Πατέρας» για να θεραπεύω «κάθε νόσο και κάθε ασθένεια» και «να συγχωρώ αμαρτίες», «έτσι και εγώ στέλνω εσάς». Και: «Αν κάποιων συγχωρήσετε τις αμαρτίες, τους συγχωρούνται, αν κάποιων τις κρατήσετε, παραμένουν κρατημένες». Και: «Στην παλιγγενεσία, όταν καθίσει ο Υιός του ανθρώπου στον θρόνο της δόξας του, θα καθίσετε και εσείς σε δώδεκα θρόνους για να κρίνετε τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ».

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΙΖ΄ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΝΕΥΦΗΜΟΥΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΠΝΕΥΣΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΑΚΟΥΜΕ ΕΠΙΠΟΛΑΙΑ ΤΑ ΣΩΤΗΡΙΩΔΗ ΑΥΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ Ευλόγησε, πάτερ. Αδελφοί και πατέρες, ιδού τα πλέον καρποφόρα κλήματα της αγίας, αθανάτου και ζωαρχικής αμπέλου· «Εγώ είμαι», λέει, «η άμπελος, εσείς τα κλήματα». Ιδού οι φίλοι του Θεού Λόγου και Σωτήρος ημών· «Εσείς είστε φίλοι μου», λέει, «εάν κάνετε όσα εγώ σας παραγγέλλω. Δεν σας λέω πλέον δούλους, διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο Κύριός του». Αλλά εγώ «σας αποκάλεσα φίλους, διότι όσα άκουσα από τον Πατέρα μου, σας τα κατέστησα γνωστά». Ιδού οι απόστολοι και οι κήρυκες της αλήθειας· «Εγώ είμαι», λέει, «η αλήθεια» και όπως «με απέστειλε» ο Πατήρ «να κηρύξω στους αιχμαλώτους άφεση και στους τυφλούς ανάβλεψη» και τα εξής, έτσι και εγώ σας στέλνω για να θεραπεύετε «κάθε νόσο και κάθε αδυναμία», και αυτά που ακούσατε από εμένα στα κρυφά δωμάτια, «να τα κηρύξετε πάνω στα δώματα». Ιδού οι «αλιείς των ανθρώπων». «Ελάτε», λέει, «οπίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων».

Διότι αυτός είναι που είπε ρητά και όρισε σαφώς σε εμάς ότι: «Δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών καθένας που μου λέει Κύριε, Κύριε, αλλά εκείνος που κάνει το θέλημα του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς» και «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου» και «Εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε όσα εγώ σας παραγγέλλω». Εάν λοιπόν πράξουμε το πατρικό του θέλημα, έχοντας αληθινή και ορθόδοξη πίστη, θα αμβλύνουμε την ισμαηλιτική ρομφαία και θα αποτρέψουμε τη σαρακηνική μάχαιρα και θα συντρίψουμε το αγαρηνό τόξο και δεν θα αργήσουμε να αντικρίσουμε την ιερή Βηθλεέμ και να παρατηρήσουμε τα θαύματα σε αυτήν και να ατενίσουμε τον ίδιο τον θαυματουργό Χριστό και μαζί με τους αγγέλους να αναφωνήσουμε σε αυτόν την υμνωδία, κράζοντας μεγαλόφωνα: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία», καθιστάμενοι έτσι ευπρόσδεκτοι σε αυτόν.

Όπως όταν τον ακούει να λέει προς τους μαθητές: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι σε εσάς. Λίγο ακόμη, και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον· εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω και εσείς θα ζήσετε.» Και πάλι: «Εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή, εσείς τα κλήματα.» Και πάλι: «Εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε όσα εγώ σας δίνω ως εντολή. Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του· εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, διότι όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου σας τα έκανα γνωστά.» Και πάλι: «Εσείς είστε εκείνοι που παραμείνατε μαζί μου στους πειρασμούς μου· και εγώ συνάπτω μαζί σας —διαθήκη αιώνια—, ώστε να τρώτε και να πίνετε πάντοτε στο τραπέζι μου στη βασιλεία μου.» Ακούγοντας, λοιπόν, αυτά και τα παρόμοια, ο φιλόθεος όχι μόνο χαίρεται, αλλά και προαιρείται να πεθαίνει κάθε ημέρα για τον Χριστό.