Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 15:18

Του ιδίου ομιλία Προς εκείνους που μας συκοφαντούν ότι κηρύττουμε τρεις θεούς. Μεγάλη παρηγοριά για τις ψυχές, οι οποίες έχουν ταλαιπωρηθεί επειδή μισούνται, είναι το να μισούνται μαζί με τον Κύριο. «Διότι, εάν ο κόσμος σας μισεί, να γνωρίζετε», λέγει, «ότι εμένα έχει μισήσει πριν από εσάς». Γι' αυτό, εάν ο Αγαπητός μισείται, τι το σπουδαίο υπάρχει εάν εμείς αξιωνόμαστε αυτού του μίσους από ανθρώπους στους οποίους περισσεύει το απόκτημα του μίσους; Ανακόπτει τον λόγο μου η ανάμνηση των θλιβερών γεγονότων, που εισέρχεται βαθιά στην καρδιά· και το δάκρυ που προβάλλει μου κόβει τη φωνή, όταν αναλογιστώ ότι, ενώ αγάπη και ειρήνη μας έχουν παραδοθεί ως παρακαταθήκη από τον Κύριο, εμείς δεν αναζητούμε ό,τι μας παραδόθηκε. Είναι αφανές το δώρο, καθώς δεν βρίσκεται σε κανέναν. Αγάπη αφέθηκε, και κυριαρχεί η διαμάχη. Ένωση δόθηκε, και άναψε το μίσος. Μεγάλη ανάψαμε μεταξύ μας την πυρκαγιά του μίσους· ο καθένας μας από μόνος του οδύρεται, αλλά μεταξύ μας δεν συμφιλιωνόμαστε. Ποιος θα μου δώσει ως θέατρο ολόκληρη την οικουμένη, και φωνή πιο δυνατή από της σάλπιγγας, και τους θρήνους του Ιερεμία, και δάκρυ άφθονο, για να σπαράξει η συντριμμένη από τις οδύνες καρδιά, για να σκορπίσω τη σκόνη με την οποία έχουμε τώρα περιλουστεί εξαιτίας της ατιμίας, και να πενθήσω για την κοινή συμφορά, ότι δηλαδή εξέλιπε η αγάπη, η ρίζα των εντολών; Γι' αυτό, με ακόρεστο πνευματικό εναγκαλισμό, σφίγγω στην αγκαλιά μου τους παρόντες, διότι παρουσίασαν ένα παράδοξο θέαμα, παραμένοντας στενά ενωμένοι ο ένας με τον άλλον.

Διότι στα ευαγγελικά κηρύγματα δεν πρόκειται να παρεισφρήσει καμία άλλη καινούργια διδασκαλία που να καθιστά παλαιά την πρώτη, όπως ακριβώς συνέβη με την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή, αλλά ο λόγος του Σωτήρος θα παραμείνει στον αιώνα, όπως κάπου λέει και ο ίδιος: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, οι δικοί μου λόγοι όμως δεν θα παρέλθουν». <Αν ο κόσμος σας μισεί, να γνωρίζετε ότι εμένα μίσησε πριν από εσάς.> Θα διαπιστώσουμε, νομίζω, ότι η μέθοδος του Σωτήρος δεν υπολείπεται σε τίποτα απολύτως της εμπειρίας και της εξαιρετικής τέχνης των ιατρών, την οποία εφαρμόζει σε κάθε περίπτωση, επινοώντας πάντοτε από κάθε πλευρά το ωφέλιμο για τους ακροατές του. Διότι εκείνοι (οι ιατροί) μερικές φορές αναχαιτίζουν τη μελλοντική εξέλιξη των παθήσεων στα σώματα με τις θεραπείες της τέχνης τους· Εκείνος όμως φράζει την περαιτέρω πρόοδο των κακών, οχυρώνοντας εκ των προτέρων την ψυχή του καθενός με προφυλακτικές, τρόπον τινά, εντολές.

Επειδή, λοιπόν, οι μαθητές δεν επρόκειτο να προΐστανται σε ένα μόνο έθνος, ούτε σε μία μόνο χώρα, αλλά μάλλον να γίνουν καθοδηγητές όλης της υφηλίου και να διακηρύξουν τον ευαγγελικό και θείο λόγο σε όλη την οικουμένη, να στρέψουν τους ακροατές προς αυτό που είναι αρεστό μόνο στον Θεό, να τους μεταφέρουν από την αμαρτία στο να θέλουν να πράττουν τα πρέποντα, και να κάνουν κανόνα της ζωής τους τον νόμο, εννοώ τον ευαγγελικό, αναγκαστικά τους παραγγέλλει να μην υπολογίζουν καθόλου το ότι θα μισούνται από τον κόσμο, δηλαδή από εκείνους που φρονούν τα του κόσμου και έχουν επιλέξει να ζουν φιλήδονα και ασεβώς. Και ποιος θα μπορούσε να είναι πάλι ο λόγος για αυτό; Διότι, πες μου, μήπως θα μπορούσε να πει κάποιος ότι ο Χριστός έκρινε πρέπον να παραγγείλει τέτοια πράγματα στους μαθητές του, παρουσιάζοντας το να μισείται κανείς ως κάτι επωφελές, αδιάκριτα και χωρίς κανέναν απολύτως σκοπό που να οδηγεί σε ωφέλεια; Μακριά από εμάς τέτοια αμάθεια· διότι ο λόγος του δεν θα εξέπιπτε ποτέ σε κάτι τέτοιο. Δεν συμβουλεύει απλώς να αποφεύγουμε εντελώς και από τον καθένα το να μισούμαστε, αλλά λέει με άριστο καθορισμό και διάκριση: «Αν ο κόσμος σας μισεί», δηλαδή, αν πρόκειται να σας έχουν σε μίσος εκείνοι που έχουν τιμήσει τα του κόσμου και φρονούν μόνο τα γήινα, να γνωρίζετε τότε, λέει, ότι αυτό το έχει πάθει πρώτος ο Διδάσκαλος.

Άραγε τι λογής είναι εκείνος ο κλίβανος του πυρός; Άραγε σε ποιο από αυτά αρμόζει να πάω εγώ ο αμαρτωλός; Αυτά να μελετάς, τέκνο, κάθε ημέρα και νύχτα και ώρα, και να φροντίζεις να προσκαρτερείς στη νηστεία και στην αγρυπνία και στην προσευχή και στα δάκρυα και στο να απομονώνεσαι πάντοτε στο κελί και να σιωπάς. Και να μην αποσιωπήσεις, αδελφέ, ούτε να χαλαρώσεις· και αν κάποιοι σε διασύρουν ή σε καταγελούν ή σε εξουθενώνουν ή σε εξευτελίζουν, εσύ μην τους δίνεις προσοχή, αλλά να έχεις τον σκοπό σου προσηλωμένο στον ποθούμενο Νυμφίο. Και πες ότι είμαι άξιος να εμπαίζομαι. Διότι και ο Κύριός μου εμπαίχθηκε και υβρίστηκε και φτύστηκε και σταυρώθηκε και μισήθηκε από τους μαθητές του Διαβόλου. Διδάσκει δε και εμάς ο Κύριος, ώστε και εμείς, όταν αδικούμαστε να υπομένουμε, όταν λοιδορούμαστε να ευλογούμε, όταν διωκόμαστε να ανεχόμαστε. Να θυμάσαι πάλι, αδελφέ, τον Κύριο που λέει στους μαθητές: αν ο κόσμος σας μισεί, να γνωρίζετε ότι εμένα πρώτο πριν από εσάς έχει μισήσει. Αλλά επειδή εγώ σας εξέλεξα από τον κόσμο, για αυτόν τον λόγο σας μισεί ο κόσμος. Και πάλι: μακάριοι είστε, όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν και σας μισήσουν οι άνθρωποι.

Όταν δεις την Αγία Γραφή να περιφρονείται ως βδέλυγμα από εκείνους που θεωρούνται Χριστιανοί, και εκείνους που κηρύττουν τον λόγο του Θεού να μισούνται, θυμήσου τον Κύριο που είπε: «Εάν ο κόσμος σας μισεί, να γνωρίζετε ότι εμένα έχει μισήσει πριν από εσάς. Εάν εμένα καταδίωξαν, θα καταδιώξουν και εσάς». Όταν δεις λαούς να προστρέχουν μαζικά σε μυθολόγους και κατασκευαστές φυλακτών, σε γενεαλογίες, σε μαντείες, σε διδασκαλίες δαιμόνων και σε επερωτήσεις ακάθαρτων πνευμάτων, μην ταραχθείς ούτε να καταπέσεις. Ακόμη κι αν δεις κάποιους από αυτούς που θεωρούνται ποιμένες να τα πράττουν αυτά, μην απελπιστείς, αλλά αφού δακρύσεις, θυμήσου τον Απόστολο που λέει ότι: «Στους έσχατους καιρούς κάποιοι θα αποστατήσουν από την πίστη, δίνοντας προσοχή σε πνεύματα πλάνης και σε διδασκαλίες ακάθαρτων δαιμόνων». Και πάλι λέει: «Θα έρθει καιρός που δεν θα ανέχονται την υγιή διδασκαλία, αλλά σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες θα συγκεντρώσουν γύρω τους σωρεία δασκάλων, ζητώντας να τέρπουν την ακοή τους· και από την μεν αλήθεια θα αποστρέψουν την ακοή τους, προς δε τους μύθους θα εκτραπούν».

«Εάν ο κόσμος σας μισεί, να γνωρίζετε ότι εμένα εμίσησε πριν από εσάς. Εάν ήσασταν από τον κόσμο, ο κόσμος θα αγαπούσε το δικό του. Επειδή όμως δεν είστε από τον κόσμο, αλλά εγώ σας εξέλεξα από τον κόσμο, γι' αυτό σας μισεί ο κόσμος.» Για να μη νομίσουν οι απόστολοι ότι ο Κύριος τους τα αναφέρει ως ονειδισμό, το ότι δηλαδή έθεσε την ψυχή του για χάρη τους και ότι τους εξέλεξε, γι' αυτό λέγει: «Αυτά σας παραγγέλλω», όχι για να σας ονειδίσω ούτε για να καυχηθώ ως για κάποιο κατόρθωμα, αλλά για να καταστήσω τις ψυχές σας πιο σταθερές στην αγάπη του ενός προς τον άλλον, γι' αυτό απαριθμώ τα κατορθώματα της δικής μου αγάπης προς εσάς. «Διότι αυτά σας παραγγέλλω, για να αγαπάτε ο ένας τον άλλον.» Επειδή δε είναι βαρύ πράγμα και σφόδρα λυπηρό το να διώκεται κανείς και να μισείται, τους παρηγορεί λέγοντας ότι, εάν και εσάς σας μισούν, δεν είναι τίποτε καινούριο· διότι εμένα πρώτον έχουν μισήσει. Ώστε την κοινωνία στο να μισείσθε οφείλετε να την χρησιμοποιείτε ως μεγάλη παρηγοριά. Εισάγει δε και έναν άλλον τρόπο παρηγοριάς πιο πειστικό. Διότι, λέγει, το αντίθετο θα έπρεπε να σας λυπεί, εάν δηλαδή δεν σας μισούσε ο κόσμος, τουτέστιν οι πονηροί άνθρωποι. Διότι θα αποδεικνύατε από το γεγονός ότι δεν σας μισούν, ότι και εσείς συμμετέχετε στην ίδια με εκείνους κακία και πονηρία. Τώρα όμως, επειδή σας μισούν οι πονηροί, να χαίρεστε. Διότι σας μισούν εξαιτίας της αρετής σας· αλλιώς, εάν δεν είχατε αρετή, ο κόσμος θα αγαπούσε το δικό του.

«Δεν υπάρχει δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Αν εμένα καταδίωξαν, και εσάς θα καταδιώξουν· αν τήρησαν τον δικό μου λόγο, θα τηρήσουν και τον δικό σας. Αλλά όλα αυτά θα σας τα κάνουν εξαιτίας του ονόματός μου, επειδή δεν γνωρίζουν εκείνον που με έστειλε.» Αυτό που είπε προηγουμένως, ότι «Εμένα μίσησε πριν από εσάς», τώρα το αναπτύσσει, προσφέροντάς τους μεγαλύτερη παρηγοριά. «Διότι θυμηθείτε, λέει, τον λόγο μου, ότι δεν υπάρχει δούλος ανώτερος από τον κύριό του·» επομένως ούτε εσείς είστε ανώτεροι από εμένα. Δείτε λοιπόν πώς συμπεριφέρθηκαν σε εμένα.