Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 15:24

Διότι δεν κηρύττουν τους εαυτούς τους, αλλά τον Θεό και Κύριο των πάντων, δηλαδή τον Χριστό. <Αν δεν είχα κάνει ανάμεσά τους τα έργα που κανένας άλλος δεν έκανε, δεν θα είχαν αμαρτία. Τώρα όμως και τα έχουν δει, και έχουν μισήσει και εμένα και τον Πατέρα μου.> Ο Χριστός απέδειξε εξίσου μέσα από αυτά ότι δεν έχει απομείνει καμία δικαιολογία στους Ιουδαίους ώστε να αποφύγουν την τιμωρία και να μην υποστούν ανήκεστες συμφορές. Διότι φαίνεται ότι δεν παρέλειψε τίποτα από όσα συντελούν στην ωφέλειά τους, καθώς τους προσέφερε εκτενή διδασκαλία, μέσω της οποίας ήταν πολύ εύκολο να οδηγηθούν στη σωτηρία, και τους υπέδειξε θαύματα, τα οποία κανείς ποτέ στον κόσμο δεν έχει δει. Διότι ποιος από τους αγίους συναγωνίστηκε τα θαύματα του Σωτήρα; Έπειτα, εφόσον οι Ιουδαίοι απείχαν τόσο πολύ από το να θελήσουν να τον θαυμάσουν, ώστε μάλλον επέλεξαν από ανόσια διάθεση να τον μισήσουν, πώς να μην τους επιβληθεί δυσβάσταχτο το φορτίο των εγκλημάτων τους; Θα ήταν βέβαια πολύ καλύτερο και προτιμότερο, ούτε να ακούσουν τους σοφούς λόγους, ούτε καν να γίνουν μάρτυρες αυτής της τόσο άρρητης θαυματουργίας. Διότι ίσως τότε να είχαν επινοήσει μια όχι και τόσο αβάσιμη δικαιολογία για να συγχωρεθούν, λέγοντας: Δεν ακούσαμε τίποτα από τα αναγκαία ούτε βέβαια είδαμε κάτι από όσα ελκύουν στην πίστη.

Επειδή όμως δεν ρωτούσαν κάποιον από τους άγιους προφήτες, αλλά τον ίδιο τον Χριστό που ήρθε από ψηλά και στάλθηκε σε εμάς, και επιπλέον έγιναν θεατές πρωτοφανών θαυμάτων· διότι ο Χριστός άνοιξε τα μάτια τυφλού, αν και κανένας άλλος ποτέ δεν μπόρεσε να κάνει κάτι τέτοιο· τι θα εξαλείψει την παράνοια των Ιουδαίων; Ή ποιος λόγος θα τους απαλλάξει από την τιμωρία; Διότι, αν και άκουσαν και είδαν, μίσησαν και τον Υιό και τον Πατέρα. Και πώς τους μίσησαν; Διότι ούτε τίμησαν τον λόγο που προέρχεται από τον Πατέρα μέσω του Υιού, ούτε βέβαια τα έργα της θείας φύσεως, καθώς ατίμασαν το θαύμα που τους έπρεπε, και ασεβώντας φανερά, θα καταδικαστούν για την ασέβειά τους σε ολόκληρη τη φύση του Θεού που δημιούργησε αυτά τα έργα. Διότι, όταν θαυματουργούσε ο Υιός, ήταν βεβαίως παρών μαζί του και ο ίδιος ο Πατέρας, όχι ως κάποιος άλλος που ενεργούσε τα αξιοθαύμαστα μέσω ενός άλλου, αλλά ως υπάρχων μέσα στον Υιό εξαιτίας της ταυτότητας της φύσεως και του απαράλλακτου της ουσίας.

Αν και, ίσως θα μπορούσε κάποιος να πει, ω παράφρον Ιουδαίε, ο Χριστός υπήρξε για σένα δημιουργός θαυμάτων, τα οποία υπερβαίνουν και τη δόξα του Μωυσή και τη λαμπρότητα κάθε αγίου. Διότι το να λέει ο Κύριος «Αν δεν έκανα ανάμεσά τους τα έργα που κανένας άλλος δεν έκανε», φέρνει σε μας ακριβώς αυτό το νόημα. Έπειτα, τον υπηρέτη και διάκονο των υποδεέστερων, εννοώ τον Μωυσή, τον στεφανώνεις με τόσο λαμπρές τιμές, ενώ αυτόν που είναι ασύγκριτα ανώτερος και εργάτης πολύ σπουδαιότερων έργων, δεν ντρέπεσαι να τον απωθείς με τόση ασυνεσία, αν και Εκείνος φέρνει εις πέρας όσα προαναγγέλθηκαν παλαιότερα μέσω των προφητειών του Μωυσή, και μεταβάλλει πλέον τη σκιά σε αλήθεια. Επομένως, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός εισήγαγε ταυτόχρονα και αναγκαία, μαζί με τον εαυτό του και τον Πατέρα, την αναφορά στο Πνεύμα. Παράλληλα όμως αποδεικνύει ότι αυτό που ειπώθηκε είναι αληθινό, ότι δηλαδή, αν κάποιος επιλέξει να μισεί τον Υιό, θα μισήσει εξάπαντος μαζί και τον Πατέρα από τον οποίο προέρχεται. Και πώς ή με ποιον ακριβώς τρόπο, δες πάλι.

«Διότι, όποιος δεν γνωρίζει να κυβερνά καλά το δικό του σπίτι, πώς θα φροντίσει την Εκκλησία;» <Τον συνάντησαν δέκα λεπροί άνδρες.> (A f. 232, C f. 143 b) Πάλι ο Σωτήρας καθιστά σε εμάς φανερή τη δική Του δόξα, και μέσω της θεοπρεπούς μεγαλουργίας Του έρχεται να ελκύσει στην πίστη τον σκληρόκαρδο Ισραήλ. Αλλά αυτός ήταν σκληρός και απειθής. Έπειτα, ποια δικαιολογία θα τους βοηθήσει την ημέρα της κρίσεως, εφόσον δεν δέχτηκαν να λάβουν τη σωτηρία μέσω του Χριστού; Και μάλιστα, επειδή έγιναν αυτήκοοι μάρτυρες των δικών Του λόγων, και θεατές των παραδόξων και υπερβατικών ενεργειών Του. Γι' αυτό άλλωστε είπε για αυτούς: «Αν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία». Και πάλι: «Αν δεν είχα κάνει ανάμεσά τους τα έργα που κανένας άλλος δεν έκανε, δεν θα είχαν αμαρτία· τώρα όμως έχουν δει και εμένα και τον Πατέρα μου». Σαφής απόδειξη αυτών που μόλις ανέφερα θα είναι ο καθαρισμός των λεπρών.

Είναι φανερό ότι ο Πατέρας το δίνει αυτό στον Υιό, ο οποίος ενανθρώπησε· διότι, αφού ανέβηκε στον ουρανό, κάθισε στα δεξιά της μεγαλοσύνης στα ύψη, περιμένοντας στο εξής μέχρι να τεθούν οι εχθροί του κάτω από τα πόδια του. <Και αφού κάλεσε δέκα δούλους του, τους έδωσε δέκα μνας.> (A f. 255 b, B f. 275 b, C f. 147) Διότι ο Σωτήρας διανέμει σε αυτούς που πίστεψαν σε αυτόν την ποικιλία των θείων χαρισμάτων· διότι λέμε ότι αυτό είναι οι δέκα μνες. Όμως, είναι μεγάλη η διαφορά αυτών σε σχέση με εκείνους που αρνήθηκαν εντελώς τη βασιλεία του· διότι οι μεν αντιτίθενται, ενώ οι δε φέρουν ως καύχημα τη δουλεία τους σε αυτόν. Επομένως, ως γνήσιοι υπηρέτες, τους εμπιστεύθηκε τον Δεσποτικό πλούτο, ώστε, αφού εργαστούν και προσθέσουν κάτι σε αυτόν, να κερδίσουν τους επαίνους που ταιριάζουν στη γνησιότητά τους. Αλλά οι συμπολίτες του, λέει, τον μισούσαν· αυτό ακριβώς ονείδισε στους Ιουδαίους ο Χριστός: «Αν δεν είχα κάνει ανάμεσά τους τα έργα που κανένας άλλος δεν έκανε, δεν θα είχαν αμαρτία· τώρα όμως και τα έχουν δει, και έχουν μισήσει και εμένα και τον Πατέρα μου.» Αυτοί δεν θέλησαν να βασιλεύσει αυτός πάνω τους· αν και ο προφήτης Ζαχαρίας φώναζε: «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών· διότι ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σωτήρας.» Και ο Ησαΐας επίσης ομοίως: «Ιδού λοιπόν, λέει, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα εξουσιάζουν με δικαιοσύνη.»

Αυτός δε που, επειδή έχει τιμηθεί περισσότερο, απαιτεί για τον λόγο αυτό να αποφύγει την ποινή για εκείνα που πρέπει να τιμωρηθεί, ενεργεί παρόμοια με κάποιον από τους άπιστους Ιουδαίους, ο οποίος, ακούγοντας τον Χριστό να λέει: «Εάν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία», και: «Εάν δεν είχα κάνει ανάμεσά τους τα σημεία που κανείς άλλος δεν έκανε, δεν θα είχαν αμαρτία», θα κατηγορούσε τον Σωτήρα και ευεργέτη λέγοντας: «Τότε γιατί ήλθες και μίλησες; Και γιατί έκανες σημεία; Για να μας τιμωρήσεις βαρύτερα;» Αλλά τα λόγια αυτά αποτελούν δείγμα μανίας και έσχατης παραφροσύνης. Διότι ο ιατρός δεν ήλθε για να προσφέρει θεραπεία με σκοπό να σε καταδικάσει περισσότερο, αλλά για να σε απαλλάξει τελείως από την ασθένεια. Εσύ, όμως, στέρησες με τη θέλησή σου τον εαυτό σου από τα χέρια του· δέξου, λοιπόν, αυστηρότερη την τιμωρία. Διότι, όπως ακριβώς αν είχες αφεθεί στη θεραπεία θα είχες απαλλαγεί και από τα προηγούμενα δεινά, έτσι και τώρα, επειδή μόλις τον είδες να έρχεται έφυγες, δεν θα μπορέσεις πλέον να τα αποπλύνεις. Και εφόσον δεν μπορείς, θα υποστείς την τιμωρία και για αυτά, αλλά και για το ότι, όσον αφορά το δικό σου μερίδιο, κατέστησες μάταιη τη δική του προσπάθεια. Γι' αυτούς τους λόγους, δεν υφιστάμεθα την ίδια τιμωρία πριν τιμηθούμε από τον Θεό και μετά τις τιμές, αλλά πολύ σφοδρότερη αργότερα. Διότι εκείνος που δεν έγινε καλός ενώ ευεργετήθηκε, είναι δίκαιο να τιμωρείται πολύ πιο αυστηρά.

Μαρτύρησε ο Πατέρας από ψηλά για τον Υιό ότι είναι υιός Του, και δεν πίστεψαν. Μαρτύρησε ο θείος Ιωάννης ο Βαπτιστής ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού, και πάλι δεν πίστεψαν. Μαρτύρησαν ομόφωνα οι δώδεκα μύστες του Χριστού και οι εβδομήκοντα, και ούτε αυτούς τους πίστεψαν, αλλά απεναντίας τους καταδίκασαν ως άξιους θανάτου για το όνομα του Χριστού. Και μέχρι σήμερα άπιστα και κακόπιστα πλήθη ανθρώπων βλασφημούν ποικιλοτρόπως τον Κύριο, οι οποίοι δεν πρόκειται να βρουν καμία δικαιολογία για την αμαρτία τους ή τη βλασφημία και την απιστία τους: «εάν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία· τώρα όμως δεν έχουν δικαιολογία για την αμαρτία τους». Γιατί; Διότι «και είδαν», λέγει, «και μίσησαν και εμένα και τον Πατέρα μου». Επειδή «εκείνος που μισεί τον Υιό, μισεί και τον Πατέρα» και «εκείνος που δεν τιμά», λέγει, «τον Υιό, δεν τιμά τον Πατέρα που τον έστειλε». Εμείς όμως, φωτισμένοι από τη θεία χάρη, με την ακήρατη πίστη προσκυνούμε και σεβόμαστε την ομοούσια Τριάδα και την ένδοξη μεταμόρφωση του ενός εξ αυτής, ο οποίος φανερώθηκε με σάρκα όμοια με τη δική μας.

Διότι με αυτό το παράδειγμα εξομοιώνονται όσοι βλασφημούν την όντως δεδοξασμένη υιοτική δεξιά του Θεού: «Η δεξιά σου», λέει, «Κύριε, έχει δοξαστεί». Και: «Γιατί αποστρέφεις το χέρι σου και τη δεξιά σου μέσα από τον κόλπο σου μέχρι τέλους;» Όσοι λοιπόν βλασφημούν την εγκόλπια, δεδοξασμένη, υιοτική δεξιά του Πατρός και δήθεν δοξάζουν τον Πατέρα, μαζί με Αυτόν αθέτησαν και Εκείνον, αν και ακούνε να λέει ότι «όποιος δεν τιμά τον Υιό, δεν τιμά τον Πατέρα», και όποιος αθετεί τον Υιό αθετεί και τον Πατέρα, και ότι «και είδαν και μίσησαν και εμένα και τον Πατέρα μου», και ότι «όποιος μισεί εμένα μισεί και τον Πατέρα μου», και «εάν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία».

Αυτό δε θα συμβεί κατά τη συντέλεια, όταν τα πάντα, ακόμη και ακούσια, θα υποταχθούν σε αυτόν πιστεύοντας ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός. Πολίτες του δε είναι οι Ιουδαίοι, οι οποίοι τον μισούν. Διότι, λέει, «έχουν δει και έχουν μισήσει και εμένα και τον Πατέρα μου», οι οποίοι δεν θέλησαν να βασιλεύσει αυτός επάνω τους. Γι' αυτό και έλεγαν προς τον Πιλάτο, αρνούμενοι τη βασιλεία του: «Δεν έχουμε βασιλιά»· και πάλι: «Μη γράφεις, Ο βασιλιάς των Ιουδαίων». Αν και ο Ζαχαρίας αναφωνεί: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών, διότι ο Βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σώζων»· και ο Ησαΐας: «Ιδού λοιπόν δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει»· και ο Δαβίδ: «Εγώ δε εγκαταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν». Οι μεν Ιουδαίοι λοιπόν μίσησαν τον Κύριο, εκείνος δε έδωσε στους δούλους του δέκα μνες.

«Αν δεν είχα κάνει ανάμεσά τους τα έργα που κανένας άλλος δεν έκανε, δεν θα είχαν αμαρτία. Τώρα όμως και τα έχουν δει, και έχουν μισήσει και εμένα και τον Πατέρα μου, αλλά για να εκπληρωθεί ο λόγος που είναι γραμμένος στον νόμο τους, ότι “Με μίσησαν χωρίς αιτία”.» Άραγε δίκαια τα κάνουν αυτά, και μισούν και εμένα και τον Πατέρα μου και εσάς; Άραγε εξαιτίας αυτών που ειπώθηκαν ή αυτών που έγιναν έδειξαν τέτοια διάθεση; Όχι, λέει· διότι η αμαρτία τους είναι ασυγχώρητη. Μήπως δεν ήλθα και δίδαξα; Αν δεν είχα έλθει, αν δεν είχα μιλήσει, θα μπορούσαν αυτοί να πουν ότι «Δεν ακούσαμε»· τώρα όμως η πονηρία τους είναι αδικαιολόγητη. Έπειτα, επειδή παντού δεν προφασίζονταν τίποτε άλλο παρά ότι υπερασπίζονται τον Πατέρα («Διότι αυτός ο άνθρωπος», λένε, «δεν προέρχεται από τον Θεό», και τα παρόμοια), γι' αυτό προσθέτει: «Εκείνος που μισεί εμένα, μισεί και τον Πατέρα μου»· ώστε ούτε αυτό τους έχει απομείνει ως απολογία. Και όχι μόνο παρέσχα διδασκαλία, αλλά πρόσθεσα και έργα, τέτοια που κανένας άλλος δεν έκανε· όπως το θαύμα του τυφλού, του Λαζάρου και τα υπόλοιπα παρομοίως. Ποια δικαιολογία, λοιπόν, έχουν; Παρέσχα τη διδασκαλία μέσω των λόγων, πρόσθεσα αυτήν μέσω των έργων· όπως ακριβώς διατάζει και ο Μωυσής, δίνοντας την εντολή να υπακούουν σε εκείνον που και σημεία επιτελεί και διδάσκει τα της ευσέβειας. «Τώρα όμως και έχουν δει» τέτοια έργα, και παρ' όλα αυτά «Έχουν μισήσει και εμένα και τον Πατέρα μου.»