Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 15:27

Διότι παρέθεσε τον λόγο που καλεί σε σωτηρία ακόμη και σε εκείνους που είχαν τόσο απρεπή διάθεση, με σκοπό να επιβεβαιώσει με θαύματα την ομολογία της πίστεως σε αυτόν, αν βέβαια κάποιοι ήταν αγαθοί και ευγνώμονες. Και σε αυτό ωφελεί τα μέγιστα τους μαθητές, ώστε χωρίς μνησικακία να προτείνουν τον λόγο της σωτηρίας ακόμη και σε εκείνους που επιχειρούν να τους υβρίσουν, και με αυτόν ακριβώς τον τρόπο να φαίνεται ότι βαδίζουν στα ίχνη της αρετής που έλαμψε πρώτα σε αυτόν. Διότι αν υπάρχει κάτι αγαθό, βρίσκεται πρώτα στον Χριστό και έπειτα σε εμάς, και από αυτόν διαχέονται όλα τα άριστα. <Όταν δε έλθει ο Παράκλητος, τον οποίο εγώ θα πέμψω σε εσάς παρά του Πατρός, το Πνεύμα της αληθείας το οποίο εκπορεύεται παρά του Πατρός, εκείνος θα μαρτυρήσει περί εμού· και εσείς όμως μαρτυρείτε, διότι από την αρχή είστε μαζί μου.> Λέγοντας ότι και ο ίδιος και ο Πατέρας έχουν μισηθεί από τους ασύνετους Ιουδαίους, και μάλιστα αναίτια και χωρίς καμία εύλογη αφορμή, εισάγει μαζί ωφέλιμα το Πνεύμα, φέρνοντας ταυτόχρονα και στον λόγο την πληρότητα της Αγίας Τριάδος, και δείχνοντας ότι και αυτό έχει ατιμαστεί μαζί τους, ώστε να ελεγχθούν εκείνοι που υπήρξαν θεατές των θαυμαστών έργων ότι συμπεριφέρθηκαν με απόλυτη αυθάδεια στο πρόσωπο του Υιού και ότι καθύβρισαν την τόσο υπερφυή δύναμη της ανώτατης από όλες ουσίας, όχι μόνο επειδή θεωρούσαν ότι δεν έπρεπε να αποδεχθούν τον Χριστό –παρόλο που τελούσε παράδοξα θαύματα για να τους βεβαιώσει– αλλά και εξαιτίας αυτών που ήδη είχαν πράξει· διότι ασέβησαν εναντίον του με πράξεις τις οποίες και μόνο να αναλογιστεί κανείς είναι φρικτό.

Ότι όσα του παρέδωσαν εκείνοι οι οποίοι έγιναν από την αρχή αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου, προέρχονταν από το Πνεύμα. Και γιατί δεν είπε: «Καθώς μας παρέδωσαν αυτοί που αξιώθηκαν το Άγιο Πνεύμα», αλλά: «Αυτοί που έγιναν από την αρχή αυτόπτες μάρτυρες»; Διότι αυτό κυρίως είναι αξιόπιστο για την πίστη, το να μαθαίνει κανείς από αυτόπτες μάρτυρες· το άλλο, αντίθετα, θα φαινόταν στους ανόητους ως αλαζονεία και έπαρση. Γι' αυτό και ο Ιωάννης έλεγε έτσι: «Εγώ έχω δει και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Και ο Χριστός κατ' αυτόν τον τρόπο συνομιλεί με τον Νικόδημο, ο οποίος διέθετε πιο υλική αντίληψη: «Εκείνο που γνωρίζουμε μιλάμε, και εκείνο που έχουμε δει μαρτυρούμε, και τη μαρτυρία μας κανείς δεν τη δέχεται». Και πάλι, δείχνοντας ότι είναι δυνατόν να μαρτυρεί κανείς πολλά από όσα έχει δει, έλεγε στους μαθητές: «Και εσείς μαρτυρείτε για εμένα, διότι από την αρχή είστε μαζί μου». Και οι ίδιοι οι απόστολοι σε πολλά σημεία λένε τα εξής: «Μάρτυρες είμαστε εμείς και το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο έδωσε ο Θεός σε όσους τον υπακούν». Και μετά από αυτά, βεβαιώνοντας την ανάσταση, ο Πέτρος έλεγε: «Εμείς οι οποίοι φάγαμε και ήπιαμε μαζί του». Διότι δέχονταν ευκολότερα τη μαρτυρία από ανθρώπους που τον είχαν συναναστραφεί, επειδή έως εκείνη τη στιγμή υπολείπονταν πάρα πολύ στην κατανόηση της έννοιας του Πνεύματος.

γʹ. Για να μην ταράζονται, λοιπόν, αναλογιζόμενοι αυτά, δες τι είδους παρηγοριά προσθέτει: «Όταν έλθει ο Παράκλητος, τον οποίο εγώ θα στείλω, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα, εκείνος θα μαρτυρήσει για εμένα. Αλλά και εσείς μαρτυρείτε, διότι από την αρχή είστε μαζί μου». Εκείνος θα είναι αξιόπιστος· διότι είναι Πνεύμα αληθείας. Γι' αυτό δεν το ονόμασε Πνεύμα άγιο, αλλά Πνεύμα αληθείας. Η δε φράση «Το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα», φανερώνει ότι γνωρίζει τα πάντα με ακρίβεια, όπως ακριβώς λέει και ο ίδιος για τον εαυτό του ότι «Γνωρίζω από πού έρχομαι και πού πηγαίνω»· και εκεί, επίσης, μιλούσε περί αληθείας. «Τον οποίο εγώ θα στείλω».

Κατανόησέ μου πνευματικά το ζήτημα, φιλομαθέστατε. Επειδή δε μου συνέβησαν τα αντίθετα από όσα ειπώθηκαν, ούτε και έτσι ησύχασα στο να μιλώ για το Πνεύμα. Και δεν είναι καθόλου παράξενο· διότι εάν και οι αρχαίοι, που είχαν γεννηθεί με τη σαρκική γέννηση και δεν είχαν ακόμη αναγεννηθεί από το πνεύμα, φιλοσοφούσαν για το πνεύμα, πόσο μάλλον αρμόζει σε εμάς να φιλοσοφούμε γι' αυτό, οι οποίοι έχουμε γεννηθεί από αυτό με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο. Διότι κάθε τι «που έχει γεννηθεί από τη σάρκα είναι σάρκα, ενώ αυτό που έχει γεννηθεί από το πνεύμα είναι πνεύμα»· γι' αυτό και εγώ, έχοντας γεννηθεί από αυτό και μετέχοντας σε αυτό, προσήλθα να φιλοσοφήσω εν συντομία γι' αυτό, με φόβο και πόθο. «Όταν δε έλθει», λέγει, «ο Παράκλητος, τον οποίο εγώ θα σας στείλω από τον Πατέρα, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα, εκείνος θα μαρτυρήσει για εμένα· και εσείς όμως μαρτυρείτε, επειδή από την αρχή είστε μαζί μου».

Έπειτα φέρνει και τον προφήτη ως μάρτυρα, λέγοντας ότι «Με μίσησαν αναίτια». Διότι, λέει, μόνο εξαιτίας της πονηρίας γεννήθηκε το μίσος, και όχι για κάποια άλλη αιτία. Και ως Νόμο, όπως πολλές φορές έχουμε πει, δεν εννοεί μόνο τον Μωσαϊκό, αλλά και τα βιβλία των προφητών, όπως ακριβώς και εδώ ονόμασε Νόμο το βιβλίο του Δαβίδ. Ο μεν Δαβίδ με το Άγιο Πνεύμα προανήγγειλε αυτό που επρόκειτο να πράξει η πονηρία τους. Αυτοί, βέβαια, ως πονηροί εκπλήρωσαν τα όσα προειπώθηκαν από τον προφήτη, και απέδειξαν αληθινή την προφητεία. «Όταν όμως έλθει ο Παράκλητος, τον οποίο εγώ θα σας στείλω από τον Πατέρα, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα, εκείνος θα μαρτυρήσει για εμένα. Και εσείς επίσης θα μαρτυρείτε, επειδή είστε μαζί μου από την αρχή.» Είπε στους μαθητές, ότι «Θα σας καταδιώξουν,» ότι «Τον λόγο σας δεν θα τον τηρήσουν.» Για να μην έχουν λοιπόν τη δυνατότητα να λένε: Και λοιπόν, Κύριε, πού μας στέλνεις; Πώς θα είμαστε αξιόπιστοι; Ποιος θα μας δώσει προσοχή; Ποιος θα πειστεί; Για τον λόγο αυτό προσθέτει: «Όταν όμως έλθει ο Παράκλητος, εκείνος θα μαρτυρήσει για εμένα.» Αξιόπιστος, λέει, μάρτυρας είναι εκείνος. Ώστε, όταν ελεγχθούν από το Πνεύμα ότι αμαρτάνουν αναπολόγητα, να αποδεχθούν το κήρυγμα. «Και εσείς επίσης θα μαρτυρείτε, αφού είστε από την αρχή μαζί μου,» ότι δηλαδή και με λόγια και με έργα τους κατέστησα αναπολόγητους.

Αλλά βέβαια εδώ αναφέρει το εκπορεύεσθαι ως ένα εξαίρετο και ξεχωριστό ιδίωμα, το οποίο έχει οριστεί αποκλειστικά για το κυρίως Πνεύμα. Επομένως, δεν θα εννοήσουμε το εκπορεύεσθαι ως αποστολή, αλλά ως το να αντλεί την φυσική Του ύπαρξη από τον Πατέρα. Αυτό ακριβώς το Πνεύμα θα είναι μάρτυρας του κηρύγματος: «αλλά και εσείς μαρτυρείτε», διότι δεν τα ακούσατε από άλλους, αλλά εσείς οι ίδιοι είστε μαζί μου από την αρχή. Και δεν είναι καθόλου μικρή αυτή η μαρτυρία, η οποία προέρχεται από εκείνους που ήταν μαζί Του από την αρχή, πράγμα που και οι ίδιοι οι απόστολοι έλεγαν αργότερα όταν κήρυτταν στον λαό: «Εμείς που φάγαμε και ήπιαμε μαζί Του». Διπλή είναι λοιπόν η μαρτυρία: και από εσάς, και από το Πνεύμα. Διότι, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι εσείς μαρτυρείτε από χαριστική διάθεση, σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να μαρτυρήσει με χαριστική διάθεση και το Πνεύμα.