Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 15:6

Ακόμη και την απιστία του Ιούδα έλεγξε η σφοδρότητα του χειμώνα, όπως και τώρα, κυριευμένοι από τη φιλία του κόσμου, εκείνοι που κάποτε ήταν μαθητές και φίλοι και συνοδοιπόροι του Χριστού, συγκροτούν αθέμιτες συνόδους εναντίον του Ιησού, αυτοί στους οποίους είχε εμπιστευθεί και το γαζοφυλάκιο. Δεν αγνοούσε τη σαθρότητά τους, αλλά προκειμένου να τους προετοιμάσει, ώστε διαχειριζόμενοι τα δεσποτικά αγαθά να είναι πανέτοιμοι να αγωνιστούν με ανδρεία υπέρ του Δεσπότη, ή να καταδείξει εάν επρόκειτο να στρατευθούν εναντίον του βασιλιά τους με την πρόφαση της κοσμικής φιλίας. Τέτοιοι άνθρωποι, έχοντας τη θέση εντελώς εκφυλισμένων και άκαρπων κλημάτων, αφού αποκοπούν από τον γεωργό, γίνονται βορά του αιώνιου πυρός. Όμως, παρόλο που οι χειμώνες προσέβαλαν επί πολύ την αληθινή άμπελο, εννοώ βεβαίως τον Κύριο Ιησού, άλλοτε μεν επειδή ήθελαν να τον λιθοβολήσουν οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι· αλλά φοβούμενοι μήπως θανατωθούν από τα πλήθη που αγαπούσαν τον Κύριο, σταμάτησαν· άλλοτε πάλι επειδή ήθελαν να τον συλλάβουν, αλλά ο Ιησούς δεν τους επέτρεψε να τον κρατήσουν, μέχρις ότου φθάσει η προορισμένη από τον ίδιο τον Κύριο προ των αιώνων ώρα και ημέρα, κατά την οποία έπρεπε να πάθει. Σε άλλη δε περίσταση, όταν κάποιοι ήθελαν να τον κατακρημνίσουν, και αυτός πέρασε εν ειρήνη ανάμεσά τους· και μύριοι ήταν οι επερχόμενοι πειρασμοί, οι οποίοι, ενώ προσέβαλλαν και αναχαιτίζονταν, εκμηδενίζονταν και διαλύονταν.

Αλλά εάν και στις πράξεις του βίου μας παραδώσουμε το πρακτικό μέρος της ψυχής σε ακάθαρτα δαιμόνια, η γη μας καταστρέφεται από αλλοτρίους. Διότι είμαστε γεώργιο του Θεού, οικοδομή του Θεού. Εφόσον είμαστε κλήματα που παραμένουν στην άμπελο, στον Χριστό, και φέρνουν τους καρπούς που οφείλουμε, έχουμε τον Θεό ως γεωργό· εάν όμως αποστατούμε από τη ζωοποιό ρίζα, την πίστη στον Χριστό, ξηραινόμαστε, πεταγόμαστε έξω και καιγόμαστε. Και η οικοδομή μας, που προέρχεται από τη διδασκαλία, καταστρέφεται, επειδή ζούμε αντίθετα προς το καθήκον μας.

«Εάν κάποιος δεν μείνει ενωμένος μαζί μου, πετιέται έξω σαν το κλήμα και ξεραίνεται, και τα μαζεύουν και τα ρίχνουν στη φωτιά, και καίγονται». Ολοφάνερα ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός για αυτήν και μόνο την αιτία λέει ότι ονόμασε τον εαυτό του άμπελο, ώστε να κατανοήσουμε σαφώς, και σχεδόν να δούμε με τα μάτια του σώματος, σαν μέσα από ένα χειροπιαστό, αισθητό και εξαιρετικά λαμπρό παράδειγμα, ότι σε εκείνους που αγωνίζονται να προσηλωθούν σε αυτόν και επιλέγουν να παραμείνουν στερεά προσκολλημένοι επάνω του, θα υπάρχει πλουσιοπάροχα η δύναμη και η καταλληλόλητα για τη γέννηση της αρετής και την πνευματική καρποφορία, εφόσον προφανώς τους χορηγείται, σαν από μητέρα την άμπελο, η δική της δύναμη ώστε να μπορούν και να ενεργούν. Αντίθετα, σε εκείνους που αποσπώνται και αποκόπτονται από τη σχέση μαζί του, εξαιτίας του ότι ... τρέπονται ... προς τα μη δέοντα και προς μια πολιτεία ασύμβατη με τον Θεό, δεν θα φανεί καμία ικανότητα προς την αρετή, ούτε καν η δυνατότητα να διαπρέπουν με τους καρπούς της αγαθοεργίας, αλλά μάλλον θα επέλθει πλέον, ως αναπότρεπτη ανάγκη, το να καταναλωθούν από το παμφάγο πυρ. Διότι ό,τι είναι άχρηστο για την ευσέβεια, φαίνεται πως είναι κατάλληλο για να υποστεί την τιμωρία, όπως ακριβώς βεβαίως και το ξεραμένο κλήμα θα είναι χρήσιμο μόνο για τη φωτιά.

Θα μπορούσες να λάβεις την αναμφίλεκτη και αληθινή απόδειξη των όσων έχουν λεχθεί, όχι εξετάζοντας τα πρόσωπα των αρχαίων αγίων, αλλά στρέφοντας τον νου σου στους ίδιους τους αγίους αποστόλους. Διότι εκείνοι μεν, μην αμελώντας με κανέναν τρόπο την αγάπη προς τον Χριστό, αλλά παραμένοντας σε αυτόν, και θεωρώντας ότι τίποτα απολύτως δεν πρέπει να προτάσσεται της ευσέβειας προς αυτόν, έγιναν πανένδοξοι. Ως καρπό δε της δικής τους αρετής ανέδειξαν την οικουμένη, και προσφέροντας τον βίο τους ως υπόδειγμα φιλόθεης πολιτείας, σαν μια λαμπρή εικόνα για την υφήλιο, στεφανώθηκαν με το αμάραντο στεφάνι της δόξας παρά του Θεού. Εκείνος όμως που παγιδεύτηκε στην απώλεια με λίγα αργύρια, εννοώ τον επιπόλαιο και ευτελέστατο Ιούδα, αφού αποκόπηκε από τη νοητή άμπελο, δηλαδή τον Χριστό, κατά κάποιον τρόπο ξεράθηκε, χάνοντας μαζί με το αξίωμα της μαθητείας και τη ζωοποιό χάρη του Πνεύματος. Διότι πετάχτηκε έξω, σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρα. Έχει αποξενωθεί και παραδόθηκε στο τιμωρό πυρ σαν σκουπίδι.

Ας φροντίσουμε, λοιπόν, να εισέλθουμε πλούσιοι στην πόλη και την πατρίδα μας. Είμαστε πνευματικοί έμποροι, αδελφοί, που αναζητούμε τον πολύτιμο μαργαρίτη, ο οποίος είναι ο Χριστός, ο Σωτήρας μας, το καύχημα και ο ασύλητος θησαυρός μας. Γι' αυτό με πολλή επιμέλεια ας Τον αποκτήσουμε. Μακάριος και τρισμακάριος είναι αυτός που φρόντισε να Τον αποκτήσει, ενώ πανάθλιος εκείνος που αμέλησε να αποκτήσει τον Κτίστη των πάντων και να αποκτηθεί από Αυτόν. Αγνοείτε, αδελφοί, ότι είμαστε κλήμα της αληθινής αμπέλου, η οποία είναι ο Κύριος; Προσέχετε, λοιπόν, μήπως βρεθεί κανείς άκαρπος. Διότι ο Πατέρας της αλήθειας είναι ο γεωργός. Καλλιεργεί αυτήν την άμπελο, και εκείνους που φέρνουν καρπό τους περιποιείται, για να φέρουν περισσότερο καρπό· ενώ εκείνους που δεν κάνουν καρπό τους αποκόπτει και τους ρίχνει έξω από τον αμπελώνα, για να καούν στη φωτιά. Προσέχετε, λοιπόν, τους εαυτούς σας να μη βρεθείτε άκαρποι, και αφού αποκοπείτε παραδοθείτε στο πυρ. Ομοίως είμαστε καλός σπόρος, τον οποίο έσπειρε ο Ποιητής του ουρανού και της γης, ο Χριστός, ο οικοδεσπότης.

Αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ είναι ο οίκος του Ισραήλ, κατά τον Ησαΐα, δηλαδή όλοι όσοι γνωρίζουν την ευσέβεια. Αλλά ο αμπελώνας αυτός τυγχάνει της επιμέλειας και της κηδεμονίας του Θεού, όταν φέρει θεοφιλή καρπό. Αν όμως παραγάγει αγκάθια αντί για σταφύλια, δηλαδή τα κεντριά του θανάτου που είναι οι αμαρτίες, εγκαταλείπεται ατημέλητος, εκτίθεται προς καταπάτηση στα όντως θηρία και στους πονηρούς δαίμονες και παραδίδεται στο πυρ για να καεί. Γι' αυτό και ο Κύριος, λέγοντας στους μαθητές Του: «εγώ είμαι η άμπελος, εσείς τα κλήματα, ο Πατέρας μου είναι ο γεωργός», πρόσθεσε: «κάθε κλήμα που είναι ενωμένο μαζί μου και φέρει καρπό, το καθαρίζει, για να φέρει περισσότερο καρπό· ενώ εκείνο που δεν φέρει καρπό, πετιέται έξω όπως το κλήμα και ξεραίνεται, και τα συγκεντρώνουν και τα ρίχνουν στο πυρ και καίγονται». Ότι δε Εκείνος που μας δημιούργησε μας θεωρεί ως δικό Του ποίμνιο, το έδειξε όταν έλεγε προς τον κορυφαίο του κορυφαίου χορού των Αποστόλων: «Πέτρε, με αγαπάς; ποίμαινε τα αρνία μου, ποίμαινε τα πρόβατά μου». Διότι όλοι εμείς πλανηθήκαμε σαν πρόβατα και χαθήκαμε σαν τη δραχμή που έπεσε από το δεσποτικό χέρι. Ήλθε όμως ο καλός ποιμένας, ο κατά φύσιν δεσπότης, μας αναζήτησε, μας βρήκε, μας έσωσε και μας ένωσε με τον Εαυτό Του με τρόπο άρρητο.

Διότι είναι ανάγκη να έχουμε κοινωνία φρονημάτων με εκείνον με τον οποίο έχουμε κοινωνία αίματος, και να μην είμαστε στα μεν ενωμένοι και στα δε διχασμένοι, ούτε με τον έναν τρόπο να αγαπούμε και με τον άλλον να πολεμούμε, ούτε να είμαστε μεν τέκνα, αλλά επιλήψιμα, και μέλη μεν, αλλά νεκρά, για τα οποία δεν υπάρχει κανένα όφελος από το ότι ενώθηκαν και γεννήθηκαν, όπως ακριβώς συμβαίνει με το κλήμα που έχει αποκοπεί από την αληθινή άμπελο, του οποίου το τέλος είναι να πεταχτεί έξω, να ξεραθεί και να ριχτεί στη φωτιά.

Επομένως, επειδή εκείνος είναι ο χορηγός όλων των αγαθών, εάν δεν φέρουμε και δεν εναποθέσουμε σε αυτόν ολόκληρη τη θέλησή μας, αλλά κάποιο μέρος της προαιρέσεώς μας πέσει έξω από αυτόν τον θησαυρό, παραμένει ανενεργό και νεκρό. «Διότι, εάν κάποιος δεν μείνει σε εμένα», λέει, «πετάχτηκε έξω σαν το κλήμα και ξεράθηκε, και τα μαζεύουν και τα ρίχνουν στη φωτιά και καίγονται».

Και καθώς πολλές φορές αναφέραμε την παραβολή του γεωργού, ότι, αφού κοπιάσει και ρίξει τον σπόρο στη γη, οφείλει να περιμένει και τη βροχή από τον ουρανό. Διότι, εάν δεν εμφανιστούν σύννεφα και δεν φυσήξουν άνεμοι, δεν ωφέλησε σε τίποτα ο κόπος του γεωργού, επειδή ο σπόρος παραμένει γυμνός στο έδαφος — αυτό να το εφαρμόσεις και στα πνευματικά. Εάν ο άνθρωπος παραμείνει μόνο στη δική του εργασία και δεν δεχθεί κάτι ξένο προς τη φύση του, δεν μπορεί να αποδώσει καρπούς άξιους στον Κύριο. Και ποια είναι η εργασία του ανθρώπου; Η αποταγή, η έξοδος από τον κόσμο, η υπομονή στην προσευχή, η αγρυπνία, η αγάπη προς τον Θεό και τους αδελφούς· αυτά είναι τα δικά του έργα. Αλλά, εάν παραμείνει στη δική του εργασία και δεν ελπίζει να δεχθεί κάτι άλλο, και δεν φυσήξουν οι άνεμοι του Αγίου Πνεύματος στην ψυχή του, και εάν δεν εμφανιστούν ουράνια σύννεφα και δεν κατέβει βροχή από τον ουρανό για να ποτίσει την ψυχή, δεν μπορεί ο άνθρωπος να αποδώσει καρπούς άξιους στον Κύριο. Είναι γραμμένο δε ότι ο γεωργός, όταν δει το κλήμα να φέρει καρπό, το καθαρίζει, για να δώσει περισσότερο, ενώ αυτό που δεν φέρει καρπό το ξεριζώνει και το ρίχνει στη φωτιά. Επομένως, το χρέος του ανθρώπου είναι αυτό, είτε νηστεύει είτε αγρυπνεί είτε προσεύχεται είτε κάνει κάτι καλό, να τα αποδίδει όλα στον Κύριο, λέγοντας τούτο: «Αν δεν με είχε ενδυναμώσει ο Θεός, δεν θα μπορούσα να νηστεύσω ή να προσευχηθώ ή να βγω από τον κόσμο».

Και όπως πολλές φορές αναφέραμε την παραβολή του γεωργού, ότι, κοπιάζοντας και ρίχνοντας τον σπόρο στη γη, οφείλει να περιμένει και τη βροχή από ψηλά —διότι, εάν δεν φανούν σύννεφα και δεν φυσήξουν άνεμοι, σε τίποτα δεν ωφέλησε ο κόπος του γεωργού, επειδή ο σπόρος παραμένει γυμνός— έτσι να σκεφτείς και για τα πνευματικά. Εάν ο άνθρωπος περιοριστεί μόνο στη δική του εργασία και δεν δεχθεί κάτι ξένο προς τη φύση του, δεν μπορεί να αποδώσει καρπούς άξιους στον Κύριο. Και ποια είναι η εργασία του ανθρώπου; Η αποταγή, η έξοδος από τον κόσμο, η υπομονή στην προσευχή, η αγρυπνία, η αγάπη προς τον Θεό και τους αδελφούς. Αυτά είναι τα δικά του έργα. Αλλά, εάν μείνει μόνο στη δική του εργασία και δεν ελπίζει να δεχθεί κάτι άλλο, και δεν φυσήξουν οι άνεμοι του Αγίου Πνεύματος μέσα στην ψυχή, και εάν δεν εμφανιστούν ουράνια σύννεφα και δεν έρθει βροχή από τον ουρανό για να ποτίσει την ψυχή, δεν μπορεί ο άνθρωπος να αποδώσει καρπούς άξιους στον Κύριο. Διότι έχει γραφτεί ότι ο γεωργός, όταν δει το κλήμα να φέρει καρπούς, το καθαρίζει, για να φέρει περισσότερους, ενώ εκείνο που δεν φέρει καρπό το ξεριζώνει και το παραδίδει στη φωτιά για να καεί.

Ώ του θαύματος, ότι ο άνθρωπος ενώνεται με τον Θεό πνευματικά και σωματικά, εφόσον η ψυχή δεν χωρίζεται από τον νου, ούτε το σώμα από την ψυχή, αλλά με την ουσιώδη ένωση γίνεται τρισυπόστατος κατά χάριν και ο άνθρωπος, ένας κατά θέσιν Θεός, από σώμα και ψυχή και από το θείο Πνεύμα του οποίου μετέσχε, και εκπληρώνεται τότε το λεχθέν υπό του προφήτη Δαβίδ: «Εγώ είπα: θεοί είστε και υιοί του Υψίστου όλοι», υιοί του Υψίστου, δηλαδή κατά την εικόνα του Υψίστου και καθ' ομοίωσιν, γεννήματα θεία από το θείο Πνεύμα, προς τους οποίους εύλογα είπε και πάντοτε λέγει ο Κύριος: «Μείνετε σε εμένα, για να φέρετε πολύν καρπό» —καρπό εννοεί τα πλήθη εκείνων που σώζονται μέσω αυτών— «το κλήμα», λέει, «εάν δεν μείνει στην άμπελο ξηραίνεται και ρίχνεται στο πυρ· μείνετε λοιπόν εσείς σε εμένα κι εγώ σε εσάς.» Πώς λοιπόν μένει σε εμάς και πώς πάλι μένουμε εμείς σε αυτόν, ο ίδιος ο Κύριος το δίδαξε λέγοντας: «Εσύ, Πατέρα, σε εμένα κι εγώ σε εσένα, και αυτοί σε εμένα κι εγώ σε αυτούς.» Και θέλοντας να το βεβαιώσει αυτό επαναλαμβάνει τον λόγο και λέει: «Αυτοί σε εμένα κι εγώ σε αυτούς, όπως εσύ, Πατέρα, σε εμένα κι εγώ σε εσένα», και επιπλέον, προς πλήρη διαβεβαίωση των ακροατών, προσθέτει λέγοντας: «Όπως με αγάπησες, αγάπησα κι εγώ αυτούς, και αυτοί γνώρισαν ότι εσύ με απέστειλες.»

Εάν λοιπόν κάποιος χριστιανός δεν υπέστη αυτήν την καλή αλλοίωση, ας μην κατηγορεί τη φύση του, αλλά τον εαυτό του. Διότι λέει ο απόστολος: «Εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο, γίνεται ένα πνεύμα με Αυτόν», και ο Κύριος: «Μείνετε ενωμένοι μαζί μου, κι εγώ μαζί σας. Όπως το κλήμα δεν μπορεί να φέρει καρπό από μόνο του αν δεν μείνει στο αμπέλι, έτσι ούτε και εσείς, αν δεν μείνετε ενωμένοι μαζί μου. Εγώ είμαι το αμπέλι, εσείς τα κλήματα. Εκείνος που μένει ενωμένος μαζί μου κι εγώ μαζί του, αυτός φέρει πολύ καρπό, διότι χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα. Αν κάποιος δεν μείνει ενωμένος μαζί μου, πετάγεται έξω σαν το κλήμα και ξεραίνεται. Μείνετε, λοιπόν, στην αγάπη μου. Διότι, αν τηρήσετε τις εντολές μου, θα μείνετε στην αγάπη μου, όπως κι εγώ έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και μένω στην αγάπη του», και πάλι: «Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, αν έχετε αγάπη μεταξύ σας.» Και πράγματι, κάθε μαθητής αναγνωρίζεται από τον δάσκαλό του: ο γραμματικός, ο ρήτορας, ο φιλόσοφος, ο ξυλουργός, ο υφαντής, ο υποδηματοποιός. Έτσι και αυτός που έχει αγάπη αναγνωρίζεται από τον καλό δάσκαλο, τον Χριστό και Θεό που μας αγάπησε, ώστε να γίνει άνθρωπος και να δώσει τη ζωή του ως λύτρο για εμάς. Εκείνος όμως που δεν έχει αγάπη, πώς μπορεί να είναι χριστιανός;

«Εκείνος που μένει ενωμένος μαζί μου, κι εγώ μαζί του, αυτός φέρει πολύν καρπό, διότι χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα. Εάν κάποιος δεν μείνει ενωμένος μαζί μου, πετιέται έξω σαν το κλήμα και ξεραίνεται· και τα μαζεύουν και τα ρίχνουν στη φωτιά, και καίγονται.» Εγώ μεν, λέει, σας καθάρισα μέσω του λόγου μου και της διδασκαλίας, και τίποτα από την πλευρά μου δεν έλειψε. Πρέπει λοιπόν να υπάρξει και η δική σας συμμετοχή. «Μείνετε ενωμένοι μαζί μου», λέει. Διότι, για να μην αποχωριστούν από αυτόν εξαιτίας της δειλίας, ενδυναμώνει τη χαλαρωμένη ψυχή τους, τους συνδέει στενά με τον εαυτό του, και τους παρέχει πλέον αγαθές ελπίδες, ότι: Όσα κι αν ζητήσετε, θα τα λάβετε, εάν μείνετε ενωμένοι μαζί μου. Μέσα δε από το παράδειγμα του κλήματος, παρουσιάζει ολοκάθαρα σε εμάς την ποιότητα και τη ζωή που χορηγείται από αυτόν σε όσους τον ευαρεστούν. Διότι, όπως ακριβώς εκείνο καρποφορεί μένοντας στην άμπελο και δεχόμενο από αυτήν τη συνέργεια για να ζήσει, έτσι και εσείς, «εάν μείνετε ενωμένοι μαζί μου» μέσω της τηρήσεως των εντολών, τότε θα φέρετε περισσότερο καρπό.

Όποιος όμως δεν παραμένει σε εμένα, ξηραίνεται· δηλαδή, ό,τι είχε από τη ρίζα, το αποβάλλει· αν δεχόταν κάποια πνευματική χάρη, απογυμνώνεται από αυτήν και στερείται τη βοήθεια και τη ζωή που προέρχεται από εκεί. Και ποιο είναι το τέλος; «Ρίχνεται στη φωτιά και καίγεται». Από αυτό, εξάλλου, τους δίνει όχι μικρή παρηγοριά, δείχνοντας ότι αυτοί που τον επιβουλεύονται, όπως ο Ιούδας, θα κατακαούν, ενώ αυτοί που θα παραμείνουν σε αυτόν θα φέρουν καρπό. Διότι χωρίς την ιδιότητα και τη ζωογονία που προέρχεται από αυτόν, δεν θα μπορέσουν να κάνουν τίποτα. «Αν παραμείνετε σε εμένα και τα λόγια μου παραμείνουν σε εσάς, ό,τι κι αν θελήσετε θα το ζητήσετε και θα σας γίνει».