Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 16:10

Επομένως, είναι αληθινός ο λόγος του Σωτήρα που λέει: Σας συμφέρει να αναχωρήσω εγώ στους ουρανούς, διότι εκείνος ήταν ο καιρός της καθόδου του Πνεύματος. <Και όταν έλθει εκείνος, θα ελέγξει τον κόσμο για αμαρτία και για δικαιοσύνη και για κρίση· για αμαρτία μεν, διότι δεν πιστεύουν σε εμένα· για δικαιοσύνη δε, διότι πηγαίνω προς τον Πατέρα και δεν θα με βλέπετε πλέον· και για κρίση, διότι ο άρχοντας αυτού του κόσμου έχει κριθεί.> Αφού υπέδειξε τον κατάλληλο καιρό της καθόδου και αποστολής του Πνεύματος, δηλαδή την αναχώρηση προς τον Πατέρα, και αφού θεράπευσε επαρκώς με αυτόν τον τρόπο τη σφοδρή λύπη στους αγίους μαθητές, υποδεικνύει επιπρόσθετα και χρήσιμα τίνος έργο θα είναι ο Παράκλητος. Διότι λέει: Όταν έλθει, θα ελέγξει τον κόσμο για αμαρτία και για δικαιοσύνη και για κρίση. Και με ποιον τρόπο θα γίνει ο έλεγχος για καθένα από αυτά που ειπώθηκαν, το έχει φανερώσει με ακρίβεια· επειδή όμως είναι πιθανό να μην μπορέσουν κάποιοι να κατανοήσουν πολύ εύκολα αυτό το υψηλό νόημα, νομίζω ότι είναι αναγκαίο να το ερμηνεύσω τμηματικά και να εξηγήσω πιο καθαρά τη δύναμη του νοήματός του.

Θα ελέγξει δε πάλι τον κόσμο, λέει, περί δικαιοσύνης, διότι πηγαίνω προς τον Πατέρα και δεν με βλέπετε πλέον. Διότι θα συνηγορήσει δικαίως υπέρ εκείνων που πίστεψαν στον Χριστό μετά την ανάβασή Του στους ουρανούς, ως έχοντες δικαιωθεί δικαίως. Επειδή αποδέχθηκαν ως αληθινό Θεό Εκείνον που δεν Τον είδαν μεν καθόλου, αλλά πίστεψαν ότι συνεδρεύει με τον ίδιο Του τον Πατέρα. Το ότι βέβαια ο Χριστός αποκαλούσε μακάριους αυτούς που πιστεύουν με αυτόν τον τρόπο, μπορεί κανείς να το μάθει πολύ εύκολα αναπολώντας εκείνα που είπε και έπραξε ο Θωμάς. Καθώς αμφέβαλλε ακόμη για την ανάσταση του Υιού έλεγε: «Εάν δεν βάλω το χέρι μου στην πλευρά Του και δεν δω τα σημάδια των καρφιών, δεν πρόκειται να πιστέψω». Όταν όμως πίστεψε, αφού ο Χριστός του επέτρεψε να πράξει αυτό που ήθελε, ποια λόγια άκουσε; «Επειδή με είδες, πίστεψες· μακάριοι εκείνοι που δεν είδαν και πίστεψαν». Δικαίως, λοιπόν, έχουν δικαιωθεί και χωρίς να Τον δουν εκείνοι που πίστεψαν, ενώ ο κόσμος απέτυχε να τύχει των ίδιων, επειδή δεν αποδέχθηκε τη δικαιοσύνη που προέρχεται από την πίστη, αλλά προσκολλήθηκε οικειοθελώς στα δικά του κακά.

Ο τρίτος τρόπος είναι αυτός που δηλώνει τη μία υπόσταση και παρουσιάζει το συναμφότερο, όπως το «Εγώ ζω διά τον Πατέρα», και το «Εκείνος που με τρώει, θα ζήσει και αυτός εξαιτίας μου»· και το «Πηγαίνω προς τον Πατέρα, και δεν θα με βλέπετε πλέον»· και το «Δεν θα σταύρωναν τον Κύριο της δόξης»· και το «Κανείς δεν έχει ανεβεί στον ουρανό, παρά μόνο αυτός που κατέβηκε από τον ουρανό, ο Υιός του ανθρώπου που βρίσκεται στον ουρανό»· και τα παρόμοια. Από αυτά δε που λέγονται ανθρωποπρεπώς για τον Χριστό, είτε με λόγια είτε με πράξεις, υπάρχουν έξι τρόποι. Διότι άλλα από αυτά έχουν πραχθεί και λέγονται σύμφωνα με τη φύση, κατά θεία οικονομία· όπως η γέννηση από την Παρθένο, η σωματική αύξηση κατά την ηλικία και η προκοπή, η πείνα, η δίψα, ο κόπος, το δάκρυ, ο ύπνος, το τρύπημα των ήλων (καρφιών), ο θάνατος και τα παρόμοια, καθώς και όσα αποτελούν φυσικά και αδιάβλητα πάθη.

Β΄. Το δε «θα ελέγξει περί αμαρτίας», αυτό σημαίνει ότι θα αποκόψει κάθε δικαιολογία τους και θα αποδείξει ότι έχουν σφάλλει ασυγχώρητα. «Και περί δικαιοσύνης, επειδή εγώ πορεύομαι προς τον Πατέρα και δεν με βλέπετε πλέον»· δηλαδή, επειδή επέδειξα βίο ανεπίληπτο. Και τούτο αποτελεί τεκμήριο, το ότι πορεύομαι προς τον Πατέρα. Διότι, επειδή πάντοτε του προσήπταν αυτήν την κατηγορία, ότι δεν προέρχεται από τον Θεό, και εξαιτίας αυτού τον αποκαλούσαν αμαρτωλό και παράνομο, λέει ότι θα αναιρέσει και αυτήν την πρόφαση. Διότι, εάν το να νομίζουν ότι δεν προέρχομαι από τον Θεό με παρουσιάζει ως παράνομο, όταν το Πνεύμα αποδείξει ότι έχω απέλθει εκεί, και όχι προσωρινά, αλλά παραμένοντας εκεί (διότι το «δεν με βλέπετε πλέον», αυτό ακριβώς δηλώνει)· τι θα πουν λοιπόν; Πρόσεξε πώς με αυτά τα δύο αναιρείται η πονηρή υποψία. Διότι ούτε το να επιτελεί κάποιος θαύματα είναι γνώρισμα αμαρτωλού (αφού δεν δύναται ο αμαρτωλός να επιτελεί θαύματα), ούτε το να βρίσκεται διαπαντός κοντά στον Θεό είναι γνώρισμα αμαρτωλού. Ώστε, δεν μπορείτε πλέον να λέτε ότι Αυτός είναι αμαρτωλός, ότι δεν προέρχεται από τον Θεό. «Περί δε κρίσεως, διότι ο άρχων του κόσμου τούτου έχει κριθεί». Πάλι εδώ ανακινεί τον λόγο περί δικαιοσύνης, επειδή καταπάλαισε τον αντίδικο. Δεν θα τον καταπάλαιε δε, εάν ήταν αμαρτωλός· πράγμα το οποίο ούτε κάποιος δίκαιος μεταξύ των ανθρώπων δεν μπόρεσε να πράξει. Διότι το ότι έχει καταδικαστεί εξαιτίας μου, θα το κατανοήσουν εκείνοι που θα τον καταπατούν αργότερα, έχοντας σαφή γνώση της αναστάσεώς μου, πράγμα το οποίο αποτελεί έργο εκείνου που τον καταδικάζει.

Έτσι ονόμασε και τον Πατέρα Θεό του. — ε' Εκείνα δε που ειπώθηκαν για τη φανέρωση και τη βεβαίωση σε εμάς, όπως το «Πάτερ, δόξασέ με με τη δόξα, την οποία είχα κοντά σου πριν να υπάρξει ο κόσμος» (διότι ο ίδιος ήταν και είναι δοξασμένος, αλλά σε εμάς δεν είχε φανερωθεί και βεβαιωθεί η δόξα του), και εκείνο που ειπώθηκε από τον απόστολο: «ο οποίος ορίστηκε Υιός Θεού με δύναμη κατά το Πνεύμα της αγιοσύνης, μέσα από την ανάσταση των νεκρών» (διότι δια των θαυμάτων και της ανάστασης και της επιφοίτησης του Αγίου Πνεύματος φανερώθηκε και βεβαιώθηκε στον κόσμο ότι είναι Υιός του Θεού), καθώς και το «πρόκοβε σε σοφία και χάρη». — στ' Εκείνα που ειπώθηκαν με την οικειοποίηση του προσώπου των Ιουδαίων, συγκαταλέγοντας τον εαυτό του με τους Ιουδαίους, όπως λέει προς τη Σαμαρείτισσα: «Εσείς προσκυνάτε αυτό που δεν γνωρίζετε, εμείς προσκυνάμε αυτό που γνωρίζουμε, διότι η σωτηρία προέρχεται από τους Ιουδαίους». — Τρίτος τρόπος είναι εκείνος που δηλώνει τη μία υπόσταση και παριστάνει το συναμφότερο, όπως το «εγώ ζω δια του Πατέρα, και εκείνος που με τρώει, θα ζήσει και εκείνος δι' εμέ», και το «πηγαίνω προς τον Πατέρα και δεν θα με βλέπετε πλέον», και το «δεν θα σταύρωναν τον Κύριο της δόξης», και το «κανείς δεν έχει ανέβει στον ουρανό, παρά μόνο εκείνος που κατέβηκε από τον ουρανό, ο Υιός του Ανθρώπου που είναι στον ουρανό» και τα παρόμοια.

Διότι το μεν «Θα έλθει ο Παράκλητος» φανερώνει την εξουσία του Πνεύματος· το δε «Εγώ θα τον στείλω» την ευδοκία του Υιού και, αν πρέπει να το πούμε έτσι, την αρέσκεια και τη συγκατάθεσή του στο να έλθει ο Παράκλητος. «Και όταν έλθει εκείνος, θα ελέγξει τον κόσμο περί αμαρτίας, περί δικαιοσύνης, και περί κρίσεως· περί αμαρτίας μεν, επειδή δεν πιστεύουν σε εμένα· περί δικαιοσύνης δε, επειδή πηγαίνω προς τον Πατέρα μου και δεν με βλέπετε πλέον· περί κρίσεως δε, επειδή ο άρχοντας αυτού του κόσμου έχει κριθεί.» Θα έλθει ο Παράκλητος, και ποιο είναι το όφελος; «Θα ελέγξει, λέει, τον κόσμο περί αμαρτίας» και θα τους αποδείξει αμαρτωλούς, επειδή δεν πιστεύουν. Διότι, όταν δουν να γίνονται μέσω των χειρών των μαθητών εν Πνεύματι σημεία εξαίσια και τέρατα, και ούτε έτσι δεν πιστέψουν, πώς δεν θα είναι άξιοι καταδίκης και ένοχοι για τη μέγιστη αμαρτία;

Διότι τώρα μεν μπορούν να λένε ότι είμαι υιός ξυλουργού, ότι κατάγομαι από ταπεινή μητέρα, παρόλο που εγώ κάνω και θαύματα· τότε όμως η απιστία τους δεν θα έχει καμία δικαιολογία, όταν το Πνεύμα θα επιτελεί τέτοια έργα στο όνομά μου. Επομένως, θα τους ελέγξει «περί αμαρτίας»· δηλαδή, θα αποδείξει ότι αμάρτησαν ασυγχώρητα. Θα ελέγξει δε «και περί δικαιοσύνης», επειδή εγώ πορεύομαι προς τον Πατέρα μου· δηλαδή, θα τους αποδείξει ότι, όντας δίκαιος και έχοντας επιδείξει άμεμπτο βίο, θανατώθηκα από αυτούς άδικα· και απόδειξη αυτού είναι η πορεία μου προς τον Πατέρα· διότι δεν θα ανέβαινα προς τον Πατέρα, αν δεν ήμουν δίκαιος.

Επειδή, δηλαδή, τον φόνευσαν ως αντίθεο και παράνομο, θα τους αποδείξει, λέει, το Πνεύμα, ότι δεν είμαι τέτοιος. Διότι αν ήμουν αντίθεος και παράνομος, δεν θα αξιωνόμουν τιμής από τον Θεό και νομοθέτη, και μάλιστα τιμής όχι πρόσκαιρης, αλλά αιώνιας. Διότι το «δεν με βλέπετε πλέον», φανερώνει την αιώνια διαμονή μου κοντά στον Πατέρα. «Περί δε κρίσεως» θα τους ελέγξει, «διότι ο άρχοντας του κόσμου τούτου έχει καταδικαστεί»· δηλαδή, και από αυτό πάλι το Πνεύμα θα με αποδείξει δίκαιο και αναμάρτητο, από το γεγονός ότι ο κοσμοκράτορας κατακρίθηκε και κατατροπώθηκε από εμένα.