Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 16:11

Και αυτά είναι δυνατόν να εναρμονίζονται τόσο με την πρώτη έκπτωση του διαβόλου από την αγγελική τάξη εξαιτίας της αλαζονείας και του φθόνου του, όσο και με την καθαίρεσή του δια του δεσποτικού σταυρού, όταν, όπως λέει ο Κύριος, «ο άρχων του κόσμου τούτου έχει κριθεί» και «έχει εκδιωχθεί» από την αρχαία του τυραννία. Επειδή οι θείοι άγγελοι, μαζί με τον αρχιστράτηγό τους Μιχαήλ, δεν ανέχονταν την αλαζονεία του, είναι φυσικό ότι τον απέβαλαν προηγουμένως από την κοινή τους συναναστροφή, όπως ακριβώς λέει ο Ιεζεκιήλ, ότι εκδιώχθηκε από το Χερουβίμ από το μέσο των πύρινων λίθων —δηλαδή, νομίζω, των αγγελικών τάξεων— επειδή βρέθηκαν μέσα του τα αδικήματα, ενώ κατά την παρουσία του Χριστού, εκείνοι οι άγγελοι που Τον διακόνησαν μετά τον πειρασμό, τον αποστράφηκαν και πάλι ως ατιμασμένο δούλο. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι, όπως έχουν αποφανθεί οι Πατέρες, μετά τη δημιουργία του αισθητού κόσμου αυτός κατακρημνίστηκε εξαιτίας της υπερηφάνειας και του φθόνου, έχοντας προηγουμένως επιφορτιστεί με την εναέρια εξουσία, όπως λέει ο Απόστολος. Και ο Παπίας αναφέρει κατά λέξη τα εξής: «Σε μερικούς δε από αυτούς, δηλαδή από τους άλλοτε θείους αγγέλους, έδωσε την εξουσία της διακοσμήσεως (τάξεως) γύρω από τη γη και τους παρήγγειλε να άρχουν καλώς». Και στη συνέχεια λέει: «Συνέβη όμως η τάξη τους να καταλήξει σε ένα τίποτα».

Επομένως, είναι αληθινός ο λόγος του Σωτήρα που λέει: Σας συμφέρει να αναχωρήσω εγώ στους ουρανούς, διότι εκείνος ήταν ο καιρός της καθόδου του Πνεύματος. <Και όταν έλθει εκείνος, θα ελέγξει τον κόσμο για αμαρτία και για δικαιοσύνη και για κρίση· για αμαρτία μεν, διότι δεν πιστεύουν σε εμένα· για δικαιοσύνη δε, διότι πηγαίνω προς τον Πατέρα και δεν θα με βλέπετε πλέον· και για κρίση, διότι ο άρχοντας αυτού του κόσμου έχει κριθεί.> Αφού υπέδειξε τον κατάλληλο καιρό της καθόδου και αποστολής του Πνεύματος, δηλαδή την αναχώρηση προς τον Πατέρα, και αφού θεράπευσε επαρκώς με αυτόν τον τρόπο τη σφοδρή λύπη στους αγίους μαθητές, υποδεικνύει επιπρόσθετα και χρήσιμα τίνος έργο θα είναι ο Παράκλητος. Διότι λέει: Όταν έλθει, θα ελέγξει τον κόσμο για αμαρτία και για δικαιοσύνη και για κρίση. Και με ποιον τρόπο θα γίνει ο έλεγχος για καθένα από αυτά που ειπώθηκαν, το έχει φανερώσει με ακρίβεια· επειδή όμως είναι πιθανό να μην μπορέσουν κάποιοι να κατανοήσουν πολύ εύκολα αυτό το υψηλό νόημα, νομίζω ότι είναι αναγκαίο να το ερμηνεύσω τμηματικά και να εξηγήσω πιο καθαρά τη δύναμη του νοήματός του.

Ο τρίτος έλεγχος μέσω του Παρακλήτου θα είναι, όπως λέει ο Σωτήρας, η δικαιότατη καταδίκη του άρχοντα αυτού του κόσμου. Το πώς όμως και με ποιον τρόπο, θα το εξηγήσω. Διότι θα μαρτυρήσει υπέρ της δόξας του Χριστού, και αφού αποδείξει ότι αυτός είναι όντως ο Κύριος των πάντων, θα ελέγξει τον κόσμο ως πλανημένο, επειδή εγκατέλειψε τον αληθινό και κατά φύση Θεό, και προσκύνησε και λάτρεψε αυτόν που δεν είναι κατά φύση, δηλαδή τον σατανά. Διότι θεωρώ ότι η κρίση που έγινε εναντίον του είναι ικανή να αποδείξει τη φύση του πράγματος ως τέτοια. Επειδή δεν θα είχε καταδικαστεί ούτε θα είχε χάσει τη δύναμή του, ούτε θα είχε πληρώσει το τίμημα για τη θεομαχία του, ριγμένος στα τάρταρα με δεσμά σκοταδιού, εάν ήταν από τη φύση του Θεός, κατέχοντας το ακλόνητο στην ισχύ και στη δόξα. Τώρα όμως βλέπουμε να αδυνατεί τόσο πολύ να διασώσει τη δική του τιμή, ώστε να έχει τεθεί κάτω από τα πόδια των πνευματοφόρων, δηλαδή των πιστών, οι οποίοι έχουν ομολογήσει ότι ο Χριστός είναι Θεός. Διότι τον καταπατούν και όταν πειράζει και όταν πολεμά. Και όταν, βέβαια, βλέπει κανείς το σμήνος των ακάθαρτων δαιμόνων να φρίττει και να εκδιώκεται μέσω της προσευχής τους, και με την ενέργεια και τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος, πώς δεν θα πει εύλογα ότι ο σατανάς έχει καταδικαστεί; Διότι έχει καταδικαστεί από το γεγονός ότι δεν μπορεί πλέον να καταδυναστεύει αυτούς που έχουν σφραγιστεί με το Άγιο Πνεύμα για δικαιοσύνη και αγιασμό, μέσω της πίστης στον Χριστό.

Δεν είπε, «Θα κρίνει τα έθνη», αλλά, «Θα κρίνει (δηλαδή θα κατακρίνει) ανάμεσα στα έθνη», εννοώντας τον διάβολο· για τον οποίο ο ίδιος ο Κύριος, όταν επρόκειτο να σταυρωθεί, έλεγε στους αποστόλους: «Ότι ο άρχοντας του κόσμου τούτου έχει κριθεί». Τον κατέκρινε, λοιπόν, ελέγχοντας τη δύναμή του ανάμεσα στα έθνη· και γέμισε τον τόπο με τα πτώματα των δαιμόνων· διότι μαζί με αυτόν κατέβαλε και τη στρατιά του. Επειδή, αφού κατήλθε στη γη μέσω του δικού του θανάτου και κατήργησε τον θάνατο, συνέτριψε τις κεφαλές των νοητών δρακόντων.

Άκου τον Κύριο που λέει: «Αν ο σατανάς εκβάλλει τον σατανά, διαιρέθηκε εναντίον του εαυτού του· πώς λοιπόν θα σταθεί η βασιλεία του;» Μια τριάδα τυράννων οπλιζόταν εναντίον της αθάνατης Τριάδας. Μια διαβολική τριάδα αντιτασσόταν στην αγία Τριάδα. Ιδού, «ο άρχοντας του κόσμου τούτου έχει κριθεί».

Β΄. Το δε «θα ελέγξει περί αμαρτίας», αυτό σημαίνει ότι θα αποκόψει κάθε δικαιολογία τους και θα αποδείξει ότι έχουν σφάλλει ασυγχώρητα. «Και περί δικαιοσύνης, επειδή εγώ πορεύομαι προς τον Πατέρα και δεν με βλέπετε πλέον»· δηλαδή, επειδή επέδειξα βίο ανεπίληπτο. Και τούτο αποτελεί τεκμήριο, το ότι πορεύομαι προς τον Πατέρα. Διότι, επειδή πάντοτε του προσήπταν αυτήν την κατηγορία, ότι δεν προέρχεται από τον Θεό, και εξαιτίας αυτού τον αποκαλούσαν αμαρτωλό και παράνομο, λέει ότι θα αναιρέσει και αυτήν την πρόφαση. Διότι, εάν το να νομίζουν ότι δεν προέρχομαι από τον Θεό με παρουσιάζει ως παράνομο, όταν το Πνεύμα αποδείξει ότι έχω απέλθει εκεί, και όχι προσωρινά, αλλά παραμένοντας εκεί (διότι το «δεν με βλέπετε πλέον», αυτό ακριβώς δηλώνει)· τι θα πουν λοιπόν; Πρόσεξε πώς με αυτά τα δύο αναιρείται η πονηρή υποψία. Διότι ούτε το να επιτελεί κάποιος θαύματα είναι γνώρισμα αμαρτωλού (αφού δεν δύναται ο αμαρτωλός να επιτελεί θαύματα), ούτε το να βρίσκεται διαπαντός κοντά στον Θεό είναι γνώρισμα αμαρτωλού. Ώστε, δεν μπορείτε πλέον να λέτε ότι Αυτός είναι αμαρτωλός, ότι δεν προέρχεται από τον Θεό. «Περί δε κρίσεως, διότι ο άρχων του κόσμου τούτου έχει κριθεί». Πάλι εδώ ανακινεί τον λόγο περί δικαιοσύνης, επειδή καταπάλαισε τον αντίδικο. Δεν θα τον καταπάλαιε δε, εάν ήταν αμαρτωλός· πράγμα το οποίο ούτε κάποιος δίκαιος μεταξύ των ανθρώπων δεν μπόρεσε να πράξει. Διότι το ότι έχει καταδικαστεί εξαιτίας μου, θα το κατανοήσουν εκείνοι που θα τον καταπατούν αργότερα, έχοντας σαφή γνώση της αναστάσεώς μου, πράγμα το οποίο αποτελεί έργο εκείνου που τον καταδικάζει.

Διότι λέει: «Ομολογούν ότι γνωρίζουν τον Θεό, αλλά με τα έργα τους τον αρνούνται». Όμως εδώ εννοεί το εξής, ότι ως προς αυτό καθαυτό το γεγονός ότι πίστεψε, δεν κρίνεται. Ωστόσο, για τα πονηρά του έργα θα δώσει βαρύτερο λόγο. Για απιστία όμως δεν τιμωρείται, επειδή μια φορά πίστεψε. «Εκείνος δε που δεν πιστεύει, έχει ήδη κριθεί». Πώς; Πρώτον μεν, επειδή και αυτή η ίδια η απιστία είναι κατάκριση. Διότι το να βρίσκεται κανείς έξω από το φως, αυτό μόνο του είναι η μεγαλύτερη τιμωρία. Έπειτα, ακόμη κι αν δεν παραδίδεται από τώρα στη γέεννα, ωστόσο έχει συγκεντρώσει από τώρα τις αφορμές της μελλοντικής τιμωρίας. Όπως ακριβώς και ο φονιάς, έστω κι αν δεν καταδικαστεί από την απόφαση του δικαστή, έχει καταδικαστεί από τη φύση της πράξης του. Και ο Αδάμ επίσης, την ημέρα που έφαγε από το δέντρο, πέθανε, αν και συνέχισε να ζει, αλλά με την απόφαση και με τη φύση του πράγματος ήταν νεκρός. Κάθε άπιστος, λοιπόν, είναι ήδη καταδικασμένος από τώρα, καθώς οπωσδήποτε θα παραδοθεί στην κόλαση και ούτε καν θα οδηγηθεί σε κρίση, σύμφωνα με το: «Δεν θα αναστηθούν οι ασεβείς σε κρίση». Διότι δεν αξιώνονται ούτε καν απολογίας οι ασεβείς, όπως ούτε και ο διάβολος. Επομένως, σε κρίση δεν θα αναστηθούν, αλλά σε κατάκριση. Έτσι και στο Ευαγγέλιο λέει ο Κύριος ότι ο άρχοντας αυτού του κόσμου έχει ήδη κριθεί, όχι μόνο επειδή ο ίδιος απίστησε, αλλά επειδή έκανε και τον Ιούδα προδότη, και έγινε πρόξενος απώλειας για τους άλλους.

Διότι το μεν «Θα έλθει ο Παράκλητος» φανερώνει την εξουσία του Πνεύματος· το δε «Εγώ θα τον στείλω» την ευδοκία του Υιού και, αν πρέπει να το πούμε έτσι, την αρέσκεια και τη συγκατάθεσή του στο να έλθει ο Παράκλητος. «Και όταν έλθει εκείνος, θα ελέγξει τον κόσμο περί αμαρτίας, περί δικαιοσύνης, και περί κρίσεως· περί αμαρτίας μεν, επειδή δεν πιστεύουν σε εμένα· περί δικαιοσύνης δε, επειδή πηγαίνω προς τον Πατέρα μου και δεν με βλέπετε πλέον· περί κρίσεως δε, επειδή ο άρχοντας αυτού του κόσμου έχει κριθεί.» Θα έλθει ο Παράκλητος, και ποιο είναι το όφελος; «Θα ελέγξει, λέει, τον κόσμο περί αμαρτίας» και θα τους αποδείξει αμαρτωλούς, επειδή δεν πιστεύουν. Διότι, όταν δουν να γίνονται μέσω των χειρών των μαθητών εν Πνεύματι σημεία εξαίσια και τέρατα, και ούτε έτσι δεν πιστέψουν, πώς δεν θα είναι άξιοι καταδίκης και ένοχοι για τη μέγιστη αμαρτία;

Επειδή, δηλαδή, τον φόνευσαν ως αντίθεο και παράνομο, θα τους αποδείξει, λέει, το Πνεύμα, ότι δεν είμαι τέτοιος. Διότι αν ήμουν αντίθεος και παράνομος, δεν θα αξιωνόμουν τιμής από τον Θεό και νομοθέτη, και μάλιστα τιμής όχι πρόσκαιρης, αλλά αιώνιας. Διότι το «δεν με βλέπετε πλέον», φανερώνει την αιώνια διαμονή μου κοντά στον Πατέρα. «Περί δε κρίσεως» θα τους ελέγξει, «διότι ο άρχοντας του κόσμου τούτου έχει καταδικαστεί»· δηλαδή, και από αυτό πάλι το Πνεύμα θα με αποδείξει δίκαιο και αναμάρτητο, από το γεγονός ότι ο κοσμοκράτορας κατακρίθηκε και κατατροπώθηκε από εμένα.