Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 16:2

Και όποιος δεν λαμβάνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν είναι άξιός μου. ΙΩΑΝΝΗΣ. Αυτά σας τα είπα, για να μη σκανδαλιστείτε. Θα σας κάνουν αποσυνάγωγους· μάλιστα, έρχεται ώρα που καθένας ο οποίος θα σας σκοτώσει, θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό. Και αυτά θα σας τα κάνουν, επειδή δεν γνώρισαν τον Πατέρα, ούτε εμένα, και τα εξής. ΛΟΥΚΑΣ. Εκείνοι δε πάνω στην πέτρα είναι αυτοί που, όταν ακούσουν, δέχονται με χαρά τον λόγο, και αυτοί δεν έχουν ρίζα, οι οποίοι πιστεύουν για ένα διάστημα, και σε καιρό πειρασμών αποστατούν. ΠΡΟΣ ΚΟΡ. Β΄. Διότι δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, σχετικά με τη θλίψη μας που μας συνέβη στην Ασία, ότι επιβαρυνθήκαμε υπερβολικά και πάνω από τις δυνάμεις μας, ώστε να απελπιστούμε ακόμη και για τη ζωή μας· αλλά εμείς οι ίδιοι είχαμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου, για να μην έχουμε την πεποίθησή μας στον εαυτό μας, αλλά στον Θεό, ο οποίος ανασταίνει τους νεκρούς.

Διότι, λέει, εάν εγώ έχω ήδη κάνει τόσα πολλά θαύματα, και μάλιστα με εσάς ως μάρτυρες, και εάν πρόκειται να θαυματουργήσει μέσω υμών και ο Παράκλητος· και το θράσος της παράνοιας των Ιουδαίων δεν ατονήσει, αλλά θα παραμείνουν πάλι στα ίδια και σε ακόμη χειρότερα, μη σκανδαλιστείτε, λέει, όταν βρεθείτε και εσείς να παθαίνετε αυτά, αλλά να θυμάστε πάντοτε τα δικά μου λόγια: «Διότι δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του.» <Θα σας κάνουν αποσυνάγωγους· έρχεται μάλιστα ώρα που καθένας που θα σας σκοτώσει θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό.> Ανήγαγε την πρόρρηση του κινδύνου στο ακρότατο, για να το πούμε έτσι, από όλα τα δεινά, όχι για να προκαλέσει στους μαθητές του άνανδρη δειλία· διότι δεν θα ταίριαζε να πράττει κάτι τέτοιο εκείνος που επιθυμεί απόλυτα να τους παροτρύνει ώστε να κηρύξουν με υπερβολική τόλμη τον ευαγγελικό λόγο· αλλά για να παραμερίσουν τον ύψιστο φόβο, αφού θα τον έχουν ήδη προγνωρίσει και ως εκ τούτου θα τους έχει καταστεί συνηθισμένος, ώστε να αντιμετωπίζουν ήδη με γενναιότητα κάθε κακό, και να μην δίνουν καμία απολύτως σημασία, ακόμη κι αν τους προσεγγίσει κάποιο από αυτά που θεωρούνται ως τα πλέον αφόρητα κακά. Διότι σε εκείνους που δεν φοβούνται το μεγαλύτερο, ποια ζημιά θα μπορούσε να επιφέρει το μικρότερο; Και εκείνοι που έχουν αποφασίσει να υπερτερούν έναντι και των πλέον ακραίων φόβων, από τι άλλο θα μπορούσαν πλέον να ταραχθούν;

Εντούτοις, συλλαμβάνονταν καθημερινά οι άξιοι, αναπληρώνοντας τον αριθμό εκείνων, ώστε να συγκεντρωθούν από τις δύο εκκλησίες όλοι οι σπουδαίοι και εκείνοι μέσω των οποίων κυρίως συγκροτούνταν τα πράγματα εδώ. Συλλαμβάνονταν δε και κάποιοι εθνικοί υπηρέτες των δικών μας, επειδή ο ηγεμόνας διέταξε δημόσια να αναζητηθούμε όλοι. Αυτοί, πέφτοντας σε παγίδα του σατανά, επειδή φοβήθηκαν τα βασανιστήρια τα οποία έβλεπαν να υποφέρουν οι άγιοι, και με τους στρατιώτες να τους παρακινούν σε αυτό, κατέθεσαν ψευδώς εναντίον μας για Θυέστεια δείπνα και Οιδιπόδειες μίξεις, καθώς και για όσα δεν μας επιτρέπεται ούτε να λέμε ούτε να σκεφτόμαστε, αλλά ούτε καν να πιστεύουμε ότι τέτοια πράγματα συνέβησαν ποτέ μεταξύ των ανθρώπων. Όταν διαδόθηκαν αυτές οι φήμες, όλοι εξαγριώθηκαν εναντίον μας, ώστε ακόμη και αν κάποιοι προηγουμένως, λόγω οικειότητας, έδειχναν μετριοπάθεια, τότε πλέον οργίζονταν σφοδρά και έπνεαν μένεα εναντίον μας. Και εκπληρωνόταν ο λόγος του Κυρίου μας ότι θα έρθει καιρός κατά τον οποίο 〈κάθε ένας που θα σας σκοτώσει, θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό〉.

Μεγάλο κέρδος αποκόμισε από αυτό και ο Φίλιππος. Διότι αυτό που άκουσε για τους προφήτες, για τον Αββακούμ, για τον Ιεζεκιήλ και τους άλλους, είδε να συμβαίνει στον εαυτό του, ο οποίος σε μια στιγμή φάνηκε να έχει διανύσει μεγάλη απόσταση, αφού βρέθηκε στην Άζωτο, και εκεί λοιπόν σταματά, όπου έπρεπε και να κηρύξει το Ευαγγέλιο. Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου, προσήλθε στον αρχιερέα και του ζήτησε επιστολές για τη Δαμασκό προς τις συναγωγές, ώστε, αν βρει κάποιους που να ακολουθούν αυτή την Οδό, άνδρες και γυναίκες, να τους φέρει δεμένους στην Ιερουσαλήμ. Στο κατάλληλο σημείο παρενέβαλε τα σχετικά με τον ζήλο του Παύλου, για να δείξει ότι ελκύεται την ώρα που βρίσκεται στο αποκορύφωμα του ζήλου του. Διότι, μην έχοντας ακόμη χορτάσει από τον φόνο του Στεφάνου, ούτε έχοντας ικανοποιηθεί από τον διωγμό της Εκκλησίας και τη διασπορά, προσέρχεται στον αρχιερέα. Εδώ εκπληρώνεται αυτό που ειπώθηκε από τον Χριστό προς τους μαθητές, ότι «έρχεται ώρα που καθένας που θα σας σκοτώσει θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό». Αυτός, λοιπόν, ενεργούσε έτσι, όχι όπως οι Ιουδαίοι· μη γένοιτο. Διότι το ότι ενεργούσε από ζήλο, είναι φανερό και από το γεγονός ότι πήγαινε και στις πόλεις που βρίσκονταν έξω.

Ιδού, δεν είναι πλέον μόνο ο Πατέρας, αλλά και ο Υιός εκείνος που αποστέλλει. Και εσείς όμως έχετε την αξιοπιστία, εσείς που βρεθήκατε μαζί μου, που δεν τα ακούσατε από άλλους. Και οι απόστολοι σε αυτό ακριβώς στηρίζουν τους ισχυρισμούς τους, λέγοντας: «Εμείς, οι οποίοι συνφάγαμε και συνήπιαμε με αυτόν». Το ότι δε αυτά δεν ειπώθηκαν χαριστικά, το επιμαρτυρεί το Πνεύμα για όσα λέγονται. Αυτά σας τα είπα για να μη σκανδαλιστείτε· δηλαδή, όταν θα δείτε πολλούς να απειθούν και εσάς να υποφέρετε δεινά. Θα σας κάνουν αποσυνάγωγους. Διότι ήδη έχουν συμφωνήσει, εάν κάποιος ομολογήσει τον Χριστό, να γίνει αποσυνάγωγος. Αλλά έρχεται ώρα που καθένας ο οποίος θα σας σκοτώσει, θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό.

Α'. Μεγάλη είναι η τυραννία της αθυμίας, και μας χρειάζεται πολλή ανδρεία ώστε να σταθούμε γενναία απέναντι σε τούτο το πάθος, και, καρπωνόμενοι από αυτό ό,τι είναι χρήσιμο, να απορρίψουμε το περιττό· διότι έχει και κάτι το χρήσιμο. Όταν, δηλαδή, αμαρτάνουμε εμείς ή οι άλλοι, μόνο τότε είναι καλό να λυπόμαστε· όταν όμως περιπέσουμε σε ανθρώπινες περιστάσεις, τότε είναι πλέον άχρηστη η χρησιμότητα της αθυμίας. Επειδή, λοιπόν, αυτή κατέβαλε και τους μαθητές, που δεν ήταν ακόμη τέλειοι, δες πώς τους διορθώνει μέσω της επίπληξης. Διότι εκείνοι που προηγουμένως τον ρωτούσαν χίλια δυο πράγματα (αφού και ο Πέτρος έλεγε: «Πού πηγαίνεις;», και ο Θωμάς: «Δεν γνωρίζουμε πού πηγαίνεις, και πώς μπορούμε να γνωρίζουμε την οδό;», και ο Φίλιππος: «Δείξε μας τον Πατέρα σου»), αυτοί τώρα, ακούγοντας ότι «θα σας κάνουν αποσυνάγωγους», και ότι «θα σας μισήσουν», και ότι «όποιος σας σκοτώσει θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό», κατέπεσαν τόσο πολύ, ώστε κυριεύθηκαν πλέον από αφωνία και δεν συζητούσαν τίποτα μαζί του.

Διότι πρέπει να εκπληρωθεί ολοφάνερα σε εμάς και το «θα είστε μισητοί από όλους εξαιτίας του ονόματός μου»· και το «εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί»· και το «έρχεται η ώρα που καθένας που θα σας σκοτώσει, θα νομίζει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό». Όλα αυτά και τα παρόμοια μας συμβαίνουν, προκειμένου η δοκιμασία της πίστης μας να βρεθεί καθαρότερη από κάθε χρυσό· «διότι, αν κρίναμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας», όπως λέει ο απόστολος, «δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι όμως, διαπαιδαγωγούμαστε από τον Κύριο, για να μην καταδικαστούμε μαζί με τον κόσμο». Επειδή λοιπόν είναι εντελώς αδύνατο να συνταχθούμε με τους υιούς του Θεού χωρίς τη διαπαιδαγώγηση από την οποία πέρασαν εκείνοι, ευδοκεί ο Κύριος που μεριμνά για τη σωτηρία μας να διαπαιδαγωγηθούμε εμείς προσωρινά ως υιοί, ώστε να συναριθμηθούμε με τους προηγουμένως διαπαιδαγωγημένους υιούς του και να μην αποβληθούμε από την πατρική οικία ως νόθοι εξαιτίας της απουσίας παιδείας· «εάν όμως είστε χωρίς τη διαπαιδαγώγηση, λέει, της οποίας όλοι έχουν γίνει μέτοχοι», δηλαδή οι κατά χάριν γνήσιοι υιοί του Θεού, «τότε είστε νόθα» παιδιά και ξένοι υιοί, «και όχι υιοί»· και με αυτόν τον τρόπο εμείς διαπαιδαγωγούμαστε, επειδή είναι αδύνατον να συμπληρωθεί εκείνη η ουράνια Εκκλησία των πρωτοτόκων, παρά μόνο μέσα από αυτήν την επίγεια και ορθόδοξη, και από πουθενά αλλού.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΣΤ'. Περί του ότι ο Ιησούς προλέγει όσα πρόκειται να συμβούν στους μαθητές. Περί του: «Λίγο ακόμη και θα με δείτε». Περί του ότι ο Πατέρας θα τους δώσει όσα ζητήσουν. «Σας τα είπα αυτά, για να μη σκανδαλιστείτε. Θα σας κάνουν αποσυνάγωγους· έρχεται μάλιστα ώρα που καθένας ο οποίος θα σας σκοτώσει, θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό. Και θα σας τα κάνουν αυτά, επειδή δεν γνώρισαν ούτε τον Πατέρα ούτε εμένα. Αλλά σας τα είπα όλα αυτά, ώστε, όταν έλθει η ώρα, να θυμάστε ότι εγώ σας τα είπα». —«Σας τα είπα αυτά», λέει, πριν γίνουν, «ώστε να μη σκανδαλιστείτε» αργότερα, όταν θα δείτε πολλούς να απειθούν και εσάς τους ίδιους να υποφέρετε δεινά· αλλά αναλογιζόμενοι ότι σας τα είπα πριν ακόμη συμβούν, να περιμένετε έπειτα και τη δική μου παρηγοριά, εφόσον δεν πρόκειται να σας διαψεύσω ούτε σε αυτό, όπως δεν σας διέψευσα και στην προφητεία περί των δεινών. Διότι «θα σας κάνουν αποσυνάγωγους» και θα σας αποκόψουν από τα συνέδριά τους, και από τις τιμές τους, και εντελώς από την κοινωνία τους. Ήδη άλλωστε είχαν συμφωνήσει ότι, εάν κάποιος ομολογήσει τον Χριστό, θα γίνει αποσυνάγωγος. Όχι μόνο δε αυτό, το να γίνετε αποσυνάγωγοι, αλλά να περιμένετε και θάνατο, και μάλιστα θάνατο επονείδιστο· διότι θα σας σκοτώσουν ως λυμεώνες και εχθρούς του Θεού.

Και καθένας που θα σας σκοτώνει, με τέτοιο ζήλο θα επιδιώξει τον φόνο σας, ώστε «θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό»· δηλαδή, θα θεωρήσει ότι πράττει θεάρεστο και ευσεβές έργο. Προσθέτει όμως και την επαρκή παρηγοριά. «Διότι αυτά», λέγει, «θα τα κάνουν, επειδή δεν γνώρισαν τον Πατέρα, ούτε εμένα». Εξαιτίας εμού, λέγει, και του Πατέρα, πρόκειται να τα υποστείτε αυτά· επομένως να κάνετε υπομονή. «Διότι είστε μακάριοι, όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας, λέγοντας ψέματα εξαιτίας μου». Αυτός ο μακαρισμός ας είναι για σας παρηγοριά, όταν τα θυμάστε αυτά. «Σας τα έχω πει δε αυτά», ώστε, όταν δείτε τα δυσάρεστα να έχουν πραγματοποιηθεί, να πιστέψετε και για τα υπόλοιπα. Διότι δεν θα μπορέσετε να πείτε, ότι σας προείπα τα ευχάριστα θέλοντας να σας εξαπατήσω· αλλά, όπως ακριβώς προαναγγέλλοντας τα λυπηρά δεν διαψεύστηκα, έτσι και όταν είπα τα ευχάριστα δεν αξίζει να μην με πιστεύετε· και συγχρόνως, για να μην είστε απροετοίμαστοι, αλλά έτοιμοι, ενθυμούμενοι ότι εγώ σας τα είπα αυτά, και γι' αυτό να στέκεστε γενναία απέναντι στα λυπηρά. «Δεν σας τα είπα όμως αυτά από την αρχή, επειδή ήμουν μαζί σας· τώρα όμως πηγαίνω προς εκείνον που με έστειλε, και κανείς από εσάς δεν με ρωτά· Πού πηγαίνεις; Αλλά επειδή σας έχω πει αυτά, η λύπη έχει γεμίσει την καρδιά σας».