Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 16:20

Τους ωφελεί λοιπόν με κάθε τρόπο, και την ευκαιρία που παρουσιάζεται την κάνει τροφή για ασφαλή και αναμφίβολη πίστη. «Κατάλαβε ο Ιησούς ότι ήθελαν να τον ρωτήσουν, και τους είπε: Γι' αυτό συζητάτε μεταξύ σας, επειδή είπα: 'Λίγο ακόμη και δεν θα με βλέπετε, και πάλι λίγο και θα με δείτε'; Αλήθεια, αλήθεια σας λέω ότι εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί· εσείς θα λυπηθείτε, αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά». Ενώ αυτοί επιθυμούσαν πολύ να μάθουν και ερευνούσαν με μεγαλύτερη περιέργεια το νόημα των όσων ειπώθηκαν, τους κάνει πιο σαφή την εξήγηση του πάθους, και αυτό που έμελλε να υποστούν, τους κάνει τη χάρη να το γνωρίζουν από πριν, και μάλιστα πολύ ωφέλιμα. Διότι δεν θεώρησε απαραίτητο να προαναγγείλει τέτοια πράγματα για να προκαλέσει πρόωρη ταραχή, αλλά για να βρεθούν κατά κάποιο τρόπο πιο θαρραλέοι απέναντι στην προσβολή της ταραχής, όντας οπλισμένοι εκ των προτέρων με τη γνώση. Διότι αυτό που αναμένεται να συμβεί, έχει πιο ήπια την έφοδο από αυτό που δεν αναμένεται καθόλου. Όταν λοιπόν εσείς, οι γνήσιοι και συνδεδεμένοι με την αγάπη προς εμένα, βλέπετε τον δικό σας Καθοδηγητή και Δάσκαλο να υπομένει τις συνέπειες της ιουδαϊκής αυθάδειας, ύβρεις και βασανιστήρια και τα τολμήματα της άτοπης μανίας, τότε πράγματι θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ θα χαρεί ο κόσμος, δηλαδή αυτοί που δεν ξέρουν να σκέφτονται αυτά που αρέσουν στον Θεό, αλλά είναι προσηλωμένοι σαν καρφωμένοι στις κοσμικές ηδονές.

Εφόσον, λοιπόν, το κράτος του θανάτου αναπτύσσεται μόνο γύρω από ό,τι από τη φύση του υπόκειται σε φθορά, λογικά και η δύναμη της αναστάσεως θα πρέπει να νοηθεί οπωσδήποτε ως προς αυτό, ώστε να παραλύσει η δύναμη εκείνου που άσκησε τυραννία. Το ότι δε ο Κύριος εισήλθε με τις θύρες κλειστές, θα συγκαταλεχθεί με τα υπόλοιπα σημεία του από τους συνετούς. Και ασπάζεται τους αγίους μαθητές. Διότι λέει «ειρήνη σε εσάς», δηλώνοντας ότι ο ίδιος είναι η ειρήνη. Διότι σε όποιους είναι παρών ο Χριστός, σε αυτούς οπωσδήποτε θα ακολουθήσει και η διατήρησή τους σε ατάραχο πνεύμα. Αυτό ακριβώς ευχόταν και ο Παύλος να δοθεί από τον Θεό στους πιστεύοντες σε Αυτόν, λέγοντας: «Η ειρήνη του Χριστού, η υπερέχουσα πάντα νουν, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας»· και λέγοντας ειρήνη του Χριστού, που υπερβαίνει κάθε νου, δεν εννοεί άλλη από το Πνεύμα Του, του οποίου εάν κάποιος μετάσχει, θα είναι πλήρης από κάθε αγαθό. <Χάρηκαν, λοιπόν, οι μαθητές όταν είδαν τον Κύριο.> Την αλήθεια των λόγων του Σωτήρα επιβεβαιώνει και σε αυτό πάλι ο μακάριος Ευαγγελιστής, λέγοντας ότι οι μαθητές πλημμύρισαν από ευφροσύνη και χαρά, επειδή ακριβώς είδαν τον Ιησού. Διότι θυμόμαστε ότι, όταν τους ανέπτυσσε αινιγματικά τους λόγους περί του τιμίου σταυρού και της εκ νεκρών αναστάσεως, έλεγε: «Λίγο ακόμη και δεν θα με βλέπετε, και πάλι λίγο και θα με δείτε, και θα χαρεί η καρδιά σας, και τη χαρά σας κανείς δεν θα την αφαιρέσει από εσάς».

Από την υπερβολικά πολλή χαρά του, φτάνει κοντά στην απιστία, και, κάνοντας σχεδόν ένα γρήγορο και μεγάλο πήδημα, ποθεί να τον δει ήδη παρόντα και να βεβαιωθεί πλήρως ότι όντως αναστήθηκε και πάλι, σύμφωνα με την υπόσχεση που είχε δώσει ο ίδιος. Διότι «Παιδιά μου», έλεγε ο Σωτήρας, «λίγο καιρό ακόμα και δεν θα με βλέπετε πλέον, και πάλι λίγο και θα με δείτε, και θα χαρεί η καρδιά σας». Και νομίζω, πάλι, ότι η προσωρινή ολιγοπιστία του μαθητή έγινε κατ' απόλυτη θεία οικονομία, ώστε μέσω της δικής του βεβαιότητας να πιστέψουμε κι εμείς οι μεταγενέστεροι ανεπιφύλακτα ότι τη σάρκα που κρεμάστηκε πάνω στο ξύλο και υπέστη τον θάνατο τη ζωοποίησε ο Πατέρας διά του Υιού. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Ότι αν ομολογήσεις με το στόμα σου ότι Κύριος είναι ο Ιησούς, και πιστέψεις στην καρδιά σου ότι ο Θεός τον ανέστησε από τους νεκρούς, θα σωθείς». Επειδή δηλαδή δεν έγινε πρόξενος της ζωής αυτή η φύση της σάρκας, αλλά το πράγμα τελέστηκε μάλλον με την ενέργεια της θείας και άρρητης φύσης, στην οποία ενυπάρχει φυσικά και το να μπορεί να ζωογονεί τα πάντα. Έτσι ο Πατέρας ενέργησε διά του Υιού και σε εκείνο τον θείο ναό, όχι επειδή ο Λόγος ήταν αδύναμος να αναστήσει το δικό του σώμα, αλλά επειδή καθετί που τυχόν θα εργαστεί ο Πατέρας, θα το εργαστεί διά του Υιού. Διότι αυτός είναι δύναμή του, και ό,τι επιτελεί ο Υιός, αυτό βεβαίως προέρχεται από τον Πατέρα.

Ας προσπέσουμε, λοιπόν, σε αυτόν με όλη μας τη διάνοια, ζητώντας υπομονή από την αγαθότητά του. Μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών. Διότι είπε ο Σωτήρας στους μαθητές του: εσείς θα λυπηθείτε, αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά· η γυναίκα όταν γεννά, έχει λύπη, επειδή ήρθε η ώρα της· όταν όμως γεννηθεί το παιδί, δεν θυμάται πια εκείνη την ώρα εξαιτίας της χαράς, επειδή γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο.

Γι' αυτό και εμείς, πιστεύοντας, ομολογούμε και αναφωνούμε: ένας Πατέρας άγιος, ένας Υιός άγιος, ένα Πνεύμα άγιο. Αμήν. Σχετικά δε με τις θλίψεις που συμβαίνουν στους πιστούς, ας μην εκπλησσόμαστε· διότι ο Κύριος της δόξης προείπε στα Ευαγγέλια: θα σας παραδώσουν, λέει, σε θλίψη και θα σας σκοτώσουν, και θα είστε μισητοί από όλα τα έθνη εξαιτίας του ονόματός μου. Και τότε πολλοί θα σκανδαλιστούν, και θα παραδώσουν ο ένας τον άλλον, και θα μισήσουν ο ένας τον άλλον. Και πολλοί ψευδοπροφήτες θα εγερθούν και θα πλανήσουν πολλούς, και επειδή θα πληθυνθεί η ανομία, θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών. Θέλοντας δε να κάνει πιο θαρραλέους αυτούς που έχουν πεποίθηση σε αυτόν, είπε πάλι: μην φοβηθείτε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή· να φοβάστε μάλλον αυτόν που μπορεί να καταστρέψει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα. Και πάλι είπε: εσείς θα έχετε θλίψη στον κόσμο, ενώ ο κόσμος θα χαρεί· εσείς θα λυπηθείτε, αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά. Η γυναίκα, όταν γεννά, έχει λύπη, διότι ήλθε η ώρα της· όταν όμως γεννήσει το παιδί, δεν θυμάται πλέον τη θλίψη, εξαιτίας της χαράς ότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο. Και εσείς, λοιπόν, τώρα θα έχετε θλίψη· αλλά πάλι θα σας δω και θα χαρεί η καρδιά σας. Και τη χαρά σας κανείς δεν την αφαιρεί από εσάς.

33. Μην αποθαρρύνεσαι, λοιπόν, βλέποντας τον εαυτό σου στην παρούσα ζωή σε αφάνεια, ή σε αρρώστια, ή σε βαθιά γεράματα και φτώχεια· διότι Εκείνος που τρέφει τα πετεινά του ουρανού δεν θα σε αφήσει δίχως πρόνοια. Αλλά στενοχωριέσαι μήπως σε ενοχλήσει η μειωμένη όραση; Αναλογίσου, όμως, ότι αυτό το υπέμειναν και δίκαιοι. Γι' αυτό ο Ισαάκ έλεγε στον Ιακώβ, όταν εκείνος λάμβανε την ευλογία: «Πλησίασέ με να σε ψηλαφήσω, παιδί μου, για να δω αν εσύ είσαι ο γιος μου ο Ησαύ». Ήταν όμως διαυγές το μάτι της διάνοιάς του, έχοντας καθαρθεί από την κακία. Καθάριζε, λοιπόν, και εσύ τον εαυτό σου από την κακία, και για τη σωματική αρρώστια μη δίνεις σημασία, διότι Εκείνος φροντίζει για εμάς. Μήπως όμως στερείσαι τα αναγκαία; Αναλογίσου τον Ηρώδη που ζούσε μέσα στα πλούτη και στις απολαύσεις, ενώ ο Πρόδρομος ήταν δεμένος στη φυλακή, σαν ένας από τους κακούργους και ασήμαντους ανθρώπους. Διότι είναι αψευδής Εκείνος που είπε: θλίψη θα έχετε στον κόσμο· ο δε κόσμος θα χαρεί· εσείς θα λυπηθείτε, αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά.

Όταν, λοιπόν, κάποτε ένας χωλός (ο οποίος ανήκε σε αυτούς που λόγω έσχατης ανέχειας επαιτούσαν την τροφή τους) ζήτησε ελεημοσύνη από τους γύρω από τον Πέτρο, ο Πέτρος, μην έχοντας τι να δώσει, ομολόγησε ότι στερείται από κάθε ιδιοκτησία χρυσού και αργύρου, λέγοντας: «Άργυρο και χρυσό δεν έχω, αλλά ό,τι έχω, αυτό σου δίνω: στο όνομα του Ιησού Χριστού, σήκω και περπάτα». Καθώς δε ο δάσκαλος τους προανήγγειλε δυσάρεστα γεγονότα, αν προσέξουμε όσα τους έλεγε, «στον κόσμο έχετε θλίψη» και πάλι «εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί», πώς δεν καθίσταται φανερός ο δικός τους χαρακτήρας, ότι δηλαδή ήταν άνθρωποι σταθεροί και βαθείς, οι οποίοι δεν απέφευγαν τις δοκιμασίες της ψυχής ούτε επιδίωκαν όσα προκαλούν ηδονή; Αλλά και για τον δάσκαλο (είναι φανερό) ότι δεν τους οικειοποιούνταν παραπλανώντας τους με απάτες και προβάλλοντας τα δικά του, αλλά προαναγγέλλοντας τα μελλούμενα με ελεύθερο και αληθινό λόγο, εναπέθετε σε αυτούς την επιλογή του τρόπου ζωής σύμφωνα με αυτόν. Τέτοια ήταν και τα όσα προείπε για εκείνα που έμελλε να τους συμβούν εξαιτίας του ονόματός του, με τα οποία προφητεύοντας διαβεβαίωσε ότι θα αχθούν ενώπιον ηγεμόνων και θα φτάσουν μέχρι και σε βασιλείς, και θα υπομείνουν κάθε είδους τιμωρίες, όχι για κάποια κακή πράξη ούτε για κάποια άλλη εύλογη αιτία, παρά μόνο εξολοκλήρου για το όνομά του. Πράγμα το οποίο, βλέποντάς το να πραγματοποιείται ακόμη και μέχρι σήμερα...

Γι' αυτό έχουμε ανάγκη πάλι εμείς που αμαρτήσαμε τη λύπη και την κατήφεια για τα προηγούμενα αμαρτήματα και την προσέγγιση μέσω της μετάνοιας, ώστε να ξανακούσει μυστικά ο καθένας μας, όπως εκείνος ο παραλυτικός, «έχε θάρρος, τέκνο μου», και, αφού λάβουμε τη συγχώρεση, να μετατρέψουμε τη λύπη σε χαρά. Διότι αυτή η λύπη είναι το πνευματικό μέλι, το οποίο θηλάζουμε από στερεή πέτρα, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε προτυπωτικά: «θήλασαν μέλι από πέτρα», «και η πέτρα είναι ο Χριστός», όπως λέει ο Παύλος. Αλλά μην απορήσετε, αν ονόμασα τη λύπη μέλι· διότι γι' αυτήν πάλι λέει ο Παύλος, ότι «η κατά Θεόν λύπη κατεργάζεται μετάνοια αμεταμέλητη προς σωτηρία». Διότι, όπως ακριβώς σε εκείνον που έχει τραυματισμένη τη γλώσσα το μέλι που του προσφέρεται θα φανεί τσουχτερό, αν όμως θεραπευτεί από τα τραύματα, θα αντιληφθεί τη γλυκύτητα του μελιού, έτσι και ο φόβος του Θεού, που γεννιέται από το ευαγγελικό κήρυγμα στις συνετές ψυχές, προκαλεί μεν λύπη, εφόσον αυτές φέρουν ακόμη πάνω τους τα τραύματα των αμαρτημάτων, όταν όμως τα αποβάλουν αυτά μέσω της μετάνοιας, αντιλαμβάνονται την ευαγγελική χαρά, σύμφωνα με τα λόγια του Σωτήρα: «και η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά». Ποια λύπη;

Διότι, εάν εκείνοι που αντιμετωπίζουν αισθητούς εχθρούς, και δεν υφίστανται καμία βλάβη από τα λόγια, τηρούν τόση σιγή, εσύ, που διεξάγεις τον πόλεμο και με τα λόγια, και μάλιστα το μεγαλύτερο μέρος του πολέμου, αφήνεις αυτό το μέρος σου γυμνό; Ή μήπως αγνοείς ότι από εκεί δεχόμαστε τις περισσότερες επιβουλές; Παίζεις και διασκεδάζεις, λες αστεία, προκαλείς γέλιο, και θεωρείς το πράγμα ασήμαντο; Πόσες επιορκίες προέρχονται από τις αστειολογίες, πόσες βλάβες, πόσες αισχρολογίες! «Μα τα δικά μου αστεία δεν είναι τέτοια», λέει κάποιος. Άκουσε όμως ότι ο Απόστολος απέρριψε κάθε είδους ευτραπελία. Τώρα είναι καιρός πολέμου και μάχης, αγρυπνίας και επιφυλακής, εξοπλισμού και παράταξης· κανέναν χώρο δεν θα μπορούσε να έχει εδώ ο καιρός του γέλιου, διότι αυτό ανήκει στον κόσμο. Άκουσε τον Χριστό που λέει: «Ο κόσμος θα χαρεί, εσείς όμως θα λυπηθείτε». Ο Χριστός σταυρώθηκε για τα δικά σου κακά, και εσύ γελάς; Εκείνος ραπίστηκε και έπαθε τόσα πολλά εξαιτίας της δικής σου συμφοράς και του χειμώνα που σε κατέλαβε, και εσύ καλοπερνάς; Και πώς με αυτόν τον τρόπο δεν τον παροξύνεις περισσότερο;

Διότι δεν είναι αναγκαίο να απαριθμήσουμε όλους τους πειρασμούς του, είναι όμως εύλογο να παραθέσουμε τη μαρτυρία που και ο ίδιος έδωσε συνομιλώντας με τον Φαραώ: «Λίγες και γεμάτες δεινά είναι οι ημέρες μου, και δεν έφθασαν τις ημέρες των πατέρων μου». Αλλά να αναφέρω τον Ιωσήφ; Ή τον Μωυσή; Ή τον Ιησού του Ναυή; Ή τον Δαβίδ; Ή τον Σαμουήλ; Ή τον Ηλία; Ή τον Δανιήλ; Ή μήπως όλους τους προφήτες; Θα διαπιστώσεις ότι όλοι αυτοί αναδείχθηκαν λαμπροί μέσα από τις θλίψεις. Πες μου, λοιπόν, εσύ επιθυμείς να γίνεις λαμπρός μέσα από την άνεση και την τρυφή; Αλλά δεν θα μπορούσες. Να αναφέρω μήπως τους αποστόλους; Αλλά και αυτοί ξεπέρασαν τους πάντες στα βάσανα. Και γιατί τα λέω αυτά; Αφού και ο Χριστός αυτό λέει: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη»· και πάλι: «Εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί».

Και ο Χριστός έλεγε στους μαθητές του: Στον κόσμο θα έχετε θλίψη, αλλά να έχετε θάρρος· και πάλι: Εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί· και πάλι: Στενή και τεθλιμμένη είναι η οδός. Βλέπεις παντού να επαινείται η θλίψη; Παντού να προβάλλεται ως κάτι το αναγκαίο για εμάς; Διότι, εάν στους εξωτερικούς αγώνες κανείς δεν θα μπορούσε να λάβει στεφάνι χωρίς αυτήν, εάν δηλαδή δεν οχύρωνε τον εαυτό του με κόπους και με στέρηση τροφών και με αυστηρή δίαιτα και με αγρυπνίες και με μύρια άλλα, πολύ περισσότερο ισχύει αυτό εδώ. Διότι ποιον θέλεις; Να αναφέρω τον βασιλιά;

Αυτό όμως δεν το κατανόησαν. Γι' αυτό και δικαιολογημένα θα απορούσε κανείς, πώς, ενώ τα ακούν αυτά πολλές φορές, αμφιβάλλουν έτσι σαν να μην έχουν ακούσει τίποτα. Γιατί λοιπόν δεν τα κατανοούσαν; Είτε εξαιτίας της λύπης, όπως τουλάχιστον εγώ νομίζω (διότι αυτή απέβαλλε από τη διάνοιά τους τα όσα λέγονταν), είτε εξαιτίας της ασάφειας των λεγομένων. Γι' αυτό και τους φάνηκε ότι διατυπώνει δύο αντίθετα πράγματα, τα οποία όμως δεν είναι αντίθετα. Διότι, λένε, αν πρόκειται να σε δούμε, πού πηγαίνεις; Και αν πηγαίνεις, πώς θα σε δούμε; Γι' αυτό λένε: «Δεν ξέρουμε τι λέει». Διότι, από τη μια, ότι επρόκειτο να αναχωρήσει το γνώριζαν· αγνοούσαν όμως ότι μετά από λίγο θα ερχόταν πάλι σε αυτούς. Γι' αυτό ακριβώς και τους επιπλήττει, επειδή δεν κατανόησαν τα λεγόμενα. Θέλοντας λοιπόν να στερεώσει μέσα τους τη διδασκαλία περί του θανάτου του, τι λέει; «Αμήν, αμήν σας λέγω, ότι εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε»· πράγμα που αφορούσε τον θάνατο και τον σταυρό· «ο δε κόσμος θα χαρεί». Επειδή, δηλαδή, εξαιτίας του ότι δεν το ήθελαν, έσπευδαν εύκολα να πιστέψουν ότι δεν θα πεθάνει, και έπειτα, ακούγοντας ότι θα πεθάνει, αμφέβαλλαν μη γνωρίζοντας τι τέλος πάντων σημαίνει το «Μικρόν», γι' αυτό λέει: «Θα κλάψετε και θα θρηνήσετε· αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά».

Αλλά υπάρχουν μερικοί οι οποίοι, ενώ αναστρέφονται στις βιοτικές μέριμνες, ζουν μέσα σε άνεση· διότι και αυτό το προείπε ο Χριστός: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω», λέγει, «ότι εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί». Και κατά τις προηγούμενες γενεές, οι μεν Βαβυλώνιοι, οι οποίοι ούτε καν γνώριζαν τον Θεό, βρίσκονταν μέσα στον πλούτο, την εξουσία και την τιμή, οι δε Ιουδαίοι βρίσκονταν σε αιχμαλωσία, σε δουλεία και στα έσχατα δεινά. Και ο μεν Λάζαρος, που ήταν άξιος των ουρανών και της εκεί βασιλείας, γεμάτος πληγές κειτόταν εκτεθειμένος στις γλώσσες των σκύλων, παλεύοντας με συνεχή πείνα· ο δε πλούσιος ζούσε μέσα σε τιμή, με συνοδεία, σε άνεση και τρυφή. Όμως, παρ' όλα αυτά, ούτε αυτός ωφελήθηκε καθόλου από αυτά μέσα στη γέεννα, ούτε ο Λάζαρος ζημιώθηκε από την πείνα και τα τραύματα ως προς την ακρίβεια της ενάρετης ζωής του· αλλά, σαν ένας γενναίος αθλητής που παλεύει μέσα σε ξηρασία και βαρύτατο καύσωνα, και νίκησε και στεφανώθηκε. Γι' αυτό και κάποιος σοφός λέγει: «Τέκνο μου, εάν προσέρχεσαι για να υπηρετήσεις τον Κύριο, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό· κατεύθυνε ορθά την καρδιά σου, δείξε καρτερία, και μην βιαστείς σε καιρό συμφοράς».

Διότι, τι είναι πιο ταπεινό από ένα σπήλαιο; Και ως προς τη φτώχεια, τι είναι ανώτερο από το να μην έχει κανείς πού να γείρει το κεφάλι του; Και το τέλος της επίγειας ζωής του, ποιο ήταν; Υπήρξε υπερβολικά οδυνηρό και γεμάτο ατιμία. Διότι, με την ψευδή κατηγορία της ανταρσίας, ο ουράνιος Βασιλιάς καταδικάστηκε σε θάνατο, και τελικά, έπειτα από εκείνες τις ανυπέρβλητες ύβρεις, την πορφυρή χλαμύδα, τους χλευασμούς, τους ξυλοδαρμούς, τα ραπίσματα, τα μαστιγώματα, αφού καταδικάστηκες για χάρη μου, Σωτήρα μου, κρεμάστηκες γυμνός στον σταυρό, δίκην κακούργου. Και δεν είναι ότι η ανθρώπινη ζωή του Σωτήρα διανύθηκε μεν κατ' αυτόν τον τρόπο, ενώ τα λόγια του έλεγαν άλλα· αντιθέτως, σε όλα όσα ήθελε να διδάξει για το τι πρέπει να πράττουμε, δεν βλέπουμε να διδάσκει τίποτε άλλο παρά το να μην υπολογίζουμε τον εαυτό μας μέσα στις θλίψεις. Πότε λέγοντας «στενή είναι η πύλη και τεθλιμμένη η οδός που οδηγεί στη ζωή», και «μέσα στον κόσμο θα έχετε θλίψη», και «εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί»· και πότε προτρέποντας «με την υπομονή σας να κερδίσετε τις ψυχές σας», και «εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Και δεν απευθύνεται αποκαλώντας μακάριους και αξιοζήλευτους αυτούς που βρίθουν από πλούτη, χαίρονται και είναι προσκολλημένοι στην καλοπέραση, αλλά τους πτωχούς τω πνεύματι, εκείνους που κλαίνε, που μισούνται, που υβρίζονται, που διώκονται. Και ως έπαθλο για την καρτερία στα δεινά, τους χαρίζει τη Βασιλεία των Ουρανών.

Από τα κοσμικά κύματα αγκυροβόλησα σε γαλήνιο λιμάνι και από τη λιποταξία έφτασα στην άριστη στρατολογία· και προπάντων από αυτά, ότι στους διωγμούς να χαίρεστε και να σκιρτάτε· «η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά», λέει ο Κύριος, και «έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Ακούτε τι λέει ο Δεσπότης; «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;»

Διότι πρέπει να εκπληρωθεί ολοφάνερα σε εμάς και το «θα είστε μισητοί από όλους εξαιτίας του ονόματός μου»· και το «εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί»· και το «έρχεται η ώρα που καθένας που θα σας σκοτώσει, θα νομίζει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό». Όλα αυτά και τα παρόμοια μας συμβαίνουν, προκειμένου η δοκιμασία της πίστης μας να βρεθεί καθαρότερη από κάθε χρυσό· «διότι, αν κρίναμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας», όπως λέει ο απόστολος, «δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι όμως, διαπαιδαγωγούμαστε από τον Κύριο, για να μην καταδικαστούμε μαζί με τον κόσμο». Επειδή λοιπόν είναι εντελώς αδύνατο να συνταχθούμε με τους υιούς του Θεού χωρίς τη διαπαιδαγώγηση από την οποία πέρασαν εκείνοι, ευδοκεί ο Κύριος που μεριμνά για τη σωτηρία μας να διαπαιδαγωγηθούμε εμείς προσωρινά ως υιοί, ώστε να συναριθμηθούμε με τους προηγουμένως διαπαιδαγωγημένους υιούς του και να μην αποβληθούμε από την πατρική οικία ως νόθοι εξαιτίας της απουσίας παιδείας· «εάν όμως είστε χωρίς τη διαπαιδαγώγηση, λέει, της οποίας όλοι έχουν γίνει μέτοχοι», δηλαδή οι κατά χάριν γνήσιοι υιοί του Θεού, «τότε είστε νόθα» παιδιά και ξένοι υιοί, «και όχι υιοί»· και με αυτόν τον τρόπο εμείς διαπαιδαγωγούμαστε, επειδή είναι αδύνατον να συμπληρωθεί εκείνη η ουράνια Εκκλησία των πρωτοτόκων, παρά μόνο μέσα από αυτήν την επίγεια και ορθόδοξη, και από πουθενά αλλού.

Εκείνος όμως που αγαπά και φοβάται μόνο τον Θεό, πώς θα ευφρανθεί σωματικά, ή πώς θα γιορτάσει σωματικά σύμφωνα με τη συνήθεια των ανθρώπων, με τρόπο τόσο ασυνείδητο και παράλογο, εφόσον ο ίδιος ο Κύριος λέει πάντοτε σε τέτοιους ανθρώπους: «Ο κόσμος θα χαρεί, εσείς όμως θα λυπηθείτε· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο»;

Γι' αυτό και τους φαίνεται ότι ο Ιησούς λέει κάποια πράγματα αντίθετα μεταξύ τους: Διότι, αν πρόκειται να σε δούμε, πού πηγαίνεις; Αν πάλι πηγαίνεις, πώς θα σε δούμε; Επειδή αυτά τους φαίνονταν σαν αινίγματα. «Κατάλαβε λοιπόν ο Ιησούς ότι ήθελαν να τον ρωτήσουν, και τους είπε: Γι' αυτό συζητάτε μεταξύ σας, επειδή είπα: Λίγο ακόμη και δεν με βλέπετε, και πάλι λίγο και θα με δείτε; Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί· εσείς θα λυπηθείτε, αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά. Η γυναίκα, όταν γεννά, έχει λύπη, επειδή ήλθε η ώρα της· όταν όμως γεννήσει το παιδί, δεν θυμάται πλέον τη θλίψη εξαιτίας της χαράς ότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο. Και εσείς λοιπόν, τώρα βέβαια έχετε λύπη· αλλά πάλι θα σας δω, και θα χαρεί η καρδιά σας, και τη χαρά σας κανείς δεν την παίρνει από εσάς.» Επειδή είδε τους μαθητές να μην κατανοούν καθόλου τα λεγόμενα εξαιτίας της νάρκωσης από τη λύπη, τους εντυπώνει σαφέστερα τη διδασκαλία περί του θανάτου του, ώστε, αφού εξοικειωθούν με τα λόγια, να υπομείνουν γενναία και τα γεγονότα.

Και πράγματι λέει: «Εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε», πράγμα που αφορά τον σταυρικό θάνατο· «ο δε κόσμος θα χαρεί»· δηλαδή, οι Ιουδαίοι που φρονούν τα του κόσμου θα χαρούν, επειδή θανάτωσαν εμένα, τον εχθρό τους. «Αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά»· όπως ακριβώς και η χαρά των Ιουδαίων θα καταλήξει σε λύπη για αυτούς, όταν μετά την ανάσταση θα δοξάζεται το όνομά μου. Μπορείς όμως να εννοήσεις ως χαρά του κόσμου, όχι αυτήν που χάρηκαν οι Ιουδαίοι όταν αναιρέθηκε ο Κύριος, αλλά τη σωτηρία του κόσμου, ώστε τα λεγόμενα να σημαίνουν το εξής: «Εσείς μεν θα λυπηθείτε», αλλά αυτό το δικό μου πάθος, για το οποίο εσείς λυπάστε, θα είναι χαρά και σωτηρία όλου του κόσμου. Έπειτα παραθέτει και το κοινό παράδειγμα της γυναίκας και της ωδίνης του τοκετού. Αυτήν την παραβολή την έχουν χρησιμοποιήσει και οι προφήτες, για να υποδηλώσουν με την οξύτητα των ωδίνων την υπερβολή της αθυμίας. Λέει λοιπόν κάτι τέτοιο: Θα σας κυριεύσουν ωδίνες αθυμίας, αλλά η ωδίνη γίνεται η αιτία του τοκετού· ταυτόχρονα δε, επιβεβαιώνοντας τον λόγο περί αναστάσεως, δείχνει ότι το να πεθάνει κανείς είναι όμοιο με το να βγει από τη μήτρα στο φως.