Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 16:21

Διότι, αφού ο Χριστός πέθανε κατά σάρκα, οι γνήσιοι μαθητές Του λυπήθηκαν, ενώ ο κόσμος μετέτρεψε το πάθος σε χαρά. Όταν όμως καταργήθηκε ο θάνατος και η φθορά και αναστήθηκε εκ νεκρών ο Σωτήρας μας Χριστός, το πένθος των αγίων μετατράπηκε σε χαρά. Προφανώς δε, και η χαρά εκείνων που ανήκουν στον κόσμο θα μεταβληθεί σε πένθος. <Η γυναίκα, όταν γεννά, έχει λύπη, διότι ήλθε η ώρα της· όταν όμως γεννήσει το παιδί, δεν θυμάται πλέον τη θλίψη, εξαιτίας της χαράς ότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο. Και εσείς, λοιπόν, τώρα μεν έχετε λύπη, αλλά θα σας δω και πάλι, και θα χαρεί η καρδιά σας, και τη χαρά σας κανείς δεν θα την αφαιρέσει από εσάς.> Ενισχύει και πάλι την παροχή παρηγοριάς, και χρησιμοποιεί ποικίλα λόγια, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αποκρούσουν από παντού την οξύτητα της λύπης. Διότι δες πώς σπεύδει να τους πείσει, μέσω ενός ξεκάθαρου γεγονότος, για την ανάγκη να υπομείνουν με καρτερία, και να μην παραλύουν υπερβολικά από τους πόνους ή τις λύπες, εφόσον οπωσδήποτε και αναπόφευκτα αυτά πρόκειται να καταλήξουν σε χαρά. Διότι, λέει, το βρέφος είναι καρπός πικρής οδύνης, και μέσω των πόνων έρχεται στις μητέρες η χαρά για τα τέκνα τους. Αλλά εάν εξαρχής φαίνονταν να απηυδούν μπροστά στους πόνους των ωδίνων, δεν θα ήθελαν καθόλου να κυοφορήσουν, αποφεύγοντας τον γάμο που είναι η αιτία τους, ούτε θα γίνονταν ποτέ μητέρες, χάνοντας εξαιτίας του δισταγμού τους ένα τρισαγαπημένο και πολυπόθητο αγαθό.

Εφόσον, λοιπόν, το κράτος του θανάτου αναπτύσσεται μόνο γύρω από ό,τι από τη φύση του υπόκειται σε φθορά, λογικά και η δύναμη της αναστάσεως θα πρέπει να νοηθεί οπωσδήποτε ως προς αυτό, ώστε να παραλύσει η δύναμη εκείνου που άσκησε τυραννία. Το ότι δε ο Κύριος εισήλθε με τις θύρες κλειστές, θα συγκαταλεχθεί με τα υπόλοιπα σημεία του από τους συνετούς. Και ασπάζεται τους αγίους μαθητές. Διότι λέει «ειρήνη σε εσάς», δηλώνοντας ότι ο ίδιος είναι η ειρήνη. Διότι σε όποιους είναι παρών ο Χριστός, σε αυτούς οπωσδήποτε θα ακολουθήσει και η διατήρησή τους σε ατάραχο πνεύμα. Αυτό ακριβώς ευχόταν και ο Παύλος να δοθεί από τον Θεό στους πιστεύοντες σε Αυτόν, λέγοντας: «Η ειρήνη του Χριστού, η υπερέχουσα πάντα νουν, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας»· και λέγοντας ειρήνη του Χριστού, που υπερβαίνει κάθε νου, δεν εννοεί άλλη από το Πνεύμα Του, του οποίου εάν κάποιος μετάσχει, θα είναι πλήρης από κάθε αγαθό. <Χάρηκαν, λοιπόν, οι μαθητές όταν είδαν τον Κύριο.> Την αλήθεια των λόγων του Σωτήρα επιβεβαιώνει και σε αυτό πάλι ο μακάριος Ευαγγελιστής, λέγοντας ότι οι μαθητές πλημμύρισαν από ευφροσύνη και χαρά, επειδή ακριβώς είδαν τον Ιησού. Διότι θυμόμαστε ότι, όταν τους ανέπτυσσε αινιγματικά τους λόγους περί του τιμίου σταυρού και της εκ νεκρών αναστάσεως, έλεγε: «Λίγο ακόμη και δεν θα με βλέπετε, και πάλι λίγο και θα με δείτε, και θα χαρεί η καρδιά σας, και τη χαρά σας κανείς δεν θα την αφαιρέσει από εσάς».

Από την υπερβολικά πολλή χαρά του, φτάνει κοντά στην απιστία, και, κάνοντας σχεδόν ένα γρήγορο και μεγάλο πήδημα, ποθεί να τον δει ήδη παρόντα και να βεβαιωθεί πλήρως ότι όντως αναστήθηκε και πάλι, σύμφωνα με την υπόσχεση που είχε δώσει ο ίδιος. Διότι «Παιδιά μου», έλεγε ο Σωτήρας, «λίγο καιρό ακόμα και δεν θα με βλέπετε πλέον, και πάλι λίγο και θα με δείτε, και θα χαρεί η καρδιά σας». Και νομίζω, πάλι, ότι η προσωρινή ολιγοπιστία του μαθητή έγινε κατ' απόλυτη θεία οικονομία, ώστε μέσω της δικής του βεβαιότητας να πιστέψουμε κι εμείς οι μεταγενέστεροι ανεπιφύλακτα ότι τη σάρκα που κρεμάστηκε πάνω στο ξύλο και υπέστη τον θάνατο τη ζωοποίησε ο Πατέρας διά του Υιού. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Ότι αν ομολογήσεις με το στόμα σου ότι Κύριος είναι ο Ιησούς, και πιστέψεις στην καρδιά σου ότι ο Θεός τον ανέστησε από τους νεκρούς, θα σωθείς». Επειδή δηλαδή δεν έγινε πρόξενος της ζωής αυτή η φύση της σάρκας, αλλά το πράγμα τελέστηκε μάλλον με την ενέργεια της θείας και άρρητης φύσης, στην οποία ενυπάρχει φυσικά και το να μπορεί να ζωογονεί τα πάντα. Έτσι ο Πατέρας ενέργησε διά του Υιού και σε εκείνο τον θείο ναό, όχι επειδή ο Λόγος ήταν αδύναμος να αναστήσει το δικό του σώμα, αλλά επειδή καθετί που τυχόν θα εργαστεί ο Πατέρας, θα το εργαστεί διά του Υιού. Διότι αυτός είναι δύναμή του, και ό,τι επιτελεί ο Υιός, αυτό βεβαίως προέρχεται από τον Πατέρα.

Και ο ίδιος ο Χριστός βεβαίως κάπου προαναγγέλλει στους αγίους μαθητές το πάθος του σταυρού· επειδή όμως τους είδε να έχουν περιπέσει σε κατήφεια, τους παρηγορούσε λέγοντας: «Η γυναίκα αισθάνεται λύπη όταν γεννά το παιδί, διότι ήλθε η ώρα της· όταν όμως γεννήσει το παιδί, χαίρεται με χαρά διότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο. Έτσι και εσείς τώρα μεν έχετε λύπη, αργότερα όμως θα με δείτε και θα χαρεί η καρδιά σας». Έτσι και αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, απευθύνθηκε στις γυναίκες που έκλαιγαν στον κήπο με το «Χαίρετε». Θα ταίριαζε εξάλλου στον καθένα από αυτούς που τον αγαπούν να λέει και για τον σταυρό και για την ανάσταση: «Μετέτρεψες τον θρήνο μου σε χαρά, έσκισες τον σάκο του πένθους μου και με έζωσες με ευφροσύνη». Πώς λοιπόν δεν απομακρύνεται εντελώς το πένθος, και δεν αφαιρείται «κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, εφόσον ο Χριστός αναστήθηκε και κατέλυσε το κράτος του θανάτου; Διότι ήταν ζωή κατά φύση ως Θεός, έστω και αν φανερώθηκε με σάρκα. Επομένως, «εκείνη την ημέρα», λέει, δηλαδή κατά τον καιρό εκείνο κατά τον οποίο θα ανασταινόταν από τους νεκρούς, ενώ εκείνοι που τον σταύρωσαν θα καταποντίζονταν, «θα καλέσετε καθένας τον πλησίον του κάτω από την άμπελο και κάτω από τη συκιά». Και αν κάποιος ήθελε να εκλάβει το νόημα αυτό απλά και πρόχειρα, θα επιβεβαιώσει ότι όσα αναφέρθηκαν αποτελούν σύμβολα των πνευματικών τέρψεων.

Ας προσπέσουμε, λοιπόν, σε αυτόν με όλη μας τη διάνοια, ζητώντας υπομονή από την αγαθότητά του. Μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών. Διότι είπε ο Σωτήρας στους μαθητές του: εσείς θα λυπηθείτε, αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά· η γυναίκα όταν γεννά, έχει λύπη, επειδή ήρθε η ώρα της· όταν όμως γεννηθεί το παιδί, δεν θυμάται πια εκείνη την ώρα εξαιτίας της χαράς, επειδή γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο.

Γι' αυτό και εμείς, πιστεύοντας, ομολογούμε και αναφωνούμε: ένας Πατέρας άγιος, ένας Υιός άγιος, ένα Πνεύμα άγιο. Αμήν. Σχετικά δε με τις θλίψεις που συμβαίνουν στους πιστούς, ας μην εκπλησσόμαστε· διότι ο Κύριος της δόξης προείπε στα Ευαγγέλια: θα σας παραδώσουν, λέει, σε θλίψη και θα σας σκοτώσουν, και θα είστε μισητοί από όλα τα έθνη εξαιτίας του ονόματός μου. Και τότε πολλοί θα σκανδαλιστούν, και θα παραδώσουν ο ένας τον άλλον, και θα μισήσουν ο ένας τον άλλον. Και πολλοί ψευδοπροφήτες θα εγερθούν και θα πλανήσουν πολλούς, και επειδή θα πληθυνθεί η ανομία, θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών. Θέλοντας δε να κάνει πιο θαρραλέους αυτούς που έχουν πεποίθηση σε αυτόν, είπε πάλι: μην φοβηθείτε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή· να φοβάστε μάλλον αυτόν που μπορεί να καταστρέψει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα. Και πάλι είπε: εσείς θα έχετε θλίψη στον κόσμο, ενώ ο κόσμος θα χαρεί· εσείς θα λυπηθείτε, αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά. Η γυναίκα, όταν γεννά, έχει λύπη, διότι ήλθε η ώρα της· όταν όμως γεννήσει το παιδί, δεν θυμάται πλέον τη θλίψη, εξαιτίας της χαράς ότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο. Και εσείς, λοιπόν, τώρα θα έχετε θλίψη· αλλά πάλι θα σας δω και θα χαρεί η καρδιά σας. Και τη χαρά σας κανείς δεν την αφαιρεί από εσάς.

Επομένως, εάν κάποιος μέσω της αρετής έκανε τον εαυτό του τέκνο του Θεού, λαμβάνοντας το δικαίωμα αυτής της πνευματικής ευγένειας, αυτός γνώρισε τον καιρό της αγαθής ωδίνης και ευλόγως χαίρεται σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, «διότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο». Εκείνος όμως που έγινε τέκνο οργής και υιός απωλείας, απόγονος του σκότους, γέννημα εχίδνης, κακός απόγονος και όλα τα άλλα με τα οποία στηλιτεύεται ο πονηρός τοκετός, δεν γνώρισε τον ζωοποιό καιρό· διότι ένας είναι ο καιρός που γεννά στη ζωή και όχι πολλοί. Όποιος απέτυχε να βρει αυτόν τον καιρό, μέσα στην ακαιρία του τοκετού κυοφόρησε τον εαυτό του για την απώλεια και μαιεύτηκε την ψυχή του για τον θάνατο. Εάν λοιπόν είναι φανερό πώς γεννιόμαστε στον κατάλληλο καιρό, θα είναι σαφές πώς και πεθαίνουμε στον κατάλληλο καιρό, όπως για παράδειγμα, για τον άγιο Παύλο κάθε καιρός ήταν κατάλληλος για τον αγαθό θάνατο. Διότι διακηρύττει μέσα από τα δικά του λόγια, ορκιζόμενος κατά κάποιον τρόπο, όταν λέει: «Καθημερινά πεθαίνω, μα την καύχηση που έχω για εσάς», και το «Εξαιτίας σου θανατωνόμαστε όλη την ημέρα», καθώς και το «Εμείς οι ίδιοι έχουμε λάβει μέσα μας την καταδίκη του θανάτου». Και βεβαίως δεν είναι ασαφές πώς πεθαίνει καθημερινά ο Παύλος, αυτός που ποτέ δεν ζει για την αμαρτία, που διαρκώς νεκρώνει τα μέλη της σάρκας και περιφέρει στον εαυτό του τη νέκρωση του σώματος του Χριστού, αυτός που πάντοτε συσταυρώνεται με τον Χριστό, που ποτέ δεν ζει για τον εαυτό του, αλλά έχει ζωντανό μέσα του τον Χριστό. Αυτός θα ήταν, κατά τη δική μου τουλάχιστον κρίση, ο εύκαιρος θάνατος, ο οποίος γίνεται πρόξενος της αληθινής ζωής.

Τι κοινό έχει άραγε η συρρίκνωση, η πολυσαρκία, η φθίση, η πληθώρα και οτιδήποτε άλλο συμβαίνει στη ρευστή φύση των σωμάτων, με εκείνη τη ζωή, η οποία είναι αποξενωμένη από τη ρέουσα και παροδική διαβίωση αυτού του βίου; Ένα μόνο επιζητεί ο λόγος περί της αναστάσεως: το να έχει έρθει στην ύπαρξη ο άνθρωπος μέσω της γέννησης· μάλλον δε, όπως λέει και το Ευαγγέλιο, από τη στιγμή που γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο, το αν υπήρξε μακρόβιος ή βραχύβιος, ή το αν ο τρόπος του θανάτου του επήλθε με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, είναι μάταιο να τα συνεξετάζει κανείς με τον λόγο της αναστάσεως. Διότι, όπως κι αν υποθέσουμε ότι έχουν αυτά, βρίσκονται οπωσδήποτε στην ίδια μοίρα, καθώς δεν προκύπτει ούτε δυσκολία ούτε ευκολία για την ανάσταση εξαιτίας μιας τέτοιας διαφοράς. Διότι εκείνος που άρχισε να ζει, οφείλει οπωσδήποτε να ζήσει, αφού η διάλυση που του συνέβη στο ενδιάμεσο διά του θανάτου πρόκειται να διορθωθεί κατά την ανάσταση. Το πώς ή το πότε, όμως, γίνεται η διάλυση, τι σχέση έχει αυτό με την ανάσταση; Διότι η σκέψη γύρω από αυτό αποβλέπει σε άλλο σκοπό, όπως, για παράδειγμα, το αν κάποιος έζησε βουτηγμένος στις ηδονές ή στις θλίψεις, με αρετή ή με κακία, αν υπήρξε αξιέπαινος ή κατακριτέος, και αν πέρασε τον χρόνο της ζωής του αξιοθρήνητα ή μακάρια.

Διότι δεν έπραξε και σε αυτό το σημείο ό,τι επινόησε σε πολλά άλλα, ώστε να πει δηλαδή ότι η γέννηση είναι η ίδια η ουσία, αλλά ομολογεί ότι η ουσία γεννήθηκε, με τρόπο ώστε η έννοια που σχηματίζεται στους ακροατές να είναι διακριτή για καθεμία από τις δύο λέξεις. Διότι άλλο νόημα δημιουργείται σε αυτόν που ακούει ότι γεννήθηκε και άλλο μέσω του ονόματος της ουσίας. Ο λόγος μας όμως θα γινόταν σαφέστερος μέσα από παραδείγματα. Είπε ο Κύριος στο Ευαγγέλιο ότι, όταν πλησιάζει η ωδίνα του τοκετού, η γυναίκα κυριεύεται από λύπη, αλλά έπειτα χαίρεται με χαρά, διότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο. Όπως λοιπόν σε αυτό το σημείο μαθαίνουμε από το Ευαγγέλιο δύο διακριτά νοήματα, αφενός τον τοκετό που εννοήσαμε μέσω της γέννησης, και αφετέρου αυτό ακριβώς που προέρχεται από τον τοκετό (διότι ο τοκετός δεν είναι ο άνθρωπος, αλλά ο άνθρωπος έρχεται στην ύπαρξη μέσω του τοκετού), έτσι και εδώ, εφόσον ο Ευνόμιος ομολόγησε ότι η ουσία γεννήθηκε, με το ρήμα που προηγείται διδαχθήκαμε την προέλευση από κάποιον, ενώ με τη λέξη που ακολουθεί εννοήσαμε το ίδιο το υποκείμενο, του οποίου η υπόσταση προέρχεται από αυτόν. Εάν, επομένως, άλλο είναι το σημαινόμενο της ουσίας, και άλλο εκείνο που μας κάνει να νοήσουμε η λέξη της γέννησης, τότε καταρρέουν μονομιάς τα σοφά τους τεχνάσματα, σαν πήλινα σκεύη που συγκρούστηκαν μεταξύ τους και συντρίφτηκαν το ένα από το άλλο.

Και αυτό θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι συμβαίνει σε κάθε ασχολία. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και η γυναίκα, πολλές φορές, ύστερα από εκείνους τους πολλούς μήνες, ύστερα από τις αφόρητες ωδίνες, ύστερα από τις άγρυπνες νύχτες, ύστερα από τον διασπασμό των μελών του σώματος, όταν προκύψει κάποια μικρή επιπλοκή και αποβάλει το βρέφος πριν από τον κατάλληλο καιρό, άμορφο και ασχημάτιστο, ή μεν διαμορφωμένο αλλά όχι άρτιο, ούτε υγιές, ή πολλές φορές ακόμη και νεκρό, ενώ μόλις και μετά βίας διέφυγε τον κίνδυνο, εντούτοις, σαν να τα έχει ξεχάσει όλα αυτά, ανέχεται πάλι τα ίδια και υπομένει τα ίδια. Και τι λέω τα ίδια; Πολλές φορές συνέβη να πεθάνει και η ίδια μαζί με το παιδί που γεννήθηκε, και ούτε αυτό δεν συνέτισε τις υπόλοιπες ούτε τις έπεισε να αποφύγουν αυτή την κατάσταση· τόση ηδονή και συγχρόνως ευφροσύνη ενέσπειρε ο Θεός μέσα στα λυπηρά. Γι' αυτό έλεγε: «Θα πολλαπλασιάσω σε μεγάλο βαθμό τις λύπες σου και τον στεναγμό σου· με λύπες θα γεννάς τέκνα». Αυτό, λοιπόν, έλεγε και ο Χριστός όταν συνομιλούσε με τους μαθητές, καταδεικνύοντας τόσο το μέγεθος της οδύνης όσο και την υπερβολή της ευφροσύνης: «Η γυναίκα, όταν γεννά, έχει λύπη, διότι ήλθε η ώρα της»· έπειτα, θέλοντας να μας παραστήσει πώς τα της λύπης απομακρύνονται μονομιάς και τα διαδέχονται η χαρά και η ευφροσύνη, λέει: «Όταν, όμως, γεννήσει το παιδί, δεν θυμάται πλέον τη θλίψη, εξαιτίας της χαράς της που γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο». Είδες ανυπέρβλητη μέριμνα;

Έπειτα, δείχνοντας ότι μετά τη λύπη ακολουθεί η χαρά, και ότι η λύπη γεννά τη χαρά, και ότι αυτή μεν είναι σύντομη, ενώ η ευφροσύνη απέραντη, προχώρησε σε ένα εγκόσμιο παράδειγμα· και τι λέει; Η γυναίκα, όταν γεννά, δοκιμάζει λύπη. Και χρησιμοποιεί την παραβολή την οποία μεταχειρίζονταν και οι προφήτες, οι οποίοι συνεχώς παρομοίαζαν τις θλίψεις με την υπερβολή των ωδίνων του τοκετού.

Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: Ωδίνες θα σας καταλάβουν· αλλά η ωδίνα του τοκετού γίνεται αιτία χαράς· επιβεβαιώνοντας συγχρόνως τον λόγο περί της αναστάσεως, και δείχνοντας ότι η αναχώρηση από τον κόσμο αυτόν είναι όμοια με την έξοδο από τη μήτρα στο λαμπρό φως· σαν να έλεγε: Μην απορείτε που μέσα από τέτοια λύπη σας οδηγώ προς όφελός σας· επειδή και η μητέρα, για να γίνει μητέρα, κατ' αυτόν τον τρόπο περνά μέσα από τη λύπη. Υπαινίσσεται δε εδώ και κάτι μυστικό: ότι ο ίδιος έλυσε τις ωδίνες του θανάτου και έκανε να γεννηθεί ένας νέος άνθρωπος. Και δεν είπε ότι απλώς θα παρέλθει η θλίψη, αλλά ότι ούτε καν τη θυμάται πλέον· τόσο μεγάλη είναι η χαρά που τη διαδέχεται. Το ίδιο θα συμβεί και στους αγίους. Και βέβαια η γυναίκα δεν χαίρεται γι' αυτό, επειδή δηλαδή ήλθε ένας άνθρωπος στον κόσμο, αλλά επειδή γεννήθηκε στην ίδια ένα παιδί.

Επειδή, εάν χαιρόταν γι' αυτόν τον λόγο, τίποτε δεν θα εμπόδιζε και τις γυναίκες που δεν γεννούν να χαίρονται για μια άλλη γυναίκα που γεννά. Για ποιον λόγο, λοιπόν, μίλησε έτσι; Επειδή χρησιμοποίησε το παράδειγμα μόνο για τούτο: για να δείξει ότι η μεν λύπη είναι προσωρινή, η δε χαρά διηνεκής· και για να δείξει ότι πρόκειται για μετάσταση στη ζωή, και για το μεγάλο κέρδος των ωδινών. Και δεν είπε, «Γεννήθηκε παιδί», αλλά «Άνθρωπος». Διότι εδώ φρονώ ότι υπαινίσσεται τη δική Του ανάσταση, και ότι δεν επρόκειτο να γεννηθεί για εκείνον τον θάνατο που προκαλεί ωδίνες, αλλά για τη βασιλεία. Γι' αυτό δεν είπε, «Της γεννήθηκε παιδί», αλλά, «Γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο».

Διότι, επειδή βαπτίστηκε αρχικά στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος και δεν τήρησε τις υποσχέσεις του, παραίστη ανάγκη να κουρευτεί και πάλι στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος και να συνάψει δεύτερες υποσχέσεις, τις οποίες αν τηρήσει, θα επαναφέρει μέσω των δεύτερων και τις πρώτες, και αν διαφυλάξει αμόλυντο αυτό το δεύτερο βάπτισμα, καθαρίζει μέσω αυτού και το προηγούμενο. —Και γιατί του δίνεται επίσης αναμμένη λαμπάδα; —Διότι και στο θείο Βάπτισμα ανάβουν λαμπάδες και διότι η λαμπάδα του δίνεται ως σύμβολο παρθενίας και σωφροσύνης και διότι και τον νυμφίο Χριστό οι φρόνιμες εκείνες παρθένες θα τον προϋπαντήσουν με λαμπάδες θείου φωτός και διότι η λαμπάδα του παρέχεται ως προεικόνιση του αιώνιου φωτός, ώστε να μιμηθεί την πολιτεία των φρόνιμων παρθένων και να την ακολουθήσει και να συνεισέλθει μαζί τους στη χαρά του νυμφώνα του ίδιου του νυμφίου Χριστού. —Και γιατί τον ασπάζονται όλοι οι μοναχοί αφού λάβει το άγιο σχήμα; —Αυτός ο ασπασμός αποτελεί σαφέστατο δείγμα και χαράς και αγάπης. Και χαράς μεν, επειδή και τον άσωτο υιό που επέστρεψε από τη μακρινή χώρα, ο πατέρας, όταν τον δέχτηκε, τον ασπάστηκε γνήσια και τον καταφίλησε και τον έντυσε με την πρώτη στολή και αγαλλίασε χαρμόσυνα με όλον τον οίκο του, και «χαρά», λέει, γίνεται «στον ουρανό για έναν αμαρτωλό που μετανοεί»· και για αυτούς τους λόγους λοιπόν τον ασπάζονται, αλλά και επειδή ο άνθρωπος, αφού εγκατέλειψε τον κόσμο και τα του κόσμου και τα θελήματα της σάρκας, συγκαταλέχθηκε μαζί τους και στο σχήμα και στην πράξη· και όπως ακριβώς χαίρεται σύμφωνα με το Ευαγγέλιο η γυναίκα μετά τον τοκετό, «διότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο», έτσι χαίρονται και αυτοί, διότι εξήλθε ένας άνθρωπος από τον κόσμο και ήλθε κοντά τους, ζητώντας την αναγέννηση μέσω της κουράς, και επειδή ταυτίστηκε μαζί τους στη σκέψη, στη φωνή και στη γνώμη, τον ασπάζονται γεμάτοι αγαλλίαση· επομένως, ο ασπασμός είναι σημείο χαράς και δείγμα αγάπης, όπως προείπαμε.

Διότι η γυναίκα, λέγει, όταν γεννά, αισθάνεται λύπη· όταν όμως γεννήσει, χαίρεται, επειδή γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο. Έτσι και η ψυχή, αφού λάβει τον επουράνιο σπόρο, όσο διάστημα κυοφορεί δοκιμάζει θλίψη, βασανιζόμενη από ποικίλους πειρασμούς· όταν όμως γεννήσει, δηλαδή όταν φθάσει στην τελειότητα, χαίρεται παντοτινά με χαρά ανεκλάλητη, επειδή γεννήθηκε επουράνιος και καινός άνθρωπος στον άνω κόσμο. Και όπως ο Κύριος, αφού έλαβε σώμα, το ανέλαβε και το εκάθισε επάνω, στα δεξιά της μεγαλοσύνης στα ύψη, έτσι και τώρα, τις ψυχές που πιστεύουν και είναι άξιες του Θεού, τις μεθιστά στη βασιλεία Του, αφού τις αναγέννησε άνωθεν από το δικό Του Πνεύμα, καθώς λέγει ο Κύριος: Εκείνος που πιστεύει σε εμένα έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή. Διότι οι αληθινά πιστοί, αν και παραμένουν στη γη, διακονούν τον Κύριο άνω στους ουρανούς, και Αυτός επίσης, ενώ κάθεται άνω στον θρόνο της μεγαλοσύνης Του, επαναπαύεται κάτω στις ψυχές των αγίων σαν σε θρόνους· διότι αποτελούν μέλη και σώμα Του, ολόκληρη η εκκλησία των αγίων, ενώ ο Ίδιος είναι η κεφαλή της εκκλησίας. Διότι, όπως ακριβώς υπάρχει μία ψυχή σε ολόκληρο το σώμα, και κάθε μέλος του σώματος διοικείται από τη μία ψυχή, έτσι και όλοι οι άγιοι ζουν μέσα στο Πνεύμα της θεότητας και διοικούνται από Αυτό, και κάθε μέλος ζει στην υπόσταση και στη θεϊκή ψυχή.

Γι' αυτό και τους φαίνεται ότι ο Ιησούς λέει κάποια πράγματα αντίθετα μεταξύ τους: Διότι, αν πρόκειται να σε δούμε, πού πηγαίνεις; Αν πάλι πηγαίνεις, πώς θα σε δούμε; Επειδή αυτά τους φαίνονταν σαν αινίγματα. «Κατάλαβε λοιπόν ο Ιησούς ότι ήθελαν να τον ρωτήσουν, και τους είπε: Γι' αυτό συζητάτε μεταξύ σας, επειδή είπα: Λίγο ακόμη και δεν με βλέπετε, και πάλι λίγο και θα με δείτε; Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί· εσείς θα λυπηθείτε, αλλά η λύπη σας θα μετατραπεί σε χαρά. Η γυναίκα, όταν γεννά, έχει λύπη, επειδή ήλθε η ώρα της· όταν όμως γεννήσει το παιδί, δεν θυμάται πλέον τη θλίψη εξαιτίας της χαράς ότι γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο. Και εσείς λοιπόν, τώρα βέβαια έχετε λύπη· αλλά πάλι θα σας δω, και θα χαρεί η καρδιά σας, και τη χαρά σας κανείς δεν την παίρνει από εσάς.» Επειδή είδε τους μαθητές να μην κατανοούν καθόλου τα λεγόμενα εξαιτίας της νάρκωσης από τη λύπη, τους εντυπώνει σαφέστερα τη διδασκαλία περί του θανάτου του, ώστε, αφού εξοικειωθούν με τα λόγια, να υπομείνουν γενναία και τα γεγονότα.

Διότι μην απορείτε που πρόκειται να πορευτείτε προς τη χαρά μέσα από τόση λύπη· επειδή και η μητέρα μέσα από τη λύπη των ωδίνων του τοκετού φτάνει στο να γίνει μητέρα. Υπαινίσσεται όμως εδώ και κάτι μυστικό, ότι ο Ίδιος έλυσε τις ωδίνες του θανάτου και έκανε να αναγεννηθεί ένας νέος άνθρωπος, ο οποίος δεν φθείρεται πλέον, δεν πεθαίνει πλέον· και αυτός είναι ο ίδιος ο Κύριος. Διότι, πρόσεξε πώς δεν είπε ότι δεν θυμάται πλέον τη θλίψη επειδή της γεννήθηκε παιδί, αλλά, «Επειδή γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο». Αυτό δεν το είπε τυχαία έτσι, αλλά επειδή ήθελε να υπαινιχθεί, με τρόπο εμφαντικό και συνάμα κρυμμένο, ότι Αυτός είναι ο άνθρωπος που γεννήθηκε, όχι για τον άδη που δοκίμασε ωδίνες για Αυτόν, αλλά για τον κόσμο.