Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 16:28

Αυτά λέει ο Διονύσιος· ας προχωρήσουμε τώρα στη λύση των όσων ειπώθηκαν. Όλο το νόημα του Πατέρα κινείται με αυτόν τον τρόπο. Έφερε ως παράδειγμα για την Αγία Τριάδα τρεις λυχνίες ή κεριά αναμμένα σε κάποιο ναό ή σπίτι, τα οποία, ενώ ως προς τις υποστάσεις είναι διακεκριμένα, δηλαδή χωρισμένα μεταξύ τους (γιατί η καθεμιά λυχνία είναι ιδιαιτέρως άλλη και άλλη), ως προς το φως έχουν ενωμένη και αχώριστη την κοινωνία της φύσεως και της ενεργείας· και κανείς δεν μπορεί μέσα στον αέρα του σπιτιού να ξεχωρίσει και να πει ποιο φως είναι αυτού του λυχναριού και ποιο του άλλου. Αφού λοιπόν ο διδάσκαλος είπε αυτά, μεταβαίνει στη συνέχεια από το τριαδικό θέμα στον λόγο περί της οικονομίας και στην έξοδο του Λόγου του Θεού από τον Πατέρα, σύμφωνα με τη δική του φωνή που λέει: «Εγώ εξήλθα από τον Πατέρα μου και πηγαίνω προς τον Πατέρα μου».

Διότι το Πνεύμα του Κυρίου έχει γεμίσει την οικουμένη, και αυτό που συγκρατεί τα πάντα έχει γνώση κάθε φωνής. Και ο άγγελος είπε στη Μαρία: Πνεύμα Κυρίου θα επέλθει σε σένα· γι’ αυτό και το γεννώμενο προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα. Το να προέρχεται κάτι από κάποιον σημαίνει ότι προέρχεται από αυτόν είτε δημιουργικά, όπως η φράση «Ένας Θεός ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα»· είτε γεννητικά, σύμφωνα με το «Εγώ εξήλθα από τον Πατέρα»· και το «Από τη γαστέρα σε γέννησα πριν από τον αυγερινό». Όχι βέβαια ότι ο Θεός διαθέτει γαστέρα, αλλά επειδή τα γνήσια και όχι τα νόθα γεννήματα εκ φύσεως γεννιούνται από τη γαστέρα των γεννητόρων τους, ο Θεός ανέφερε για τον Εαυτό Του ότι έχει γαστέρα κατά τη γέννηση, προς εντροπή των ασεβών, προκειμένου αυτοί, κατανοώντας έστω τη δική τους φύση, να μάθουν ότι ο Υιός είναι γνήσιος καρπός του Πατέρα, σαν να προέρχεται από τη δική Του γαστέρα. Επομένως, το να προέρχεται κάτι από κάποιον, σημαίνει ότι προέρχεται από αυτόν είτε δημιουργικά, είτε γεννητικά, είτε φυσικά, όπως η δική μας ενέργεια προέρχεται από εμάς, ή όπως το απαύγασμα του ήλιου προέρχεται από τον ήλιο. Εάν λοιπόν το υπερκόσμιο σώμα του Χριστού προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα, δεν είναι όμως δυνατόν να αποτελεί γέννημά Του, διότι «εκείνο που έχει γεννηθεί από τη σάρκα είναι σάρκα· και εκείνο που έχει γεννηθεί από το πνεύμα είναι πνεύμα».

Διότι θα έπρεπε βεβαίως να λέει, εάν έτσι έχουν τα πράγματα, όπως εκείνοι φλυαρώντας υποστηρίζουν: «Ας κάνουμε άνθρωπο κατ' εικόνα δική μου και καθ' ομοίωσιν». Τώρα όμως, μη λέγοντας αυτό, αλλά θέτοντας τη δημιουργία στον πληθυντικό αριθμό, και προσθέτοντας το «κατ' εικόνα τη δική μας», ο συγγραφέας του βιβλίου σχεδόν φωνάζει με λαμπρή και δυνατή φωνή για την πέραν της μονάδας αρίθμηση της Αγίας Τριάδος. Άλλο. Εάν ο Υιός είναι απαύγασμα του Πατρός, ως φως εκ φωτός, πώς δεν είναι έτερος προς αυτόν, ως έχων δική του υπόσταση; Διότι αυτό που γενικώς εκπέμπεται ως απαύγασμα, υφίσταται προφανώς αυτή την ενέργεια από κάποιον άλλον που το εκπέμπει και όχι από μόνο του. Άλλο. Αποδεικνύοντας για τον εαυτό του ότι προέρχεται από την ουσία του Θεού και Πατρός, ο Υιός λέει κάπου πάλι: «Εγώ εξήλθα από τον Πατέρα και ήλθα· πάλι πορεύομαι προς τον Πατέρα». Πώς λοιπόν δεν θα είναι έτερος σε σχέση με αυτόν, ως προς την υπόσταση και τον αριθμό, αφού κάθε λογικό επιχείρημα μας πείθει ότι αυτό που προήλθε από κάτι, πρέπει να νοείται ως έτερο από εκείνο από το οποίο ακριβώς προήλθε; Επομένως, δεν είναι αληθινός ο ισχυρισμός των αντιπάλων. Άλλο. Πιστεύοντας στον Θεό Πατέρα και στον Μονογενή Υιό και στο Άγιο Πνεύμα δικαιωνόμαστε. Γι' αυτό ακριβώς και ο ίδιος ο Σωτήρας προστάζει τους δικούς του μαθητές λέγοντας: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».

Και αν ο Θεός είναι πάρα πολύ έτοιμος να εισακούσει αυτούς που αγαπούν τον Υιό, προφανώς δεν θα δεχθεί τις προσευχές εκείνων που δεν είναι τέτοιοι. Και αυτό λοιπόν ήταν εκείνο που ειπώθηκε προς αυτούς διά φωνής του Ησαΐα: «Όταν εκτείνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέψω τα μάτια μου από εσάς, και αν πληθύνετε την δέηση, δεν θα σας εισακούσω, διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα.» <Εξήλθα από τον Πατέρα και ήλθα στον κόσμο· πάλι αφήνω τον κόσμο και πορεύομαι προς τον Πατέρα.> Σαφής και αναμφίλεκτη απόδειξη ότι ο Κύριος δεν είναι ένας από τους ψευδοπροφήτες, ούτε βέβαια ότι έχει έρθει σε εμάς για να πει πράγματα από δική του γνώμη και να διδάξει αντίθετα από το θέλημα του Πατέρα, σύμφωνα με την αμαθή και αποτρόπαιη υπόνοια των Ιουδαίων, αποτελεί το γεγονός ότι επιστρέφει προς τον Πατέρα και επανακάμπτει με εξουσία εκεί από όπου γνωρίζει ότι έχει προέλθει.

ΑΛΛΟ. «Εξήλθα από τον Πατέρα, και ήλθα στον κόσμο, και πάλι αφήνω τον κόσμο, και πορεύομαι προς τον Πατέρα. Του λέγουν οι μαθητές του: Ίδε, τώρα μιλάς με παρρησία και δεν λέγεις καμία παροιμία. Τώρα γνωρίζουμε ότι τα γνωρίζεις όλα, και δεν έχεις ανάγκη να σε ρωτά κανείς. Εξαιτίας αυτού πιστεύουμε ότι εξήλθες από τον Θεό.» Είναι πάρα πολύ αξιόλογη η σφραγίδα και η μαρτυρία των αγίων αποστόλων, οι οποίοι δηλώνουν ότι έχουν πειστεί και έχουν ήδη πιστέψει, και μάλιστα πολύ γρήγορα, ότι ο Υιός εξέλαμψε από την ουσία του Θεού και Πατρός. Διότι αυτό νομίζω ότι σημαίνει, και όχι κάτι άλλο, το ότι εξήλθε από τον Πατέρα. Πρέπει όμως να ερευνήσουμε από πού προήλθε η πίστη τους, και βάσει τίνων ή ποιών αφορμών δόθηκε η επιβεβαίωση της συνέσεώς τους. «Τώρα, λέγουν, γνωρίζουμε ότι τα γνωρίζεις όλα, και δεν έχεις ανάγκη να σε ρωτά κανείς. Εξαιτίας αυτού πιστεύουμε ότι εξήλθες από τον Θεό.» Με το να γνωρίζει τα πάντα ο Υιός, πείστηκαν οι μαθητές ότι πράγματι φανερώθηκε από τον Θεό και Πατέρα. Διότι είναι πράγματι ίδιον της θεότητας το να μην αγνοεί τίποτα, το οποίο ακριβώς υπήρχε στον Υιό. Γι' αυτό ακριβώς και πιστεύουν ότι είναι Θεός, και ότι φανερώθηκε γεννητώς από τον Πατέρα, έχοντας τα δικά Του χαρακτηριστικά φυσικώς μέσα στον εαυτό Του.

Διότι, όταν εννοούμε τον Θεό ως Πατέρα, Τον εννοούμε ως Πατέρα Θεού· και όταν εννοούμε τον Υιό του Θεού, εννοούμε Αυτόν που αποκαλείται Υιός του Θεού ως Θεό και όμοιο κατά τη φύση με Εκείνον του Οποίου νοείται Υιός. Το «αγέννητο» όμως δεν λέγεται αγέννητο ενός γεννητού, ούτε το «γεννητό» λέγεται γεννητό ενός αγεννήτου. 20. Επειδή, λοιπόν, οι όροι του αγεννήτου και του γεννητού ούτε δηλώνουν τη μεταξύ τους σχέση ούτε φανερώνουν από κοινού τη φύση, αλλά εξισώνουν την ιδιότητα του Υιού με τα υπόλοιπα δημιουργήματα, δεν πρόκειται να αποδεχθούμε τα ονόματα αυτά εξαιτίας της μεθόδευσης που οδηγεί στην ασέβεια, αλλά πάντοτε θα χρησιμοποιούμε με ιεροπρέπεια τα ονόματα του Πατρός και του Υιού. Πρώτον μεν, διότι εμείς που κληθήκαμε από τα έθνη δεν βαπτιστήκαμε στο όνομα του αγεννήτου και του γεννητού, αλλά εις το όνομα του Πατρός και του Υιού· έπειτα, διότι πουθενά δεν διαπιστώνεται ο Υιός να έχει αποκαλέσει τον δικό Του Πατέρα αγέννητο, αλλά πάντοτε αποκαλούσε τον Θεό Πατέρα, και πάντοτε τον Εαυτό Του Υιό του Θεού, (πρέπει να παραθέσουμε λίγα χωρία) καθώς Τον ακούμε να λέει: «Εάν με αγαπούσατε, θα χαιρόσασταν που πορεύομαι προς τον Πατέρα μου», και «Σε Εκείνον τον οποίο ο Πατέρας αγίασε και απέστειλε στον κόσμο, εσείς οργίζεστε επειδή είπα, είμαι Υιός του Θεού;», και «Εγώ εξήλθα από τον Πατέρα και έχω έλθει· εξήλθα από τον Πατέρα και ήλθα στον κόσμο· πάλι αφήνω τον κόσμο και πορεύομαι προς τον Πατέρα». Το ίδιο φανερώνει και η ομολογία του Πέτρου: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού», και ο Πατέρας από ψηλά: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός».

Αλλά από πού εξήλθε αυτός που είναι πανταχού παρών; Και πού ήλθε αυτός που δεν απουσιάζει από πουθενά; Ο ίδιος πάλι λέει για τον εαυτό του: «Εξήλθα από τον Πατέρα, και έχω έλθει στον κόσμο». Εξήλθε δε από τον Πατέρα χωρίς να χωριστεί από τους πατρικούς κόλπους, και ήλθε στον κόσμο αυτός που ήταν μέσα στον κόσμο και διά του οποίου δημιουργήθηκε ο κόσμος, και κατέβηκε από τον ουρανό στη γη αυτός που γεμίζει τον ουρανό και τη γη. Επομένως, το ότι εξήλθε ο Μονογενής του Θεού και κατέβηκε από τους ουρανούς δεν φανερώνει τίποτε άλλο, παρά την μέσω της σάρκας επιφάνειά του και την κένωσή του από το ανέκφραστο ύψος της θεότητας έως το έσχατο όριο της ανθρώπινης φύσης.

Και δηλώνοντας λοιπόν το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του κάθε τρόπου, την ύπαρξη του Υιού από τον Πατέρα την ονομάζουμε γέννηση, ενώ του Αγίου Πνεύματος εκπόρευση. Εκείνα δε που έγιναν αργότερα μέσα στον χρόνο και μετά τη δημιουργία, πάνω σε αυτήν και από αυτά τα πρόσωπα, ως προς τα νοήματα τα διακρίνουμε πάντοτε από εκείνες τις προαιώνιες και άναρχες υπάρξεις, ως προς τις λέξεις όμως, καμιά φορά (και αυτό σπανιότατα) συνενώνοντάς τα ή ακούγοντας κάποιους να τα συνενώνουν, δεν αποβάλλουμε τη νοηματική διάκριση. Τέτοιο είναι και αυτό που λέγεται από τον Κύριο, «εγώ εξήλθα από τον Θεό και ήρθα», και «εξήλθα από τον Πατέρα και ήρθα στον κόσμο». Διότι και εδώ το «εξήλθα», ενώ είναι ένα ρήμα, δεν δηλώνει ένα μόνο νόημα· διότι δηλώνει και την αποστολή Του σε εμάς από τον Πατέρα, για χάρη μας και στην εποχή μας, αλλά και την προαιώνια πρόοδο από την ουσία και την υπόσταση του Πατέρα.

β΄. Επειδή, λοιπόν, όσα είχαν ειπωθεί ήταν συγκαλυμμένα, λέει: «Αυτά σας τα έχω πει με παροιμίες· έρχεται όμως η ώρα που δεν θα σας μιλήσω πλέον με παροιμίες». Θα έλθει καιρός που όλοι θα τα κατανοήσετε με σαφήνεια. Εννοεί δε τον χρόνο της αναστάσεως. «Τότε με παρρησία θα σας αναγγείλω τα περί του Πατρός». Διότι πράγματι επί σαράντα ημέρες ήταν μαζί τους και τους μιλούσε, συναναστρεφόμενος και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού. Διότι τώρα, επειδή διακατέχεστε από φόβο, δεν προσέχετε τα λεγόμενα· τότε όμως, όταν θα με δείτε αναστημένο και θα είμαστε μαζί, θα μπορέσετε με παρρησία να τα μάθετε όλα, ότι δηλαδή ο ίδιος ο Πατέρας θα σας αγαπήσει, εφόσον η πίστη σας προς εμένα θα έχει καταστεί πλέον βέβαιη. Και δεν θα παρακαλέσω τον Πατέρα. Αρκεί η αγάπη προς εμένα για να σας προστατεύσει. «Επειδή εσείς με αγαπήσατε και πιστέψατε ότι από τον Θεό εξήλθα. Από τον Πατέρα εξήλθα και έρχομαι στον κόσμο. Πάλι αφήνω τον κόσμο και πορεύομαι προς τον Πατέρα». Επειδή, λοιπόν, ο λόγος περί της αναστάσεως τους παρηγορούσε εξαιρετικά, και μαζί με αυτό το να ακούν ότι «Από τον Θεό εξήλθα και εκεί πηγαίνω», επαναλαμβάνει τα λόγια αυτά συνεχώς. Διότι το πρώτο παρείχε την εγγύηση ότι ορθώς πιστεύουν σε αυτόν, ενώ το δεύτερο ότι πρόκειται να βρίσκονται σε ασφάλεια. Όταν, λοιπόν, έλεγε: «Λίγο ακόμη και δεν θα με βλέπετε· και πάλι λίγο ακόμη και θα με δείτε», δικαιολογημένα δεν καταλάβαιναν· τώρα όμως όχι πλέον. Τι σημαίνει δε το, «Εμένα δεν θα με ρωτήσετε»; Ότι δεν θα πείτε: «Δείξε μας τον Πατέρα σου» και, «Πού πηγαίνεις;».

Ο οίκος, λοιπόν, είναι ο κόσμος. Ο δε οικοδεσπότης είναι ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος δημιούργησε τον κόσμο και όλα όσα υπάρχουν σε αυτόν. Ο αμπελώνας του είναι οι νόμοι, τα προστάγματα, τα δικαιώματα και τα κρίματα. «Βγαίνοντας πολύ πρωί», στην αρχή του κόσμου, μίσθωσε για τον αμπελώνα του τον ευσεβή Άβελ, τον ευάρεστο Ενώχ, τον δίκαιο Νώε και όλους όσοι έζησαν με ευσέβεια μέχρι τον κατακλυσμό. «Αφού συμφώνησε μαζί τους προς ένα δηνάριο την ημέρα». Το δηνάριο είναι η βασιλεία των ουρανών, η οποία φέρει τους βασιλικούς χαρακτήρες του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Ως ημέρα δε, εννοεί τη ζωή του καθενός σε τούτον τον κόσμο. «Βγαίνοντας περίπου την τρίτη ώρα», μίσθωσε τον πιστότατο Αβραάμ, τον φιλόξενο Λωτ, τον εγκρατή Ισαάκ, τον καρτερόψυχο Ιακώβ, τους δώδεκα πατριάρχες και όλους όσοι έζησαν θεοσεβώς μέχρι τον Μωυσή. «Βγαίνοντας περίπου την έκτη και την ενάτη ώρα», απέστειλε στον αμπελώνα τον Μωυσή, τον Ααρών, τον Ιησού του Ναυή, τον Σαμουήλ, τον Δαβίδ, τους υπολοίπους προφήτες και όλους όσοι υπήρξαν ευάρεστοι μέχρι τη θεία οικονομία. «Βγαίνοντας δε περίπου την ενδεκάτη ώρα» και αφού ήλθε στον κόσμο εν σαρκί και είπε: «Εγώ εξήλθα από τον Πατέρα και έχω έλθει στον κόσμο», είδε όλους τους εθνικούς να «στέκονται αργοί». Ως ενδεκάτη ώρα εννοεί το τέλος αυτού του αιώνα και των καιρών, για την οποία αναφέρει ο Ιωάννης: «Παιδιά μου, είναι η εσχάτη ώρα».

Ορισμένοι λένε ότι η βασιλεία των ουρανών είναι η διαβίωση των αξίων στους ουρανούς, άλλοι ότι είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζομένων, και άλλοι ότι είναι η ίδια η μορφή της θεϊκής ωραιότητας εκείνων που ενδύθηκαν την εικόνα του Επουρανίου. Συμφωνούν όμως με την αλήθεια, κατά τη γνώμη μου, και οι τρεις απόψεις γι’ αυτό το ζήτημα. Διότι σε όλους χορηγείται η μέλλουσα χάρη ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης που υπάρχει μέσα τους. Ϟδ΄. Εφόσον κάποιος διεξάγει γενναία τους θείους αγώνες σύμφωνα με την πρακτική φιλοσοφία, κρατά μέσα του τον Λόγο, ο οποίος εξήλθε από τον Πατέρα στον κόσμο μέσω των εντολών. Όταν όμως, εγκαταλείποντας τα παλαίσματα της πρακτικής ζωής εναντίον των παθών, αφού αναδειχθεί νικητής των παθών και των δαιμόνων, μεταβεί στη γνωστική φιλοσοφία μέσω της θεωρίας, τότε επιτρέπει μυστικά στον Λόγο να αφήσει πάλι τον κόσμο και να πορευθεί προς τον Πατέρα. Γι' αυτό λέει ο Κύριος στους μαθητές: «Εσείς με αγαπήσατε και πιστέψατε ότι εγώ εξήλθα από τον Πατέρα και ήλθα στον κόσμο· πάλι αφήνω τον κόσμο και πορεύομαι προς τον Πατέρα», ονομάζοντας ίσως «κόσμο» την επίπονη εργασία των αρετών κατά την πρακτική, και «Πατέρα» την υπερκόσμια και ελεύθερη από κάθε υλικό φρόνημα νοερή κατάσταση, κατά την οποία ο Λόγος του Θεού παύει μέσα μας τη μάχη εναντίον των παθών και των δαιμόνων. Ϟε΄.

Και για να δείξει ότι διψά για τη σωτηρία μας, επισπεύδει την υπόσχεση σχετικά με το Πνεύμα. «Προφήτευσε στο πνεύμα, λέγοντας, προφήτευσε, υιέ ανθρώπου, και θα πεις στο πνεύμα: αυτά λέει ο Κύριος: από τα τέσσερα πνεύματα ας έλθει το πνεύμα, και εμφύσησε σε αυτούς τους νεκρούς και ας ζήσουν». Διότι, επειδή ο Υιός αποστέλλεται μεν στον κόσμο από τον Πατέρα, ενώ το Πνεύμα το αποστέλλει ο ίδιος (διότι λέει «από τον Πατέρα εξήλθα και ήλθα στον κόσμο», και «ο Πατέρας με απέστειλε», «ενώ τον Παράκλητο, λέει, εγώ θα τον στείλω σε εσάς από τον Πατέρα»), για τον λόγο αυτό, φέροντας την εικόνα του Σωτήρος, ο μακάριος αυτός προφήτης λέει: «με περιήγαγε» και «μου είπε», «και προφήτευσα όπως ακριβώς με διέταξε»· πράγματα τα οποία δήλωσαν την αποστολή του από τον Πατέρα. Έπειτα απευθύνεται προς το Πνεύμα: «πες, λέει, στο πνεύμα. Και από τα τέσσερα πνεύματα ας έλθει το πνεύμα», μέσω των οποίων έδειξε την αποστολή του Πνεύματος, σύμφωνα με την οποία αποστέλλεται από τον Υιό στον κόσμο. Γι' αυτό λέει «από τα τέσσερα πνεύματα ας έλθει το πνεύμα»· δηλαδή από παντού, για να δείξει ότι το Πνεύμα, στο οποίο αινίσσεται, είναι πανταχού παρόν και είναι Θεός. Διότι αυτό που έρχεται από παντού, είναι πανταχού παρόν. Επειδή, για να μην επιβάλει κάποιον περιορισμό το «ας έλθει», στο «ας έλθει» προσέθεσε το «από παντού». Διότι αυτό σημαίνει το «από τα τέσσερα πνεύματα». «

Η'. Περί των τελουμένων στον άρτο. Επειδή λοιπόν με αυτόν τον τρόπο πρέπει να τελείται η ανάμνηση του Κυρίου, για τον λόγο αυτόν ο ιερέας, αφού πει: «εις ανάμνησιν του Κυρίου», προσθέτει αυτά που δηλώνουν τον σταυρό και τον θάνατο. Διότι, αποκόπτοντας τον άρτο, απαγγέλλει την προφητεία των παλαιών σχετικά με το σωτήριο πάθος: «Ως πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή» και τα εξής, διηγούμενος έτσι ο ίδιος, όσο είναι δυνατόν, το γεγονός και με τα λόγια και με την πράξη. Διότι, εκτελώντας την κοπή του άρτου λόγω πρακτικής ανάγκης, για να εξάγει το δώρο, την καθιστά συγχρόνως και συμβολικό παράδειγμα για την αποχώρηση του Κυρίου από τον κόσμο, για την πορεία προς τον Πατέρα δια του θανάτου, προσαρμόζοντάς την σε αυτό το νόημα, όπως ακριβώς είπε ο Ίδιος: «Αφήνω τον κόσμο και πορεύομαι προς τον Πατέρα».

Παρατήρησε δε, ότι εκείνος λαμβάνει, ο οποίος ζητά στο όνομα του Χριστού. Κανείς, λοιπόν, από όσους ζητούν κοσμικά και ψυχοβλαβή πράγματα, δεν ζητά στο όνομα του Χριστού, γι' αυτό και δεν λαμβάνει. Διότι το όνομα του Χριστού είναι θείο και σωτήριο· όταν όμως κάποιος ζητά πράγματα που οδηγούν στην απώλεια της ψυχής, πώς θα πούμε ότι αυτός ζητά στο σωτήριο όνομα; «Αυτά σας τα έχω πει με παροιμίες· αλλά έρχεται η ώρα που δεν θα σας μιλήσω πλέον με παροιμίες, αλλά θα σας αναγγείλω με παρρησία περί του Πατρός. Εκείνη την ημέρα θα ζητήσετε στο όνομά μου· και δεν σας λέω ότι εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα για εσάς· διότι ο ίδιος ο Πατέρας σας αγαπά, επειδή εσείς αγαπήσατε εμένα, και πιστέψατε ότι εγώ εξήλθα από τον Θεό. Εξήλθα από τον Πατέρα και ήρθα στον κόσμο· πάλι αφήνω τον κόσμο και πορεύομαι προς τον Πατέρα.» Παροιμία είναι ο λόγος που υποδεικνύει το υποκείμενο θέμα με τρόπο πλάγιο και συγκεκαλυμμένο, και γενικά παραβολικό. Επειδή, λοιπόν, ο Κύριος τους είπε πολλά με συγκεκαλυμμένο τρόπο, και παραβολικό ήταν επίσης αυτό για τη γυναίκα και τον τοκετό, λέει: «Αυτά σας τα έχω πει με παροιμίες, αλλά έρχεται η ώρα που δεν θα σας μιλήσω πλέον με παροιμίες, αλλά με παρρησία θα σας αναγγείλω περί του Πατρός.» Διότι μετά την ανάσταση, αφού παρουσίασε τον εαυτό Του ζωντανό, επί σαράντα ημέρες τους μιλούσε για τον Πατέρα πιο μυστικά και με μεγαλύτερη ακρίβεια.