Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 16:32

Ιϛʹ. Του Σεβηριανού, επισκόπου Γαβάλων, στο αποστολικό λόγιο που λέγει για τον Χριστό ότι: «Εν αυτώ κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος σωματικώς». Και βέβαια, εφόσον η θεότητα είναι απερίγραπτη και άποση, δεν είναι δυνατόν να λεχθεί γι’ αυτήν ούτε «πλήρωμα» ούτε «παν». Διότι είναι φανερό ότι εκείνο που πληρούται και έχει πλήρωμα έχει και ποσότητα και όριο και σταθερότητα. Έτσι, όταν λέγεται «πλήρωμα νόμου ο Χριστός», δηλαδή «τέλος του νόμου ο Χριστός», και πάλι «το πλήρωμα του χρόνου» και «το πλήρωμα των εθνών της γης», αυτό δεν μπορεί να είναι ανώτερο από το παν· διότι το «παν» είναι δηλωτικό ποσότητας, όπως είναι το σύνολο του χρόνου και το σύνολο του κόσμου και το σύνολο του ουρανού και όλο το νερό. Η θεότητα όμως και είναι και λέγεται υπεράνω του παν· δεν έχει πλήρωμα, αλλά υπάρχει ως υπερπλήρης. Πώς λοιπόν θα εννοήσουμε το «παν το πλήρωμα της θεότητος» στον Χριστό; Διότι και ο ίδιος είπε: «Δεν είμαι μόνος, αλλά ο Πατέρας μου είναι μαζί μου», και: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι’ αυτό με έχρισε».

Ας συμφωνήσουμε, λοιπόν, σε αυτά, και ας ειρηνεύσουμε, και ας τερματίσουμε τον μακρόχρονο πόλεμο κατά της ευσέβειας· απορρίπτοντας αυτά τα ακονισμένα όπλα της ασέβειας, και σφυρηλατώντας τα ακόντια σε άροτρα και τα ξίφη σε δρέπανα. Μην λες ούτε κι εσύ «μόνος», αλλά ακολούθησε Εκείνον που λέει: «Δεν είμαι μόνος, διότι ο Πατέρας που με έστειλε είναι μαζί μου».

Κεφάλαιο Αʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Τους αποκρίθηκε ο Ιησούς: Τώρα πιστεύετε; Ιδού, έρχεται η ώρα, και έχει ήδη έρθει, να σκορπιστείτε ο καθένας στα δικά του και να με αφήσετε μόνο. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Βʹ. Γνωρίζεις τούτο, ότι με αποστράφηκαν όλοι όσοι βρίσκονται στην Ασία, μεταξύ των οποίων είναι ο Φύγελλος και ο Ερμογένης. Είθε ο Κύριος να δώσει έλεος στον οίκο του Ονησιφόρου, διότι πολλές φορές με ανακούφισε και δεν ντράπηκε για την αλυσίδα μου· αντίθετα, όταν βρέθηκε στη Ρώμη, με αναζήτησε με μεγάλη επιμέλεια και με βρήκε. Είθε ο Κύριος να του δώσει να βρει έλεος από τον Κύριο κατά την ημέρα εκείνη. Και όσα διακόνησε στην Έφεσο, εσύ τα γνωρίζεις καλύτερα. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Βʹ. Στην πρώτη μου απολογία κανείς δεν μου συμπαραστάθηκε, αλλά όλοι με εγκατέλειψαν· ας μην τους καταλογιστεί.

«Ιδού έρχεται η ώρα και έχει ήδη έρθει, για να σκορπιστείτε ο καθένας στα δικά του και να με αφήσετε μόνο· αλλά δεν είμαι μόνος, διότι ο Πατέρας είναι μαζί μου». Με πολύ κομψό τρόπο και πάλι απέδειξε ο Σωτήρας ότι δεν είχε ακόμη έρθει ο καιρός της βεβαιότητας για όλα τα αγαθά. Αυτός ο καιρός ήταν που θα τους έφερνε την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος από τον ουρανό και την εξ ύψους δύναμη, όπως έχει γραφτεί. Διότι τότε, έχοντας πει καθαρά αντίο στις ανθρώπινες μικροψυχίες, διέπρεψαν με ακαταγώνιστη τόλμη, χωρίς να φοβούνται ούτε τις εξεγέρσεις των Ιουδαίων, ούτε τον άκριτο θυμό των Φαρισαίων, ούτε κανένα άλλο από τα δεινά, αλλά υπερασπιζόμενοι με παρρησία το θείο κήρυγμα, και λέγοντας ρητά: «Πρέπει να πειθαρχούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους· διότι εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε γι' αυτά που είδαμε και ακούσαμε». Ταυτόχρονα, λοιπόν, απέδειξε ότι δεν είχαν ακόμη εδραιωθεί στην τέλεια πίστη, επειδή δεν είχαν γευθεί ακόμη την κοινωνία του Πνεύματος, προβάλλοντας ως απόδειξη τη δειλία που έμελλε να παρουσιαστεί πολύ σύντομα, και προλέγοντας αυτό που επρόκειτο να συμβεί, φαίνεται ότι τους ωφελεί σε μεγάλο βαθμό. Διότι θα έχουν μεγαλύτερη και πιο σταθερή πεποίθηση ότι είναι Θεός κατά φύση, κατανοώντας ότι δεν αγνοούσε τίποτα από τα μελλοντικά. Ιδού λοιπόν, λέει, θα έρθει όχι μετά από πολύ καιρό ο καιρός, μάλλον δε έχει ήδη περάσει την πόρτα, που θα με αφήσετε μόνο και θα φύγετε στα δικά σας.

Διότι κανείς δεν παραστάθηκε σε εμένα όταν έπασχα, λέει, από κανένα έθνος δεν υπήρξε κάποιος που να συμπάσχει, και σε ό,τι αφορά τους ανθρώπους, ήταν εντελώς αβοήθητος, καθώς του επιτέθηκαν τόσο η σπείρα των στρατιωτών όσο και η αγριότητα των υπηρετών, «οι οποίοι και τον οδήγησαν στον Καϊάφα, όπως λέει ο ευαγγελιστής, και τότε όλοι οι μαθητές τον εγκατέλειψαν και έφυγαν», όμως και αυτό το είχε προαναγγείλει ο Χριστός. Διότι είπε: «Ιδού, έρχεται η ώρα, και ήδη έχει έρθει, να σκορπιστείτε ο καθένας στα δικά του, και εμένα να με αφήσετε μόνο, και δεν είμαι μόνος, διότι ο Πατέρας είναι μαζί μου.» Είπε επίσης και μέσω της λύρας του Ψαλμωδού: «Ονειδισμό περίμενε η ψυχή μου και ταλαιπωρία, και περίμενα κάποιον να με συλλυπηθεί, αλλά δεν υπήρξε, και κάποιον να με παρηγορήσει, και δεν βρήκα, και έβαλαν στο φαγητό μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι.» Επομένως, «Κανείς δεν ήταν μαζί μου, λέει, από όλα τα έθνη.» Άραγε, λοιπόν, επειδή ήσουν μόνος και στερημένος από συμπολεμιστές, ηττήθηκες από το χέρι αυτών που σε πολεμούσαν; Άραγε επικράτησαν, και αφού υπερίσχυσαν της δικής σου δύναμης, χαίρονται πλέον ως νικητές; Σε καμία περίπτωση, λέει.

Ή ίσως τα σχοινιά δεν δηλώνουν τους δεσμούς της αγάπης, αλλά ο όρος χρησιμοποιείται μεταφορικά από τους γεωμέτρες: ότι δηλαδή με σχοινιά ο Πατέρας μού διαμέτρησε την κληρονομιά, την περιέβαλε με ορόσημα, την περιτείχισε γύρω γύρω και την εξασφάλισε, ώστε να μην αρπαγεί ποτέ πια από εμένα η άριστη και πατρική κληρονομιά, στην οποία έπεσαν για μένα τα σχοινιά της κληροδοσίας, δηλαδή η οποία μου δόθηκε ως κλήρος. (K f. 59. b.) Η κληρονομιά της λογικής φύσης είναι η θεωρία των αιώνων που έχουν υπάρξει και αυτών που πρόκειται να έρθουν· ενώ κληρονομιά του Χριστού είναι η γνώση που προέρχεται από τον Θεό. <Έβλεπα πάντοτε τον Κύριο μπροστά μου.> (A f. 90). Αυτό είναι όμοιο με εκείνο το ευαγγελικό ρητό που λέει: «Δεν είμαι μόνος, διότι ο Πατέρας μου είναι μαζί μου». Στον βαθμό, λοιπόν, που ο Χριστός νοείται ως Θεός, αυτός είναι που στηρίζει και συγκρατεί τα πάντα· αλλά στον βαθμό που έγινε άνθρωπος, του ταιριάζει και το να λέει ότι έχει τον Κύριο στα δεξιά του, για να μην κλονιστεί.

Αν και ο ίδιος λέει: «πάλι αναχωρώ, και δεν σας αφήνω ορφανούς, αλλά έρχομαι προς εσάς», και πάλι σε άλλο σημείο λέει: «αλήθεια σας λέω, όλοι σας θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτήν τη νύχτα και θα με εγκαταλείψετε όλοι μόνο, αλλά δεν είμαι μόνος, διότι είναι μαζί μου ο Πατέρας που με γέννησε», και πάλι: «αναχωρώ, και θα σας αποστείλω το Άγιο Πνεύμα, τον Παράκλητο, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα και λαμβάνει από τα δικά μου», και πάλι σε άλλο σημείο: «εγώ κρούω τη θύρα, και εάν κάποιος μου ανοίξει, θα εισέλθουμε σε αυτόν, εγώ και ο Πατέρας μου, και θα κατοικήσουμε μαζί του», υποδηλώνοντας έτσι ότι ο ίδιος δεν εγκαταλείπεται από τον Πατέρα, αλλά και ότι ο Πατέρας είναι πάντοτε μαζί με τον Υιό, όπως ακριβώς το Άγιο Πνεύμα είναι μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό. 64. Ποιο είναι λοιπόν το νόημα, λένε, αυτού του λόγου που είπε: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» Σε ποιον όμως δεν είναι σαφές ότι αυτός ο λόγος προβάλλεται ανθρωποπαθώς εκ μέρους της ενανθρωπήσεώς του;

Ιω. 5, 30 Το «καθώς ακούω κρίνω» κάποιοι το εξέλαβαν ότι ειπώθηκε για να μας εκπαιδεύσει να μην περιεργαζόμαστε στις κρίσεις τίποτα περισσότερο από τα φαινόμενα και τα λεγόμενα, και να μην βλάπτουμε και να μην ζημιώνουμε όσους κρίνονται εξαιτίας υποψιών και ανθρώπινων λογισμών, επειδή οι περισσότεροι από τους ανθρώπινους λογισμούς μπορούν να παρεκκλίνουν και να παρασυρθούν από το δίκαιο εξαιτίας φιλίας ή έχθρας. Για να μας αποτρέψει από αυτό, λένε, έλεγε: «καθώς ακούω κρίνω». Δηλαδή, αν εγώ «ο καρδιογνώστης» κάνω την κρίση με αυτόν τον τρόπο βάσει των φαινομένων και των λεγομένων χωρίς να πολυπραγμονώ τίποτα περισσότερο από αυτά, ούτε εσείς πρέπει να περιεργάζεστε οτιδήποτε άλλο πέρα από τα ορώμενα, τα φαινόμενα και τα λεγόμενα, ούτε να έχετε εμπιστοσύνη στους δικούς σας λογισμούς και να αναθέτετε σε αυτούς την κρίση των αφανών πραγμάτων. Έτσι, λοιπόν, ισχυρίζονται κάποιοι, πράγμα που εμένα δεν μου φαίνεται ορθό. Διότι, πρώτον, ο Δεσπότης φαίνεται σε πολλά σημεία ότι δεν έκρινε «καθώς» άκουγε, αλλά ως «καρδιογνώστης Θεός», όπως όταν έλεγε στη γυναίκα: «Καλά είπες ότι δεν έχεις άνδρα· διότι πέντε έχεις», και όταν έλεγε: «Τώρα πιστεύετε; Θα έρθει ώρα που όλοι σας θα διασκορπιστείτε», και σε άπειρα άλλα σημεία, διότι ούτε καν ήταν αυτός ο σκοπός Του εδώ, αλλά μιλούσε περί του Πατρός και του Εαυτού Του, και περί ισότητος και εξουσίας και παρόμοιων θεμάτων. Τι σημαίνει λοιπόν το «καθώς ακούω κρίνω»; «Καθώς ακούω», λέει, από τον Πατέρα «κρίνω»· δηλαδή όπως Εκείνος κρίνει, έτσι κι εγώ.

Γιατί εγκατέλειψες εμένα τον άνθρωπο, ω Θεέ, ώστε να έχω ανάγκη από έναν Θεό που σταυρώνεται για εμένα; Διότι εμείς οι άνθρωποι ήμασταν οι εγκαταλελειμμένοι, εκείνος όμως δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ από τον Πατέρα. Διότι, άκουσε τι λέει ο ίδιος: Δεν είμαι μόνος, επειδή ο Πατέρας είναι μαζί μου. Ή και εκ μέρους των Εβραίων το λέει αυτό, όντας και ο ίδιος Εβραίος κατά σάρκα: Γιατί εγκατέλειψες εμένα, δηλαδή τον εβραϊκό λαό, ώστε να σταυρώσουν τον Υιό σου; Διότι, όπως συνηθίζουμε να λέμε ότι ο Θεός ενδύθηκε εμένα, αντί του: την ανθρώπινη φύση, έτσι και εδώ το «Εγκατέλειψές με» να το κατανοείς αντί του: την δική μου ανθρώπινη φύση, ή τον δικό μου ιουδαϊκό λαό. Και αφού έτρεξε κάποιος, τον πότιζε ξύδι, για να τον θανατώσει συντομότερα η δριμύτητα του ξυδιού. Αφού δε έκραξε ο Ιησούς με μεγάλη φωνή, εξέπνευσε, σαν να προσκαλούσε τον θάνατο, πεθαίνοντας ως Δεσπότης και με δική του εξουσία. Ποια ήταν δε αυτή η φωνή, το φανέρωσε ο Λουκάς.

Και τα δύο λοιπόν θα γνωρίσετε, και τη δική μου δύναμη, όταν με σταυρώσετε, και την ομόνοιά μου προς τον Πατέρα. Διότι ο Πατέρας ούτε θα με εκδικούνταν, παραδίδοντας την πόλη σας στους Ρωμαίους, ούτε θα επιτελούσε θαυμαστά σημεία στον σταυρό, εάν δεν ήμουν Υιός του και ομόγνωμος με αυτόν, και όχι αντίθεος. Τότε λοιπόν θα γνωρίσετε, ότι όσα διδάσκω και λέω, προέρχονται από εκείνον, είναι εξάπαντος θεία και λόγια του Θεού, και όχι δικά μου, αλλά εκείνου που με έστειλε. Έπειτα, για να μη νομίσουν ότι το να έχει πεμφθεί και αποσταλεί υποδηλώνει κατωτερότητα, λέει ότι «Ο Πατέρας μου είναι μαζί μου». Διότι, αν και με απέστειλε ως άνθρωπο, εντούτοις δεν χωρίστηκα από αυτόν, αλλά είναι μαζί μου, ως Θεός που συνυπάρχει με Θεό.

Τους αποκρίθηκε ο Ιησούς: Τώρα πιστεύετε. Ιδού έρχεται η ώρα, και μάλιστα έχει ήδη έρθει, που θα σκορπιστείτε ο καθένας στα δικά του και θα με αφήσετε μόνο. Όμως δεν είμαι μόνος, διότι ο Πατέρας είναι μαζί μου. Ακούγοντας οι μαθητές ότι ο Θεός και Πατέρας θα είναι φίλος τους, και ότι δεν έχουν ανάγκη τη δική του μεσιτεία, εφόσον έχουν αποκτήσει οικειότητα με τον Πατέρα, και ότι εξήλθε από τον Θεό, λένε ότι «Τώρα γνωρίζουμε ότι τα ξέρεις όλα», δηλαδή, γνωρίζεις εκείνα που σκανδαλίζουν την καρδιά του καθενός, «και δεν έχεις ανάγκη» να τα μαθαίνεις από κάποιους. Και «σε αυτό πιστεύουμε, ότι εξήλθες από τον Θεό». Διότι ίδιον του Θεού είναι το να γνωρίζει τα κρυπτά της καρδιάς.