Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 16:4

Επομένως, είναι εξαιρετικά σφαλερό το να μην θέλει κανείς να αποδώσει στους αγίους την αρμόζουσα σε αυτούς τιμή· διότι η ευθύνη της ασέβειας προς αυτούς θα ανατρέξει σε Εκείνον που τους απέστειλε. «Αλλά αυτά σας τα έχω πει, ώστε, όταν έλθει η ώρα τους, να τα θυμηθείτε, ότι εγώ σας τα είπα.» Διαβεβαιώνει ότι δεν τους μίλησε για αυτά για κάποιον άλλο λόγο, παρά για να γνωρίζουν ότι, αντιμετωπίζοντας οπωσδήποτε τους πειρασμούς της αμαρτίας εξαιτίας του, θα αποκομίσουν από αυτούς δόξα. Διότι δεν τα προείπα, λέει, για να εξασθενήσω τη δύναμη της διάνοιάς σας, ούτε επινοώντας κάποιον πρόωρο φόβο για όσα περιμένετε να υποστείτε, αλλά μάλλον δίνοντάς σας τη δυνατότητα να τα προγνωρίζετε, ώστε να αποκομίσετε από αυτό διπλή ωφέλεια. Πρώτον μεν, διότι, όταν θυμηθείτε ότι εγώ τα προείπα, θα θαυμάσετε αυτόν που τα προγνώριζε, και ο ίδιος ο καιρός του κινδύνου θα αποβεί για εσάς βεβαίωση ασφαλούς πίστεως· διότι αυτός που γνωρίζει τα μέλλοντα, πώς θα μπορούσε να μην είναι κατά φύσιν Θεός; Και επιπλέον αυτού υπάρχει και το δεύτερο· διότι αυτός που έχει προετοιμαστεί και προγνωρίζει τι θα υποστεί, θα αντιμετωπίσει ηπιότερο τον φόβο, επειδή θα υπερισχύσει εύκολα έναντι καθετί που φαίνεται φοβερό, και θα διατηρήσει ακλόνητο τον νου του μέσα στους ίδιους τους πόνους· διότι νομίζω πως το να πάθει κανείς κάτι απροσδόκητα και αναπάντεχα έχει πιο πικρό κτύπημα. Γι' αυτό άλλωστε και ο Ψαλμωδός λέει: «Ετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα».

Παραγγέλλει, λοιπόν, στους μαθητές να θυμούνται σταθερά Εκείνον που τους προείπε τα μελλούμενα με τρόπο ωφέλιμο και αναγκαίο. Διότι ήταν αναμφίβολο ότι, πιστεύοντας εξαιτίας αυτού ότι Εκείνος είναι αληθινός Θεός –αφού γνώρισμα του αληθινού Θεού είναι το να γνωρίζει τα πάντα– θα πίστευαν επίσης ότι θα τους απαλλάξει εύκολα από τα δεινά. «Αυτά όμως δεν σας τα είπα εξαρχής, επειδή ήμουν μαζί σας. Τώρα όμως πηγαίνω προς Εκείνον που με έστειλε, και κανείς από εσάς δεν με ρωτά: Πού πηγαίνεις; Αλλά επειδή σας είπα αυτά, η λύπη έχει γεμίσει την καρδιά σας». Ο Χριστός προνόησε και για κάτι άλλο, λίαν ωφέλιμο και απολύτως αναγκαίο. Διότι ήταν αναμφίβολο ότι, αφού κλήθηκαν από Αυτόν στη μαθητεία από την αρχή, όντας διαρκώς μαζί Του και συμβιώνοντας, και έχοντας αποκτήσει μεγάλη πείρα των παραδόξων θαυμάτων, και έχοντας αναλογιστεί την ασύγκριτη δύναμη και εξουσία Του, υπέθεταν ότι θα νικήσουν κάθε πειρασμό και ότι γενικά θα ξεπεράσουν όλα τα δεινά. Διότι πώς ήταν δυνατόν να αμφιβάλλουν πλέον και να μικροψυχούν ως προς αυτό, εφόσον είχαν κερδίσει την εύνοια Εκείνου που έχει τόση δύναμη; Επειδή, όμως, ο Χριστός προμήνυσε ότι θα περιπέσουν σε απροσδόκητους κινδύνους, το έπραξε προκειμένου να μην ταραχθούν υπερβολικά εξαιτίας αυτού, αναλογιζόμενοι και λέγοντας: «Άραγε διαψευστήκαμε στις αρχικές μας ελπίδες και αστοχήσαμε ως προς τον σκοπό, νομίζοντας ότι κληθήκαμε για να απολαύσουμε όλα τα αγαθά, καταλήγοντας όμως με τέτοιον τρόπο σε απροσδόκητες συμφορές;»

Αναγκαίως ο Κύριος εξηγεί την αιτία για την οποία δεν προανήγγειλε αυτά εξ αρχής και λέει: «Αυτά εξ αρχής δεν σας τα είπα, διότι ήμουν μαζί σας». Διότι το ότι ήταν παρών μαζί τους επαρκούσε ακόμη για να τους διασώζει εύκολα, να τους λυτρώνει από κάθε πειρασμό, και να τους παρέχει όπως αρμόζει τη διδασκαλία και τη διόρθωση για όλα όσα συνέβαιναν. Επειδή όμως τώρα αναχωρεί προς τον Πατέρα, εξηγεί ωφέλιμα και στον κατάλληλο καιρό την αναπόφευκτη έλευση των αναμενόμενων γεγονότων. Διότι, αν και εμείς οι ίδιοι επιδιώκουμε να μην χάνουμε τον κατάλληλο καιρό, πώς δεν θα άρεσε αυτό πολύ περισσότερο στον Θεό; Επομένως, στην αρχή ήταν καιρός σιωπής, εφόσον δεν είχε προκύψει ακόμη η ανάγκη να τα μάθουν· επειδή όμως αναχωρούσε προς τον Πατέρα, έφτασε ο καιρός της ομιλίας. Άραγε λοιπόν ο Σωτήρας αποχωριζόταν από τους μαθητές ανεβαίνοντας προς τον Πατέρα, ενώ ήταν μαζί τους με την ενέργεια, τη δύναμη και τη χάρη του Πνεύματος; Πώς, ή με ποιον τρόπο; Διότι δεν ψεύδεται όταν λέει: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες, έως τη συντέλεια του αιώνος», παρά μόνο ως προς τη σάρκα και τη σωματική παρουσία, πράγμα που δεν επιδέχεται καμία αμφιβολία. Αλλά από τη μια, ο Σωτήρας γνώριζε ότι η ανάβαση της δικής Του σάρκας στους ουρανούς θα ήταν αναγκαιότατη για την ανθρώπινη φύση, ενώ από την άλλη δεν αγνοούσε, ως Θεός, ότι η καρδιά των μαθητών είχε μεθύσει από την πίκρα της λύπης.

Έτσι θα επιδιώξουν τον φόνο σας, ως πράξη ευσεβή και αρεστή στον Θεό. Έπειτα προσθέτει και πάλι την παρηγοριά: «Και θα τα κάνουν αυτά, διότι δεν γνώρισαν τον Πατέρα ούτε εμένα». Σας αρκεί ως παρηγοριά το ότι τα υποφέρετε αυτά για εμένα και για τον Πατέρα. Εδώ τους υπενθυμίζει και πάλι τον μακαρισμό, τον οποίο έλεγε στην αρχή: «Μακάριοι είστε, όταν σας ονειδίσουν, και σας καταδιώξουν, και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας ψευδόμενοι, εξαιτίας μου. Να χαίρεστε και να αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς». Αυτά σας τα είπα, ώστε, όταν έλθει η ώρα, να τα θυμάστε· έτσι ώστε από αυτά να θεωρείτε αξιόπιστα και τα υπόλοιπα.

ΟΜΙΛΙΑ ΟΗ΄. Αυτά, βεβαίως, δεν σας τα είπα από την αρχή, διότι ήμουν μαζί σας. Τώρα όμως πηγαίνω προς εκείνον που με έστειλε, και κανείς από εσάς δεν με ρωτά: «Πού πηγαίνεις;». Αλλά επειδή σας τα είπα αυτά, η λύπη έχει γεμίσει την καρδιά σας.

Αυτό, λοιπόν, τους έλεγε επιτιμώντας τους: «Αυτά δεν σας τα είπα εξ αρχής, διότι ήμουν μαζί σας. Τώρα όμως πηγαίνω προς εκείνον που με έστειλε, και κανείς από εσάς δεν με ρωτά: Πού πηγαίνεις; Αλλά επειδή σας τα είπα αυτά, η λύπη έχει γεμίσει την καρδιά σας». Διότι είναι φοβερή η αμετρία της, φοβερή, και πρόξενος θανάτου.

Γι' αυτό ο Παύλος έλεγε: «Μήπως από την υπερβολική λύπη καταποθεί ένας τέτοιος άνθρωπος». «Αυτά όμως δεν σας τα είπα από την αρχή», λέει. Για ποιον λόγο όμως δεν τα είπε από την αρχή; Για να μην πει κάποιος ότι τα έλεγε εικάζοντας από όσα συνέβαιναν συχνά. Και γιατί άραγε καταπιάνεται με ένα πράγμα που παρουσιάζει τόση δυσκολία; Γνώριζα βέβαια, λέει, αυτά και από την αρχή, και δεν απέφευγα να τα πω επειδή τα αγνοούσα, αλλά «διότι ήμουν μαζί σας». Και αυτό πάλι το εκφράζει με τρόπο ανθρώπινο· σαν να έλεγε: Διότι ήσασταν ασφαλείς, και είχατε τη δυνατότητα να ρωτάτε όποτε θέλατε, και όλος ο πόλεμος στρεφόταν εναντίον μου, συνεπώς ήταν περιττό να σας τα πω αυτά από την αρχή.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΣΤ'. Περί του ότι ο Ιησούς προλέγει όσα πρόκειται να συμβούν στους μαθητές. Περί του: «Λίγο ακόμη και θα με δείτε». Περί του ότι ο Πατέρας θα τους δώσει όσα ζητήσουν. «Σας τα είπα αυτά, για να μη σκανδαλιστείτε. Θα σας κάνουν αποσυνάγωγους· έρχεται μάλιστα ώρα που καθένας ο οποίος θα σας σκοτώσει, θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό. Και θα σας τα κάνουν αυτά, επειδή δεν γνώρισαν ούτε τον Πατέρα ούτε εμένα. Αλλά σας τα είπα όλα αυτά, ώστε, όταν έλθει η ώρα, να θυμάστε ότι εγώ σας τα είπα». —«Σας τα είπα αυτά», λέει, πριν γίνουν, «ώστε να μη σκανδαλιστείτε» αργότερα, όταν θα δείτε πολλούς να απειθούν και εσάς τους ίδιους να υποφέρετε δεινά· αλλά αναλογιζόμενοι ότι σας τα είπα πριν ακόμη συμβούν, να περιμένετε έπειτα και τη δική μου παρηγοριά, εφόσον δεν πρόκειται να σας διαψεύσω ούτε σε αυτό, όπως δεν σας διέψευσα και στην προφητεία περί των δεινών. Διότι «θα σας κάνουν αποσυνάγωγους» και θα σας αποκόψουν από τα συνέδριά τους, και από τις τιμές τους, και εντελώς από την κοινωνία τους. Ήδη άλλωστε είχαν συμφωνήσει ότι, εάν κάποιος ομολογήσει τον Χριστό, θα γίνει αποσυνάγωγος. Όχι μόνο δε αυτό, το να γίνετε αποσυνάγωγοι, αλλά να περιμένετε και θάνατο, και μάλιστα θάνατο επονείδιστο· διότι θα σας σκοτώσουν ως λυμεώνες και εχθρούς του Θεού.

Και καθένας που θα σας σκοτώνει, με τέτοιο ζήλο θα επιδιώξει τον φόνο σας, ώστε «θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό»· δηλαδή, θα θεωρήσει ότι πράττει θεάρεστο και ευσεβές έργο. Προσθέτει όμως και την επαρκή παρηγοριά. «Διότι αυτά», λέγει, «θα τα κάνουν, επειδή δεν γνώρισαν τον Πατέρα, ούτε εμένα». Εξαιτίας εμού, λέγει, και του Πατέρα, πρόκειται να τα υποστείτε αυτά· επομένως να κάνετε υπομονή. «Διότι είστε μακάριοι, όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας, λέγοντας ψέματα εξαιτίας μου». Αυτός ο μακαρισμός ας είναι για σας παρηγοριά, όταν τα θυμάστε αυτά. «Σας τα έχω πει δε αυτά», ώστε, όταν δείτε τα δυσάρεστα να έχουν πραγματοποιηθεί, να πιστέψετε και για τα υπόλοιπα. Διότι δεν θα μπορέσετε να πείτε, ότι σας προείπα τα ευχάριστα θέλοντας να σας εξαπατήσω· αλλά, όπως ακριβώς προαναγγέλλοντας τα λυπηρά δεν διαψεύστηκα, έτσι και όταν είπα τα ευχάριστα δεν αξίζει να μην με πιστεύετε· και συγχρόνως, για να μην είστε απροετοίμαστοι, αλλά έτοιμοι, ενθυμούμενοι ότι εγώ σας τα είπα αυτά, και γι' αυτό να στέκεστε γενναία απέναντι στα λυπηρά. «Δεν σας τα είπα όμως αυτά από την αρχή, επειδή ήμουν μαζί σας· τώρα όμως πηγαίνω προς εκείνον που με έστειλε, και κανείς από εσάς δεν με ρωτά· Πού πηγαίνεις; Αλλά επειδή σας έχω πει αυτά, η λύπη έχει γεμίσει την καρδιά σας».

«Αλλά εγώ σας λέω την αλήθεια: σας συμφέρει να αναχωρήσω εγώ. Διότι, εάν εγώ δεν αναχωρήσω, ο Παράκλητος δεν θα έρθει σε εσάς· εάν όμως πορευθώ, θα τον στείλω σε εσάς.» Οι απόστολοι βάρυναν πολύ από τη λύπη, ακούγοντας ότι επρόκειτο να τους συμβούν τέτοια πράγματα. Γι' αυτό και ο Κύριος λέει: «Αυτά», δηλαδή τα τόσο λυπηρά, «δεν σας τα είπα από την αρχή», όχι επειδή τα αγνοούσα, αλλά «επειδή ήμουν μαζί σας» και είχατε εμένα ως ικανό καταφύγιο, και όλος ο πόλεμος ξεσπούσε πάνω μου, ενώ εσείς βρισκόσασταν σε απόλυτη ασφάλεια. Επομένως, δεν υπήρχε ανάγκη τέτοιων λόγων τότε, οι οποίοι δηλαδή να σας προετοιμάζουν και να σας προστατεύουν· αλλά τώρα που πηγαίνω προς τον Πατέρα μου και πρόκειται να σας αφήσω, τα προλέγω αυτά, για να προφυλάξετε τους εαυτούς σας. «Και κανείς από εσάς δεν με ρωτά: Πού πηγαίνεις;» αλλά συγχυστήκατε από τη λύπη και πάθατε ταραχή, έχοντας κλονιστεί στις καρδιές σας από την προσδοκία των δεινών. «Αλλά εγώ σας λέω την αλήθεια». Δες πώς τους παρηγορεί. Ακόμη και αν λυπηθείτε μύριες φορές, λέει, εγώ σας λέω το συμφέρον σας. Διότι εσείς μεν θέλετε να είμαι πάντοτε παρών μαζί σας· αυτό όμως δεν σας συμφέρει. «Διότι, εάν εγώ δεν αναχωρήσω, ο Παράκλητος δεν θα έρθει σε εσάς». Ώστε, ακόμη και αν εσείς θέλετε την παρουσία μου, δεν θα πειστώ σε εσάς, αλλά θα επιλέξω μάλλον το συμφέρον σας, παρά το επιβλαβές για εσάς θέλημά σας.