Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 17:13

Θα αγαλλιάσουμε για το σωτήριό σου. Σωτήριος του Πατρός στον κόσμο είναι ο Υιός· σωτήριο του Υιού στον κόσμο είναι ο σταυρός. [Θα αγαλλιάσουμε για το σωτήριό σου. Το σωτήριο, λέει, το οποίο έδωσες στο ανθρώπινο γένος, μέσω της δικής σου ανάστασης το κατέστησες φανερό σε όλους.] Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου. Ποια ήταν τα αιτήματα, παρά το: «Άγιε Πατέρα, φύλαξέ τους από τον κόσμο»; Είναι προφανές δε, ότι εννοεί αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν. [Ή τον Δαβίδ ή τον Εζεκία· διότι αναφέρεται σε ιερείς και βασιλείς, ή λόγω της κατά σάρκα οικονομίας και της ανάστασης του Κυρίου· ή και επειδή, όταν σωζόμαστε εμείς, ο ίδιος λέει ότι σώζεται, εφόσον αποτελούμε μέλη ενός σώματος. Γι' αυτό και τώρα είπε: Διότι στο παρόν γνωρίζουμε ότι σώζεται ο Χριστός, από το γεγονός ότι εμείς λαμβάνουμε από τώρα τον αρραβώνα της σωτηρίας. Έσωσες δε μέσω της δυνάμεως της δεξιάς σου. Ονομάζοντας «δεξιά» τις πράξεις, τις μεγάλες δυνάμεις, τη βοήθεια· ή προαναγγέλλει τα θεία σημεία του Χριστού.] Τώρα γνώρισα ότι ο Κύριος έσωσε τον Χριστό του, αφού έχει ήδη φωτιστεί από το Πνεύμα για τα γεγονότα της ανάστασης.

Διότι δεν θα βγει έξω από τον λογισμό του καθήκοντος, αφού θα μπορούσε κανείς να δει την ταύτιση της θέλησης τουλάχιστον στους πραγματικούς Χριστιανούς, έστω και αν το ομοούσιο σε μας δεν είναι με τον ίδιο τρόπο, όπως συμβαίνει στον Πατέρα και στον Θεό Λόγο που προέρχεται από αυτόν και είναι μέσα σε αυτόν. <Όταν ήμουν μαζί τους, εγώ τους διατηρούσα στο όνομά σου που μου έχεις δώσει, και τους φύλαξα, και κανένας από αυτούς δεν χάθηκε, παρά μόνο ο γιος της απώλειας, για να εκπληρωθεί η Γραφή. Τώρα όμως έρχομαι σε σένα.> Προχωρά κάπως σιγά σιγά προς πιο σαφή δήλωση ο λόγος του Σωτήρα, και ενώ στην αρχή ήταν συγκαλυμμένος, τώρα αναγγέλλεται και αποκαλύπτεται, σαν να μεταβάλλεται από τον χειμώνα σε καλοκαιρία. Διότι οι μακάριοι μαθητές νόμιζαν ότι η αναχώρηση του Σωτήρα μας θα τους προκαλούσε μεγάλη ζημιά, προφανώς εννοώντας την ενσαρκωμένη παρουσία του· διότι τίποτα δεν τον εμποδίζει να είναι παρών ως Θεός σε όσους επιθυμεί. Περίμεναν δε ότι, μετά την ανάληψη του Χριστού στον ουρανό, κανείς δεν θα τους σώσει, αλλά θα είναι εκτεθειμένοι σε όσους θέλουν να τους κάνουν κακό, αφού κανένας απολύτως δεν θα εμποδίζει το χέρι αυτών που τους καταδυναστεύουν, αλλά μάλλον θα έχουν την εξουσία όσοι το θέλουν να κάνουν τα πάντα εναντίον τους ανεμπόδιστα, και να τους ρίχνουν σε κάθε είδους κίνδυνο.

Διότι έτσι διευθετείται ο τρόπος της σωτηρίας του καθενός. «Και αυτά τα λαλώ μέσα στον κόσμο, για να έχουν τη δική μου χαρά ολοκληρωμένη μέσα τους». Θυμήσου πάλι αυτά που λέγαμε προηγουμένως, και θα κατανοήσεις πολύ καλά το νόημα των προκειμένων. Διότι παντού διατήρησε για εμάς διπλή την παρουσίαση του προσώπου Του, αφενός δείχνοντας το θεϊκό αξίωμα που διαπρέπει μέσα Του, και αφετέρου μην απορρίπτοντας το μέτρο που αρμόζει στην ανθρωπότητα, εξαιτίας της οικονομίας. Διότι θα ήταν κάπως άτοπο να θέλει να αρνηθεί αυτό που εκουσίως προσέλαβε για εμάς. Επειδή, αν και δεν είχε ανάγκη από τίποτα, όντας τέλειος σε όλα από τέλειο Πατέρα, κένωσε τον εαυτό Του, όχι επιδιώκοντας κάτι χρήσιμο για τον εαυτό Του, αλλά προσφέροντας σε εμάς τους ίδιους το αγαθό που προέρχεται από την κένωση. Παρουσιάζοντας λοιπόν τον εαυτό Του ταυτόχρονα ως Θεό και ως άνθρωπο, πείθει κατά κάποιον τρόπο τους μαθητές Του να κατανοήσουν ότι, είτε είναι απών είτε παρών, εξίσου θα ενεργήσει αυτά που συντελούν στη σωτηρία τους σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, και όπως ακριβώς τους φύλαξε όσο βρισκόταν ακόμη μαζί τους στη γη λόγω της ανθρώπινης φύσης, έτσι θα τους φυλάξει και όταν θα είναι απών με θεϊκό τρόπο λόγω του εξαιρέτου της δικής Του ουσίας. Διότι το θείο δεν περιορίζεται σε κάποιον τόπο, και δεν απουσιάζει εντελώς από κανένα από τα όντα· διότι τα γεμίζει όλα και περνώντας μέσα από όλα, βρίσκεται και έξω από όλα και μέσα σε όλα.

«Τώρα όμως έρχομαι προς εσένα, και τα λέω αυτά μέσα στον κόσμο, για να έχουν τη χαρά τη δική μου ολοκληρωμένη μέσα τους.» Αντιλαμβάνεσαι λοιπόν ότι σε αυτά τα λόγια φαίνεται να μιλάει με βάση μόνο την ανθρώπινη φύση του. Β— Πολύ σωστά μίλησες. Α— Διότι δεν θα νομίσουμε βέβαια ότι έχει κρυφτεί και έχει αποδημήσει από τον κόσμο, παρόλο που λέει ξεκάθαρα: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω ότι όπου συναχθούν δύο ή τρεις στο όνομά μου, εκεί είμαι ανάμεσά τους.» Και πάλι: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος.» Θα μπορούσες δε να δεις και τον ίδιο τον ιερότατο Παύλο να παραβλέπει πολλές φορές το ότι πρέπει να τον ανακηρύττει και ως άνθρωπο. «Ο Παύλος», λέει, «απόστολος όχι από ανθρώπους ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά μέσω του Ιησού Χριστού.» Και πάλι επιπλέον: «Σας γνωρίζω το Ευαγγέλιο», λέει, «το οποίο κηρύχθηκε από εμένα, ότι δεν είναι ανθρώπινο. Διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά μέσω αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού.» Και βέβαια και αλλού λέει: «Και αν ακόμη γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, αλλά τώρα πλέον δεν τον γνωρίζουμε έτσι.» Ποιος είναι λοιπόν ο Ιησούς ο Χριστός, αυτός που εκπέμπει σαν αστραπή μέσα του την τόσο άρρητη, αλάνθαστη και θεία αποκάλυψη των δικών του μυστηρίων; Άραγε δεν είναι ο Λόγος που έγινε σάρκα, και δεν απαξίωσε για χάρη μας τη γέννηση από γυναίκα; Β— Βεβαιότατα.

Αν όμως αποσκιρτούν από μόνοι τους, δεν τους ελκύω αναγκαστικά. «Τώρα όμως έρχομαι προς εσένα». Βλέπεις ότι ο λόγος έχει συνταχθεί με τρόπο πιο ανθρώπινο; Ώστε, αν κάποιος ήθελε να μειώσει τον Υιό εξαιτίας αυτών των λόγων, θα μειώσει και τον Πατέρα. Δες, λοιπόν, από την αρχή, ότι άλλοτε εμφανίζεται να διδάσκει και να του διασαφηνίζει, και άλλοτε να παραγγέλλει. Ως διδάσκων, όπως όταν λέει: «Δεν παρακαλώ για τον κόσμο»· ενώ ως παραγγέλλων: «Εγώ τους φύλαξα έως τώρα, και κανένας δεν χάθηκε»· και λέει: «Εσύ, λοιπόν, φύλαξέ τους»· και πάλι: «Δικοί σου ήταν, και σε εμένα τους έδωσες»· και, «Όταν ήμουν στον κόσμο, εγώ τους φύλαγα». Αλλά η λύση για όλα αυτά είναι ότι τα λόγια αυτά έχουν ειπωθεί αποβλέποντας στην αδυναμία τους. Αφού δε είπε ότι «Κανένας από αυτούς δεν χάθηκε, παρά μόνο ο υιός της απώλειας», πρόσθεσε: «Για να εκπληρωθεί η Γραφή». Ποια Γραφή εννοεί; Εκείνη που προαναγγέλλει πολλά για αυτόν. Δεν χάθηκε, βέβαια, για αυτόν τον λόγο, για να εκπληρωθεί δηλαδή η Γραφή. Και για το ζήτημα αυτό έχουμε μιλήσει εκτενώς και προηγουμένως, ότι αυτός είναι ένας ιδιάζων τρόπος έκφρασης της Γραφής, το να παρουσιάζει δηλαδή ως αιτιολογία τα όσα συμβαίνουν εκ του αποτελέσματος.

Ιω. 17, 13-16 «Αυτά τα λέω μέσα στον κόσμο». Ποια; Το «εγώ σε δόξασα» μέσα στον κόσμο, το «δόξασέ με εσύ, Πατέρα», το «φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους που μου έδωσες», «δικοί σου ήταν», «αυτά που μου έδωσες τα έδωσα σε αυτούς», «εγώ παρακαλώ για αυτούς», «φύλαξέ τους στο όνομά σου» και όσα άλλα έχουν ειπωθεί για την παρηγοριά των αποστόλων. Διότι, λέει, «αυτά τα λέω» στον κόσμο, «για να έχουν τη δική μου χαρά ολοκληρωμένη μέσα τους». Δηλαδή, για χάρη τους έχουν ειπωθεί αυτά και έχουν λάβει τον τύπο προσευχής, ώστε και ανακούφιση να λάβουν από τη θλίψη που τους διακατέχει και να πιστέψουν περισσότερο ότι οπωσδήποτε θα τους δοθούν αυτά, εφόσον εγώ καταβάλλω τόση μέριμνα υπέρ αυτών, ώστε να παρακαλώ και τον Πατέρα να τους γίνουν αυτά. Αυτά δε έγιναν, επειδή οι μαθητές βρίσκονταν ακόμη σε ατελή πνευματική κατάσταση. Και ότι ήταν σε ατελή κατάσταση, είναι φανερό από το ότι λέει: «δεν παρακαλώ για τον κόσμο, αλλά για αυτούς που μου έδωσες». Διότι έγινε βέβαια Σωτήρας του κόσμου, αλλά προς το παρόν, ανταποκρινόμενος στην ατέλειά τους και για να παρηγορήσει την αποθάρρυνσή τους, λέει και πάλι: «δεν παρακαλώ να τους πάρεις από τον κόσμο»· διότι προφανώς γνώριζε ο Δεσπότης ότι φοβούνταν ακόμη τον θάνατο.

Ταυτόχρονα όμως τους γεμίζει και με καλές ελπίδες, ότι: Όπως, όταν ήμουν μαζί σας, προστατευόσασταν στο όνομα του Πατέρα μου και με τη βοήθειά του, έτσι και πάλι να πιστεύετε ότι θα προστατευθείτε από τον ίδιο· διότι του είναι σύνηθες να σας φυλάει. «Εκείνους που μου έδωσες, τους φύλαξα, και κανείς από αυτούς δεν χάθηκε, παρά μόνο ο υιός της απώλειας, για να εκπληρωθεί η Γραφή. Τώρα όμως έρχομαι σε σένα, και αυτά τα λέω στον κόσμο, για να έχουν τη δική μου χαρά ολοκληρωμένη μέσα τους.» Είναι πολλή η ταπείνωση των λόγων αυτών, αν κάποιος τα αντιληφθεί όπως τους αξίζει. Διότι πρόσεξε εδώ τι φαίνεται: «Εκείνους που μου έδωσες, τους φύλαξα.» Φαίνεται δηλαδή να παραγγέλλει στον Πατέρα, να τους φυλάει και ο Πατέρας· σαν να έδινε κάποιος σε άλλον χρήματα για φύλαξη, και να του έλεγε: Πρόσεξε, εγώ δεν έχασα τίποτα, ούτε εσύ να χάσεις. Αλλά όλα αυτά τα λέει για την παρηγοριά των μαθητών. «Διότι αυτά, λέει, τα λαλώ στον κόσμο» για την ανάπαυση των μαθητών, και την παρηγοριά, και τη χαρά, ώστε να ανασάνουν, και να μην έχουν έγνοιες, αφού εσύ τους παραλαμβάνεις σώους, και πρόκειται να τους φυλάξεις, όπως ακριβώς κι εγώ τους φύλαξα, και δεν έχασα κανέναν. Πώς λοιπόν, Κύριε, δεν έχασες κανέναν; Αφού και ο Ιούδας χάθηκε, και πολλοί άλλοι έφυγαν προς τα πίσω.