Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 17:15

Θα αγαλλιάσουμε για το σωτήριό σου. Σωτήριος του Πατρός στον κόσμο είναι ο Υιός· σωτήριο του Υιού στον κόσμο είναι ο σταυρός. [Θα αγαλλιάσουμε για το σωτήριό σου. Το σωτήριο, λέει, το οποίο έδωσες στο ανθρώπινο γένος, μέσω της δικής σου ανάστασης το κατέστησες φανερό σε όλους.] Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου. Ποια ήταν τα αιτήματα, παρά το: «Άγιε Πατέρα, φύλαξέ τους από τον κόσμο»; Είναι προφανές δε, ότι εννοεί αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν. [Ή τον Δαβίδ ή τον Εζεκία· διότι αναφέρεται σε ιερείς και βασιλείς, ή λόγω της κατά σάρκα οικονομίας και της ανάστασης του Κυρίου· ή και επειδή, όταν σωζόμαστε εμείς, ο ίδιος λέει ότι σώζεται, εφόσον αποτελούμε μέλη ενός σώματος. Γι' αυτό και τώρα είπε: Διότι στο παρόν γνωρίζουμε ότι σώζεται ο Χριστός, από το γεγονός ότι εμείς λαμβάνουμε από τώρα τον αρραβώνα της σωτηρίας. Έσωσες δε μέσω της δυνάμεως της δεξιάς σου. Ονομάζοντας «δεξιά» τις πράξεις, τις μεγάλες δυνάμεις, τη βοήθεια· ή προαναγγέλλει τα θεία σημεία του Χριστού.] Τώρα γνώρισα ότι ο Κύριος έσωσε τον Χριστό του, αφού έχει ήδη φωτιστεί από το Πνεύμα για τα γεγονότα της ανάστασης.

«Για να έχουν, λοιπόν, τη δική μου χαρά ολοκληρωμένη μέσα τους, αυτά τα λέω στον κόσμο», αναφέρει. Ποια είναι, λοιπόν, η ολοκληρωμένη και τέλεια χαρά; Το να γνωρίζουμε και να πιστεύουμε όχι μόνο ότι ο Χριστός ήταν άνθρωπος σαν κι εμάς, αλλά ότι, εκτός από το να είναι σαν κι εμάς, στερούμενος μόνο την αμαρτία, είναι και αληθινός Θεός. Είναι προφανές, λοιπόν, και σε καμία περίπτωση αμφίβολο, ότι θα υπάρχει πάντοτε σε αυτόν η ικανότητα να διασώζει αυτούς που τον σέβονται, σε όποιον χρόνο το θελήσει, ακόμη κι αν δεν φαίνεται παρών με τη σάρκα. Διότι σε αυτό θα έγκειται το να μπορούμε κι εμείς να έχουμε την τέλεια χαρά, επειδή ακριβώς θα έχουμε πάντοτε κοντά μας και συμπαραστάτη αυτόν που έχει τη δύναμη να μας απελευθερώνει από κάθε κακό. <Εγώ τους έδωσα τον λόγο σου, και ο κόσμος τους μίσησε, διότι δεν είναι από τον κόσμο, όπως εγώ δεν είμαι από τον κόσμο· δεν παρακαλώ να τους πάρεις από τον κόσμο, αλλά να τους προφυλάξεις από τον πονηρό.> Μας καθιστά φανερό ότι είναι απολύτως αναγκαία η παροχή της άνωθεν και προερχόμενης από τον Πατέρα εύνοιας, την οποία λέει ότι σχεδόν την οφείλει, ως δίκαιη και απολύτως πρέπουσα ανταμοιβή, σε αυτούς που κινδυνεύουν για χάρη του. Διότι ο κόσμος μισεί εξαιτίας του Θεού αυτούς που είναι αφοσιωμένοι στον Θεό, που υπακούουν στους νόμους που έχουν οριστεί από αυτόν και που δεν υπολογίζουν καθόλου την ηδονή του κόσμου, οι οποίοι και δικαιολογημένα θα λάβουν τη συνεργία και τη χάρη του, καθώς και τη διατήρησή τους σε αγαθή κατάσταση.

Επομένως, έχοντας ενώσει τον εαυτό Του με εμάς λόγω της ανθρώπινης φύσης, ή μάλλον, πράγμα που είναι και το αληθές, καθώς εγκαινίασε για εμάς και αυτό το αγαθό, εννοώ το να βγούμε από τον κόσμο μέσω της υπερκόσμιας ζωής· διότι πάνω από τον κόσμο βρίσκεται ο ευαγγελικός τρόπος ζωής και η παιδεία· λέει ότι ο Ίδιος δεν είναι από τον κόσμο και ότι εμείς έχουμε επιτύχει το ίδιο, επειδή ο θείος λόγος Του κατοίκησε στις ψυχές μας· αλλά όπως ο κόσμος εμένα μισεί, λέει, έτσι και αυτούς. Μισεί δε ο κόσμος τον Χριστό, καθώς αντιμάχεται τα λόγια Του και δεν αποδέχεται την παραίνεση, έχοντας παραδώσει ολόκληρο το δικό του φρόνημα στις ροπές προς τη φαυλότητα· λόγω δε της μίμησης του Σωτήρα μας Χριστού, προφανώς έχει μισήσει και τους ίδιους τους μαθητές, οι οποίοι κηρύττουν ως πρεσβευτές τον λόγο από Αυτόν και για χάρη Του, πράγμα που έκανε και ο Παύλος λέγοντας: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας παρακαλούμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Ποιο είναι λοιπόν το αίτημα, μετά την απόδειξη ότι οι μαθητές μισούνται από αυτούς που είναι προσηλωμένοι στα κοσμικά κακά; Δεν παρακαλώ, λέει, να τους πάρεις από τον κόσμο, αλλά να τους προφυλάξεις από τον πονηρό.

Εσύ θα εισακούσεις, Κύριε, Θεέ μου. {Επειδή είπα: ας μην επιχαρούν ποτέ οι εχθροί μου.} Για ποιο λόγο λέει ότι ο Πατέρας θα εισακούσει την προσευχή που ανέπεμψε υπέρ των αποστόλων, ώστε να μην επιχαρεί ο εχθρός, δηλαδή οι αντίπαλες δυνάμεις; Λέει: «Άγιε Πατέρα, διαφύλαξέ τους στο όνομά σου, αυτούς που μου έδωσες, για να είναι ένα, όπως είμαστε εμείς». Και πάλι: «Δεν σε παρακαλώ να τους πάρεις από τον κόσμο, αλλά να τους προφυλάξεις από τον πονηρό». Διότι, εάν δεν είχε εκπληρωθεί αυτή η προσευχή και δεν είχε προφυλαχθεί ο χορός των αποστόλων, ο διάβολος, ο αληθινός εχθρός, και όσοι είναι μαζί του επρόκειτο να χαρούν.

Και πάλι, «δεν ζητώ να τους πάρεις από τον κόσμο, αλλά να τους προφυλάξεις από τον πονηρό», δηλαδή από την κακία. Εάν όμως δεν τα αποδέχεσαι αυτά, αλλά υποστηρίζεις ακόμη ότι η παρούσα ζωή είναι πονηρή, μην κατηγορείς όσους αφαιρούν την ίδια τους τη ζωή. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που απομακρύνει τον εαυτό του από την κακία δεν είναι άξιος κατηγοριών, αλλά στεφάνων· έτσι και εκείνος που με βίαιο θάνατο, είτε με απαγχονισμό είτε με κάποιους άλλους τρόπους τερματίζει τη ζωή του, δεν θα ήταν δίκαιο να κατηγορείται, σύμφωνα με τη δική σας λογική. Στην πραγματικότητα όμως, και ο Θεός τιμωρεί τους ανθρώπους αυτούς περισσότερο από τους δολοφόνους, και όλοι τους βδελυσσόμαστε, και δικαιολογημένα. Διότι, εάν το να φονεύει κανείς άλλους δεν είναι καλό, πολύ περισσότερο δεν είναι καλό να φονεύει τον εαυτό του. Εάν πάλι η παρούσα ζωή είναι πονηρή, θα έπρεπε να στεφανώνουμε τους δολοφόνους, επειδή μας απαλλάσσουν από την πονηρία. Εκτός όμως από αυτά, οι άνθρωποι αυτοί περιπίπτουν σε αντιφάσεις και από τα ίδια τους τα λόγια.

Ιω. 17, 13-16 «Αυτά τα λέω μέσα στον κόσμο». Ποια; Το «εγώ σε δόξασα» μέσα στον κόσμο, το «δόξασέ με εσύ, Πατέρα», το «φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους που μου έδωσες», «δικοί σου ήταν», «αυτά που μου έδωσες τα έδωσα σε αυτούς», «εγώ παρακαλώ για αυτούς», «φύλαξέ τους στο όνομά σου» και όσα άλλα έχουν ειπωθεί για την παρηγοριά των αποστόλων. Διότι, λέει, «αυτά τα λέω» στον κόσμο, «για να έχουν τη δική μου χαρά ολοκληρωμένη μέσα τους». Δηλαδή, για χάρη τους έχουν ειπωθεί αυτά και έχουν λάβει τον τύπο προσευχής, ώστε και ανακούφιση να λάβουν από τη θλίψη που τους διακατέχει και να πιστέψουν περισσότερο ότι οπωσδήποτε θα τους δοθούν αυτά, εφόσον εγώ καταβάλλω τόση μέριμνα υπέρ αυτών, ώστε να παρακαλώ και τον Πατέρα να τους γίνουν αυτά. Αυτά δε έγιναν, επειδή οι μαθητές βρίσκονταν ακόμη σε ατελή πνευματική κατάσταση. Και ότι ήταν σε ατελή κατάσταση, είναι φανερό από το ότι λέει: «δεν παρακαλώ για τον κόσμο, αλλά για αυτούς που μου έδωσες». Διότι έγινε βέβαια Σωτήρας του κόσμου, αλλά προς το παρόν, ανταποκρινόμενος στην ατέλειά τους και για να παρηγορήσει την αποθάρρυνσή τους, λέει και πάλι: «δεν παρακαλώ να τους πάρεις από τον κόσμο»· διότι προφανώς γνώριζε ο Δεσπότης ότι φοβούνταν ακόμη τον θάνατο.

Και επειδή έλεγε: «δεν είμαι από τον κόσμο» και «δεν είναι από τον κόσμο», για να μην υποπτευθούν ότι, όπως εκείνος πορεύεται με χαρά προς το πάθος, έτσι ζητά από τον Πατέρα να πάθουν και αυτοί το ίδιο, λέει: «δεν παρακαλώ να τους πάρεις» και τα εξής.

Γι' αυτό, όπου εισέρχονται αυτοί, «επιθυμούν άγγελοι να παρακύψουν»· διότι τοποθετούνται πολύτιμα στεφάνια «στα κεφάλια τους». Αρχίζουν τότε οι άγγελοι να λένε ο ένας στον άλλον: Ποιοι είναι άραγε αυτοί που αξιώθηκαν τέτοια δόξα και τέτοια στεφάνια, ώστε να εισάγονται σε τόπους πιο τιμημένους από εμάς; Και τους λέγει ο Κύριος: Δικαίως προτιμώνται από εσάς, διότι αυτοί είναι που «για το όνομά μου» και την εντολή μου εξήλθαν από τον κόσμο και περιφρόνησαν εκείνον τον αιώνα, έγιναν φτωχοί, εμπαίχθηκαν, χλευάστηκαν σε εκείνον τον κόσμο, πολεμήθηκαν από τον σατανά, και αγωνίστηκαν και πάλεψαν εναντίον του και δεν νικήθηκαν από αυτόν, αυτοί που είχαν πόνο και γέμιζαν τα μάτια τους με δάκρυα νύχτα και μέρα διακονώντας με, αυτοί που βάσταξαν την ύβρη του σταυρού μου στους ώμους τους και τα πάθη μου στα σώματά τους. Παραλαμβάνει, λοιπόν, ο Κύριος τέτοιες ψυχές και τις προσφέρει στον Πατέρα λέγοντας: Δες, παρίστανται εδώ οι καθαρές παρθένες, αυτές που υπάκουσαν στην εντολή σου· δέξου τις στις αγκάλες του Πνεύματός σου και στους ευλογημένους κόλπους του φωτός σου. Διότι για χάρη τους εγώ έκλινα γόνυ στη γη και γέμιζα τα μάτια μου με δάκρυα λέγοντας: «Πατέρα άγιε», «αγίασέ τους» και διαφύλαξέ τους «από τον πονηρό», ώστε να γίνουν μαζί μας ένα σώμα και ένα πνεύμα.

Από τη δική μου πλευρά, λέει, δεν άφησα να χαθεί κανένας· διότι, όσον αφορά εμένα, σε τίποτα δεν υστέρησα, αλλά τους φύλαξα, δηλαδή, με κάθε τρόπο φρόντισα για την προστασία τους· αν όμως από μόνοι τους απομακρύνονται, αυτό δεν αφορά εμένα. Και το, «Για να εκπληρωθεί η Γραφή», σημαίνει: κάθε Γραφή που προφητεύει για τον υιό της απώλειας. Διότι και σε διάφορους Ψαλμούς έχουν ειπωθεί πράγματα γι' αυτόν, καθώς και στα άλλα βιβλία των προφητών. Σχετικά με το «για να», έχουμε πει πολλές φορές, ότι η Γραφή συνηθίζει να εκφράζει τα αποτελέσματα ως αιτίες. «Εγώ τους έχω δώσει τον λόγο σου· και ο κόσμος τους μίσησε, επειδή δεν προέρχονται από τον κόσμο, όπως και εγώ δεν προέρχομαι από τον κόσμο. Δεν παρακαλώ να τους πάρεις από τον κόσμο, αλλά να τους προφυλάξεις από τον πονηρό. Δεν προέρχονται από τον κόσμο, όπως και εγώ δεν προέρχομαι από τον κόσμο». Παρακαλώντας τον Πατέρα για τη βοήθεια των αποστόλων, αναφέρει και την αιτία για την οποία είναι άξιοι να τύχουν πολλής φροντίδας από τον Πατέρα. Διότι, εξαιτίας του «λόγου σου», λέει, «που τους έδωσα», μισήθηκαν. Επομένως, είναι άξιοι να βοηθηθούν από εσένα, αυτοί που εξαιτίας σου μισήθηκαν από όσους φρονούν τα του κόσμου. Διότι από τους κοσμικούς και ευτελείς ανθρώπους αυτοί μισούνται, λέει. «Διότι δεν προέρχονται από τον κόσμο»· δηλαδή, δεν έχουν φρόνημα προσκολλημένο στον κόσμο, το οποίο να αφιερώνει σε αυτόν όλη την προσπάθεια. Πώς λοιπόν σε άλλο σημείο λέει, «Αυτούς που μου έδωσες από τον κόσμο, δικοί σου ήταν;»

Εκεί μεν, μιλώντας για τη φύση, λέει ότι είναι άνθρωποι και μέρος του κόσμου· εδώ όμως φανερώνει το φρόνημα και την προαίρεσή τους, λέγοντας: «Διότι δεν είναι εκ του κόσμου». Και το «Όπως εγώ δεν είμαι εκ του κόσμου», ας μη σε ταράζει. Διότι οι απόστολοι δεν ήταν άγιοι κατ' αυτόν τον τρόπο, ούτε αμέτοχοι των παθών του κόσμου, όπως ακριβώς ο Κύριος. Διότι Αυτός μεν «δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του»· εκείνοι όμως δεν υπερέβησαν την ασθένεια της ανθρώπινης φύσης. Μην νομίσεις, λοιπόν, ακούγοντας το «Όπως εγώ δεν είμαι εκ του κόσμου», ότι υπάρχει απόλυτη ταύτιση των αποστόλων με τον Κύριο· αλλά όταν το «όπως» λέγεται για τον Πατέρα και τον Εαυτό του, μόνο τότε να το κατανοείς ως ισότητα. Και το «Δεν παρακαλώ να τους πάρεις από τον κόσμο», το είπε, θέλοντας να δείξει την αγάπη Του για αυτούς, και ότι φροντίζει γι' αυτούς πάρα πολύ, με το να κάνει με ακρίβεια την παράκληση υπέρ αυτών. Διότι βέβαια δεν διδάσκει τον Πατέρα για το τι ζητά (διότι αυτό είναι άτοπο), αλλά όπως είπα, δείχνοντας ότι υπεραγαπά τους μαθητές και προνοεί γι' αυτούς, λέει αυτά προς τον Πατέρα. «Δεν παρακαλώ να τους πάρεις από τον κόσμο, αλλά», όντας μέσα στον κόσμο, «να τους φυλάξεις από τον πονηρό». Πάλι, λοιπόν, επαναλαμβάνει: «Δεν είναι εκ του κόσμου». Έχουν ανάγκη, λέει, από μεγάλη προστασία. Διότι δεν έχουν τίποτα κοινό με τη γη· έχουν γίνει πολίτες των ουρανών.

Επομένως, επειδή ολόκληρος ο κόσμος πρόκειται να τους συμπεριφερθεί ως ξένους, εσύ λοιπόν, ο επουράνιος, βοήθησέ τους ως πολίτες του ουρανού. Λέει δε αυτά συνεχέστερα εις επήκοον των μαθητών, ώστε ακούγοντάς τα, να μισήσουν τον κόσμο και να μην καταισχύνουν τους τόσους επαίνους τους. Το δε «Προφύλαξέ τους από τον πονηρό», δεν το λέει μόνο για την απαλλαγή από τους κινδύνους, αλλά και για την παραμονή και σταθερότητά τους στην πίστη. Γι' αυτό και προσθέτει: «Αγίασέ τους μέσα στην αλήθειά σου. Ο δικός σου λόγος είναι αλήθεια. Όπως έστειλες εμένα στον κόσμο, έτσι κι εγώ έστειλα αυτούς στον κόσμο. Και υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, ώστε να είναι και αυτοί αγιασμένοι μέσα στην αλήθεια». Κάνε τους αγίους, λέει, μέσω της δωρεάς του Πνεύματος, και φύλαξέ τους μέσα στην ορθότητα του λόγου και των δογμάτων, και διαπαιδαγώγησέ τους, και δίδαξέ τους την αλήθεια. Διότι αυτό είναι αγιοσύνη, η τήρηση των ορθών δογμάτων.