Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 17:16

Διότι αυτός είναι ο Λόγος που βρίσκεται μέσα στον Πατέρα και προέρχεται από αυτόν, ο οποίος εξαγγέλλει τα θελήματα της θεότητας· και εννοώ την αληθινή και μοναδική θεότητα, η οποία νοείται στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα. <Δεν είναι από τον κόσμο, όπως και εγώ δεν είμαι από τον κόσμο.

Και συνθέτει γι' αυτούς ένα μακροσκελές εγκώμιο· πρώτον, ότι δεν προέρχονται από τον κόσμο· έπειτα, ότι ο ίδιος τους έδωσε, και ότι τήρησαν τον λόγο του, και ότι για τον λόγο αυτό μισούνται. Εάν όμως λέει, «Όπως εγώ δεν είμαι από τον κόσμο», μην ταραχθείς. Διότι το «όπως» εδώ δεν έχει την έννοια της απόλυτης ακρίβειας. Όπως δηλαδή, όταν το «όπως» λέγεται για τον ίδιο και τον Πατέρα, υπάρχει πλήρης ισότητα λόγω της συγγένειας της φύσεως· έτσι, όταν λέγεται για εμάς και για εκείνον, η απόσταση είναι μεγάλη, επειδή είναι μεγάλη και άπειρη η απόσταση ανάμεσα στις δύο φύσεις. Διότι, εάν ο ίδιος δεν διέπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε κάποιος δόλος στο στόμα του, πώς θα μπορούσαν οι απόστολοι να εξισωθούν με αυτόν; Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που λέει, «Δεν είναι από τον κόσμο»; Αποβλέπουν σε κάτι άλλο, δεν έχουν τίποτα το κοινό με τη γη, αλλά έχουν γίνει πολίτες των ουρανών. Και μέσα από αυτά αποδεικνύει την αγάπη του, όταν τους εγκωμιάζει ενώπιον του Πατέρα και τους εμπιστεύεται σε Αυτόν που τον γέννησε. Λέγοντας δε, «Φύλαξέ τους», δεν μιλάει μόνο για την απαλλαγή από τους κινδύνους, αλλά και για την παραμονή τους στην πίστη· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Αγίασέ τους στην αλήθειά σου»· κάνε τους αγίους μέσω της δωρεάς του Πνεύματος και των ορθών δογμάτων. Όπως ακριβώς όταν λέει, «Είστε καθαροί χάρη στον λόγο που σας έχω μιλήσει», έτσι και τώρα λέει το ίδιο πράγμα: «Εκπαίδευσέ τους, δίδαξέ τους την αλήθεια». Και βέβαια, αναφέρει ότι αυτό το έργο το επιτελεί το Πνεύμα.

Πώς λοιπόν λέει, «Δεν είναι»; Όχι επειδή δεν κυριαρχεί και εδώ, αλλά επειδή έχει την αρχή της άνωθεν, και δεν είναι ανθρώπινη, αλλά πολύ μεγαλύτερη και λαμπρότερη από αυτήν. Αν λοιπόν είναι μεγαλύτερη, πώς συνελήφθη από αυτήν; Εκουσίως και παραδίδοντας ο ίδιος τον εαυτό του. Αλλά προς το παρόν δεν το αποκαλύπτει αυτό, παρά τι λέει; «Αν ήμουν από τον κόσμο αυτόν, οι υπηρέτες μου θα αγωνίζονταν για να μην παραδοθώ». Δείχνει εδώ την αδυναμία της δικής μας ανθρώπινης βασιλείας, ότι δηλαδή στηρίζει την ισχύ της στους υπηρέτες· ενώ η άνω βασιλεία είναι από μόνη της αυτάρκης, μη έχοντας ανάγκη κανέναν. Λαμβάνοντας αφορμή από αυτό, οι αιρετικοί υποστηρίζουν ότι ο ίδιος είναι ξένος προς τον Δημιουργό. Τι γίνεται, λοιπόν, όταν λέει: «Ήλθε στα δικά του»; Και τι, όταν λέει: «Δεν είναι από τον κόσμο, όπως και εγώ δεν είμαι από τον κόσμο αυτόν»;

Ιω. 17, 13-16 «Αυτά τα λέω μέσα στον κόσμο». Ποια; Το «εγώ σε δόξασα» μέσα στον κόσμο, το «δόξασέ με εσύ, Πατέρα», το «φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους που μου έδωσες», «δικοί σου ήταν», «αυτά που μου έδωσες τα έδωσα σε αυτούς», «εγώ παρακαλώ για αυτούς», «φύλαξέ τους στο όνομά σου» και όσα άλλα έχουν ειπωθεί για την παρηγοριά των αποστόλων. Διότι, λέει, «αυτά τα λέω» στον κόσμο, «για να έχουν τη δική μου χαρά ολοκληρωμένη μέσα τους». Δηλαδή, για χάρη τους έχουν ειπωθεί αυτά και έχουν λάβει τον τύπο προσευχής, ώστε και ανακούφιση να λάβουν από τη θλίψη που τους διακατέχει και να πιστέψουν περισσότερο ότι οπωσδήποτε θα τους δοθούν αυτά, εφόσον εγώ καταβάλλω τόση μέριμνα υπέρ αυτών, ώστε να παρακαλώ και τον Πατέρα να τους γίνουν αυτά. Αυτά δε έγιναν, επειδή οι μαθητές βρίσκονταν ακόμη σε ατελή πνευματική κατάσταση. Και ότι ήταν σε ατελή κατάσταση, είναι φανερό από το ότι λέει: «δεν παρακαλώ για τον κόσμο, αλλά για αυτούς που μου έδωσες». Διότι έγινε βέβαια Σωτήρας του κόσμου, αλλά προς το παρόν, ανταποκρινόμενος στην ατέλειά τους και για να παρηγορήσει την αποθάρρυνσή τους, λέει και πάλι: «δεν παρακαλώ να τους πάρεις από τον κόσμο»· διότι προφανώς γνώριζε ο Δεσπότης ότι φοβούνταν ακόμη τον θάνατο.

Γι' αυτόν τον λόγο, δεν ονομάζει απλώς τα πνεύματα της πονηρίας αρχές και εξουσίες, αλλά «του κοσμοκράτορος» και «του κόσμου», εννοώντας ως κόσμο εδώ, όπως συνηθίζει η Γραφή, όχι το δημιούργημα που προήλθε από τον ουρανό και τη γη και όσα βρίσκονται ανάμεσά τους, προς Θεού, αλλά ως κόσμο εννοεί αυτούς που έχουν υιοθετήσει τα κοσμικά και σαρκικά φρονήματα και έχουν παρασυρθεί από όσα θέλγουν και εκθηλύνουν τις αισθήσεις. Με αυτή την έννοια και ο Σωτήρας έλεγε για τους μαθητές ότι «δεν είναι εκ του κόσμου». Διότι είναι ολοφάνερο ότι και αυτοί προέρχονταν από τη δημιουργία, όπως και ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, αλλά δεν ήταν, λέει, εκ του κόσμου, δηλαδή δεν ανήκαν σε αυτούς που έχουν παρασυρθεί προς τα φθαρτά και εφήμερα της κοσμικής ματαιότητας και απάτης.

Οι Χριστιανοί ανήκουν σε άλλον αιώνα, είναι γέννημα καινούργιο, τέκνα του Αγίου Πνεύματος, φωτεινοί, όμοιοι με τον πατέρα τους, τον πνευματικό Αδάμ, τον φωτεινό, ανήκουν σε εκείνη την πόλη, σε εκείνο το γένος, σε εκείνη τη δύναμη. Δεν ανήκουν σε τούτο τον κόσμο, ανήκουν σε άλλον κόσμο· διότι ο ίδιος λέγει: «Δεν είστε από τον κόσμο τούτο, όπως εγώ δεν είμαι από τον κόσμο τούτο». Διότι, όπως ένας έμπορος, ο οποίος αναχωρεί από πολλά μέρη και πολλαπλασιάζει το εμπόριό του, στέλνει αγαθά στους δικούς του για να του κατασκευάσουν παραδείσους, οίκους και τα αναγκαία ενδύματα, και όταν επιστρέφει στον τόπο του φέρνει μαζί του πάλι πολύ πλούτο, και με πολλή χαρά τον υποδέχονται οι δικοί του, έτσι, πολύ περισσότερο στα πνευματικά, όσοι εμπορεύονται τον επουράνιο πλούτο, αναγνωρίζονται από τους συμπολίτες τους, δηλαδή από τα πνεύματα των αγίων και των αγγέλων, οι οποίοι θαυμάζουν ότι μεγάλο πλούτο απέκτησαν οι αδελφοί μας πάνω στη γη. Έχοντας λοιπόν τον Κύριο μαζί τους κατά την αναχώρησή τους, απέρχονται με πολλή χαρά προς τους άνω, και τους υποδέχονται εκεί οι του Κυρίου, έχοντας ετοιμάσει για αυτούς οίκους και παραδείσους, ενδύματα ολόλαμπρα και πολυτελή. Ότι ακόμη και οι πνευματικοί και αυτοί που έχουν χαρίσματα πίπτουν όταν υπερηφανεύονται.

Εσείς δεν είστε «από τον κόσμο αυτόν, όπως κι εγώ δεν είμαι από τον κόσμο αυτόν.» Τι θα μπορούσε να είναι πιο μακάριο από αυτό, όχι μόνο κατά τον μέλλοντα αιώνα, αλλά και κατά τον παρόντα, από το να βρίσκεται κανείς έξω από άτοπες επιθυμίες και να μην κυβερνάται από τη σάρκα, αλλά να καθοδηγείται από το Πνεύμα; Αυτό είναι η μακαριότητα· αυτό είναι η γλυκύτητα· αυτό είναι η ευδαιμονία· αυτό είναι η αγγελική πολιτεία. Ένας τέτοιος άνθρωπος προβάλλει λόγο ζωής μέσα στον κόσμο· ένας τέτοιος άνθρωπος είναι σεβαστός ακόμη και σε όσους φορούν βασιλικά διαδήματα· ένας τέτοιος είναι κυρίαρχος του κόσμου, εμφορούμενος από θείες ελλάμψεις· είναι έτοιμος για την έξοδο, άφοβος απέναντι στον θάνατο.

Από τη δική μου πλευρά, λέει, δεν άφησα να χαθεί κανένας· διότι, όσον αφορά εμένα, σε τίποτα δεν υστέρησα, αλλά τους φύλαξα, δηλαδή, με κάθε τρόπο φρόντισα για την προστασία τους· αν όμως από μόνοι τους απομακρύνονται, αυτό δεν αφορά εμένα. Και το, «Για να εκπληρωθεί η Γραφή», σημαίνει: κάθε Γραφή που προφητεύει για τον υιό της απώλειας. Διότι και σε διάφορους Ψαλμούς έχουν ειπωθεί πράγματα γι' αυτόν, καθώς και στα άλλα βιβλία των προφητών. Σχετικά με το «για να», έχουμε πει πολλές φορές, ότι η Γραφή συνηθίζει να εκφράζει τα αποτελέσματα ως αιτίες. «Εγώ τους έχω δώσει τον λόγο σου· και ο κόσμος τους μίσησε, επειδή δεν προέρχονται από τον κόσμο, όπως και εγώ δεν προέρχομαι από τον κόσμο. Δεν παρακαλώ να τους πάρεις από τον κόσμο, αλλά να τους προφυλάξεις από τον πονηρό. Δεν προέρχονται από τον κόσμο, όπως και εγώ δεν προέρχομαι από τον κόσμο». Παρακαλώντας τον Πατέρα για τη βοήθεια των αποστόλων, αναφέρει και την αιτία για την οποία είναι άξιοι να τύχουν πολλής φροντίδας από τον Πατέρα. Διότι, εξαιτίας του «λόγου σου», λέει, «που τους έδωσα», μισήθηκαν. Επομένως, είναι άξιοι να βοηθηθούν από εσένα, αυτοί που εξαιτίας σου μισήθηκαν από όσους φρονούν τα του κόσμου. Διότι από τους κοσμικούς και ευτελείς ανθρώπους αυτοί μισούνται, λέει. «Διότι δεν προέρχονται από τον κόσμο»· δηλαδή, δεν έχουν φρόνημα προσκολλημένο στον κόσμο, το οποίο να αφιερώνει σε αυτόν όλη την προσπάθεια. Πώς λοιπόν σε άλλο σημείο λέει, «Αυτούς που μου έδωσες από τον κόσμο, δικοί σου ήταν;»