Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 17:19

Δηλώνοντας δε αυτό και ο ίδιος ο Κύριος αυτοπροσώπως έλεγε στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο: «Εγώ τους απέστειλα στον κόσμο, και υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, για να είναι και αυτοί αγιασμένοι εν αληθεία». Λέγοντας δε αυτό, έδειξε ότι δεν είναι αυτός που αγιάζεται, αλλά εκείνος που αγιάζει· διότι δεν αγιάζεται από άλλον, αλλά ο ίδιος αγιάζει τον εαυτό του, για να αγιασθούμε εμείς εν αληθεία. Αυτός δε που αγιάζει τον εαυτό του είναι Κύριος του αγιασμού. Πώς λοιπόν γίνεται αυτό; Και πώς το λέει αυτό, παρά με την έννοια ότι: Εγώ, όντας Λόγος του Πατρός, δίδω ο ίδιος το Πνεύμα στον εαυτό μου που έγινε άνθρωπος· και αγιάζω τον εαυτό μου που έγινε άνθρωπος μέσω αυτού, ώστε πλέον μέσα σε εμένα που είμαι η αλήθεια (Ο δε Λόγος ο δικός σου είναι αλήθεια), να αγιασθούν οι πάντες;

Διότι οι μεν βασιλείς του Ισραήλ, όταν χρίονταν, τότε γίνονταν και βασιλείς, ενώ προηγουμένως δεν ήταν βασιλείς, όπως ο Δαβίδ, ο Εζεκίας, ο Ιωσίας και οι άλλοι. Ο δε Σωτήρας, αντίθετα, όντας Θεός και βασιλεύοντας πάντοτε στη βασιλεία του Πατέρα, και όντας ο ίδιος χορηγός του Αγίου Πνεύματος, εντούτοις λέγεται τώρα ότι «χρίεται», ώστε πάλι, καθώς λέγεται ότι χρίεται με το Πνεύμα ως άνθρωπος, να εξασφαλίσει σε εμάς τους ανθρώπους, όπως ακριβώς την ύψωση και την ανάσταση, έτσι και την ενοίκηση και την οικειότητα του Πνεύματος. Υποδεικνύοντας δε αυτό και ο ίδιος ο Κύριος έλεγε αυτοπροσώπως στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο: «Εγώ τους απέστειλα στον κόσμο· και υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, ώστε να είναι και αυτοί αγιασμένοι μέσα στην αλήθεια». Λέγοντας δε αυτό έδειξε ότι δεν είναι αυτός που αγιάζεται, αλλά αυτός που αγιάζει· διότι δεν αγιάζεται από άλλον, αλλά ο ίδιος αγιάζει τον εαυτό του, ώστε εμείς να αγιαστούμε μέσα στην αλήθεια. Και εκείνος που αγιάζει τον εαυτό του είναι κύριος του αγιασμού. Πώς, λοιπόν, γίνεται αυτό; Και πώς το λέει αυτό, παρά εννοώντας ότι: «Εγώ, όντας Λόγος του Πατέρα, δίνω ο ίδιος το Πνεύμα στον εαυτό μου που έγινε άνθρωπος· και αγιάζω τον εαυτό μου, που έγινε άνθρωπος, μέσα στο Πνεύμα, ώστε στο εξής στο πρόσωπό μου, που είμαι η αλήθεια (διότι "ο δικός σου λόγος είναι αλήθεια"), να αγιαστούν οι πάντες».

Διότι αυτό ισχύει ήδη και για τον ίδιο τον Κύριο κατά τη σάρκα. «Τον Ιησού», λέγει, «από τη Ναζαρέτ, πώς τον έχρισε ο Θεός με Πνεύμα Άγιο και δύναμη». Είναι λοιπόν Χριστός εξαιτίας του Πνεύματος και της χρίσεως διά του Πνεύματος. Επομένως, δεν προέρχεται από κάτι ξένο προς τη θεότητα η χρίση του Κυρίου, ούτε το όνομα Χριστός, ούτε και όσοι ονομάζονται Χριστιανοί εξαιτίας του. Διότι αληθινά θα θρηνούσε κανείς, εάν και το όνομα της σωτηρίας μας άρχιζε από την κτίση, και καταγόταν από την κτίση, και εάν λαμβάναμε την υιοθεσία μέσω ενός δούλου. Η κτίση δεν αγιάζει την κτίση, αλλά τα πάντα αγιάζονται από τον έναν Άγιο, ο οποίος λέγει για τον εαυτό του: «Εγώ αγιάζω τον εαυτό μου».

Ή μήπως από αναπόφευκτη ανάγκη πλέον η λογική δεν θα μας εξωθούσε, έστω και παρά τη θέλησή μας, στο να πρέπει να πούμε ότι ούτε καν ο ίδιος ο Πατέρας δεν υπήρξε ποτέ άγιος; Β. Πολύ σωστά. Διότι θα ακολουθήσει εξάπαντος το ότι τα πρωτότυπα, των οποίων θα αποτελούσαν εικόνες, πρέπει να φαίνονται ομοειδή με τις εικόνες. Α. Και τι θα πούμε για το εξής, φίλε μου; Δεν λέει ο Υιός ότι ο ίδιος είναι η αλήθεια, και δεν ονομάζεται «φως το αληθινόν» στις θείες Γραφές; Β. Και βέβαια. Α. Έπειτα, δεν θα αποδεικνύονταν ότι μας έχουν φλυαρήσει μάταια λόγια από άγνοια, εάν ισχυρίζονται ότι το αληθινό φως είχε ανάγκη από τον κατά φύση αγιασμό; Διότι δεν ισχυρίζονται τίποτε άλλο παρά σαφώς αυτό, όταν λέγουν ότι το αληθινό φως έχει αγιαστεί. Διότι πώς μπορεί να είναι πλέον αληθινό φως εκείνο που καθόλου δεν είναι άγιο στη δική του φύση, αλλά έγινε τέτοιο κάποτε; Β. Όντως, δεν μπορεί. Α. Εκείνος δε, που απωθεί μακριά του την πιθανότητα του να μπορεί να αμαρτήσει, απορρίπτοντας κάθε ίχνος ψεύδους: «Διότι δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του», όπως έχει γραφτεί· γιατί λοιπόν, χωρίς να αισθάνεται καμία ντροπή για τον εαυτό του, δεν αρκέστηκε να πει ότι αγιάστηκε από τον Πατέρα, και δεν πρόσθεσε τίποτα σε αυτά, αλλά μιλά με τέτοια παρρησία και προχωρά σε τέτοια μεγαλοπρέπεια και υπερβολή λόγων, ώστε να πει απερίφραστα: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου»; Β. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε κάποιος να δει την αλήθεια; Α. Εάν σκεπτόταν σοφά ότι, όντας κατά φύση άγιος ως Θεός, αγιαζόταν μαζί με εμάς καθόσον ήταν άνθρωπος, χρίοντας ο ίδιος τον δικό του ναό με το ίδιο του το Πνεύμα. Β.

Εφόσον, λοιπόν, σύμφωνα με αυτό που εκείνοι εντελώς απερίσκεπτα νομίζουν, ο Λόγος έγινε μέτοχος αγιασμού, παρότι είναι αληθινός Θεός ακόμη κι αν νοηθεί καθ' εαυτόν και χωρίς τη σάρκα, ας έρθουν μπροστά μας και ας αποδείξουν με όποια επιχειρήματα θέλουν ότι ο αληθινός Θεός έχει τον αγιασμό επίκτητο. Ή μήπως δεν είναι αλήθεια να πούμε ότι, εάν το να αγιάζεται είναι κάτι που έχει δοθεί στον Υιό, ο οποίος είναι κατά φύσιν και αληθινός Θεός, τίποτε, νομίζω, δεν εμποδίζει πλέον να υποθέσουμε ανόητα ότι έχει αγιαστεί και ο ίδιος ο Πατέρας από τον οποίο προέρχεται, παρότι πιστεύεται ότι είναι αληθινός Θεός; Β. Διατρέχουμε τέτοιο κίνδυνο. Α. Για να συντριβεί όμως από παντού το ανόσιο θράσος τους, δεν θα δίσταζα καθόλου να πω και κάτι που φτάνει στα όρια του παραλόγου· διότι δεν θα ταίριαζε και δεν θα ανήκε αποκλειστικά και εξαιρετικά η ικανότητα του αγιάζειν μόνο σε Εκείνον που είναι κατά φύσιν Θεός, όπως ακριβώς και το να καλεί τα όντα στην ύπαρξη από το μη ον; Β. Σε Αυτόν ανήκει. Α. Επομένως, εάν ο Υιός συγκαταλέγεται στα κτίσματα, σύμφωνα με τον άπρεπο και αποτρόπαιο ισχυρισμό τους, και όμως επιτελεί τα ίδια και εξαιρετικά γνωρίσματα της κατά φύσιν θεότητας και τα καθιστά δόξα της δικής του φύσης —διότι λέει ότι αγιάζει τον εαυτό του— τότε, καθώς φαίνεται, τα ιδιώματα της ουσίας που βρίσκεται πάνω από όλα υποβιβάστηκαν στην κτίση, και δεν είναι απίθανο, νομίζω, να τολμήσουμε να πούμε ότι και εμείς οι ίδιοι μπορούμε να αγιάζουμε, καθ' ομοίωση του Υιού. Β. Πώς το εννοείς αυτό; Α.

Γι' αυτό λοιπόν και έλεγε: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, για να είναι και αυτοί αγιασμένοι εν αληθεία». Ότι δε, καίτοι λέγεται ότι χρίστηκε από τον Πατέρα κατά το ανθρώπινο, δεν έπαυσε να είναι αυτό που και ήταν και είναι και θα είναι διαπαντός, δηλαδή Θεός, αυτό δεν μας αφήνει να το αμφισβητήσουμε ο θεσπέσιος Παύλος, παραθέτοντας αμέσως μετά για το ίδιο πρόσωπο τα εξής: «Και εσύ, Κύριε, κατ' αρχάς θεμελίωσας τη γη και έργα των χεριών σου είναι οι ουρανοί· αυτοί θα απολεστούν, εσύ όμως παραμένεις· και όλοι σαν ιμάτιο θα παλαιωθούν και σαν περιβόλαιο θα τους τυλίξεις και θα αλλαχθούν, εσύ όμως είσαι ο ίδιος, και τα έτη σου δεν θα εκλείψουν».

Διότι «με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε», όπως λέει ο προφήτης, και «τις αμαρτίες μας ο ίδιος τις ανέφερε στο σώμα του επάνω στο ξύλο»· σταυρώθηκε δε υπέρ πάντων και για χάρη όλων, ώστε, αφού ένας πέθανε για όλους, όλοι να ζήσουμε εν αυτώ· διότι δεν ήταν δυνατόν «να κρατείται από» τον θάνατο, αλλά ούτε την κατά φύσιν ζωή θα μπορούσε να καταβάλει η φθορά. Το ότι ο Χριστός προσέφερε τη σάρκα του υπέρ της ζωής του κόσμου, θα το γνωρίσουμε και από τα δικά του λόγια: «Πάτερ άγιε, λέει, φύλαξέ τους»· και πάλι: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου»· λέει δε ότι αγιάζει τον εαυτό του σε αυτά τα λόγια, όχι επειδή ωφελείται προς αγιασμό που συνίσταται στην κάθαρση της ψυχής ή του πνεύματος, όπως νοείται σε εμάς, αλλά ούτε και ως μετοχή του Αγίου Πνεύματος· διότι το Πνεύμα υπήρχε μέσα του φυσικώς· και ήταν και είναι πάντοτε άγιος, και θα είναι στο διηνεκές· το δε «αγιάζω», το λέει εδώ αντί του «αφιερώνω και προσφέρω ως άμωμο ιερείο σε οσμή ευωδίας». Διότι αγιαζόταν, ή σύμφωνα με τον νόμο ονομαζόταν άγιο, εκείνο που προσφερόταν στο θείο θυσιαστήριο.

Διότι, όπως ήδη έχουμε προαναφέρει, δεν υπέμεινε τον σταυρό για χάρη μας παρά τη θέλησή του. Επειδή ο ίδιος προσέφερε τον εαυτό του ως άγιο θύμα στον Θεό και Πατέρα, εξαγοράζοντας τη σωτηρία όλων με το ίδιο του το αίμα. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε έλεγε και στα ευαγγελικά κηρύγματα: «Για χάρη τους εγώ αγιάζω τον εαυτό μου». Και λέγοντας «αγιάζω» σε αυτήν την περίπτωση, εννοεί «προσφέρω» και «αφιερώνω»· διότι άγιο είναι αυτό που προσφέρεται ως θυσία στον Θεό. Το ότι δε δεχόταν τη σφαγή υπέρ όλων ελεύθερα από κάθε καταναγκασμό εκ μέρους οποιωνδήποτε, θα το κατανοήσουμε πάλι όταν ακούμε στους Ψαλμούς να λέει προς τον Θεό και Πατέρα: «Θυσία και προσφορά δεν θέλησας, σώμα όμως ετοίμασες για μένα· σε ολοκαυτώματα και θυσίες για αμαρτίες δεν ευαρεστήθηκες, τότε είπα: Ιδού έρχομαι, στην αρχή του βιβλίου είναι γραμμένο για μένα, για να κάνω το θέλημά σου, ω Θεέ». Βλέπεις πώς οικειοθελώς προχωρά στο πάθος υπέρ όλων; Διότι «Ιδού έρχομαι», λέει, δεν έχω αιχμαλωτιστεί από την καταναγκαστική βία κάποιου άλλου. Διαφεύγει λοιπόν προς το παρόν το θράσος των αρχόντων, φυλάσσοντας το πάθος για τον κατάλληλο καιρό, και επιδεικνύοντας σε όλα άκρως θεοπρεπή παρρησία.

Ότι ο Χριστός δεν είναι άγιος από συμμετοχή σε άλλον, ούτε ο αγιασμός μέσω του Πνεύματος είναι ξένος προς την ουσία Του. «Όπως εμένα απέστειλας στον κόσμο, έτσι κι εγώ τους απέστειλα στον κόσμο, και υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, για να είναι και αυτοί αγιασμένοι εν αληθεία.» Έχοντας ονομάσει μάλιστα τώρα Άγιο τον Πατέρα, και έχοντας ζητήσει να διατηρηθούν οι μαθητές στην αλήθεια, δηλαδή στο δικό Του Πνεύμα –διότι το Πνεύμα είναι η αλήθεια, σύμφωνα με τον λόγο του Ιωάννη, επειδή είναι και Πνεύμα της αλήθειας, δηλαδή του ίδιου του Μονογενούς– λέει ότι τους έχει αποστείλει στον κόσμο κατά μίμηση της δικής Του αποστολής. Διότι ο Ιησούς έγινε απόστολος και αρχιερέας της ομολογίας μας, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου, κατά το σχήμα που αρμόζει στην ανθρωπότητα και με τον τρόπο της κενώσεως. Αφού δε οι μαθητές προχειρίστηκαν άπαξ για αυτό, λέει ότι έχουν οπωσδήποτε την ανάγκη να αγιάζονται από τον άγιο Πατέρα, ο οποίος προφανώς ενοικίζει σε αυτούς μέσω του Υιού το Άγιο Πνεύμα. Διότι στ' αλήθεια οι μαθητές του Σωτήρα δεν θα έφταναν ποτέ σε τέτοιο ύψος λαμπρότητας, ώστε να γίνουν φωστήρες όλης της οικουμένης, ούτε θα άντεχαν απέναντι στις δυσχερείς βλάβες από τους πειρασμούς, δηλαδή τον διάβολο, εάν δεν είχαν περιφράξει τον νου τους με τη μετοχή στο Πνεύμα, και εάν δεν ενδυναμώνονταν μέσω Αυτού για την ασυνήθιστη και υπεράνθρωπη εντολή, και εάν δεν οδηγούνταν αβίαστα σε ακραιφνή γνώση της θεόπνευστης γραφής και των ιερών δογμάτων της Εκκλησίας μέσω της δαδουχίας του Πνεύματος.

Αλλά, αν πρέπει πάλι να συνοψίσουμε τη μακρηγορία και να πούμε κάτι με λίγα λόγια, ο Χριστός ανακαλούσε σε εμάς το αρχαίο δώρο της ανθρωπότητας, δηλαδή τον αγιασμό μέσω του Πνεύματος και την κοινωνία της θείας φύσεως, δίνοντάς το ως απαρχή σε εκείνους που το δέχονταν, τους μαθητές Του, επειδή βεβαίως είναι αληθινός ο λόγος ότι «ο γεωργός που κοπιάζει πρέπει πρώτος να μεταλαμβάνει τους καρπούς». Αλλά για να φανεί και σε αυτό ότι Αυτός κατέχει τα πρωτεία· διότι έπρεπε, εφόσον είναι πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς και νοείται σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση μας, εξαιτίας της ομοίωσής Του με εμάς να φανεί ότι έχει γίνει και αποτελεί για εμάς η αρχή, η θύρα και η οδός κάθε αγαθού· προσέθεσε αναγκαστικά το εξής, δηλαδή: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτόν μου».

Έχουμε δικαιωθεί δε δια της πίστεως στον Χριστό, «ο οποίος παραδόθηκε για τα παραπτώματά μας», σύμφωνα με τα γεγραμμένα, «και αναστήθηκε για τη δικαίωσή μας». Διότι στο πρόσωπό Του ολόκληρη η ανθρώπινη φύση, σαν σε μια απαρχή του γένους, ανακαινιζόταν προς μια νέα ζωή, και ανεβαίνοντας τρόπον τινά στην οικεία της αρχή αναπλαθόταν προς αγιασμό. «Αγίασέ τους, λοιπόν, Πατέρα», λέει, «μέσα στην αλήθειά σου», δηλαδή μέσα σε εμένα· «διότι ο δικός σου λόγος είναι η αλήθεια», δηλαδή, πάλι εγώ. Διότι εγώ αγίασα τον εαυτό μου για χάρη τους, δηλαδή τον αφιέρωσα και τον προσέφερα, πεθαίνοντας ένας υπέρ όλων, ώστε να τους μεταμορφώσω σε μια νέα ζωή και να είναι αγιασμένοι μέσα στην αλήθεια, δηλαδή μέσα σε εμένα.

Εφόσον έχει αποσαφηνιστεί και γίνει κατανοητό το προκείμενο ρητό, σύμφωνα με το νόημα που μόλις εκθέσαμε, δεν θα διστάσουμε να προχωρήσουμε και σε άλλες θεωρήσεις. Διότι το να σπεύδει κανείς με μεγάλο ζήλο να ερευνά τα δυσνόητα νοήματα θα ήταν, νομίζω, πολυτιμότατο τόσο για εκείνους που επιθυμούν να το πράξουν αυτό, όσο και για τους πιο φιλομαθείς από τους ακροατές. Είπε λοιπόν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ότι αγιάζει τον εαυτό Του για χάρη μας, ώστε να είμαστε και εμείς αγιασμένοι εν αληθεία. Πώς λοιπόν αγιάζεται, παρόλο που είναι κατά φύσιν άγιος, προκειμένου να είμαστε και εμείς αγιασμένοι; Εμπρός λοιπόν πάλι, μένοντας σταθεροί στα δόγματα της Εκκλησίας και χωρίς να παρεκκλίνουμε από τον ορθό κανόνα της πίστεως, ας το εξετάσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα.

Και δεν είναι καθόλου παράδοξο, αν λέει ότι αγιάζει τον εαυτό του, καίτοι είναι κατά φύσιν άγιος, αφού και οι Γραφές ονομάζουν τον Πατέρα Θεό του, αν και ο ίδιος είναι κατά φύσιν Θεός. Αλλά νομίζω ότι αυτά καλώς και δικαίως θα μπορούσε κανείς να τα αποδώσει στις ανάγκες της ανθρώπινης φύσης και στο σχήμα που αρμόζει σε εμάς, και δεν θα αστοχούσε από το πρέπον. Όπως λοιπόν πέθανε κατά σάρκα για εμάς, ως άνθρωπος, καίτοι κατά φύσιν υπάρχει ως Θεός, και όπως, έχοντας καταταγεί μεταξύ των κτισμάτων και κάτω από ζυγό εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης, αν και είναι κύριος των πάντων, αποκαλεί τον Πατέρα Θεό του, έτσι διαβεβαιώνει ότι αγιάζει τον εαυτό του για εμάς, ώστε, αφού το γεγονός αυτό φτάσει και σε εμάς, ως σε απαρχή της ανανεούμενης φύσης, να είμαστε και εμείς αγιασμένοι σε αυτόν εν αληθεία, δηλαδή εν Αγίω Πνεύματι. Διότι το Πνεύμα είναι η αλήθεια, σύμφωνα με τον λόγο του Ιωάννη. Επειδή το Πνεύμα του δεν είναι κάτι διαφορετικό από τον Υιό, ως προς τον λόγο της ουσίας, αφού άλλωστε και ενυπάρχει σε αυτόν και προέρχεται μέσω αυτού.

ΑΛΛΟ. Ψάλλει κάπου ο Δαβίδ: «Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος». Έπειτα λέει: «Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως». Και ο Λόγος βασίλευε μαζί με τον Πατέρα και πριν από τη χρίση. Πώς λοιπόν χρίεται ως βασιλιάς και αγιάζεται αυτός που αιώνια βασιλεύει και είναι άγιος; Όπως λοιπόν, ενώ ήταν πάντοτε αυτό, λέγεται ότι βασίλευσε στους έσχατους καιρούς, έτσι και, ενώ είναι ύψιστος, λέγεται ότι υψώνεται εξαιτίας της ένσαρκης οικονομίας. Υψώνεται δε, χρίεται και αγιάζεται για χάρη μας, ώστε μέσω αυτού να διοχετεύεται πλέον σε όλους η χάρη, εφόσον δόθηκε ήδη στη φύση, και πλέον να διασώζεται για ολόκληρο το γένος. Έτσι και ο Σωτήρας έλεγε στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, για να είναι και αυτοί αγιασμένοι». Διότι όσα ισχύουν για τον Χριστό, αυτά περνούν και σε εμάς. Όχι επειδή δεχόταν τον αγιασμό για τον εαυτό του (διότι αυτός ήταν εκείνος που αγίαζε), αλλά για να τον εξασφαλίσει στη φύση μέσω του εαυτού του, γινόμενος σαν οδός και αρχή των αγαθών που φτάνουν σε εμάς. Γι' αυτό ακριβώς λέει: «Εγώ είμαι η οδός», μέσω της οποίας κατέβηκε σε εμάς η θεία χάρη, υψώνοντας, αγιάζοντας, δοξάζοντας και θεώνοντας τη φύση πρώτα στο πρόσωπο του Χριστού.

ΑΛΛΟ. Λέει κάπου ο Χριστός απευθυνόμενος προς τον Πατέρα: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου». Εκείνος δε που έχει τη δύναμη να αγιάζει τον εαυτό του, και δεν ζητά κάτι τέτοιο από άλλον, είναι κύριος του αγιάζειν. Αν λοιπόν δεν έχει ο ίδιος ανάγκη, ο αγιασμός επιτελείται για εκείνο που τον έχει ανάγκη.

Και υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, ώστε να είναι και αυτοί αγιασμένοι εν αληθεία. Και έλεγε, λέγει, ο Ιησούς: Εγώ είμαι η οδός, και η αλήθεια, και η ζωή. Και αποκρινόμενος ο Ιησούς τους είπε, στους Ιουδαίους δηλαδή: Εσείς προέρχεστε από τον πατέρα σας τον διάβολο, και τις επιθυμίες του πατέρα σας θέλετε να πράττετε. Εκείνος ήταν ανθρωποκτόνος από την αρχή και δεν παρέμεινε στην αλήθεια, διότι δεν υπάρχει αλήθεια μέσα του.

Λέει λοιπόν ότι πρέπει να προσφέρεται και για τα αμαρτήματα εξ αγνοίας του λαού θυσία ενός μόσχου, ο οποίος να προσκομίζεται και να σφάζεται κατ' αυτόν τον τρόπο δίπλα στις θύρες της σκηνής του μαρτυρίου ενώπιον του Κυρίου, και αφού οι πρεσβύτεροι της Συναγωγής επιθέσουν σε αυτόν τα χέρια τους, το αίμα να εισφερθεί στα Άγια των αγίων, και για να μιλήσουμε απλά, αφού τελεστούν πάνω του όλα κατά την ομοιότητα της θυσίας υπέρ του Ααρών. Αλλά το ότι βέβαια ο Χριστός είναι η κάθαρση και των ιερέων και του λαού, διότι έχουμε δικαιωθεί σε αυτόν αποβάλλοντας τον μολυσμό από την αμαρτία, και μέσα από αυτά θα γινόταν σαφές στον καθένα. Ας εξετάσουμε όμως κατά μέρος τα όσα αφορούν το κάθε τι που έχει γραφτεί· διότι έτσι ο λόγος θα προχωρήσει με ευκρίνεια και θα ξεδιπλώσει, όσο είναι δυνατόν, τα όσα είναι κρυμμένα. ΠΑΛΛ. Ορθά μίλησες. ΚΥΡ. Λαμβάνεται λοιπόν ο μόσχος άμωμος και άθικτος, ως τύπος του Χριστού του αληθινά άμωμου, ο οποίος δεν ανέχθηκε να υποστεί τον τραυματισμό από την αμαρτία. «Διότι έρχεται», λέει, «ο άρχων του κόσμου τούτου, και δεν θα βρει σε εμένα τίποτα»· διότι δεν διέπραξε αμαρτία, σύμφωνα με τις Γραφές. Προσάγεται δε μπροστά στις ίδιες τις θύρες της αγίας σκηνής ενώπιον του Κυρίου, μην αποφεύγοντας να πάθει, υπέρ της αγίας σκηνής, δηλαδή της Εκκλησίας, προσφερόμενος υπέρ αυτής ως οσμή ευωδίας στον Θεό και Πατέρα. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε έλεγε: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτόν μου».

Γι' αυτό τον λόγο εμφανίστηκε ο Χριστός, ο μόνος αμόλυντος, και πρόσφερε τον εαυτό Του ως προσφορά και απαρχή στον Πατέρα για εμάς, ώστε όσοι αποβλέπουν σε Αυτόν, πιστεύουν σε Αυτόν και ενώνονται μαζί Του μέσω της υπακοής σε Αυτόν, να εμφανιστούμε μέσω Αυτού ενώπιον του προσώπου του Θεού και, αφού λάβουμε εξιλέωση, να αγιαστούμε όλοι. Και αυτό είναι που λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια: «υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό Μου, ώστε να είναι και αυτοί αγιασμένοι εν αληθεία». Διότι δεν έπρεπε μόνο η προσφορά, αλλά και ο αρχιερέας που την προσφέρει να είναι καθαρός και αναμάρτητος, όπως λέει και ο απόστολος: «Τέτοιος αρχιερέας μάς έπρεπε, όσιος, άκακος, αμίαντος, χωρισμένος από τους αμαρτωλούς και ο οποίος έγινε υψηλότερος από τους ουρανούς».

Και ο ίδιος ο Κύριος υπάκουσε στον Πατέρα του εξαιτίας της αγάπης του προς εμάς, ώστε να δεχθεί πάνω του την ύβρη και τη λύπη με χαρά, όπως λέει η Γραφή: Αντί της χαράς που είχε, υπέμεινε τον σταυρό, περιφρονώντας την αισχύνη. Γι' αυτό είπε ο Κύριος κατά τη νύχτα που παραδιδόταν: Αυτό είναι το σώμα μου που παραδίδεται για τη ζωή του κόσμου, και αυτό είναι το αίμα μου που εκχύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών, και για χάρη μας, λέει: Εγώ αγιάζω τον εαυτό μου.

Και με τον θάνατο του μονογενούς Του Υιού μας έφερε κοντά Του. Και αν είχε κάτι πιο πολύτιμο από αυτόν, θα μας το έδινε, ώστε μέσω αυτού να βρεθεί κοντά Του το γένος μας. Και λόγω της πολλής Του αγάπης δεν ευδόκησε να παραβιάσει την ελευθερία μας, αν και μπορούσε να το κάνει, αλλά θέλησε να Τον πλησιάσουμε με την αγάπη του δικού μας φρονήματος. Και ο ίδιος ο Χριστός υπάκουσε στον Πατέρα Του, λόγω της αγάπης Του προς εμάς, ώστε να δεχθεί πάνω Του την ύβρι και τη λύπη με χαρά, όπως λέει η Γραφή: «αντί της χαράς που είχε, υπέμεινε σταυρό, περιφρονώντας την αισχύνη». Για τον λόγο αυτόν είπε ο Κύριος τη νύχτα που παραδιδόταν: «τούτο είναι το σώμα μου που δίνεται για τη ζωή του κόσμου, και τούτο είναι το αίμα μου που χύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών». Και για εμάς λέει πάλι: «εγώ αγιάζω τον εαυτό μου».

Ο Χριστός κηρύττεται, η οικουμένη ελευθερώνεται από τα κακά. Ό,τι και αν πράξει ο Χριστός, δεν το παρέχει στον εαυτό του, αλλά το χαρίζει σε εμάς. Ακόμη και αν βαπτίζεται, είναι για εμάς· και αν αγιάζεται κατά το φαινόμενον, ενώ αγιάζει τους πάντες, αγιάζεται για εμάς, χωρίς να δέχεται τον αγιασμό από άλλη δύναμη, αλλά παρέχοντάς τον ο ίδιος στον εαυτό του, χορηγώντας τα της θεότητος στη θνητή φύση, στην ανθρώπινη σάρκα. Και το μαρτυρεί ο ίδιος λέγοντας: «Και υπέρ αυτών αγιάζω τον εαυτό μου, για να είναι και αυτοί αγιασμένοι εν αληθεία».

Άκουσέ τον να λέει: «Και υπέρ αυτών αγιάζω τον εαυτό μου». Ιδού, ανέλαβε τα αμαρτήματα· τα αφαίρεσε από τους ανθρώπους και τα ανέφερε στον Πατέρα, όχι για να ορίσει κάποια καταδίκη εναντίον τους, αλλά για να τα συγχωρήσει. «Θα εμφανιστεί για δεύτερη φορά χωρίς αμαρτία», λέει, «σε εκείνους που τον προσδοκούν για τη σωτηρία τους». Τι σημαίνει το «Χωρίς αμαρτία»; Ότι δεν θα σηκώνει πλέον αμαρτίες, ούτε θα έλθει δεύτερη φορά εξαιτίας της αμαρτίας για να πεθάνει πάλι· διότι και τον θάνατο που πέθανε μία φορά, δεν τον πέθανε επειδή είχε χρέος να πεθάνει.

Διότι και ο λόγος του Θεού γνωρίζει να καθαρίζει. Μου φαίνεται όμως ότι η φράση «Αγίασον αυτούς» δηλώνει και κάτι άλλο, σαν να λέγει: «Αφιέρωσέ τους στον λόγο και στο κήρυγμα». Και αυτό πάλι είναι φανερό από τα επόμενα. Διότι λέγει: «Καθώς απέστειλες εμένα στον κόσμο, έτσι και εγώ απέστειλα αυτούς»· το οποίο λέγει και ο Παύλος: «Αφού έθεσε μέσα μας τον λόγο της καταλλαγής». Διότι για τον σκοπό που ήλθε ο Χριστός, για τον ίδιο σκοπό και αυτοί απλώθηκαν στην οικουμένη. Η λέξη «Καθώς» όμως, και πάλι εδώ δεν τίθεται με την έννοια της πλήρους ομοιότητας μεταξύ αυτού και των αποστόλων (διότι πώς αλλιώς θα ήταν δυνατόν να αποσταλούν άνθρωποι;)· συνηθίζει δε να αναφέρει το μέλλον ως γεγονός που έχει ήδη συμβεί. «Και υπέρ αυτών αγιάζω τον εαυτό μου, για να είναι και αυτοί αγιασμένοι μέσα στην αλήθεια». Τι σημαίνει «Αγιάζω τον εαυτό μου»; Σου προσφέρω θυσία. Όλες δε οι θυσίες λέγονται άγιες· και κυρίως άγια είναι εκείνα που αφιερώνονται στον Θεό.

Διότι, επειδή απέθνησκε για χάρη τους (είπε δε ότι «Για χάρη τους αγιάζω τον εαυτό μου»), για να μη νομίσει κανείς ότι το έπραττε αυτό μόνο για τους αποστόλους, πρόσθεσε: «Δεν παρακαλώ δε μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστέψουν σε εμένα μέσω του λόγου τους».

Δεν έχει πλέον παρρησία η αμαρτία. Διότι έχει καταργηθεί η αμαρτία, η οποία, ενώ όφειλε να λάβει τιμωρία, δεν την έλαβε. Δηλαδή, υπέστη βία· όταν προσδόκησε να εξοντώσει τους πάντες, τότε εξοντώθηκε η ίδια. «Διά της θυσίας του έχει φανερωθεί». Φανερώθηκε στον Θεό και προσήλθε. «Και καθόσον είναι ορισμένο στους ανθρώπους μία φορά να πεθάνουν, και μετά από αυτό ακολουθεί κρίση· έτσι και ο Χριστός, αφού προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών». Και αναφέρει την αιτία, για την οποία πέθανε μία φορά· διότι έγινε αντίλυτρο για έναν θάνατο. Διότι ήταν ορισμένο, λέει, στους ανθρώπους να πεθάνουν. Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι πέθανε μία φορά υπέρ όλων, αφού προσφέρθηκε μία φορά· και από ποιον, αν όχι προφανώς από τον εαυτό του; Διότι εγώ, λέει, υπέρ αυτών αγιάζω τον εαυτό μου. «Για δεύτερη φορά θα εμφανιστεί χωρίς αμαρτία σε αυτούς που τον προσδοκούν, για σωτηρία». ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι΄. «Διότι ο νόμος, έχοντας τη σκιά των μελλοντικών αγαθών,» Στην πρώτη παρουσία, λέει, εμφανίστηκε, για να σηκώσει τις αμαρτίες μας· στη δεύτερη όμως δεν θα φανεί πλέον έτσι, αλλά για να σώσει εκείνους που πίστεψαν σε αυτόν. «και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων, με τις θυσίες που προσφέρουν κάθε χρόνο στο διηνεκές, δεν μπορούν ποτέ να τελειοποιήσουν αυτούς που προσέρχονται».

Φανερώνοντας αυτήν την αναδοχή έλεγε: «Μη φοβάστε, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο», και πάλι: «Εγώ για χάρη τους αγιάζω τον εαυτό μου, ώστε να είναι και αυτοί αγιασμένοι εν αληθεία», και πάλι: «Κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν, το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του.» Γι' αυτό και ο άγιος Παύλος, μιμούμενος τον Κύριο, έλεγε: «Τώρα χαίρομαι για τα παθήματά μου υπέρ υμών των εθνών, και αναπληρώνω τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού στη σάρκα μου υπέρ του σώματός Του, που είναι η Εκκλησία», υπονοώντας και ο ίδιος την αναδοχή που προέρχεται από την αγάπη.

Διότι ο καρπός της Παρθένου πρώτος και μόνος εισήγαγε την αγιοσύνη στον κόσμο, και αυτό είναι που είπε ο μακάριος Παύλος, ότι ο Ιησούς εισήλθε στα άγια ως πρόδρομος για εμάς. Αν πάλι, ακόμη και πριν έρθει σε εμάς ο Σωτήρας, ακούμε ότι πολλοί έτυχαν αυτής της προσωνυμίας, αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι συμμετείχαν στα μυστήρια μέσω προτυπώσεων· αφού και για τον Μωυσή, πριν ονειδιστεί ο Χριστός, ο Παύλος είπε ότι θεώρησε τον ονειδισμό του Χριστού προτιμότερο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου. Και μάλιστα ότι βάπτιζε, και προσέφερε πνευματικό άρτο και ύδωρ στους Εβραίους, πριν έρθει ο άρτος που κατεβαίνει από τον ουρανό, και πριν δοθεί το Άγιο Πνεύμα, διότι ο Ιησούς δεν είχε ακόμη δοξαστεί. Έπειτα, επειδή ήταν καλά προετοιμασμένοι για την αγιοσύνη και έτοιμοι να υποδεχθούν τη σωτήρια ακτίνα όταν αυτή ανέτειλε· με αυτό άλλωστε συμφωνεί και τούτος ο λόγος του Σωτήρα: «για χάρη τους εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, ώστε να είναι και αυτοί αγιασμένοι εν αληθεία»· γεγονός που δείχνει ότι εκείνοι οι παλαιοί, πριν ακόμη φανερωθεί ο Σωτήρας, δέχθηκαν τον αγιασμό ως τύπο και σκιά.

Και ότι μεν είναι ο ίδιος ιερέας και ιερατικό θύμα, το είπε ο ίδιος: «Διότι υπέρ αυτών, λέει, εγώ αγιάζω τον εαυτό μου». Το ότι είναι επίσης και θυσιαστήριο, το μαρτυρεί ο ιερότατος Διονύσιος λέγοντας στον λόγο του «Περί του μύρου»: «Διότι, εάν το θειότατο θυσιαστήριό μας είναι ο Ιησούς, η θεαρχική αφιέρωση των θείων νοών, στο οποίο, σύμφωνα με τον θείο λόγο, αφιερωνόμαστε και προσφερόμαστε ως μυστικό ολοκαύτωμα έχοντας την προσαγωγή, ας ατενίσουμε με υπερκόσμια μάτια αυτό το ίδιο το θειότατο θυσιαστήριο». Σε αυτό το υπερουράνιο θυσιαστήριο εύχεται ο ιερέας να αναφερθούν τα δώρα, που σημαίνει να αγιαστούν, να μεταβληθούν στο ίδιο το υπερουράνιο σώμα του Κυρίου, χωρίς να έχουν αλλάξει τόπο και να έχουν βρεθεί από τη γη στον ουρανό, αφού βλέπουμε ότι βρίσκονται ακόμη ανάμεσά μας, εξίσου και μετά την προσευχή.

Αυτά όμως εξαρτώνται από εμάς να τα λάβουμε ή να τα αποφύγουμε· επομένως, σε όσους το επιθυμούν είναι δυνατό, σε όσους όμως δεν το επιθυμούν, πώς θα μπορούσε να συμβεί να τα απολαύσουν; Διότι δεν είναι δυνατόν να θέλουν παρά τη θέλησή τους, ούτε να εξαναγκάζονται όσοι θέλουν. Ακόμη δε και για τον εξής λόγο: επειδή μόνος ο Κύριος απάλλαξε αφενός τη φύση από τη φθορά, αφετέρου τη θέληση από την αμαρτία, το μεν πρώτο με το να γίνει «πρωτότοκος των νεκρών», το δε δεύτερο με το να εισέλθει υπέρ ημών ως «πρόδρομος στα Άγια των Αγίων», εφόσον νίκησε την αμαρτία, μας συμφιλίωσε με τον Θεό, «κατέλυσε το μεσότοιχο» και αγίασε ο ίδιος τον εαυτό του υπέρ ημών, ώστε να είμαστε και εμείς «αγιασμένοι εν αληθεία»· είναι φανερό ότι δικαιολογημένα θα απαλλάσσονταν από τη φθορά και την αμαρτία μόνο εκείνοι που συμμετέχουν και στη θέληση και στη φύση του· το ένα ως άνθρωποι, το άλλο ως εκείνοι που «αγάπησαν την επιφάνειά του» και το πάθος, που υπάκουσαν στα προστάγματά του και θέλησαν όσα ακριβώς και εκείνος.

Δεν θα είχε αγιάσει άλλωστε διαφορετικά, εάν δεν είχε προσφερθεί στην ίδια του τη θεότητα. Πώς πρέπει λοιπόν να τοποθετούμαστε εμείς απέναντι σε αυτό; Άραγε πρέπει να αποδεχθούμε αυτόν τον λόγο ως ορθώς διατυπωμένο; Όχι, αγαθέ μου· διότι αυτός ο λόγος θα φαινόταν ότι δεν είναι αληθής. Και σε αυτόν [τον ισχυρισμό] εμείς θα απαντούσαμε το εξής: ότι, εφόσον ο Λόγος, αφού ενώθηκε καθ' υπόστασιν με τη σάρκα, την αγίασε και την τελειοποίησε αμέσως, προς τι χρειαζόταν να αγιασθεί αυτή εκ νέου μέσω της προσαγωγής της στη θεότητά του; Και προς τι να τελειοποιηθεί εκείνη που διαφυλάχθηκε ανώτερη από κάθε προαιρετική αμαρτία καθώς και από τη φυσική που προέρχεται εκ σπέρματος; Είχε λοιπόν ανάγκη μόνο από την προσαγωγή προς τον Πατέρα μέσω της θυσίας, την οποία ο Σωτήρας ονόμασε αγιασμό. Διότι, καθώς πλησίαζε στο πάθος, έλεγε: «Εγώ αγιάζω τον εαυτόν μου υπέρ αυτών»· ώστε είναι φανερό πως ο αγιασμός είναι διττός: αφενός εκείνος τον οποίο μετέδωσε στη σάρκα ενωθείς ο ίδιος μαζί της, και αφετέρου ο δεύτερος, τον οποίο πραγματοποίησε μέσω της θυσίας, αναφέροντας αυτήν προς τον Πατέρα.

«Εγώ», λέει, «αγιάζω τον εαυτό μου»· ταυτόχρονα φανερώνει και τη μία του υπόσταση και τις δύο φύσεις· «αγιάζω» ως Θεός, «τον εαυτό μου» ως άνθρωπος. Διότι και τα δύο είμαι εγώ, ο ίδιος που αγιάζω και που αγιάζομαι ως προς καθεμία από τις δύο φύσεις, και πριν από το πάθος και κατά το πάθος. Επομένως, δεν πρέπει να θεωρήσουμε ότι οι αγιασμοί είναι δύο, ούτε βέβαια περισσότεροι, αλλά ένας, ο οποίος μέσω του ενός μεσίτη Θεού και ανθρώπων, του Χριστού, ενεργείται πολλές φορές και με πολλαπλούς τρόπους από τον Θεό και μεταδίδεται σε εμάς.

Εσύ, λοιπόν, μέτρα τον χρόνο και συγκαταρίθμησε σε αυτόν τους επιμέρους αγιασμούς και μη συγκεντρώνεις πλέον δύο, αλλά περισσότερους· εγώ όμως, αποβλέποντας στον έναν σκοπό όλων και στο αποτέλεσμα που συνάγεται από παντού, αποφαίνομαι ότι και ο αγιασμός είναι ένας, όχι άλλος τώρα και άλλος άλλοτε, αλλά ο ίδιος πολλές φορές και με ποικίλους τρόπους. Διότι και το υποκείμενο είναι ένα, η δική μου φύση, και ο σκοπός ένας: το να αγιαστεί η φύση και να θεωθεί κατά χάριν, με την ευδοκία του Πατρός και τη συνέργεια του θείου Πνεύματος. Έτσι και ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «αυτός που αγιάζει και αυτοί που αγιάζονται προέρχονται όλοι από έναν». Ποιος είναι αυτός που αγιάζει, αν όχι προφανώς ο Χριστός, ο οποίος δεν επαισχύνεται να ονομάζει αδελφούς εμάς που αγιαζόμαστε, εφόσον έχουμε γεννηθεί από έναν, τον κατά φύσιν Πατέρα Του, και ονομαζόμαστε υιοί κατά χάριν; Ακόμη δε σαφέστερα, ο ίδιος ο Χριστός, όταν πορευόταν προς το πάθος, που αποτελεί ακριβώς το τέλος του αγιασμού το οποίο ενεργείται διαμέσου όλης της οικονομίας, λέει: «Εγώ αγιάζω τον εαυτό μου»· πράγμα το οποίο δεν γνωρίζω πώς εσύ το εξέλαβες ότι συμβάλλει στην απόδειξή σου για την προσαγωγή της σωτήριας θυσίας προς τον Πατέρα· ενώ εγώ, τουλάχιστον, από αυτό μάλλον ορμώμαι προς την κατανόηση των δύο φύσεων που ενώθηκαν στον ένα και αυτόν Χριστό, και στο ότι Αυτός είναι εκείνος που αγιάζει τη θυσία αποδεχόμενός την, καθώς είναι και Θεός.

Διότι, αντίθετα από ό,τι θα μπορούσες εσύ να παρερμηνεύσεις, ένας αληθινός ερμηνευτής δεν θα υποστήριζε ότι ο Χριστός λέει το «αγιάζειν» και το «αγιάζεσθαι» σύμφωνα με τη μία φύση, δηλαδή την ανθρωπότητα. Αντιθέτως, λέγοντας το «Εγώ», έδειξε τη μία υπόσταση. Για να κάνει δε γνωστές και τις δύο φύσεις Του, πρόσθεσε: «Αγιάζω τον εαυτό μου»· ως Θεός μεν αγιάζω, διότι Εγώ είμαι και τούτο· τον εαυτό μου δε ως άνθρωπο. Εάν όμως εσύ εκβιάζεις το να εφαρμόσεις το «αγιάζειν» στον Χριστό ως προς την ανθρώπινη φύση, ας γίνει δεκτό ότι και τούτο είναι άγιο από Αυτόν, σύμφωνα με το «άγιος ο ναός σου»· ώστε να λέει ο Χριστός το «αγιάζω τον εαυτό μου» αφενός ως ιερέας, αφετέρου δε ως ιερείο. Αλλά και το ιερείο, σύμφωνα με το σκεπτικό αυτό, είναι άγιο. Και πώς το άγιο λέγεται ότι αγιάζεται, εκτός εάν παραδεχτούμε ότι έχει ανάγκη πάλι από δεύτερο αγιασμό; Πράγμα το οποίο ήδη προηγουμένως ο λόγος το ανέτρεψε επαρκώς, αποδεικνύοντας ταυτόχρονα ότι ο αγιασμός είναι ένας· ή μήπως πρέπει μάλλον να πιστέψουμε στον ίδιο τον Χριστό;

Στο δε τρίτο συζητά δήθεν πώς πρέπει να κατανοηθεί το «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν» και τα υπόλοιπα του ρητού. Στο δε τέταρτο, πώς το σώμα λέγεται ίδιον του Θεού, και περί της ενώσεως, και περί του «Σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου», και περί του «Εγώ αγιάζω τον εαυτό μου».

Επομένως, επειδή ολόκληρος ο κόσμος πρόκειται να τους συμπεριφερθεί ως ξένους, εσύ λοιπόν, ο επουράνιος, βοήθησέ τους ως πολίτες του ουρανού. Λέει δε αυτά συνεχέστερα εις επήκοον των μαθητών, ώστε ακούγοντάς τα, να μισήσουν τον κόσμο και να μην καταισχύνουν τους τόσους επαίνους τους. Το δε «Προφύλαξέ τους από τον πονηρό», δεν το λέει μόνο για την απαλλαγή από τους κινδύνους, αλλά και για την παραμονή και σταθερότητά τους στην πίστη. Γι' αυτό και προσθέτει: «Αγίασέ τους μέσα στην αλήθειά σου. Ο δικός σου λόγος είναι αλήθεια. Όπως έστειλες εμένα στον κόσμο, έτσι κι εγώ έστειλα αυτούς στον κόσμο. Και υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, ώστε να είναι και αυτοί αγιασμένοι μέσα στην αλήθεια». Κάνε τους αγίους, λέει, μέσω της δωρεάς του Πνεύματος, και φύλαξέ τους μέσα στην ορθότητα του λόγου και των δογμάτων, και διαπαιδαγώγησέ τους, και δίδαξέ τους την αλήθεια. Διότι αυτό είναι αγιοσύνη, η τήρηση των ορθών δογμάτων.

Ότι μιλάει για δόγματα, είναι φανερό. Διότι εξηγεί ότι «Ο λόγος ο δικός σου είναι αλήθεια», δεν υπάρχει κανένα ψεύδος σε αυτόν. Ώστε, αν κάνεις και αυτούς να τηρήσουν τον λόγο σου, και να προφυλαχθούν από τον πονηρό, θα αγιαστούν μέσα στην αλήθεια. Δηλώνει όμως και κάτι άλλο η φράση: «Αγίασέ τους μέσα στην αλήθειά σου»· δηλαδή, ξεχώρισέ τους για τον λόγο και το κήρυγμα, και κάνε τους θυσία· ας υπηρετήσουν αυτή την αλήθεια, σε αυτήν ας αφιερώσουν τη ζωή τους. Προσθέτει λοιπόν: «Καθώς εμένα απέστειλες στον κόσμο, έτσι και εγώ αγιάζω τον εαυτό μου υπέρ αυτών»· δηλαδή, προσφέρω θυσία· έτσι και «αυτούς αγίασε», δηλαδή, ξεχώρισέ τους ως θυσία υπέρ του κηρύγματος, και όρισέ τους να γίνουν μάρτυρες της αλήθειας, όπως ακριβώς απέστειλες και εμένα ως μάρτυρα της αλήθειας και ως σφάγιο (διότι άγια ονομάζονται όλα όσα είναι αφιερωμένα στον Θεό)· «ώστε να είναι και αυτοί», όπως εγώ, «αγιασμένοι», και αφιερωμένοι σε εσένα τον Θεό, όχι όπως εκείνα που θυσιάζονταν κατά τον νόμο τυπικά, αλλά «εν αληθεία». Διότι οι παλιές θυσίες ήταν τυπικές, και όλα τα άγια ήταν αφιερωμένα στον Θεό με τυπικό τρόπο, προεικονίζοντας κάτι άλλο πνευματικό· όπως, για παράδειγμα, ο αμνός, τα περιστέρια, τα τρυγόνια και τα υπόλοιπα.

Οι ψυχές που είναι ανατεθειμένες στον Θεό, είναι αγιασμένες «εν αληθεία» και ξεχωρισμένες και αφιερωμένες στον Θεό· όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Να παραστήσετε τα μέλη σας ως θυσία ζωντανή, άγια.» — «Αγίασε», λοιπόν, και αφιέρωσε τις ψυχές των μαθητών, και κάνε τες αληθινά αναθήματα, ή και ενδυνάμωσέ τους ώστε να θυσιαστούν υπέρ της αλήθειας. «Δεν παρακαλώ όμως μόνο γι' αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστέψουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι σε εμένα και εγώ σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα σε εμάς, για να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες.» Είπε ότι: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου.» Για να μη νομίσει λοιπόν κανείς ότι πέθανε μόνο για τους αποστόλους, προσθέτει: «Δεν παρακαλώ όμως μόνο γι' αυτούς, αλλά και για όλους όσους θα πιστέψουν σε εμένα μέσω του λόγου τους.» Εδώ πάλι ανύψωσε τις ψυχές των αποστόλων, εφόσον πρόκειται να αποκτήσουν πολλούς μαθητές. Επειδή δηλαδή είπε ότι «Δεν παρακαλώ μόνο γι' αυτούς», για να μη σκανδαλιστούν οι απόστολοι θεωρώντας ότι δεν τους παρέχει τίποτα το εξαιρετικό σε σχέση με τους υπολοίπους, τους παρηγορεί φανερώνοντας ότι θα γίνουν για πολλούς αίτιοι πίστεως και σωτηρίας.