Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 17:2

Αλλά εάν, λένε, θεωρείται ότι η ικανότητα του αγιάζειν ανήκει και αρμόζει μόνο σε εκείνον που είναι εκ φύσεως και κατ' αλήθειαν Θεός, και ο Υιός έχει φανεί ενεργός ως προς αυτό, τίποτα δεν μας αποτρέπει από το να ομολογήσουμε ρητά ότι είναι και κατά φύση Θεός· και εάν το δεχθούμε αυτό, ενώ ο κατά φύση Θεός δεν στερείται κανενός αγαθού, για ποιον λόγο ο Υιός και Θεός, κατά την άποψή σας, παρουσίασε τη δική του φύση να έχει έλλειψη δόξας, βασιλείας και κυριότητας; Διότι είπε κάπου προς τον εν ουρανοίς Πατέρα: «Πατέρα, έφτασε η ώρα· δόξασε τον Υιό σου, ώστε και ο Υιός σου να σε δοξάσει· όπως του έδωσες εξουσία πάνω σε κάθε σάρκα, για να δώσει αιώνια ζωή σε όλους όσους του έχεις δώσει. Και αυτή είναι η αιώνια ζωή: το να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό και εκείνον που απέστειλες, τον Ιησού Χριστό. Εγώ σε δόξασα πάνω στη γη· ολοκλήρωσα το έργο που μου έδωσες για να κάνω· και τώρα, Πατέρα, δόξασέ με εσύ κοντά σου, με τη δόξα που είχα κοντά σου πριν υπάρξει ο κόσμος. Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους που μου έδωσες από τον κόσμο. Δικοί σου ήταν, και τους έδωσες σε εμένα, και τήρησαν τον λόγο σου. Τώρα γνώρισαν ότι όλα όσα μου έχεις δώσει προέρχονται από εσένα, διότι τα λόγια που μου έδωσες τα έχω δώσει σε αυτούς, και αυτοί τα δέχθηκαν, και γνώρισαν αληθινά ότι εξήλθα από εσένα, και πίστεψαν ότι εσύ με απέστειλες.»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ. Ότι κατά κανέναν τρόπο δεν αδικεί τη δόξα του Υιού το να λέγεται ότι έχει λάβει κάτι από τον Θεό και Πατέρα, εφόσον το ζήτημα έχει ευσεβή εξήγηση. <Καθώς του έδωσες εξουσία σε κάθε σάρκα, ώστε σε καθετί που του έχεις δώσει, να δώσει σε αυτούς αιώνια ζωή.> Εξηγεί πάλι σε εμάς ο Χριστός μέσα από αυτά τον τρόπο της δόξας, μέσω του οποίου ο μεν Θεός και Πατέρας θα αναδείξει ένδοξο και λαμπρότατο τον δικό του Υιό, και με τη σειρά του θα αντιδοξαστεί και ο ίδιος από το δικό του γέννημα. Αναπτύσσει δε τον λόγο και καθιστά φανερό το θεώρημα για τη δική μας οικοδομή και ωφέλεια. Διότι, αφού ο Θεός και Πατέρας γνωρίζει τα πάντα, ποια ανάγκη υπάρχει να διδαχθεί τον τρόπο του αιτήματος; Επικαλείται, λοιπόν, την εύνοια του Πατέρα προς εμάς. Επειδή, δηλαδή, είναι αρχιερέας των ψυχών μας, καθόσον εμφανίστηκε ως άνθρωπος, αν και κατά φύση είναι Θεός μαζί με τον Πατέρα, απευθύνει τις υπέρ ημών δεήσεις με τον πλέον πρέποντα τρόπο, πείθοντάς μας να πιστέψουμε ότι και τώρα είναι ιλασμός για τις αμαρτίες μας, και δίκαιος παράκλητος, σύμφωνα με τη φωνή του Ιωάννη. Γι' αυτό και ο Παύλος, θέλοντας να έχουμε εμείς αυτή τη διάθεση, γράφει: «Διότι δεν έχουμε αρχιερέα που να μην μπορεί να συμπαθήσει τις ασθένειές μας, αλλά έχει δοκιμαστεί στα πάντα με παρόμοιο τρόπο χωρίς αμαρτία.»

Και αυτά μεν έχουν έτσι. Το τι ακριβώς θέλει να δηλώσει η μορφή του αιτήματος, ας το εξετάσει πάλι ο λόγος. «Πατέρα» λοιπόν, λέει, «δόξασε τον Υιό σου, ώστε να σε δοξάσει και ο Υιός σου». Πώς λοιπόν και με ποιον τρόπο θα εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε; Θέλω, λέει, όπως μου έδωσες την εξουσία επί πάσης σαρκός, έτσι και καθετί που μου έδωσες να έχει ζωή αιώνια. Διότι ο Πατέρας δόξασε τον δικό του Υιό, υποτάσσοντας όλη την οικουμένη στα σκήπτρα του, αλλά και ο ίδιος αντιδοξάστηκε μέσω αυτού. Διότι ο μεν Υιός δοξάστηκε από τον Πατέρα, επειδή όλοι πίστεψαν ότι είναι γέννημα και καρπός Εκείνου που τα πάντα δύναται και που υποτάσσει αβίαστα τα πάντα στον ζυγό της βασιλείας του, αντιδοξάστηκε δε ο Πατέρας από το δικό του γέννημα. Διότι, επειδή έγινε γνωστό ότι το γέννημα έχει τη δύναμη να επιτελεί τα πάντα με ευκολία, η χάρη της δόξας μεταβιβάστηκε σε αυτόν που το γέννησε. Όπως λοιπόν, λέει, δόξασες και δοξάστηκες, δίνοντάς του την εξουσία και την κυριότητα επί πάντων, με τον τρόπο που αναφέρθηκε βεβαίως, έτσι θέλω να μην χαθεί τίποτα από όσα δόθηκαν. Διότι και αυτή η δόξα θα μεταβεί πάλι από τον Πατέρα στον Υιό, και από τον Υιό στον Πατέρα.

Και επειδή η φράση «Του έδωσες εξουσία σε κάθε σάρκα» είναι πιθανό να ταράξει μερικούς από τους πιο απλοϊκούς, ας πούμε πάλι λίγα χρήσιμα πράγματα για αυτό, χωρίς να διστάζουμε λόγω της ανάγκης, αν και κάθε ανθρώπινος λόγος είναι ασθενής για την εξήγηση τέτοιων θεμάτων. Διότι, πρωτίστως, ο Κύριος θα πει και αυτό ταιριαστά προς το σχήμα που έλαβε, εννοώ δηλαδή το σχήμα της ταπεινώσεως και στα μέτρα της ανθρωπότητας. Και δέξου αυτόν τον συλλογισμό. Αν από τη μία ντρεπόμαστε όταν ακούμε ότι έγινε δούλος για εμάς, αν και είναι Κύριος των πάντων μαζί με τον Πατέρα, και ότι έχει εγκατασταθεί «βασιλιάς στη Σιών, το άγιο όρος Του», αν και έχει τη δύναμη να εξουσιάζει τα πάντα εκ της ίδιας Του της φύσεως και όχι ως κάτι επίκτητο, θα ήταν επακόλουθο να ντρεπόμαστε και όταν λέει ότι λαμβάνει κάτι και πάλι ως άνθρωπος. Αν όμως, σε εκείνα τα θέματα, θαυμάζουμε την εκούσια υποταγή Του, μην αγνοώντας το αξίωμα που Του ανήκει ουσιωδώς, γιατί, μαζί με εκείνα, να μην θαυμάζουμε και τούτο; Διότι, ενώ έχει τα πάντα ως Θεός, λέει ότι τα λαμβάνει ως άνθρωπος, για τον οποίο η βασιλεία δεν είναι ιδίωμα ουσιώδες, αλλά κάτι που του δίνεται. Διότι το «τι έχεις που δεν το έλαβες;» θα αρμόζει στα μέτρα των κτιστών όντων· και ο Χριστός είναι κτιστός (γενητός), κατά το ότι έγινε άνθρωπος, μολονότι κατά τη φύση Του είναι άκτιστος, εφόσον γεννήθηκε από τον Θεό. Διότι, όλα τα αγαθά και νοούνται και υπάρχουν αληθινά στον Θεό φυσικά και ως οικεία Του, ενώ σε εμάς είναι επίκτητα και χορηγούνται μέσω της θείας χάριτος.

Διότι τώρα μεν πολλές φορές, εάν υπάρξει κάποια πιο δυνατή αστραπή, τρομάζει κάθε άνθρωπο, και όλοι σκύβουμε προς τη γη. Τότε όμως πώς θα αντέξουμε, όταν ακούσουμε τη φωνή της σάλπιγγας από τον ουρανό να ηχεί πιο δυνατά από κάθε βροντή και να ξυπνά αυτούς που έχουν κοιμηθεί ανά τους αιώνες, δικαίους και αδίκους! Τότε στον άδη τα οστά της ανθρώπινης φύσης, ακούγοντας τη φωνή της σάλπιγγας, θα περιτρέχουν με βιασύνη, αναζητώντας τις δικές τους αρθρώσεις, όταν δούμε κάθε ανθρώπινη πνοή να ανασταίνεται εν ριπή οφθαλμού, τον καθένα από τον τόπο του, και να συγκεντρώνονται από τα τέσσερα πέρατα της γης μπροστά στο κριτήριο! Διότι θα προστάξει ο μέγας Βασιλεύς, που έχει την εξουσία κάθε σάρκας, και αμέσως με τρόμο και βιασύνη η γη θα παραδώσει τους νεκρούς της, και η θάλασσα τους δικούς της νεκρούς· είτε τους σπάραξαν άγρια θηρία, είτε τους διαμέλισαν ψάρια, είτε τους κατασπάραξαν όρνια, όλοι εν ριπή οφθαλμού θα παρουσιαστούν, και ούτε μία τρίχα δεν θα λείψει.

Αλλά οπωσδήποτε θα μου πεις: γέννησε θέλοντας ή μη θέλοντας; Και δεν είμαι σαν κι εσένα, φιλόνικε, ώστε να διανοηθώ κάτι τέτοιο για τον Θεό. Διότι, αν μεν γέννησε χωρίς να το βούλεται, γέννησε παρά τη θέλησή του. Και αν γέννησε βουλόμενος, άρα το βούλημα υπήρχε πριν από τον Υιό, και θα υπάρξει έστω και μια ελάχιστη χρονική στιγμή ως μεσοδιάστημα για τον Υιό εξαιτίας του βουλήματος. Στον Θεό όμως δεν υπάρχει χρόνος για βουλή, ούτε βούληση που να απαιτεί διανόηση. Ούτε λοιπόν θέλοντας γέννησε ούτε μη θέλοντας, αλλά μέσα στη φύση που υπερβαίνει κάθε βουλή. Διότι η φύση της θεότητάς Του ούτε έχει ανάγκη από βουλή ούτε πράττει κάτι χωρίς βουλή, αλλά ταυτόχρονα τα έχει όλα από τον εαυτό της και δεν υπολείπεται σε τίποτα από τα όντα. 27. Επιπλέον, πάλι ο ίδιος ο Άρειος θηρεύει λέξεις, περιφερόμενος πάντοτε παντού και μηχανευόμενος για τον εαυτό του τα πονηρά, όχι σύμφωνα με το πώς έχουν οι θείες Γραφές, αλλά καθώς ο ίδιος νοσεί περί τις αναζητήσεις και τις λογομαχίες που δεν χρησιμεύουν σε τίποτα, παρά μόνο στην καταστροφή του εαυτού του και όσων έχουν πλανηθεί από αυτόν, και πιάνεται από το ρητό όπου ο Κύριος, ευλογώντας τους μαθητές του, είπε: «Πατέρα, δώσε τους να έχουν ζωή μέσα τους. Αυτή δε είναι η αιώνια ζωή, το να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό και αυτόν που απέστειλες, τον Ιησού Χριστό». Αλλά ήδη έχω πραγματευθεί όλα αυτά στον μεγάλο λόγο περί πίστεως, τον οποίο και πάλι, κατά τη μετριότητα και την αδυναμία μας, γράψαμε για την πίστη, αναγκασμένοι από την προτρεπτική παράκληση των αδελφών, και στον οποίο λόγο δώσαμε το όνομα «Αγκυρωτός».

Ας εξετάσουμε, λοιπόν, αυτήν τη φράση, για να κατανοήσουμε τα όσα ειπώθηκαν από τον Κύριο, όπως λέει ο άγιος απόστολος: «και εμείς έχουμε Πνεύμα Θεού, για να γνωρίσουμε τα όσα μας χαρίστηκαν από τον Θεό, τα οποία και κηρύσσουμε» και τα εξής. Λέει, λοιπόν, ο Κύριος: «Δώσε σε αυτούς να έχουν ζωή μέσα τους. Αυτή δε είναι η αιώνια ζωή, το να γνωρίζουν εσένα, τον μόνο αληθινό Θεό, και εκείνον που απέστειλες, τον Ιησού Χριστό». 29. Αναπηδά όμως, προκαλώντας σύγχυση, αυτός ο Άρειος και οι οπαδοί του και λέγουν: Με το γεγονός και μόνο ότι προσεύχεται στον Θεό και λέει «Πατέρα, δώσε σε αυτούς να έχουν ζωή μέσα τους», δεν είναι ίσος με εκείνον που παρέχει τη ζωή. Διότι, εάν προερχόταν από την ουσία του Πατρός, ο ίδιος θα χάριζε τη ζωή και δεν θα ζητούσε από τον Πατέρα να δώσει σε όσους λαμβάνουν, εκείνα που δίδονται από αυτόν κατόπιν αιτημάτων. Και αγνοούν, αυτοί που διέστρεψαν τη διάνοιά τους εις βάρος του ίδιου τους του εαυτού, ότι ο Μονογενής ήλθε για όλα αυτά, προκειμένου να γίνει για εμάς πρότυπο και σωτηρία, στεκόμενος στο μέσο του κόσμου σαν σε θέατρο, δίκην αθλητή, καταλύοντας όλα όσα επαναστάτησαν κατά της αλήθειας, τα οποία προέρχονταν από την απιστία, τη συκοφαντία και την πλάνη του διαβόλου, άλλοτε μέσω της ειδωλολατρίας, άλλοτε μέσω της ιουδαϊκής αλαζονείας, άλλοτε μέσω της απιστίας και άλλοτε μέσω της έπαρσης της ανθρώπινης υπόληψης, προκειμένου να διδάξει τους ανθρώπους την ταπεινοφροσύνη, ώστε κανείς να μην θεωρεί τον εαυτό του κάτι σπουδαίο, εφόσον είναι άνθρωπος, αλλά να αναφέρει τα πάντα στον Πατέρα των όλων.

Διότι, βεβαίως, το ότι παντού στη Γραφή αποκαλείται άνθρωπος και Υιός ανθρώπου, τι χρειάζεται να το λέμε σε εκείνους που το γνωρίζουν; Εάν όμως στηρίζουν τον ισχυρισμό τους στο «Ο Λόγος σαρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν», και για τον λόγο αυτό αποξέουν από τον άνθρωπο το ευγενέστερο στοιχείο του, όπως ακριβώς οι βυρσοδέψες τα παχύτερα μέρη των δερμάτων, προκειμένου να συγκολλήσουν τον Θεό στη σάρκα, είναι ώρα να τους πούμε ότι ο Θεός είναι Θεός μόνο των σαρκών, αλλά όχι και των ψυχών, επειδή έχει γραφτεί: «Καθώς του έδωσες εξουσία σε κάθε σάρκα», και «Σε εσένα θα έλθει κάθε σάρκα», και «Ας ευλογεί κάθε σάρκα το άγιο όνομά του», πράγμα που σημαίνει κάθε άνθρωπος· ή, πάλι, ότι οι πατέρες μας κατέβηκαν στην Αίγυπτο ασώματοι και αόρατοι και ότι αποκλειστικά και μόνο η ψυχή του Ιωσήφ δέθηκε από τον Φαραώ, επειδή έχει γραφτεί: «Με εβδομήντα πέντε ψυχές κατέβηκαν στην Αίγυπτο», και «Σίδερο διήλθε η ψυχή του», μολονότι αυτή είναι κάτι που είναι αδύνατον να δεθεί.

Πέμπτον, ας λεχθεί το ότι Αυτός λαμβάνει ζωή, ή κρίση, ή κληρονομία εθνών, ή εξουσία πάσης σαρκός, ή δόξα, ή μαθητές, ή όσα άλλα λέγονται. Και αυτό ανήκει στην ανθρώπινη φύση. Εάν όμως το αποδώσεις και στον Θεό, δεν είναι άτοπο. Διότι δεν θα τα αποδώσεις ως επίκτητα, αλλά ως συνυπάρχοντα από την αρχή, και λόγω της φύσεως, όχι λόγω της χάριτος.

Έπειτα αναφέρει και τον τρόπο της δόξας, και το πώς θα τον δοξάσει: «Καθώς του έδωσες εξουσία σε κάθε σάρκα, ώστε καθετί που του έχεις δώσει να μην απολεστεί». Διότι το να ευεργετεί πάντοτε, αποτελεί δόξα για τον Θεό. Τι σημαίνει όμως το, «Καθώς του έδωσες εξουσία σε κάθε σάρκα»; Εν πρώτοις αποδεικνύει ότι τα του κηρύγματος δεν έχουν περιοριστεί μόνο στους Ιουδαίους, αλλά εκτείνονται σε ολόκληρη την οικουμένη, και θέτει εκ των προτέρων τα προοίμια για τα έθνη. Επειδή, δηλαδή, είχε πει: «Σε δρόμο εθνικών να μην πάτε», επρόκειτο όμως έπειτα από αυτά να πει: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη», αποδεικνύει ότι και ο Πατέρας αυτό βούλεται. Διότι αυτό σκανδάλιζε πάρα πολύ τους Ιουδαίους, αλλά και τους ίδιους τους μαθητές. Αφού ούτε και μετέπειτα ανέχονταν εύκολα να έρθουν σε επαφή με τα έθνη, μέχρις ότου έλαβαν τη διδασκαλία του Πνεύματος· και εξαιτίας αυτού προκαλούνταν όχι μικρό σκάνδαλο στους Ιουδαίους. Γι' αυτό, μετά από τόση φανέρωση του Πνεύματος, όταν ο Πέτρος πήγε στα Ιεροσόλυμα, μόλις και μετά βίας μπόρεσε να αποφύγει τις κατηγορίες, διηγούμενος τα σχετικά με τη σινδόνη. Τι σημαίνει όμως το, «Του έδωσες εξουσία σε κάθε σάρκα»;

β΄. Τι σημαίνει, λοιπόν, το «κάθε σάρκας»; Διότι βεβαίως δεν πίστεψαν όλοι. Και όμως, όσον αφορά το δικό του μέρος, όλοι πίστεψαν· εάν όμως δεν έδωσαν προσοχή στα λεγόμενά του, το σφάλμα δεν ανήκει σε εκείνον που διδάσκει, αλλά σε εκείνους που δεν τα αποδέχονται. «Ώστε σε καθέναν που του έχεις δώσει, να δώσει σε αυτούς ζωή αιώνια». Εάν δε και εδώ εκφράζεται με κάπως πιο ανθρώπινο τρόπο, μην απορήσεις. Διότι το πράττει αυτό και για τις αιτίες που έχουν ήδη αναφερθεί, αλλά και για να προφυλάσσεται συνεχώς από το να πει ο ίδιος κάτι μεγάλο για τον εαυτό του, επειδή αυτό προκαλούσε δυσφορία στους ακροατές, λόγω του ότι μέχρι τότε δεν είχαν σχηματίσει καμία υψηλή ιδέα γι' αυτόν. Ο Ιωάννης, βεβαίως, όταν ομιλεί από το δικό του πρόσωπο, δεν πράττει το ίδιο, αλλά ανάγει τον λόγο σε υψηλότερο επίπεδο, λέγοντας τα εξής: «Όλα δι' αυτού έγιναν, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα»· και ότι ήταν Ζωή, και ότι ήταν Φως, και ότι «Ήλθε στα δικά του»· όχι με την έννοια ότι δεν είχε εξουσία, εάν δεν την λάμβανε, αλλά ότι έδωσε και σε άλλους την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού. Και ο Παύλος παρομοίως τον θεωρεί ίσο με τον Θεό.

Πώς λοιπόν και πότε και από ποιους έγινε η πανωλεθρία των μυσαρών ειδώλων, θα το ακούσουν πρώτα από τα ευαγγελικά λόγια, αν βέβαια πεισθούν· διότι ο καθαιρέτης των ειδώλων και καταλύτης της πλάνης, αυτός που μας λύτρωσε από την εξουσία του σκότους και μας απάλλαξε από τη δουλεία της φθοράς, ο αρχηγός της ζωής μας, αυτός που μας χάρισε τη γνώση της αλήθειας, ο Χριστός, ο Κύριος και Θεός μας, λέει τα εξής προς τον Θεό και Πατέρα των όλων: «Πατέρα, ήλθε η ώρα· δόξασε τον Υιό σου, για να σε δοξάσει και ο Υιός σου· καθώς του έδωσες εξουσία πάνω σε κάθε σάρκα, ώστε σε όλους όσους του έδωσες, να τους δώσει ζωή. Και αυτή είναι η αιώνια ζωή, το να γνωρίζουν εσένα τον μόνο αληθινό Θεό, και τον Ιησού Χριστό που απέστειλες». Έπειτα πάλι λέει: «Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους». Και ξανά: «Δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς, δηλαδή για τους μαθητές, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε να είναι όλοι ένα, καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, για να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς· ώστε να πιστέψει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες». Τι είναι πιο οικείο και πιο ξεκάθαρο από αυτά τα ιερά λόγια για τη θεία γνώση; Άραγε λοιπόν δεν έχει αποβληθεί εντεύθεν η πλάνη; Δεν έχει καταλυθεί η επήρεια των δαιμόνων; Δεν έχει καταστραφεί ολοσχερώς η απάτη των ειδώλων; Δεν έχει χαθεί η κυριαρχία του πονηρού;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΖ'. Περί της προσευχής του Ιησού προς τον Πατέρα υπέρ των μαθητών που του έχουν δοθεί. «Αυτά τα λόγια είπε ο Ιησούς, και σήκωσε τα μάτια του στον ουρανό και είπε: Πατέρα, ήρθε η ώρα· δόξασε τον Υιό σου, ώστε και ο Υιός σου να σε δοξάσει, καθώς του έδωσες εξουσία πάνω σε κάθε σάρκα, ώστε σε όλους αυτούς που του έδωσες, να τους δώσει αιώνια ζωή. Αυτή δε είναι η αιώνια ζωή: να γνωρίζουν εσένα, τον μόνο αληθινό Θεό, και εκείνον που απέστειλες, τον Ιησού Χριστό.» Αφού είπε στους μαθητές του ότι «Θα έχετε θλίψη», και αφού τους προέτρεψε να έχουν θάρρος, τους ανορθώνει και πάλι μέσω της προσευχής, διδάσκοντάς μας ότι στους πειρασμούς πρέπει, αφήνοντας τα πάντα, να καταφεύγουμε στον Θεό.

Εξάλλου, το ζήτημα αυτό δεν είναι καν προσευχή, αλλά συνομιλία με τον Πατέρα. Αν όμως αλλού προσεύχεται και κλίνει τα γόνατα, μην απορήσεις. Διότι ο Χριστός ήλθε όχι μόνο για να φανερώσει τον εαυτό του, αλλά και για να διδάξει κάθε αρετή· και εκείνος που διδάσκει πρέπει να διδάσκει όχι μόνο με λόγια, αλλά και με έργα. Θέλοντας δε να δείξει ότι έρχεται στο πάθος όχι παρά τη θέλησή του, αλλά εκούσια, λέγει: «Πάτερ, ήλθε η ώρα». Διότι, ιδού, το επιθυμεί αυτό ως κάτι το ευπρόσδεκτο, και ονομάζει το γεγονός δόξα, όχι μόνο δική του, αλλά και του Πατρός· πράγμα το οποίο και έγινε. Διότι δεν δοξάστηκε μόνο ο Υιός, αλλά και ο Πατήρ. Επειδή πριν από τον σταυρό, ούτε οι Ιουδαίοι δεν τον γνώριζαν (λέγει άλλωστε: «ο Ισραήλ δεν με γνώρισε»)· μετά τον σταυρό όμως ολόκληρη η οικουμένη προσέδραμε σε αυτόν. Δείχνει δε ποια είναι η δόξα τόσο η δική του όσο και του Πατρός. Το να πιστέψει, λέγει, κάθε σάρκα και να ευεργετηθεί, αυτό είναι η δόξα του Θεού. Διότι η χάρη δεν θα περιοριστεί μόνο στους Ιουδαίους, αλλά θα επεκταθεί σε ολόκληρη την οικουμένη. Είπε δε αυτό, επειδή επρόκειτο να τους αποστείλει στα έθνη. Για να μη νομίσουν λοιπόν ότι αυτό αποτελεί καινοτομία και είναι αντίθετο με το θέλημα του Πατρός, δείχνει ότι του έχει δοθεί από τον Πατέρα εξουσία σε κάθε σάρκα. Ενώ πριν από αυτό τους έλεγε: «Σε δρόμο εθνών να μην πάτε». Τι σημαίνει όμως το «σε κάθε σάρκα»; Διότι βέβαια δεν πίστεψαν όλοι.

Και βέβαια ο Χριστός, από την πλευρά του, προσπαθούσε να τους οδηγήσει όλους στην πίστη. Αν όμως εκείνοι δεν έδωσαν προσοχή, το σφάλμα δεν είναι αυτού που διδάσκει, αλλά εκείνων που δεν τον δέχονται. Όταν δε ακούς το «Έδωσες» και «Έλαβα» και τα παρόμοια, να κατανοείς ότι λέγονται συγκαταβατικά, όπως έχουμε πει αμέτρητες φορές. Διότι, αποφεύγοντας πάντοτε να λέει ο ίδιος κάτι μεγάλο για τον εαυτό του, συγκαταβαίνει στην αδυναμία των ακροατών. Και επειδή σκανδαλίζονταν ακούγοντας μεγάλα λόγια για εκείνον, εκφράζει όσα προς το παρόν μπορούσαν να χωρέσουν στον νου τους. Όπως ακριβώς και εμείς, όταν συζητάμε με τα μικρά παιδιά, ονομάζουμε το ψωμί όπως εκείνα, καθώς και το νερό, και γενικά όλα τα άλλα. Επειδή, όταν ο ευαγγελιστής μιλάει για τον Κύριο, άκουσε τι λέει: «Όλα δημιουργήθηκαν δι' αυτού» και «Σε όσους τον δέχθηκαν, έδωσε εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού». Αυτός που δίνει στους άλλους, πώς ο ίδιος δεν την είχε, αλλά την λάμβανε από τον Πατέρα; Έπειτα, ακόμη και εδώ, μέσα σε αυτά τα φαινομενικά ταπεινά λόγια, έχει συνυφανθεί και κάτι το υψηλό. Λέει, «για να δώσει, σε καθετί που του έχεις δώσει», αυτό δείχνει συγκατάβαση, «να τους δώσει ζωή αιώνια», αυτό δείχνει την εξουσία του Μονογενούς και τη θεότητα. Διότι είναι γνώρισμα του Θεού το να δίνει ζωή, και μάλιστα αιώνια. Ονόμασε δε τον Πατέρα «μόνο αληθινό Θεό», σε αντιδιαστολή προς τους ψευδώνυμους θεούς των Ελλήνων, και όχι βέβαια για να χωρίσει τον εαυτό του από τον Πατέρα, μη γένοιτο!