Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 17:24

Ο μακάριος Στέφανος, λοιπόν, είδε στους ουρανούς τον Κύριο να στέκεται εκ δεξιών· ενώ οι άγγελοι έλεγαν στους μαθητές: Έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό. Αλλά και ο ίδιος ο Κύριος είπε, απευθυνόμενος στον Πατέρα: Θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι πάντοτε μαζί μου και αυτοί. Και γενικά, εφόσον η σάρκα είναι αδιαίρετη από τον Λόγο, πώς δεν είναι αναγκαίο να αποβάλουν αυτοί την πλάνη, και να προσκυνούν πλέον τον Πατέρα στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· ή, εάν δεν προσκυνούν ούτε λατρεύουν τον Λόγο που έλαβε σάρκα, να αποβάλλονται από παντού, και να μη συγκαταλέγονται πλέον στους Χριστιανούς, αλλά είτε στους εθνικούς είτε μαζί με τους Ιουδαίους;

Κεφάλαιο ΙΔʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ: Δεν παρακαλώ δε μόνο για τούτους, αλλά και για εκείνους που πιστεύουν σε εμένα διά του λόγου τους, ώστε να είναι όλοι ένα, καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα, κι εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς. Και πάλι: Πατέρα, αυτούς που μου έχεις δώσει, θέλω όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου. ΛΟΥΚΑΣ: Εκείνη την ώρα αγαλλίασε στο πνεύμα ο Ιησούς και είπε: Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψες αυτά από σοφούς και συνετούς, και τα αποκάλυψες σε νήπια. Ναι, Πατέρα, διότι έτσι φάνηκε ευάρεστο ενώπιόν σου. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ: Πρώτα μεν ευχαριστώ τον Θεό μου διά του Ιησού Χριστού για όλους εσάς, διότι η πίστη σας διακηρύσσεται σε όλο τον κόσμο.

Όπως ακριβώς, λοιπόν, θα γίνουμε σύμμορφοι με την ανάστασή του και τη δόξα του, και έχουμε ήδη γίνει, σαν σε απαρχή του γένους και πρώτα στον Χριστό, έτσι έχουμε αποκτήσει τρόπον τινά και τη συμμορφία της αγάπης, παραχωρώντας βέβαια στα πάντα τη νίκη στον Μονογενή, θαυμάζοντας όμως δικαίως την ασύγκριτη ημερότητα της θείας φύσης προς εμάς, καθώς χαρίζει τα δικά της σε όσους δημιουργήθηκαν από αυτήν και καθιστά κοινά στα κτίσματα εκείνα που ανήκουν μόνο σε αυτήν. «Πάτερ, εκείνους που μου έδωσες, θέλω όπου είμαι εγώ να είναι και αυτοί μαζί μου, για να βλέπουν τη δόξα τη δική μου που μου έδωσες, διότι με αγάπησες πριν από τη δημιουργία του κόσμου». Αφού προσευχήθηκε για τους μαθητές του, ή μάλλον για όλους όσοι τον πλησιάζουν μέσω της πίστης, και αφού ζήτησε από τον Πατέρα να υπάρξει η ένωση, η αγάπη και ο αγιασμός, προσθέτει αμέσως και αυτά, δείχνοντας ότι το να συνυπάρχουν μαζί του και να αξιώνονται να βλέπουν τη δόξα του δεν ανήκει σε άλλους, παρά μόνο σε εκείνους που έχουν ήδη ενωθεί μέσω αυτού με τον Πατέρα και έχουν επιτύχει την αγάπη, την οποία και ο ίδιος νοείται ότι έχει από τον Πατέρα. Διότι αγαπηθήκαμε ως υιοί, καθ' ομοίωσιν του κατά φύσιν και αληθώς Υιού. Διότι, έστω και αν ίσως δεν είναι σε ίσο μέτρο, ωστόσο η ακριβέστατη μίμηση του γεγονότος, συμπορευόμενη κατά κάποιον τρόπο με την αλήθεια, λαμβάνει τη μορφή της δόξας Εκείνου.

Ότι, λοιπόν, θα είμαστε μαζί με τον Χριστό και θα συμμετέχουμε στη δόξα του και θα γίνουμε κοινωνοί της βασιλείας, παραλείποντας προς το παρόν να το αποδείξουμε με περισσότερα επιχειρήματα, επειδή δεν είναι καθόλου αμφισβητήσιμο, ας προχωρήσουμε στο άλλο σημείο, δηλαδή στο: «Για να βλέπουν τη δόξα τη δική μου». Συνεπώς, η θέαση της δόξας του Χριστού δεν θα υπάρξει για τους βέβηλους και τους αμαρτωλούς, ούτε καν για εκείνους που ατιμάζουν τον θείο νόμο, αλλά μάλλον μόνο για τους όσιους και τους αγαθούς. Και αυτό πάλι θα το κατανοήσουμε, καθώς από τη μία ο προφήτης λέει: «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου»· από την άλλη δε, στα ευαγγελικά κηρύγματα του Σωτήρα Χριστού αναφέρεται: «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό». Έπειτα, ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί που έχουν καθαρή καρδιά, αν όχι βεβαίως εκείνοι οι οποίοι, μέσω της ένωσης με τον Θεό δια του Υιού εν Πνεύματι, έχουν απομακρυνθεί από κάθε φιλοσαρκία, έχουν θέσει όσο το δυνατόν πιο μακριά την κοσμική ηδονή, και σαν να αρνήθηκαν τη δική τους ζωή, την αφιέρωσαν αποκλειστικά στο θέλημα του Πνεύματος, πολιτευόμενοι καθαρά και ολοκληρωτικά σύμφωνα με τον Χριστό, όπως ακριβώς ήταν και ο Παύλος, ο οποίος από την πάρα πολλή καθαρότητα που υπήρχε μέσα του δεν δίστασε να πει: «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό· και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός».

Για να το πούμε λοιπόν εν συντομία, ο Σωτήρας θέλησε να απονεμηθεί ως εξαίρετη χάρη στους δικούς του μαθητές το να είναι μαζί του και να βλέπουν τη δόξα του. Και λέει ότι αγαπήθηκε και πριν από την καταβολή του κόσμου, δείχνοντας με αυτά πολύ καλά ότι η δύναμη του δικού του μυστηρίου είναι αρχαιότατη, και ότι ήταν προγνωσμένη στον Θεό και Πατέρα η οδός της σωτηρίας μας, η οποία επιτελέστηκε μέσω της μεσιτείας του Χριστού. Δεν δόθηκε λοιπόν εξ αρχής η γνώση στους ανθρώπους πάνω στη γη, αλλά εισήλθε ενδιάμεσα ο νόμος ως παιδαγωγός της ένθεης πολιτείας, διαπλάθοντας σε εμάς αμυδρή τη γνώση μέσω τύπων, ενώ ο Θεός και Πατέρας φύλαξε τη χάρη μέσω του Σωτήρα για τον κατάλληλο καιρό. Και μας φαίνεται πάρα πολύ ωφέλιμη η γνώση αυτών των πραγμάτων για την κατάλυση της ιουδαϊκής υπεροψίας και του ανόσιου φρυάγματος εκείνων από τον Ισραήλ, οι οποίοι επέλεξαν να υπερασπίζονται παντοτινά τον νόμο, ακόμη και όταν με την παρουσία της αλήθειας δεν έπρεπε πλέον να υπολογίζουν καθόλου τους τύπους. Είναι δε πάρα πολύ χρήσιμη και για την ανατροπή των άλλων, που νομίζουν ότι κάποια πρόσφατη και νέα βουλή του Πατέρα επινόησε τη δύναμη του μυστηρίου. Γι' αυτό και ο Παύλος, αναιρώντας την αντίληψη εκείνων που πιστεύουν κάτι τέτοιο, είπε κάπου για τον Χριστό: ότι είχε μεν προγνωστεί «πριν από την καταβολή του κόσμου», φανερώθηκε όμως στους έσχατους καιρούς του αιώνος.

Διότι εκτός από εκείνα που είπε σχετικά με το ότι πρέπει εμείς να αγιαζόμαστε από τον Πατέρα, πρόσθεσε για εμάς και τα εξής: «Και εγώ την δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα· διότι τους αγάπησες όπως αγάπησες εμένα», και πάλι: «Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω όπου είμαι εγώ να είναι και αυτοί μαζί μου». Μετά λοιπόν από αυτά τα λόγια, αποκαλεί αμέσως τον Πατέρα δίκαιο, και πολύ εύλογα, κατά την ευδοκία και το θέλημα του οποίου έγινε άνθρωπος ο Υιός, ώστε να γίνει πρόξενος στην ανθρώπινη φύση και του αγιασμού μέσω του Πνεύματος και της ένωσης με τον Θεό και του να κατοικεί στις άνω μονές, να είναι μαζί Του και να συμβασιλεύει με Αυτόν. Μια φύση η οποία πλάστηκε «για καλά έργα»· διότι στην αρχή ο Θεός δεν έπλασε τον άνθρωπο για την κακία· αλλά παρεκτράπηκε προς την φαυλότητα από τις ανόσιες μηχανουργίες του διαβόλου, και αποσπάστηκε από εκείνη την αρχαία και θεοφιλή διαγωγή σαν από κάποιο δικό της θεμέλιο.

Αντίθεση από την πλευρά των αιρετικών. Ακόμη και αν λέει ο Υιός, ισχυρίζονται, «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», δεν σημαίνει πάντως ότι θα είναι της ίδιας ουσίας με τον Πατέρα, επειδή και εμείς, αν και είμαστε άνθρωποι κατά φύση, γινόμαστε ένα ως προς τον Θεό· και μάρτυρας για αυτό είναι ο ίδιος ο Υιός που λέει: «Θέλω, Πατέρα, όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα μέσα μας».

Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος αμφιταλαντεύεται, και έχει χωλαίνουσα την ιγνύα της διανοίας του. Διότι είναι γραμμένο: «Αλίμονο στις δειλές καρδιές και στα παραλυμένα χέρια, και στον αμαρτωλό που βαδίζει σε δύο δρόμους.» Και νομίζω ότι όσοι θεωρούν άξια κάθε λόγου την εγκαρτέρηση και τη σταθερότητα στην υπομονή, πρέπει να θυμούνται τον Χριστό που λέει: «Αν κάποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, και ας σηκώσει τον σταυρό του, και ας με ακολουθήσει»· δηλαδή, αν κάποιος βέβαια επιθυμεί να είναι μαθητής μου, ας προσέλθει πρόθυμα μέσα από παθήματα όμοια με τα δικά μου, και τρόπον τινά ας βαδίσει και ας αγαπήσει τον ίδιο δρόμο· διότι αυτός θα συναναπαυθεί και θα συζήσει μαζί μου. Και αυτό ακριβώς ζήτησε ο ίδιος για εμάς από τον Θεό και Πατέρα, λέγοντας: «Θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι μαζί μου και αυτοί.» Αλλά και με άλλον τρόπο είμαστε μαζί με τον Χριστό: ενώ περπατάμε στη γη, δεν πολιτευόμαστε πλέον σαρκικά, αλλά πνευματικά, και φροντίζουμε να κάνουμε κατάλυμα και ανάπαυσή μας αυτό που είναι αρεστό σε Εκείνον. Έχεις γραμμένο στους Αριθμούς τον τύπο σχετικά με αυτό: «Και την ημέρα», λέει, «κατά την οποία στήθηκε η σκηνή, η νεφέλη κάλυψε τη σκηνή, τον οίκο του μαρτυρίου. Και το βράδυ υπήρχε πάνω από τη σκηνή κάτι σαν όψη φωτιάς μέχρι το πρωί. Έτσι γινόταν πάντοτε: η νεφέλη την κάλυπτε την ημέρα, και όψη φωτιάς τη νύχτα».

Μην αποδεχθείς ποτέ να σου πει κάποιος ότι ο Υιός έχει χρονική αρχή, αλλά να γνωρίζεις ως άχρονη αρχή τον Πατέρα. Διότι άχρονη, ακατάληπτη και άναρχη αρχή του Υιού είναι ο Πατέρας. Ο Πατέρας είναι η πηγή του ποταμού της δικαιοσύνης, δηλαδή του Μονογενούς, ο οποίος Τον γέννησε όπως μόνον Αυτός γνωρίζει. Και θέλεις να γνωρίζεις ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είναι αιώνιος βασιλιάς; Άκουσε πάλι τι λέει ο Ίδιος: Ο Αβραάμ [ο πατέρας σας] αγαλλίασε με την ελπίδα να δει την ημέρα τη δική μου· και την είδε και χάρηκε. Έπειτα, επειδή οι Ιουδαίοι το δέχθηκαν αυτό με δυσφορία, τους λέει κάτι ακόμη πιο σκληρό: Πριν γεννηθεί ο Αβραάμ, εγώ είμαι. Και πάλι προς τον Πατέρα λέει: Και τώρα δόξασέ με εσύ, Πατέρα, κοντά σου, με τη δόξα που είχα κοντά σου πριν να υπάρξει ο κόσμος. Διότι είπε σαφώς ότι πριν δημιουργηθεί ο κόσμος, εγώ είχα τη δόξα κοντά σου. Και πάλι λέγοντας, ότι με αγάπησες πριν από τη δημιουργία του κόσμου, δηλώνει σαφώς ότι έχω αιώνια τη δόξα κοντά σου.

Αυτό ακριβώς φανέρωσε πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριός μας, αναπέμποντας τη μεγάλη προσευχή υπέρ των οικείων του «προς τον Θεό και Πατέρα», μέσω της οποίας παρακαλεί λέγοντας: «για να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα μου κι εγώ μέσα σου, για να είναι κι αυτοί ένα μέσα μας, ώστε να πιστεύει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες. Κι εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα τους κι εσύ μέσα μου, για να είναι τελειοποιημένοι στην ενότητα, ώστε να γνωρίζει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες και τους αγάπησες όπως αγάπησες εμένα. Πατέρα, αυτό που μου έδωσες, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου, για να θεωρούν τη δόξα που μου έδωσες». Αυτή είναι η μεγάλη μεσιτεία του Σωτήρα μας υπέρ ημών, για να είμαστε μαζί του όπου κι αν βρίσκεται αυτός, και για να θεωρούμε τη δόξα του, και για να μας αγαπήσει όπως τον αγάπησε ο Πατέρας του, και ό,τι του δώρισε, αυτό να δώσει και σε εμάς, και τη δόξα που του έδωσε, αυτή να δώσει και σε εμάς· κάνοντάς μας όλους ένα, για να μην είμαστε πια πολλοί αλλά όλοι ένας, ενωμένοι με τη θεότητά του και με τη δόξα της βασιλείας του, όχι κατά συναλοιφή (συγχώνευση) σε μία ουσία, αλλά κατά την τελειοποίηση της ύψιστης αρετής. Διότι αυτό ακριβώς δίδαξε λέγοντας «για να είναι τελειοποιημένοι».

Για ποιο λόγο, συνοψίζοντας και συντέμνοντας όσο το δυνατόν περισσότερο όλη την ομιλία πάνω στο ρητό, την παρέθεσα εδώ; Για να γνωρίζουν όλοι ότι ο Χρυσόστομος, παρόλο που παρέτεινε τόσο πολύ την ερμηνεία και διήλθε τα όσα αφορούν τον Σωτήρα από την αρχή μέχρι το τέλος, παρέλειψε να αναφέρει φανερά μόνο εκείνη τη δόξα του Κυρίου που έλαμψε πάνω στο όρος. Ο δε συκοφάντης των αγίων Ακίνδυνος, παραβλέποντας όλα αυτά τα τόσα πολλά, το μόνο που εκείνος παρέλειψε να πει, αυτό μόνο επικαλείται ως μαρτυρία ότι τάχα το είπε, μη φοβούμενος προς έλεγχό του το διαυγές, άφθονο και φωτεινότατο ρεύμα των λόγων του Χρυσοστόμου πατρός, το οποίο είναι πληθωρικό και υψωμένο πάνω από κάθε απόκρυψη. Και για ποιο λόγο ο άγιος, ενώ εξέτασε διεξοδικά όλα τα του Χριστού, δεν συμπεριέλαβε μαζί με τα άλλα τώρα και εκείνη τη δόξα; Επειδή ερμηνεύει την επίγεια δόξα, και γνωρίζοντας ότι το φως εκείνο είναι αρραβώνας και προοίμιο της δόξας που πρόκειται να αποκαλυφθεί, το κατέταξε σε εκείνη, μεταφέροντας τη διδασκαλία στο ηθικό μέρος. Διότι, λέει, «πρέπει να επιδεικνύουμε βίο άξιο αυτών των δωρεών και των δογμάτων, για να δούμε όχι μόνο την επίγεια δόξα του, αλλά και τη μέλλουσα, όπως λέει ο ίδιος ο Κύριος: ‘θέλω όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί, για να θεωρούν τη δόξα τη δική μου’. Αν λοιπόν αυτή η δόξα έγινε τόσο λαμπρή και περιφανής, τι θα μπορούσε να πει κανείς για εκείνην, για την οποία ο προφήτης λέει: ‘ας αρθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου’;».

Όταν δε οι ιεροί άνδρες θεωρούν μέσα τους εκείνο το θεοπρεπές φως, και το βλέπουν όταν αξιωθούν της θεουργού κοινωνίας του Πνεύματος κατά την απόρρητη επιφοίτηση των τελεσιουργών ελλάμψεων, βλέπουν το ένδυμα της θεώσεώς τους, καθώς ο νους δοξάζεται και πληρούται από την υπέρκαλη λαμπρότητα υπό της χάριτος του Λόγου, όπως ακριβώς δοξάστηκε με θεοπρεπές φως το συνημμένο σώμα πάνω στο όρος υπό της θεότητος του Λόγου. Διότι «τη δόξα την οποία ο Πατέρας έδωσε σε αυτόν», την έδωσε ο ίδιος σε όσους τον υπακούν, σύμφωνα με τον λόγο στα ευαγγέλια, και «θέλησε να είναι αυτοί μαζί του και να θεωρούν τη δόξα του».

Κατά το ότι λοιπόν είναι οφθαλμοί, φως είναι αυτό που οράται από αυτούς, αλλά κατά το ότι δεν είναι η ίδια η χρήση της θεωρίας μέσω του καθενός, φαίνεται κάποια διπλότητα στη θεωρία αυτού του φωτός· διότι με τον καθένα από τους οφθαλμούς οράται άλλο φως, το οποίο δεν οράται με τον άλλον. Το τι ακριβώς είναι το καθένα από αυτά μας το εξήγησε αυτός ο θείος Ισαάκ, ονομάζοντας το ένα κατανόηση της δύναμης, της σοφίας και της πρόνοιας του Θεού, και γενικά τη γνώση Εκείνου που τα δημιούργησε, η οποία προκύπτει από τα κτίσματα, και το άλλο θεωρία όχι της θείας φύσης, για να μη βρουν πάλι αφορμή οι συκοφάντες, αλλά «της δόξας της φύσης Του», την οποία έδωσε ο Κύριος στους μαθητές και μέσω αυτών σε όλους όσοι πίστεψαν σε Αυτόν και απέδειξαν την πίστη τους με έργα, την οποία και θέλησε να βλέπουν αυτοί. Διότι «Θέλω», λέει προς τον Πατέρα, «να θεωρούν αυτοί τη δόξα τη δική μου, την οποία μου έδωσες, επειδή με αγάπησες προ καταβολής κόσμου»· και πάλι: «Δόξασέ με Εσύ, Πατέρα, κοντά Σου με τη δόξα που είχα κοντά Σου πριν υπάρξει ο κόσμος». Ώστε έδωσε και στην ανθρώπινη φύση τη δόξα της θεότητας, όχι όμως τη φύση· επομένως, άλλο πράγμα είναι η φύση του Θεού και άλλο η δόξα της, έστω και αν είναι αχώριστα μεταξύ τους. Αλλά έστω και αν είναι διαφορετικό από τη θεία φύση, δεν θα μπορούσε να συγκαταλεχθεί σε αυτά που υπόκεινται στον χρόνο, αφού είναι «ανύπαρκτη» κατά τρόπο υπεροχικό, και ενυπάρχει στην ίδια τη θεία φύση με τρόπο ανέκφραστο.

Τέτοιων ανθρώπων κατοικία είναι η άνω πόλη· για τέτοιους ανθρώπους παρακάλεσα τον Πατέρα μου, λέγοντας: Θέλω, Πατέρα, όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί, για να θεωρούν τη δόξα μου· προς τέτοιους ανθρώπους είπα, και πάντοτε λέω: Εσείς είστε φίλοι μου. Σε εσάς όμως άραγε τι να πω; Άραγε να σας ελεήσω; Αλλά δεν βλέπω σε εσάς καρπό ελέους. Άραγε να σας σπλαχνιστώ; Αλλά δεν βλέπω σε εσάς σπλάχνα οικτιρμών.

Εν Χριστώ Ιησού. Δηλαδή, μέσω του Χριστού Ιησού και όχι μέσω του Μωυσή δόθηκε αυτή η ευλογία. Επομένως, διαφέρουμε εμείς όχι μόνο ως προς την ποιότητα, αλλά και ως προς τον μεσίτη, όπως ακριβώς λέει και στην προς Εβραίους επιστολή: «Και ο μεν Μωυσής στάθηκε πιστός σε όλο τον οίκο του ως υπηρέτης, προς μαρτυρία όσων επρόκειτο να κηρυχθούν, ο δε Χριστός ως Υιός στον δικό του οίκο, του οποίου οίκος είμαστε εμείς». Καθώς επίσης μας εξέλεξε, λέει, μέσω αυτού πριν από τη δημιουργία του κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του. Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: Μέσω εκείνου που μας ευλόγησε, μέσω αυτού και μας εξέλεξε. Αυτός, λοιπόν, θα μας τα δώσει εκεί όλα εκείνα τα αγαθά, αυτός είναι ο κριτής και θα πει: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από τη δημιουργία του κόσμου». Και πάλι: «Όπου είμαι εγώ, θέλω να είναι και αυτοί».

Διότι, εάν τα παρόντα είναι γεμάτα αισχύνη και ονειδισμούς, τα μέλλοντα όμως δεν είναι τέτοια· το δε Ευαγγέλιο αναφέρεται στα μέλλοντα, όχι στα παρόντα. Πώς λοιπόν λέει ο άγγελος: «Ιδού, σας ευαγγελίζομαι ότι γεννήθηκε για εσάς Σωτήρας»; Διότι, αφού γεννήθηκε, επρόκειτο να γίνει αυτό· επειδή δεν πραγματοποιούσε τα σημεία αμέσως μόλις γεννήθηκε. «Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο», λέει, «της δόξης του μακάριου Θεού». «Της δόξης»· είτε εννοεί τη λατρεία του Θεού, είτε ότι, εάν όλα τα παρόντα είναι γεμάτα από τη δόξα Του, πολύ περισσότερο θα είναι τα μέλλοντα· όταν τεθούν, λέει, κάτω από τα πόδια Του οι εχθροί Του· όταν δεν θα υπάρχει κανένας αντίπαλος, όταν οι δίκαιοι θα δουν όλα εκείνα τα μακάρια αγαθά, τα οποία «ούτε μάτι είδε ούτε αυτί άκουσε ούτε σε καρδιά ανθρώπου ανέβηκαν». «Διότι θέλω», λέει, «όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί, για να θεωρούν τη δόξα τη δική μου, την οποία μου έδωσες».

Διότι θέλω, λέγει, εκεί που είμαι εγώ, να είναι και οι μαθητές μου, για να βλέπουν τη δόξα τη δική μου. Είθε να αξιωθούμε όλοι μας να την επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο ανήκει στον Πατέρα, καθώς και στο Άγιο Πνεύμα, δόξα, κράτος και τιμή, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων.

Γι' αυτό έλεγε: «Θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί, για να βλέπουν τη δόξα μου». Εάν λοιπόν αυτή η δόξα υπήρξε τόσο λαμπρή και περιφανής, τι θα μπορούσε να πει κανείς για εκείνη; Διότι δεν θα φανερωθεί σε γη φθαρτή, ούτε ενώ εμείς θα βρισκόμαστε μέσα σε θνητά σώματα, αλλά σε κτίση άφθαρτη και αγέραστη, και με τόση λαμπρότητα, όση είναι αδύνατον έστω και με λόγια να περιγραφεί. Ω μακάριοι και τρισμακάριοι, και το λέω αυτό πολλές φορές, όσοι καταξιώνονται να γίνουν θεατές εκείνης της δόξας! Γι' αυτήν λέει ο Προφήτης: «Ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου».

Έτσι ονόμαζαν τα έθνη οι Ιουδαίοι, επειδή ήταν παντού διασκορπισμένα και αναμειγνύονταν μεταξύ τους άφοβα. Αυτό το όνειδος, λοιπόν, το υπέστησαν στη συνέχεια και οι ίδιοι· διότι και αυτοί έγιναν διασπορά. Επειδή κατά το παρελθόν ολόκληρο το έθνος ήταν συγκεντρωμένο σε έναν τόπο, και δεν μπορούσε κανείς να βρει Ιουδαίο πουθενά αλλού, παρά μόνο στην Παλαιστίνη. Σε αντιδιαστολή προς αυτό, αποκαλούσαν τους Έλληνες διασπορά, χλευάζοντάς τους και υπερηφανευόμενοι για τους εαυτούς τους. Τι σημαίνει λοιπόν το «Όπου πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε»; Με εκείνους, όμως, αναμειγνύονταν όλοι τότε, και παντού στην οικουμένη υπήρχαν Ιουδαίοι. Επομένως, εάν εννοούσε τους Έλληνες, δεν θα έλεγε «Όπου δεν μπορείτε να έλθετε». Όταν δε είπαν: «Μήπως πρόκειται να πορευθεί στη διασπορά των Ελλήνων;», δεν είπαν: «και να τους διαφθείρει», αλλά «να διδάξει». Τόσο πολύ είχαν ήδη καταλαγιάσει την οργή τους και πίστεψαν στα όσα ελέχθησαν. Διότι δεν θα αναζητούσαν μεταξύ τους ποιο ήταν το νόημα των λόγων, εάν δεν είχαν πιστέψει. Αλλά αυτά μεν ειπώθηκαν προς εκείνους· υπάρχει όμως ο φόβος μήπως τα λεγόμενα βρίσκουν εφαρμογή και σε εμάς, ότι δηλαδή «Όπου βρίσκεται Εκείνος, εμείς δεν μπορούμε να πάμε», εξαιτίας του βίου μας που γέμει από αμαρτήματα. Διότι για μεν τους μαθητές λέει: «Θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου»· για εμάς όμως φοβάμαι μήπως ειπωθεί το αντίθετο, ότι «Όπου είμαι εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε». Διότι, όταν πράττουμε τα αντίθετα προς τα προστάγματά Του, πώς θα μπορέσουμε να πάμε εκεί;

γ΄. Εδώ υπαινίσσεται ότι ολόκληρη η ανάπαυση έγκειται σε αυτό, στο να ατενίζει κανείς τον Υιό του Θεού. Αυτό βεβαίως μας κάνει και να δοξαζόμαστε· το οποίο αναφέρει και ο Παύλος: «Με ακάλυπτο πρόσωπο κατοπτριζόμενοι τη δόξα του Κυρίου». Διότι, όπως ακριβώς όσοι στρέφουν το βλέμμα τους προς τις φωτεινές ακτίνες και απολαμβάνουν τον πιο καθαρό αέρα, αντλούν την απόλαυση από την ίδια την όραση, έτσι και τότε, και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, αυτό θα παραγάγει σε εμάς την αγαλλίαση. Συγχρόνως δε δείχνει ότι αυτό που οράται δεν είναι κάτι το συνηθισμένο, αλλά κάποια φρικτή ουσία. «Πάτερ δίκαιε, και ο κόσμος δεν σε γνώρισε». Τι θέλει να πει με αυτό; Ποια λογική ακολουθία έχει; Δείχνει εδώ ότι κανείς δεν γνωρίζει τον Θεό, παρά μόνο εκείνοι που έχουν επιγνώσει τον Υιό. Η έννοια των λόγων του είναι η εξής: Ήθελα να έχουν όλοι αυτήν την κατάσταση. Όμως δεν σε γνώρισαν, καίτοι δεν είχαν κανένα λόγο να σε εγκαλέσουν. Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει η φράση: «Πάτερ δίκαιε». Εδώ μου φαίνεται ότι τα λέει αυτά εκφράζοντας και δυσαρέσκεια, διότι δεν θέλησαν να επιγνώσουν Εκείνον που είναι τόσο αγαθός και δίκαιος. Επειδή δηλαδή οι Ιουδαίοι έλεγαν ότι γνωρίζουν τον Θεό, ενώ τον ίδιον δεν τον αναγνώριζαν, σε αυτό απευθύνεται λέγοντας ότι «Με αγάπησες προ καταβολής κόσμου», συνθέτοντας έτσι μία απολογία απέναντι στις ιουδαϊκές κατηγορίες. Διότι, Αυτός που έλαβε δόξα, που αγαπήθηκε προ καταβολής κόσμου, που επιθυμεί να τους έχει μάρτυρες εκείνης της δόξας, πώς ήταν δυνατόν να είναι αντίθετος προς τον Πατέρα;

Διότι μας οδήγησε με ασφάλεια στο λιμάνι του θελήματός Του, δωρίζοντάς μας τη θεία Του γνώση, δηλαδή τη βασιλεία. Η οποία δικαιολογημένα ονομάζεται λιμάνι, καθώς δεν έχει τα κύματα των πειρασμών, και αναγκαίως λιμάνι του θελήματος του Χριστού, ο οποίος λέει: «Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι». Ας δοξολογήσουν τον Κύριο για τα ελέη Του και για τα θαυμάσιά Του προς τους υιούς των ανθρώπων. Ας Τον υψώσουν στην Εκκλησία του λαού, και στην καθέδρα των πρεσβυτέρων ας Τον αινέσουν. Ακολούθως, μετά τους αποστόλους, κάνει μνεία της Εκκλησίας και του πρεσβυτερίου που βρίσκεται σε αυτήν. Διότι έπρεπε να προστεθούν και αυτά στα χαρμόσυνα αγγέλματα των αγαθών. Πρέπει δε, λέει, στην Εκκλησία των εθνών να δοξάζουν τον Θεό που επιτελεί παράδοξα έργα. Διότι τα έθνη και οι Ιουδαίοι αντάλλαξαν την τάξη τους. Επειδή οι μεν, αφού αποβλήθηκαν εξαιτίας της κακίας τους, έχοντας στερηθεί την αγγελική εμφάνιση και τα προφητικά χαρίσματα, και η χώρα καθώς και η πόλη τους, που παλαιότερα παρήγαγε αγαθούς καρπούς, εξαιτίας της ύβρεώς τους προς τον Χριστό παραμένει έκτοτε άκαρπη, χωρίς να είναι μητρόπολη, χωρίς να έχει ναό, ούτε άγια των αγίων, ούτε ιερωσύνη, ούτε βασιλεία· απεναντίας, υποδουλώνονται σε νόμους εθνικών, έχοντας εκπέσει από την ελευθερία.

«Διότι όπου είναι δύο ή τρεις συγκεντρωμένοι στο όνομά μου, εκεί βρίσκομαι και εγώ ανάμεσά τους.» Και πάλι: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο· σε όποιους συγχωρήσετε τις αμαρτίες, τους συγχωρούνται· σε όποιους τις κρατήσετε, παραμένουν κρατημένες.» Και πάλι: «Θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ.» Και ξανά: «Όσα τυχόν δέσετε πάνω στη γη, θα είναι δεμένα στον ουρανό, και όσα τυχόν λύσετε πάνω στη γη, θα είναι λυμένα στον ουρανό.» Και αλλού: «Δεν προσεύχομαι, λέει ο Κύριος, μόνο για τούτους, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους· ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα μου και εγώ μέσα σε εσένα. Και εγώ τη δόξα που μου έχεις δώσει την έχω δώσει σε αυτούς, ώστε να έχουν τελειωθεί σε ένα, και για να γνωρίσει ο κόσμος ότι εσύ τους αγάπησες, καθώς αγάπησες εμένα· και ώστε όπου είμαι εγώ, να είναι και εκείνοι μαζί μου, για να θεωρούν τη δική μου δόξα, την οποία μου έδωσες.» Και ο θεσπέσιος απόστολος Πέτρος λέει: «Δίνοντας το Άγιο Πνεύμα σε αυτούς, όπως ακριβώς και σε εμάς», και την ίδια δωρεά έδωσε ο Θεός στα έθνη, καθώς μιλούσαν σε γλώσσες και προφήτευαν.

Τρίτον, εκείνος που πέθανε κατά σάρκα υπέρ ημών των καταδίκων, λέει προς τον Πατέρα του: «Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου, για να βλέπουν τη δική μου δόξα· δεν παρακαλώ όμως μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστέψουν σε εμένα μέσω αυτών, ώστε να είναι και αυτοί ένα, όπως εγώ, Πατέρα, είμαι σε εσένα, και εσύ σε εμένα». Είθε να αξιωθούμε όλοι μας αυτήν τη δόξα, αφού αναμορφώσουμε το κατ' εικόνα και επιστρέψουμε το ταχύτερο στο αρχέτυπο κάλλος, με την ευδοκία του πανταιτίου Πατρός, με τη δύναμη του παντοδύναμου Υιού που το θέλει αυτό, και με τη χάρη του παντουργού Πνεύματος, της υπέρθεης και μακάριας Τριάδας, στην οποία πρέπει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, στους απέραντους αιώνες. Αμήν.

Αλλά όμως είχαν την επιθυμία να βρίσκονται συνεχώς μαζί του· πράγμα που βεβαίως και έγινε. Διότι, αφού ολοκλήρωσαν το έργο που έλαβαν από αυτόν, έπρεπε να αναχωρήσουν προς αυτόν· και αναχώρησαν όχι σε μία ημέρα, ούτε έλαβαν όλοι μαζί το μακάριο τέλος, αλλά άλλος μεν πρώτος, άλλος δε αργότερα μετά από πάροδο πολύ χρόνου. Και ο μεν στην Ινδία, δηλαδή ο Θωμάς, ο δε στην Αλεξάνδρεια, δηλαδή ο Μάρκος, ο Ιάκωβος στα Ιεροσόλυμα, ο Φίλιππος στην Ιεράπολη, ο Ιωάννης στην Έφεσο, και άλλος αλλού και άλλος πάλι σε άλλο μέρος. Οι κορυφαίοι αυτών, ο θείος Πέτρος μαζί με τον θεσπέσιο Παύλο, των οποίων την ιερή πανήγυρη τελούμε σήμερα, έλαβαν το μακάριο τέλος στην πρεσβυτέρα Ρώμη από τον τύραννο Νέρωνα· διότι ο μεν, κρίνοντας τον εαυτό του ανάξιο να σταυρωθεί όρθιος και να φέρει την ομοιότητα με τον Δεσπότη, ζήτησε και καρφώθηκε στον σταυρό ανάποδα, ο δε αποκεφαλίστηκε, και αμφότεροι παρέδωσαν τις ψυχές τους στον Κύριο· και στεφανωμένοι με το στεφάνι της νίκης, αφού έγιναν ταυτόχρονα απόστολοι και μάρτυρες και φίλοι και μύστες και αδελφοί του Σωτήρος, ευφραίνονται ασυγκρίτως μαζί του. «Θέλω», λέει, «Πατέρα, αυτοί που μου έδωσες, να είναι μαζί μου όπου είμαι εγώ, για να βλέπουν τη δόξα τη δική μου, την οποία μου έδωσες, διότι με αγάπησες πριν από τη δημιουργία του κόσμου».

«Και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως και εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα»· εγώ μέσα σε αυτούς ως άνθρωπος για χάρη τους, για να είναι ένα, όπως και εμείς είμαστε ένα κατά την ουσία, και εσύ μέσα σε εμένα ως Θεός μαζί με τον Θεό Λόγο και Υιό, «για να είναι» μέσω της πίστης και της αγαθοεργίας «τελειοποιημένοι σε ένα». «Και δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς», δηλαδή τους αποστόλους, «αλλά και για όλους όσοι πιστεύουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, για να είναι όλοι ένα μέσα σε εμάς, για να βλέπουν τη δική μου δόξα, την οποία μου έδωσες».

Νομίζω δε ότι και αυτός, ως μιμητής του Χριστού, μπορούσε να πει τα λόγια του Χριστού προς τους μαθητές, ότι «θέλω, Πατέρα, όπου είμαι εγώ να είναι και αυτοί μαζί μου, για να βλέπουν τη δόξα τη δική μου» και τα εξής. Συνέβη δε μετά την εξορία του Ιωάννη να ξεσπάσει στη βασιλεύουσα πόλη θεόσταλτη πυρκαγιά, με αποτέλεσμα όχι μόνο πάρα πολλά και πανέμορφα κτίρια να γίνουν βορά του πυρός, αλλά και πολλοί άνθρωποι να καούν. Μετά από αυτό, μια τεράστια χαλαζόπτωση, τέτοια που δεν είχε φανεί ποτέ άλλοτε, προκάλεσε σφοδρότατες καταστροφές τόσο στην ίδια την πόλη όσο και στα περίχωρά της, έτσι ώστε ο λαός να λέει απροκάλυπτα ότι εξαιτίας της άδικης και παράνομης εξορίας του Ιωάννη υφιστάμεθα αυτές τις θεόσταλτες πληγές.

Και τι από το φρικτό μυστήριο της Θείας Οικονομίας που έχει επιτελεσθεί δεν έχει αγιασθεί; Ας πέσει ο φθόνος που πάντοτε εχθρεύεται τα καλά· ας πέσει ο ζήλος του παλαιού αποστάτη και τα νοσήματα του δράκοντα. Και ας έλθει ο ζήλος από το ίδιο το καλό και τίποτε απολύτως δεν θα σταθεί εμπόδιο στο να υποταχθούν όλοι εξίσου, φέρνοντας χαρά και ειρήνη στα τέκνα του Πνεύματος, σε κάθε πιστότατο άνθρωπο που τώρα μεν κατευθύνεται προς την αρετή, τώρα δε φθάνει στην τελειότητα. Και όπως ο Θεός ήταν, είναι και θα είναι, έτσι και οι δωρεές και τα χαρίσματά Του θα είναι αμετάκλητα· διότι η μεγαλειότητά Του είναι μία, η οποία ενεργείται πάντοτε, και στο παρελθόν και στο παρόν. Διότι, εάν ο Χριστός είναι Θεός και Άγιος, τότε και όσοι Τον φέρουν μέσα τους είναι άγιοι. Επειδή λέγει: Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου, και εσείς μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε εσάς. Θα είμαι λοιπόν αληθινός, εάν διατηρώντας την εικόνα την διαφυλάξω. Διότι λέγει: Δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύσουν σε εμένα μέσω του κηρύγματός τους, ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς. Για ποιον λόγο και γιατί; Διότι εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι τέλεια ενωμένοι. Και πάλι: Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω όπου είμαι εγώ να είναι και εκείνοι μαζί μου, για να θεωρούν τη δόξα τη δική μου, την οποία μου έδωσες.

Διότι ο Χριστός, όντας Θεός και εκ φύσεως απεριόριστος, δεν θα περιοριστεί. Αλλά εκεί όπου βρίσκεται, καθήμενος εκ δεξιών του Θεού και Πατρός, εκεί θα βρεθούν και όλοι όσοι έχουν μέσα τους τον Χριστό να ζει και να λαλεί διά του Πνεύματος, καθώς και ο ίδιος ο Θεός Λόγος λέει προς τον Πατέρα: «Πάτερ, αυτούς που μου έδωσες, θέλω να είναι μαζί μου εκεί όπου είμαι εγώ, για να θεωρούν τη δική μου δόξα, την οποία μου έδωσες. Διότι τη δόξα, που μου έδωσες, την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα. Και δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστέψουν σε εμένα μέσω του λόγου τους.» Εάν όμως, άνθρωπε, σου είναι μάλλον πιο προσφιλής η απόλαυση του παραδείσου, σε λυπάμαι για τη δυστυχία σου.

μβ'. Φύλαξέ μου την καλή παρακαταθήκη της πλουτοποιού ταπεινώσεως, στην οποία εναποτίθενται οι απόκρυφοι θησαυροί της αγάπης, στην οποία φυλάσσονται τα μαργαριτάρια της κατανύξεως· και ο βασιλιάς Χριστός ο Θεός αναπαύεται πάνω της σαν σε χρυσοποίκιλτο θρόνο, διανέμοντας τις δωρεές του Αγίου του Πνεύματος σε όσους τρέφονται από αυτήν· και δωρίζοντάς τους τα μεγάλα του αξιώματα, τον λόγο της γνώσεώς του, την απόρρητη σοφία του, τη διόραση των θείων πραγμάτων, την προόραση των ανθρώπινων πραγμάτων, τη ζωοποιό νέκρωση διά της απαθείας, και την ένωση μαζί του, ώστε να συμβασιλεύουν με αυτόν στη βασιλεία του Θεού και Πατέρα, όπως ακριβώς ο Ίδιος του απευθύνει παράκληση λέγοντας για εμάς: «Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί». μγ'.

Ιω. 17, 24 Λέγοντας τη φράση «την οποία μου έδωσες προ καταβολής κόσμου», ανάγει τον νου στο απέραντο, το αόριστο και το άναρχο. Διότι το να πει «προ καταβολής κόσμου» είναι ίσως ίσο με το να πει «εν αρχή ην», το οποίο έλεγε και ο ευαγγελιστής στην αρχή, έχοντας διδαχθεί αυτό από τους λόγους του Κυρίου. Λέει, λοιπόν: «την οποία μου έδωσες» εν αρχή, δηλαδή τη δόξα με την οποία έχω γεννηθεί προ παντός αιώνος και προ κάθε έννοιας που επιδέχεται το «πριν». Και ποια είναι αυτή η δόξα; Η ομοουσιότητα, η ταυτότητα της εξουσίας, της κυριότητας και της δύναμης. Διότι αυτά τα θεωρούν και εδώ οι ευσεβείς, έχοντας αποκτήσει πνευματική όραση από τις διδασκαλίες των αποστόλων, εκεί όμως πολύ πιο τέλεια και πιο ξεκάθαρα, τόσο οι ίδιοι οι απόστολοι όσο και οι άξιοι της διδασκαλίας τους, θα τα θεωρήσουν, εντρυφώντας και αγαλλόμενοι με αυτήν τη θεωρία. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Παύλος λέει: διότι τώρα βλέπουμε «μέσα από καθρέφτη» σαν «σε αίνιγμα, τότε όμως πρόσωπο με πρόσωπο».

Επειδή εκεί προτρέπει ο Κύριος και εκεί παρακαλεί αυτούς που τον ακολουθούν λέγοντας: «Να γίνετε λοιπόν εσείς τέλειοι, όπως ο Πατέρας σας ο επουράνιος», διδάσκοντας ότι πρέπει να υπάρξει μέσα μας παντελής καθαρότητα. Και πάλι: «Θέλω όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί μαζί μου, για να θεωρούν τη δόξα τη δική μου». Αλλά και το χωρίο του Αποστόλου λέει: «Για να παρουσιάσουμε κάθε άνθρωπο τέλειο εν Χριστώ»· και το: «Μέχρι να φτάσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού». Αγωνιζόμενοι, λοιπόν, με κάθε τρόπο και τρέχοντας αδιάλειπτα τον καλό δρόμο των αγαθών επιτηδευμάτων και κοπιάζοντας πάντοτε για τις αρετές, δεν θα θεωρήσουν ότι οι ίδιοι είναι κάτι σπουδαίο, εφόσον δεν έχουν φτάσει ακόμη στο μέτρο για το οποίο έχουν κληθεί, αλλά θα θεωρούν τους εαυτούς τους αδόκιμους και ταλαίπωρους, και ότι δεν έχουν κατακτήσει τον στόχο λόγω της υπερβολής της κτήσης του πνευματικού πλούτου, αν και στην πραγματικότητα είναι τίμιοι, δόκιμοι και αγωνιστές. Και επειδή σκέπτονται με τόση ταπεινοφροσύνη για τον εαυτό τους, θα αποφύγουν παντελώς την κακία, την έπαρση, την οκνηρία και τη ραθυμία, και προχωρούν αναγκαστικά σε μεγάλο μέτρο δικαιοσύνης εξαιτίας της πολλής προθυμίας, της σπουδής και του ανένδοτου αγώνα, έστω κι αν δεν μπορούν ακόμη να φτάσουν στην τελειότητα εξαιτίας αυτού του υπερβάλλοντος πλούτου.

11. Προς εκείνους που λένε ότι είναι αδύνατον να φτάσει κανείς στην τελειότητα και στην οριστική απαλλαγή από τα πάθη, έστω κι αν αξιωθεί της μετοχής και της πληρότητας του αγαθού Πνεύματος, είναι αναγκαίο να φέρουμε τη μαρτυρία των θείων Γραφών και να δείξουμε ότι έχουν εσφαλμένη γνώση, και ότι μιλούν και ψευδώς και επικινδύνως. Διότι, «Γίνετε», λέει ο Κύριος, «και εσείς τέλειοι, όπως ο Πατέρας σας ο ουράνιος είναι τέλειος», σημαίνοντας με αυτά την παντελή καθαρότητα. Και, «Θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί μαζί μου, για να θεωρούν τη δόξα τη δική μου». Αυτά είναι λόγια εκείνου που είπε: «Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, αλλά τα λόγια μου δεν πρόκειται να παρέλθουν». Και το ρητό του Αποστόλου: «Για να παρουσιάσουμε κάθε άνθρωπο τέλειο εν Χριστώ». Και το: «Μέχρι να καταντήσουμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού», στο ίδιο σημείο καταλήγει. Με το να αποβλέπουν, λοιπόν, προς την τελειότητα, συμβαίνει να επιτυγχάνονται δύο άριστα πράγματα: αφενός, έχοντας σύντονο και αδιάκοπο τον αγώνα, να τρέχουν προς το τέρμα, εξαιτίας της ελπίδας να φτάσουν σε αυτό το μέτρο, εννοώ, και σε αυτή την ανάβαση, αφετέρου, να μην κυριεύονται από έπαρση, αλλά να μετριοφρονούν και να θεωρούν τους εαυτούς τους μικρούς, επειδή δεν έχουν ακόμη κατακτήσει το τέλειο.

Διότι, όπως ακριβώς ο ήλιος απλώνεται παντού, ανατέλλοντας σε όλη τη γη, και τη φωτίζει, αλλά όταν φτάσει στη δύση, παίρνοντας μαζί του όλες τις ακτίνες του εισέρχεται στην κατοικία του χωρίς να αφήσει ούτε μία ακτίνα στο σκοτάδι, ή όπως συμβαίνει με το σώμα που έχει τα μέλη του, όπου πηγαίνει το σώμα, εκεί ακολουθούν μαζί του και όλα τα μέλη του, έτσι και όσοι από τους ανθρώπους είναι ακτίνες του ήλιου της δικαιοσύνης, όντας υιοί φωτός και μετέχοντας στο πνεύμα του και όντας μέλη του άχραντου και άμωμου σώματος του Χριστού, έχοντας γίνει και οι ίδιοι άμωμοι διά της χάριτος του Πνεύματος, κατά τη συντέλεια του κόσμου ή κατά την έξοδό τους από το σώμα παραλαμβάνονται μαζί του, ως δικές του ακτίνες, από τον πνευματικό ήλιο της δικαιοσύνης στη βασιλεία των ουρανών, και ως δικά του μέλη βρίσκονται πάντοτε και παντού μαζί του. «Διότι», λέει, «όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος», και πάλι: «Πατέρα, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί εκεί, για να βλέπουν τη δόξα μου», δηλαδή όσοι είναι μέλη του και μέτοχοι της θείας και αθάνατης δύναμής του. Διότι τέτοια υπήρξε η ευδοκία του και έτσι θέλησε, να χαρίσει σε αυτή την ταπεινή φύση τη δύναμη της άγιας και θείας φύσης του Πνεύματος και να την ενώσει με τη δική του δύναμη της θεότητας, ώστε να υπάρξει κοινωνία και ανάμειξη και σύμπλεξη θεότητας και ανθρωπότητας.

Ότι δε όλοι οι άγιοι, όντας μέλη του Χριστού, γίνονται ένα δικό Του σώμα, αλλά και πρόκειται στο μέλλον να γίνουν, θα προσπαθήσω να το αποδείξω αυτό και από τη θεία Γραφή. Και πρώτα από όλα άκουσε τον ίδιο τον Σωτήρα μας και Θεό, πώς φανερώνει αδιάσπαστη και αχώριστη την ένωση μαζί Του όταν λέει προς τους αποστόλους Του: «Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα· και εσείς μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσάς», και πάλι: «Δεν παρακαλώ όμως μόνο για αυτούς, αλλά και για όλους εκείνους που θα πιστέψουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε όλοι να είναι ένα.» Θέλοντας δε να βεβαιώσει τον τρόπο της ενώσεως, επαναλαμβάνοντας τον λόγο λέει: «Καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς.» Κάνοντας δε αυτό πιο σαφές, προσθέτει: «Και εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, ώστε να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα· εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι τελειωμένοι σε ένα», και μετά από λίγο: «Πατέρα, αυτοί που μου έδωσες, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι και εκείνοι μαζί μου, ώστε να θεωρούν τη δική μου δόξα, την οποία μου έδωσες», και πάλι: «Ώστε η αγάπη με την οποία με αγάπησες να είναι μέσα σε αυτούς, και εγώ μέσα σε αυτούς.» Είδες το βάθος των μυστηρίων; Γνώρισες την άπειρη υπερβολή της υπερβάλλουσας δόξας; Κατανόησες τον τρόπο της ενώσεως, που είναι πάνω από τον νου και πάνω από κάθε έννοια;

Εκείνος που δεν είδε να μένει μέσα του δια του Πνεύματος ο Υιός μαζί με τον Πατέρα, πώς θα είναι μαζί τους στο μέλλον, καθώς είπε ο Κύριος: «Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου», και πάλι: «Και δεν παρακαλώ μόνο για τούτους, αλλά και για όλους εκείνους που θα πιστέψουν σε μένα δια του λόγου τους, ώστε όλοι να είναι ένα, καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε μένα κι εγώ μέσα σε σένα, να είναι κι αυτοί ένα μέσα σε εμάς. Κι εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έχω δώσει σε αυτούς, για να είναι ένα, καθώς εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα σε αυτούς κι εσύ μέσα σε μένα, ώστε να είναι τελειοποιημένοι στην ενότητα, και για να γνωρίσει ο κόσμος ότι εσύ με απέστειλες και τους αγάπησες, καθώς αγάπησες εμένα». Αυτός λοιπόν είναι ο τρόπος, αδελφοί, της δικής μου, όπως νομίζουν μερικοί, μεγαλορρημοσύνης. Έτσι με κινεί η αγάπη του Θεού προς εσάς, τους πατέρες και αδελφούς μου, να αποκαλύψω την άρρητη αγαθότητα και αγάπη του Θεού προς εμάς, εξαιτίας της οποίας δοξάζει με αυτόν τον τρόπο και με τόσα μεγάλα δωρήματα άφθονα εκείνους που έχουν στηρίξει την ελπίδα τους σε αυτόν.

Εκείνος που δεν είδε τον Υιό μαζί με τον Πατέρα να μένουν μέσα του διά του Πνεύματος, πώς θα είναι μαζί τους στον μέλλοντα αιώνα, καθώς είπε ο Κύριος: Πάτερ, αυτούς που μου έδωσες, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου, και πάλι:

Μήπως είμαστε άμοιροι μιας τέτοιας κλήσεως και δόξας; Σε καμία περίπτωση. Και σε εμάς τους ταπεινούς ανήκει και ο σταυρικός βίος και το έπαθλο του μακαρισμού, εφόσον μέχρι αυτήν την ώρα διανύουμε τον διωγμό υπέρ του Χριστού, μαζί με τα προηγηθέντα καυχήματα της καλής ομολογίας· και ω, τι θαυμαστή αρετή! Τι δωρεές χαρίζει σε εκείνους που την κρατούν σταθερά! Αλλά αυτά συμβαίνουν εδώ· τι θα γίνει όμως στον μέλλοντα αιώνα; Και ποιος θα μπορούσε να διηγηθεί εκείνη τη μακαριότητα και τη δόξα, για την οποία λέει ο Κύριος: «Τότε οι δίκαιοι θα εκλάμψουν όπως ο ήλιος»· διότι, επειδή ο Ίδιος είναι ο ήλιος της δικαιοσύνης, υποσχέθηκε ότι θα εκλάμψουν σαν τον ήλιο και οι δίκαιοι, ως σύμμορφοί Του· «Εάν βεβαίως συμπάσχουμε», λέει, «για να συνδοξαστούμε». Λέει επίσης και σε άλλο σημείο: «Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου, για να βλέπουν τη δόξα τη δική μου, την οποία μου έδωσες, διότι με αγάπησες πριν από τη δημιουργία του κόσμου». Βλέπετε πού θα πάμε; «Εκεί όπου είναι ο Χριστός, καθήμενος στα δεξιά του Θεού»· εκεί όπου υπάρχει η χαρά και η αγαλλίαση, όπου υπάρχει η χοροστασία των αγγέλων, «η εκκλησία των πρωτοτόκων που είναι εγγεγραμμένοι στους ουρανούς»· εκεί όπου βρίσκονται οι ομόβαθμοι αδελφοί και πατέρες, εκεί θα πάμε μετά από λίγο. «Εκεί θα ευφρανθούμε κοντά σε Αυτόν που δεσπόζει με τη δύναμή Του στον αιώνα», όπως ψάλλει ο μακάριος Δαβίδ, όχι για χίλια ούτε για δέκα χιλιάδες χρόνια, αλλά σε έναν αγέραστο αιώνα που δεν έχει τέλος.

Και σε άλλο σημείο πάλι: «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου, και εσείς μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε εσάς.» Και αλλού: «Πατέρα, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί μαζί μου, για να βλέπουν τη δική μου δόξα που μου έδωσες, επειδή με αγάπησες πριν από τη δημιουργία του κόσμου.» Και ότι αυτά δεν αφορούν μόνο τους αποστόλους, αλλά και εμάς, ο ίδιος πάλι είπε: «Δεν παρακαλώ όμως μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστέψουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς.» Τι είναι πιο παρηγορητικό από αυτά τα λόγια; Και τι πιο συγκινητικό;

«Πάτερα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου, για να θεωρούν τη δική μου δόξα, την οποία μου έδωσες, επειδή με αγάπησες πριν από τη δημιουργία του κόσμου.» Πάλι εδώ, το «καθώς», να το κατανοήσεις με την έννοια ότι αγαπήθηκε ως άνθρωπος. Αφού είπε, λοιπόν, ότι θα είναι ασφαλείς, ότι θα είναι άγιοι, ότι πολλοί θα πιστέψουν εξαιτίας τους, ότι θα απολαύσουν πολλή δόξα, μιλάει πλέον και για τα βραβεία και τα στεφάνια που τους επιφυλάσσονται μετά την αναχώρηση από αυτήν εδώ τη ζωή. «Διότι θέλω», λέει, «όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι». Και για να μην ακούσεις αυτό και νομίσεις ότι πρόκειται να πετύχουν την ίδια αξία, προσθέτει: «για να θεωρούν τη δική μου δόξα». Διότι δεν είπε: για να απολαύσουν τη δική μου δόξα, αλλά «για να θεωρούν». Διότι για τον άνθρωπο η μεγαλύτερη ανάπαυση είναι το να θεωρεί τον Υιό του Θεού· επειδή αυτό αποτελεί δόξα για όλους τους άξιους· το οποίο λέει και ο Παύλος: «Εμείς δε, αντικρίζοντας σαν σε καθρέφτη με ακάλυπτο πρόσωπο τη δόξα του Κυρίου». Δείχνει λοιπόν από αυτό, ότι δεν θα φανεί τότε σε αυτούς με ευτελή μορφή, όπως φαίνεται τώρα, αλλά με τη δόξα που είχε «πριν από τη δημιουργία του κόσμου». Είχα δε, λέει, αυτήν τη δόξα, επειδή «με αγάπησες»· διότι ενδιάμεσα τοποθετείται το, «Με αγάπησες». Όπως, λοιπόν, και παραπάνω είπε: «Δόξασέ με με τη δόξα που είχα προτού να υπάρξει ο κόσμος»· έτσι και τώρα λέει ότι του έχει δοθεί η δόξα της θεότητας «πριν από τη δημιουργία του κόσμου».