Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 18:21

«Εγώ μίλησα στον κόσμο», όχι μόνο σε ένα γένος, λέει, από όσους κατάγονται από τον Ισραήλ. Διότι αν και ίσως τα δικά μας δεν είναι ακόμη γνωστά σε αυτούς που βρίσκονται σε όλη την οικουμένη, ωστόσο θα γίνουν στον κατάλληλο καιρό. «Εγώ πάντοτε δίδαξα σε συναγωγή». Και τι σημαίνει αυτό, πώς να μην είναι αναγκαίο να το δούμε; Φέρνει, όπως φαίνεται, στη μνήμη των αρχόντων των Ιουδαίων, έστω και παρά τη θέλησή τους, την προφητεία που μιλάει με αυτόν τον τρόπο για εκείνον. Διότι, τι μας είπε πάλι ο θείος Ησαΐας, μιλώντας εκ μέρους του προσώπου του Χριστού; «Δεν μίλησα στα κρυφά, ούτε σε σκοτεινό τόπο της γης», και πάλι: «Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς ένα λαό απειθή και αντιδραστικό». Διότι το να μη μιλάει στα κρυφά ούτε σε σκοτεινό τόπο, τι άλλο θα μπορούσε να σημαίνει λοιπόν, παρά το να κάνει τις ομιλίες του με παρρησία, και να μιλάει σε τόπους όπου συγκεντρώνεται όχι μικρός αριθμός ακροατών; Πολύ σωστά δε και αναγκαία φέρνει στη μνήμη τη φωνή του προφήτη, για να μάθουν ότι δικάζουν με ασέβεια αυτόν που προσδοκούσαν με ελπίδα. Διότι στους Ιουδαίους ανήκει η επαγγελία, σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου. <Τι με ρωτάς; Ρώτησε αυτούς που έχουν ακούσει, τι τους μίλησα· δες, αυτοί γνωρίζουν όσα είπα εγώ.> Επιπλήττει τους γνώστες του νόμου, διότι αδίκησαν και αυτόν τον ίδιο τον νόμο για τον οποίο καυχώνται. Διότι, έχοντας επιβάλει πρόωρα την τιμωρία σε κάποιον που δεν έχει ακόμη καταδικαστεί, μάταια πλέον αναζητούν τα σφάλματά του.

Αλλά καθώς ο λόγος του Σωτήρα μας εκτεινόταν πολύς και μακρύς, οι απεσταλμένοι των Ιουδαίων πείθονταν μαζί με όλους τους άλλους, και θαύμαζαν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον από αυτούς που αποτελούσαν τα πλήθη. Λέει λοιπόν πάλι έτσι ο Ευαγγελιστής: «Ήλθαν λοιπόν οι υπηρέτες προς τους αρχιερείς και τους Φαρισαίους, και εκείνοι τους είπαν: Γιατί δεν τον φέρατε; Αποκρίθηκαν οι υπηρέτες: Ποτέ δεν μίλησε έτσι άνθρωπος. Αποκρίθηκαν λοιπόν σε αυτούς οι Φαρισαίοι: Μήπως πλανηθήκατε και εσείς;». Ακούς πώς, βρίσκοντας τους υπηρέτες ήδη πεισμένους και γεμάτους θαυμασμό, αγωνιούν οι Φαρισαίοι. Αυτό λοιπόν γνωρίζοντας ο Σωτήρας λέει: Ρώτησε αυτούς που άκουσαν· δες, αυτοί γνωρίζουν όσα είπα εγώ. Διότι βλέποντας αυτούς τους ίδιους που τότε παραστέκονταν, λέει το «Αυτοί», ή υποδηλώνοντας και το εξής, ότι και αυτοί θαύμασαν την ομορφιά της διδασκαλίας μου, οι υπουργοί της δικής σας αναισχυντίας. <Όταν όμως είπε αυτά, ένας από τους υπηρέτες που παριστάνονταν έδωσε ράπισμα στον Ιησού, λέγοντάς του: Έτσι αποκρίνεσαι στον αρχιερέα;> Είχε προκηρυχθεί βέβαια μέσω της φωνής του προφήτη ότι επρόκειτο να συμβεί στον Χριστό και αυτό: «Την πλάτη μου έδωσα», λέει, «σε μαστιγώσεις και τα σαγόνια μου σε ραπίσματα».

Επειδή λοιπόν ο λόγος του Σωτήρα καλούσε τους άρχοντες να θυμηθούν τη μεγάλη οργή που είχε κινηθεί τότε εναντίον των υπηρετών (διότι τους παρουσίαζε ως μάρτυρες της διδασκαλίας του, λέγοντας: «Ιδού αυτοί γνωρίζουν όσα εγώ είπα»), ο υπηρέτης, θέλοντας να αποκρούσει την υποψία ότι τρέφει εύνοια προς αυτόν και στρέφοντας τον νου των αρχόντων σε άλλες σκέψεις, επειδή κατηγορούνταν από εκείνους ότι θαύμαζε τον Χριστό, τον αποστομώνει με ράπισμα, μην επιτρέποντας στο ριψοκίνδυνο πλήθος αυτών που είχαν ταχθεί να υπηρετούν να λένε πράγματα που δυσαρεστούν. <Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Ιησούς: Αν μίλησα κακά, μαρτύρησε για το κακό· αν όμως καλά, γιατί με δέρνεις;> Ελέγχει λοιπόν τον υπηρέτη ότι αδικεί πάρα πολύ, ακόμα κι αν ο δικαζόμενος ήταν κάποιος από τους όχι και τόσο λαμπρούς. Διότι χτυπά ασύνετα αυτόν που καθόλου δεν έπρεπε, χωρίς να έχει παρακινηθεί σε αυτό από άνομα λόγια, ούτε έχοντας κάποια άλλη αφορμή για το θράσος του, αλλά μάλλον ωθούμενος μόνο από την έμφυτη μανία του σε μια θηριώδη αγριότητα του χαρακτήρα. Διότι κατηγόρησέ με, αν νομίζεις, και καταπολέμησε τους δικούς μας λόγους, ως μη ορθώς ειπωμένους· αν όμως δεν μπορείς να το κάνεις αυτό, τότε γιατί χτυπάς αυτόν που μίλησε άμεμπτα;

Αυτό δε το έλεγε, σαν να ήθελε να τον ελέγξει ως στασιαστή και υποκινητή, θεωρώντας ότι κανένας άλλος δεν του έδινε σημασία παρά μόνο εκείνοι, σαν να επρόκειτο για κάποιο πονηρό εργαστήριο. Τι κάνει λοιπόν ο Χριστός; Ανατρέποντας αυτόν τον ισχυρισμό, λέει: Εγώ μίλησα με παρρησία στον κόσμο, όχι ιδιαιτέρως στους μαθητές· εγώ δίδαξα με παρρησία στον ναό. Τι συμβαίνει λοιπόν; Δεν μίλησε καθόλου στα κρυφά; Μίλησε βέβαια, αλλά όχι, όπως αυτοί νόμιζαν, επειδή φοβόταν και συγκροτούσε συνωμοτικές ομάδες, αλλά εάν τυχόν αυτά που έλεγε ήταν ανώτερα από την αντιληπτική ικανότητα των πολλών. Τι με ρωτάς; Ρώτησε εκείνους που έχουν ακούσει.

Είπε δε το, «μήπως κι εσύ;», επειδή ο Ιωάννης ήταν μέσα. Αλλά η γυναίκα του μιλούσε τόσο φιλικά· εκείνος όμως δεν κατάλαβε τίποτα από αυτά, ούτε έφερε στο νου του την προφητεία του Χριστού· τόσο αδύναμο πράγμα είναι η ανθρώπινη φύση, όταν εγκαταλειφθεί από τον Θεό. Μερικοί δε, κάνοντας μια μάταιη χάρη στον Πέτρο, λένε ότι ο Πέτρος δεν αρνήθηκε επειδή φοβήθηκε, αλλά επειδή ήθελε μεν να είναι πάντα μαζί και να ακολουθεί τον Χριστό, γνώριζε δε ότι αν ομολογούσε τον εαυτό του μαθητή του Ιησού, θα αποχωριζόταν από αυτόν και δεν θα είχε πλέον τη δυνατότητα να τον ακολουθεί και να βλέπει τον ποθούμενο, και γι' αυτό αρνήθηκε λέγοντας «Δεν είμαι». Επειδή και το ότι ζεσταινόταν στη φωτιά το έκανε με τέτοιο σκεπτικό. Διότι υποκρινόταν ότι έκανε τα έργα των υπηρετών, σαν να ήταν ένας από αυτούς, για να μη γίνει αντιληπτός από τη σκυθρωπότητα του προσώπου του και αποκλειστεί από το να βλέπει τον Χριστό, διωκόμενος από ανάμεσά τους ως μαθητής του. «Ο αρχιερέας, λοιπόν, ρώτησε τον Ιησού για τους μαθητές του και για τη διδαχή του. Του αποκρίθηκε ο Ιησούς: Εγώ μίλησα με παρρησία στον κόσμο, εγώ πάντοτε δίδαξα στη συναγωγή και στο ιερό, όπου συνέρχονται όλοι οι Ιουδαίοι, και στα κρυφά δεν μίλησα καθόλου. Τι με ρωτάς; Ρώτησε αυτούς που άκουσαν τι τους είπα. Ιδού, αυτοί γνωρίζουν όσα είπα εγώ. Και ενώ τα έλεγε αυτά, ένας από τους υπηρέτες που στεκόταν εκεί έδωσε ράπισμα στον Ιησού, λέγοντας: Έτσι αποκρίνεσαι στον αρχιερέα;»

Και ρωτά σχετικά με τη διδασκαλία, ποια ακριβώς ήταν αυτή· μήπως απομακρύνει από τον νόμο και έρχεται σε σύγκρουση με τον Μωυσή; Για να βρει αφορμή και από αυτό ώστε να τον θανατώσει ως θεομάχο. Τι κάνει λοιπόν ο Κύριος; Του αποκρίνεται σύμφωνα με την υποψία του. Εγώ, λέει, «δεν μίλησα καθόλου στα κρυφά». Διότι εσύ με υποπτεύεσαι ως κάποιον στασιαστή που οργανώνει κρυφά κάποια σχέδια· εγώ όμως, λέει, σου λέω ότι «τίποτε δεν μίλησα στα κρυφά»· δηλαδή, τίποτε στασιαστικό, και όπως νομίζεις εσύ, δεν δίδαξα κάτι δικό μου με νεωτεριστική, δόλια και απόκρυφη διάθεση. Επειδή, αν δεν το κατανοήσουμε έτσι, ότι δηλαδή ο Κύριος το είπε αυτό έχοντας υπόψη την υποψία του αρχιερέα, θα φανεί ότι ψεύδεται. Διότι πολλά είπε «στα κρυφά», όσα δηλαδή ήταν υψηλότερα από τη διάνοια των πολλών. Όσο για το, «Τι με ρωτάς;

«Ρώτησε εκείνους που έχουν ακούσει», δεν είναι λόγια ανθρώπου που αυθαδιάζει, αλλά κάποιου που έχει θάρρος για την αλήθεια όσων ελέχθησαν. Διότι λέγει, «Ρώτησε» τους εχθρούς, αυτούς που με επιβουλεύονται, αυτούς τους υπηρέτες που με έδεσαν. Διότι αυτή είναι η αναμφισβήτητη απόδειξη της αλήθειας, όταν κάποιος έχει τους εχθρούς του μάρτυρες για όσα λέει. Διότι αυτοί οι ίδιοι οι υπηρέτες, λέγει, είναι εκείνοι που είπαν προηγουμένως: «Ποτέ δεν μίλησε άνθρωπος, όπως αυτός ο άνθρωπος». Απαντώντας λοιπόν έτσι, δεν προκαλεί τον θαυμασμό, αλλά τον ραπίζουν· από αυτό τι θα μπορούσε να γίνει πιο ιταμό; Ενώ έχει τη δύναμη να συνταράξει και να αφανίσει τα πάντα, δεν κάνει τίποτα από αυτά· αλλά αρθρώνει λόγια ικανά να εξαλείψουν κάθε θηριωδία. Διότι αν έχεις, λέγει, τη δυνατότητα να κατακρίνεις αυτά που έχουν λεχθεί από εμένα, απόδειξε ότι μίλησα κακώς· αν όμως δεν έχεις, γιατί λυσσομανάς; Ή και με αυτόν τον τρόπο: «Αν μίλησα κακώς»· δηλαδή, Αν δίδαξα κακώς, όταν δίδασκα στις συναγωγές, έλα τώρα μπροστά και «μαρτύρησε» γι' αυτή την κακή μου διδασκαλία, και πληροφόρησε τον αρχιερέα που τώρα με ρωτά για τη διδαχή μου· «αν όμως δίδαξα καλώς», και θαυμαζόμουν από εσάς τους υπηρέτες, «γιατί με δέρνεις» τώρα, εμένα που προηγουμένως θαύμαζες; Χτύπησε λοιπόν ο υπηρέτης τον Κύριο, απαλλάσσοντας τον εαυτό του από μεγάλο έγκλημα.