Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 18:22

Αλλά καθώς ο λόγος του Σωτήρα μας εκτεινόταν πολύς και μακρύς, οι απεσταλμένοι των Ιουδαίων πείθονταν μαζί με όλους τους άλλους, και θαύμαζαν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον από αυτούς που αποτελούσαν τα πλήθη. Λέει λοιπόν πάλι έτσι ο Ευαγγελιστής: «Ήλθαν λοιπόν οι υπηρέτες προς τους αρχιερείς και τους Φαρισαίους, και εκείνοι τους είπαν: Γιατί δεν τον φέρατε; Αποκρίθηκαν οι υπηρέτες: Ποτέ δεν μίλησε έτσι άνθρωπος. Αποκρίθηκαν λοιπόν σε αυτούς οι Φαρισαίοι: Μήπως πλανηθήκατε και εσείς;». Ακούς πώς, βρίσκοντας τους υπηρέτες ήδη πεισμένους και γεμάτους θαυμασμό, αγωνιούν οι Φαρισαίοι. Αυτό λοιπόν γνωρίζοντας ο Σωτήρας λέει: Ρώτησε αυτούς που άκουσαν· δες, αυτοί γνωρίζουν όσα είπα εγώ. Διότι βλέποντας αυτούς τους ίδιους που τότε παραστέκονταν, λέει το «Αυτοί», ή υποδηλώνοντας και το εξής, ότι και αυτοί θαύμασαν την ομορφιά της διδασκαλίας μου, οι υπουργοί της δικής σας αναισχυντίας. <Όταν όμως είπε αυτά, ένας από τους υπηρέτες που παριστάνονταν έδωσε ράπισμα στον Ιησού, λέγοντάς του: Έτσι αποκρίνεσαι στον αρχιερέα;> Είχε προκηρυχθεί βέβαια μέσω της φωνής του προφήτη ότι επρόκειτο να συμβεί στον Χριστό και αυτό: «Την πλάτη μου έδωσα», λέει, «σε μαστιγώσεις και τα σαγόνια μου σε ραπίσματα».

Θέλησα να σιωπήσω λόγω της υπερβολικής έκστασης του νου· και πάλι φοβήθηκα, μήπως αθετήσω με τη σιωπή μου τη χάρη του Σωτήρα. Όμως με φόβο σας μιλώ· διότι τρέμουν τα οστά μου, όταν τα αναλογίζομαι. Ο Πλάστης των πάντων, ο ίδιος ο Κύριός μας στάθηκε σήμερα μπροστά στον Καϊάφα ως ένας από τους καταδίκους, και ένας από τους υπηρέτες τού έδωσε ράπισμα. Τρέμει η καρδιά μου όταν τα συλλογίζομαι όλα αυτά: ο δούλος καθόταν, ο Δεσπότης στεκόταν, και ένας γεμάτος ανομίες εξέδιδε απόφαση εναντίον του αναμαρτήτου. Οι ουρανοί τρόμαξαν, τα θεμέλια έφριξαν· Άγγελοι, Αρχάγγελοι, οι πάντες πτοήθηκαν. Ο Γαβριήλ μαζί με τον Μιχαήλ κάλυψαν τα πρόσωπά τους με τα φτερά τους. Τα Χερουβείμ στον θρόνο κρύφτηκαν κάτω από τους τροχούς· τα Σεραφείμ συγκρούονταν μεταξύ τους με τα φτερά τους την ώρα εκείνη που έδωσε ο υπηρέτης ράπισμα στον Δεσπότη. Πώς άραγε βάσταξαν τα θεμέλια της γης τον σεισμό και τον τρόμο, την ώρα εκείνη, όταν υβριζόταν ο Δεσπότης; Τα αναλογίζομαι και τρέμω, και πάλι κατανύσσομαι βλέποντας τη μακροθυμία του αγαθού Δεσπότη. Διότι ιδού, τα σπλάχνα μου τρέμουν καθώς μιλώ, επειδή ο Δημιουργός, που έπλασε με χάρη τον άνθρωπο από το χώμα, ραπίστηκε [ο Πλάστης].

Και αυτά δεν τα δίδασκε μόνο με λόγια, αλλά και με πράξεις. Διότι και Σαμαρείτη και δαιμονισμένο τον αποκαλούσαν, και πλάνο, και έριχναν πέτρες εναντίον του· και άλλοτε μεν οι Φαρισαίοι έστελναν υπηρέτες για να τον συλλάβουν, άλλοτε δε έβαζαν άλλους να τον επιβουλεύονται· και οι ίδιοι πολλές φορές δεν έπαυαν να τον υβρίζουν, και αυτά χωρίς να έχουν τίποτε να του προσάψουν, αλλά απεναντίας ενώ ευεργετούνταν διαρκώς. Και όμως, μετά από τόσα, δεν παύει να τους ευεργετεί και με λόγια και με πράξεις. Και όταν κάποιος υπηρέτης τον ράπισε, λέει: «Αν μίλησα κακά, μαρτύρησε για το κακό· αν όμως καλά, γιατί με χτυπάς;». Αλλά εκείνα μεν αφορούσαν τους εχθρούς και τους επιβουλευτές του· ας δούμε όμως και προς τους μαθητές του τι κάνει τώρα· ή μάλλον, και αυτά που επιδεικνύει τώρα προς τον επιβουλευτή του. Διότι αυτόν που έπρεπε να μισεί περισσότερο από όλους, επειδή, αν και ήταν μαθητής, και μοιράστηκε μαζί του το ίδιο τραπέζι και το ίδιο αλάτι, και είδε θαύματα, και αξιώθηκε τόσες δωρεές, έπραξε τα χειρότερα από όλους, όχι ρίχνοντας πέτρες ούτε υβρίζοντας, αλλά προδίδοντας και παραδίδοντάς τον, κοίτα πώς τον δέχεται με καλοσύνη, πλένοντάς του τα πόδια. Διότι με αυτόν τον τρόπο ήθελε να τον συγκρατήσει από εκείνη την πονηρία.

Τα λόγια αυτά δεν είναι κάποιου που αυθαδιάζει, αλλά κάποιου που έχει θάρρος για την αλήθεια των όσων έχει πει. Αυτό λοιπόν που έλεγε στην αρχή: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή», αυτό υπαινίσσεται και τώρα, θέλοντας εκ περισσού να καταστήσει αξιόπιστη τη μαρτυρία του. Επειδή, δηλαδή, μνημόνευσε τους μαθητές, ως μαθητές του, τι λέει; «Εμένα ρωτάς για τα δικά μου; Ρώτησε τους εχθρούς, τους επιβούλους, αυτούς που με έδεσαν· ας μιλήσουν αυτοί». Διότι αυτή είναι η αναμφισβήτητη απόδειξη της αλήθειας, όταν καλεί κανείς τους εχθρούς του ως μάρτυρες για όσα λέει. Τι κάνει λοιπόν ο αρχιερέας; Ενώ έπρεπε να κάνει την ανάκριση με αυτόν τον τρόπο, δεν το έπραξε· αλλά «ένας από τους υπηρέτες που παρίσταντο του έδωσε ένα ράπισμα, μόλις είπε αυτά τα λόγια». Τι θα μπορούσε να είναι πιο ιταμό από αυτό;

Αυτά λοιπόν απευθύνονται προς τους πλουσίους και τους άρχοντες και σε όσους κάθονται ψηλότερα από τους άλλους και ανασηκώνουν τα φρύδια τους με υπεροπτικό φρόνημα. Τι έχουμε να πούμε όμως προς εκείνους που δήθεν εγκατέλειψαν τα πάντα και πτώχευσαν για τη βασιλεία των ουρανών; Τι λοιπόν θα πούμε; Ιδού, πτώχευσες, αδελφέ, και μιμήθηκες τον Δεσπότη σου Χριστό και Θεό. Βλέπε λοιπόν τώρα ότι Αυτός είναι μαζί σου και συναναστρέφεται με σένα, Αυτός που βρίσκεται υπεράνω όλων των ουρανών. Ιδού, πορεύεστε οι δυο σας μαζί· σας συνάντησε κάποιος στον δρόμο του βίου, έδωσε ένα ράπισμα στον Δεσπότη σου, έδωσε ομοίως και σε σένα. Ο Δεσπότης δεν αντιλέγει και εσύ αντιστέκεσαι; — Ναι, λέει, διότι είπε σε αυτόν που τον ράπισε: «Εάν μίλησα κακώς, μαρτύρησε για το κακό· εάν όμως καλώς, γιατί με χτυπάς;». Αυτό δεν το είπε για να αντιλέξει, όπως υπέθεσες, αλλά επειδή Εκείνος δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του· άλλωστε και για να μη νομιστεί ότι τον χτύπησε δικαίως σαν να είχε διαπράξει αμαρτία εκείνος που του είπε: «Έτσι αποκρίνεσαι στον αρχιερέα;», γι' αυτόν τον λόγο, αποδεικνύοντας τον εαυτό του αναμάρτητο, πρόφερε αυτά τα λόγια. Αλλά σίγουρα δεν είμαστε έτσι και εμείς, που είμαστε ένοχοι για πολλές αμαρτίες.

Είπε δε το, «μήπως κι εσύ;», επειδή ο Ιωάννης ήταν μέσα. Αλλά η γυναίκα του μιλούσε τόσο φιλικά· εκείνος όμως δεν κατάλαβε τίποτα από αυτά, ούτε έφερε στο νου του την προφητεία του Χριστού· τόσο αδύναμο πράγμα είναι η ανθρώπινη φύση, όταν εγκαταλειφθεί από τον Θεό. Μερικοί δε, κάνοντας μια μάταιη χάρη στον Πέτρο, λένε ότι ο Πέτρος δεν αρνήθηκε επειδή φοβήθηκε, αλλά επειδή ήθελε μεν να είναι πάντα μαζί και να ακολουθεί τον Χριστό, γνώριζε δε ότι αν ομολογούσε τον εαυτό του μαθητή του Ιησού, θα αποχωριζόταν από αυτόν και δεν θα είχε πλέον τη δυνατότητα να τον ακολουθεί και να βλέπει τον ποθούμενο, και γι' αυτό αρνήθηκε λέγοντας «Δεν είμαι». Επειδή και το ότι ζεσταινόταν στη φωτιά το έκανε με τέτοιο σκεπτικό. Διότι υποκρινόταν ότι έκανε τα έργα των υπηρετών, σαν να ήταν ένας από αυτούς, για να μη γίνει αντιληπτός από τη σκυθρωπότητα του προσώπου του και αποκλειστεί από το να βλέπει τον Χριστό, διωκόμενος από ανάμεσά τους ως μαθητής του. «Ο αρχιερέας, λοιπόν, ρώτησε τον Ιησού για τους μαθητές του και για τη διδαχή του. Του αποκρίθηκε ο Ιησούς: Εγώ μίλησα με παρρησία στον κόσμο, εγώ πάντοτε δίδαξα στη συναγωγή και στο ιερό, όπου συνέρχονται όλοι οι Ιουδαίοι, και στα κρυφά δεν μίλησα καθόλου. Τι με ρωτάς; Ρώτησε αυτούς που άκουσαν τι τους είπα. Ιδού, αυτοί γνωρίζουν όσα είπα εγώ. Και ενώ τα έλεγε αυτά, ένας από τους υπηρέτες που στεκόταν εκεί έδωσε ράπισμα στον Ιησού, λέγοντας: Έτσι αποκρίνεσαι στον αρχιερέα;»