Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 18:31

Και λένε ότι έκανε κακό αυτός που ήρθε για να καταργήσει την κακία, ώστε να φανεί πάλι ο Χριστός να λέει γι' αυτούς μέσω της φωνής του προφήτη Ησαΐα: «Αλίμονο σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα, είναι άθλιοι διότι ασέβησαν σε εμένα· εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως είπαν ψέματα εναντίον μου.» <Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Πιλάτος: Πάρτε τον εσείς, και κρίνετέ τον σύμφωνα με τον νόμο σας.> Αυτόν που δεν ελέγχθηκε για τίποτα άτοπο, λέει, και ο οποίος υφίσταται από εσάς την αδιάκριτη καταδίκη, δεν μου επιτρέπεται να τον υποβάλω σε νομικές ποινές, αλλά μάλλον κρίνετέ τον εσείς σύμφωνα με τον δικό σας νόμο, εάν βέβαια, λέει, αυτός διέταξε να τιμωρείται και ο εντελώς αναίτιος. Και πραγματικά αποτελεί όχι μικρό περίγελο, ή μάλλον είναι άξιο συνεχούς θρήνου, εάν οι μεν νόμοι των Εθνικών δικαιώνουν τον Κύριο, ώστε να διστάζει να τον τιμωρήσει ο ίδιος ο Πιλάτος παρότι του παραδόθηκε με τόσο ασήμαντες κατηγορίες, ενώ αυτοί λένε ότι πρέπει να πεθάνει, καίτοι καυχιούνται ότι διαπαιδαγωγούνται από τον θείο νόμο. <Είπαν λοιπόν σε αυτόν οι Ιουδαίοι: Σε εμάς δεν επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν, για να εκπληρωθεί ο λόγος του Ιησού, τον οποίο είπε υποδεικνύοντας με ποιον θάνατο επρόκειτο να πεθάνει.> Λένε δηλαδή ότι στάθηκε εμπόδιο σε αυτούς, και σαν ένα πολύ ισχυρό πρόσκομμα στην ανόσια μιαιφονία τους, ο αγνισμός που τελούνταν με τη σφαγή του προβάτου, εάν βέβαια υπήρχε καθόλου αγνισμός σε αυτούς που τόλμησαν αυτές τις πράξεις.

Και ενώ λοιπόν επιτρεπόταν να θανατώνουν εκείνον που είχε καταδικαστεί για κάποια από τα άτοπα έργα, οδήγησαν τον Ιησού στον Πιλάτο ως έναν τέτοιον, λέγοντας: «Σε εμάς δεν επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν». Διότι, ακόμη κι αν προφασίζονταν ίσως τον καθαρισμό για τον αγνισμό του Πάσχα, εντούτοις ακριβώς σε αυτό κολακεύουν ιδιαίτερα, παραχωρώντας στους νόμους των Ρωμαίων ακόμη και αυτά που τους είχε δώσει άνωθεν το θείο πρόσταγμα. <Κραύγασαν λοιπόν πάλι λέγοντας: Όχι αυτόν, αλλά τον Βαραββά· ήταν δε ο Βαραββάς ληστής.> Ελέγχονται και πάλι, και ως προς αυτό ακριβώς, οι Ιουδαίοι ότι παρανόμησαν σφοδρά, και ότι υπέκυψαν μάλλον στις δικές τους επιθυμίες, παρά ότι τίμησαν τα παλαιόθεν τεθεσπισμένα· διότι, ενώ ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή προστάζει να αφήνεται ελεύθερος εκείνος που συλλαμβάνεται για ακούσιο φόνο, αυτοί δεν ζητούν κάποιον από αυτούς – κάθε άλλο! – αλλά ζητούν μάλλον έναν διαβόητο ληστή. Και ότι ο προαναφερθείς ήταν σκληρός και άγριος και φαίνεται ότι δεν ήταν αμέτοχος σε εγκλήματα μιαιφονίας, το αποσαφηνίζει βεβαίως ο θεσπέσιος Πέτρος λέγοντας προς τα πλήθη των Ιουδαίων: «Εσείς δε τον άγιο και δίκαιο τον αρνηθήκατε, και ζητήσατε να σας χαριστεί ένας άνδρας φονέας».

Αλλά διδάσκονταν να φιλοσοφούν. Δεν ανταποδίδει όμως τα χτυπήματα, ώστε να μάθει και ο δικαστής ποιος ήταν ο πιο επιεικής. Αυτό ωφέλησε τα μέγιστα τους παρευρισκόμενους· διότι η δική τους επιείκεια και η θρασύτητα των άλλων δίδαξαν ότι τέτοια ζητήματα απαιτούν δικαστική απόφαση. Αλλά αυτοί τα πράττουν όλα άτακτα. Και δεν είπε, «Δεν πρέπει», για να μην τον χτυπούν πάλι, αλλά, «Δεν θέλω». Διότι λέει, δεν επιθυμώ να είμαι εγώ κριτής αυτών των πραγμάτων· τόσο επιεικής ήταν ο άνδρας. Αυτό έλεγε και ο Πιλάτος στην περίπτωση του Χριστού: «Πάρτε τον εσείς, και κρίνετέ τον σύμφωνα με τον νόμο σας». Και αυτός μεν απαιτούσε να τον κρίνουν σύμφωνα με τον νόμο, εκείνοι δε συμπεριφέρονταν σαν να ήταν μεθυσμένοι και μανιώδεις. Για τον λόγο αυτόν αναχώρησε από την Αθήνα, επειδή υπήρχε εκεί πολύς λαός.

Τι λέω άραγε; Τα πεπραγμένα θα δείξουν την αλήθεια. Ποια κατηγορία προβάλλετε κατά του ανθρώπου τούτου; Ποιος μπορεί να κατηγορήσει τον Θεό; Διότι αναγκάζομαι να προφέρω τα λόγια του Πιλάτου. Ο Ιησούς σιωπά, όχι επειδή ο Λόγος στερείται λόγων, αλλά για να μη λύσει με την απόκρισή του τον στέφανο του σταυρού. Και μήπως επιθύμησε κτήματα ο ακτήμων; Μήπως ξένες οικίες αυτός που ποτέ δεν είχε πού να κλίνει την κεφαλή του; Μήπως χρήματα αυτός που απογύμνωσε από αυτά τους ίδιους του τους μαθητές μέχρι και τη ζώνη τους; Χωρίς να έχει δικό του όνο, χρησιμοποίησε ξένο, για να ευλογήσει τα δικά σας παιδιά. Πείτε μια πρόφαση, επινοήστε την, θανατώστε τον δικαίως. Αποκρίθηκαν σε αυτόν οι Ιουδαίοι: Εάν αυτός δεν ήταν κακοποιός, δεν θα σου τον παραδίδαμε. Τρανή απόδειξη των πραγμάτων, αόριστη η απόφαση· πες ποια είναι η κακουργία και μην παραπλανάς τον ακροατή. Τους λέει ο Πιλάτος: Πάρτε τον εσείς, και κρίνετέ τον σύμφωνα με τον νόμο σας.

Ο συνετός δικαστής εναπέθεσε το βάρος στο κεφάλι των Ιουδαίων· εσείς λάβετε τον συμμέτοχο της κακίας. Του λένε οι Ιουδαίοι: «Σε εμάς δεν επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν». Πώς λοιπόν θανατώσατε τον Ησαΐα, πώς τον Ζαχαρία, πώς τον καθένα από τους προφήτες; Αλλά δεν σας επιτρέπεται να θανατώνετε, όχι επειδή δεν το θέλετε, αλλά επειδή δεν μπορείτε· διότι είχαν ήδη στερηθεί μια τέτοια εξουσία από τους Ρωμαίους. Έχει καταργηθεί λοιπόν ήδη ο νόμος, ο οποίος στην πράξη είναι ανενεργός και παραμένει γραμμένος μόνο με μελάνι· τον κατάργησε δε ο δεσμευμένος Ιησούς.

Διότι, βλέποντάς τον δεμένο και να οδηγείται από τόσους πολλούς, δεν θεώρησε ότι αυτό αποτελεί αναμφισβήτητη απόδειξη της κατηγορίας· αλλά ρωτά, λέγοντας ότι είναι παράλογο αυτοί μεν να οικειοποιηθούν την κρίση, την δε τιμωρία να την αναθέσουν σε εκείνον χωρίς δίκη. Τι απαντούν λοιπόν εκείνοι; «Αν αυτός δεν ήταν κακοποιός, δεν θα σου τον παραδίδαμε». Ώ της ανοησίας! Γιατί λοιπόν δεν αναφέρετε την κακοποιία, αλλά τη συγκαλύπτετε; Γιατί δεν αποδεικνύετε το κακό; Βλέπεις ότι παντού αποφεύγουν την ευθεία κατηγορία και δεν μπορούν να πουν τίποτα; Εκείνος ο Άννας ρώτησε περί της διδασκαλίας και, αφού άκουσε, τον έστειλε στον Καϊάφα· και αυτός, αφού ρώτησε πάλι και δεν βρήκε τίποτα, τον έστειλε στον Πιλάτο. Ο Πιλάτος λέγει: «Ποια κατηγορία φέρετε εναντίον του;» Και ούτε εδώ έχουν να πουν κάτι, αλλά χρησιμοποιούν πάλι κάποιες αοριστολογίες. Εξαιτίας αυτού, εκείνος ευρισκόμενος σε αμηχανία, λέγει: «Πάρτε τον εσείς και κρίνετέ τον σύμφωνα με τον νόμο σας». Είπαν λοιπόν εκείνοι: «Σε εμάς δεν επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν». Και αυτό το έλεγαν, για να εκπληρωθεί ο λόγος του Κυρίου που είχε πει, υποδεικνύοντας με ποιον θάνατο επρόκειτο να πεθάνει. Και πώς το φανέρωνε αυτό η φράση «Δεν μας επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν»; Ή λέγει τούτο ο ευαγγελιστής, επειδή επρόκειτο να θανατωθεί όχι μόνο υπέρ αυτών, αλλά και υπέρ των εθνών· ή επειδή δεν τους επιτρεπόταν να καταδικάζουν σε σταυρικό θάνατο. Όταν δε λέγουν «Δεν μας επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν», το αναφέρουν για εκείνη τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Ο δε Πιλάτος, θέλοντας να απαλλαγεί από την όχληση, δεν παραπέμπει την υπόθεση σε μακρά δίκη· μπαίνοντας μέσα, ρωτά τον Ιησού και του λέει: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς των Ιουδαίων;» Ο δε Ιησούς απάντησε: «Από μόνος σου το λες αυτό, ή άλλοι σου το είπαν;» Για ποιον λόγο το ρωτά αυτό ο Χριστός; Επειδή θέλει να αποκαλύψει την πονηρή πρόθεση των Ιουδαίων. Ο Πιλάτος, λοιπόν, το είχε ακούσει αυτό από πολλούς. Επειδή όμως εκείνοι δεν είχαν τίποτα να πουν, για να μη γίνει εκτενής ανάκριση, θέλει να φέρει στο μέσον αυτό που διαρκώς διαδιδόταν. Και επειδή τους είπε, «Δικάστε τον σύμφωνα με τον νόμο σας», θέλοντας εκείνοι να δείξουν ότι το παράπτωμα δεν είναι ιουδαϊκό, λένε: «Σε εμάς δεν επιτρέπεται». Διότι βέβαια δεν παρανόμησε ενάντια στον δικό μας νόμο, αλλά το έγκλημα είναι κοινό.

Παρατήρησε με πόσους τρόπους ο δικαστής τον υπερασπίζεται, απαλλάσσοντάς τον συνεχώς από τις κατηγορίες· αλλά τίποτε από αυτά δεν συνέτισε εκείνους τους σκύλους. Διότι και το «Πάρτε τον εσείς και σταυρώστε τον» δείχνει άνθρωπο που αποποιείται την ευθύνη και τους ωθεί σε μια πράξη η οποία δεν τους επιτρεπόταν. Αυτοί λοιπόν τον έφεραν, για να συμβεί αυτό με την καταδικαστική απόφαση του άρχοντα· συνέβη όμως το αντίθετο, και μάλλον απαλλάχθηκε από την απόφαση του άρχοντα. Έπειτα, επειδή ντροπιάστηκαν, λένε: «Εμείς έχουμε νόμο, και σύμφωνα με τον νόμο μας πρέπει να πεθάνει, διότι έκανε τον εαυτό του Υιό του Θεού». Πώς λοιπόν, όταν ο δικαστής είπε: «Πάρτε τον εσείς και δικάστε τον σύμφωνα με τον νόμο σας», εσείς λέγατε: «Σε εμάς δεν επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν»· ενώ τώρα καταφεύγετε στον νόμο; Και πρόσεξε την κατηγορία: «Έκανε τον εαυτό του Υιό του Θεού». Είναι αυτό έγκλημα, πες μου, το να λέει ότι είναι ο Υιός του Θεού Εκείνος που πράττει τα έργα του Υιού του Θεού; Τι κάνει λοιπόν ο Χριστός; Και ενώ αυτοί τα συζητούσαν αυτά μεταξύ τους, Εκείνος σιωπούσε, εκπληρώνοντας την προφητεία εκείνη: «Δεν ανοίγει το στόμα του· μέσα στην ταπείνωσή του η κρίση του άρθηκε». Έπειτα, ο μεν Πιλάτος φοβάται, ακούγοντας από αυτούς ότι έκανε τον εαυτό του Υιό του Θεού, και τρέμει μήπως είναι αληθινό αυτό που λέγεται και φανεί ότι παρανομεί· αυτοί όμως, αν και το έμαθαν αυτό μέσα από πράξεις και λόγια, δεν φρίττουν, αλλά τον θανατώνουν, για εκείνα ακριβώς για τα οποία όφειλαν να τον προσκυνούν. Γι' αυτόν τον λόγο δεν τον ρωτά πλέον: «Τι έκανες;».

Επειδή, λοιπόν, πολλοί τον είχαν ήδη ακούσει και τον θαύμαζαν και έμεναν έκπληκτοι, γι' αυτόν τον λόγο επιδίωξαν να θανατωθεί δημόσια και ενώπιον όλων. Ο Χριστός όμως δεν το εμπόδισε, αλλά χρησιμοποίησε τη δική τους πονηρία για την επιβεβαίωση της αλήθειας, ώστε να γίνει ολοφάνερος ο θάνατός του. Και συνέβαινε το αντίθετο από αυτό που ήθελαν. Διότι εκείνοι μεν ήθελαν να τον διαπομπεύσουν, με σκοπό να τον ντροπιάσουν· αυτός όμως, ακριβώς μέσα από αυτά, έλαμπε περισσότερο. Και όπως ακριβώς έλεγαν: «Ας τον θανατώσουμε, μήπως τυχόν έρθουν οι Ρωμαίοι και μας αφανίσουν και την πόλη και το έθνος», και επειδή τον θανάτωσαν, αυτό ακριβώς συνέβη· έτσι και εδώ, επιδίωκαν να τον σταυρώσουν δημόσια, για να βλάψουν τη δόξα του, αλλά συνέβη το αντίθετο. Διότι, για το ότι βέβαια είχαν την εξουσία να τον θανατώσουν και από μόνοι τους, άκου τι λέει ο Πιλάτος: «Πάρτε τον εσείς και δικάστε τον σύμφωνα με τον νόμο σας». Αλλά δεν το ήθελαν, για να φανεί ότι θανατώθηκε ως παράνομος, ως τύραννος και ως στασιαστής. Γι' αυτόν τον λόγο σταύρωσαν μαζί του και ληστές· γι' αυτό και έλεγαν: «Μη γράφεις ότι αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων, αλλά ότι εκείνος το είπε».

Διότι και πριν από αυτό είχε πει: «Πάρτε τον εσείς και δικάστε τον σύμφωνα με τον νόμο σας». Και ήταν πολλά εκείνα που μπορούσαν να αναχαιτίσουν και αυτόν και εκείνους: και τα σημεία, και τα θαύματα, και η απέραντη ανεξικακία εκείνου που τα υπέφερε αυτά, και προπάντων η άφατη σιωπή του. Επειδή δηλαδή, με όσα απολογήθηκε και με όσα προσευχήθηκε, φανέρωσε την ανθρώπινη φύση του, επιδεικνύει και πάλι το υψηλό και μεγαλειώδες και μέσω της σιωπής του και μέσω της περιφρόνησης όσων λέγονταν, οδηγώντας τους μέσα από όλα αυτά στο να τον θαυμάσουν.

Πράττουν μεν τα πιο άτοπα και παρασύρονται σε κάθε ανομία, αλλά, παρά τα τολμήματα αυτά, δεν απομακρύνονται από την τήρηση κάποιων ευτελών και ανάξιων λόγου τύπων, δήθεν ως φύλακες του νόμου. Ή, λοιπόν, γι' αυτό λένε ότι «δεν μας επιτρέπεται να θανατώσουμε», ή επειδή δεν τους επιτρεπόταν να τον θανατώσουν δημόσια, με θρίαμβο και με τέτοια πομπή με την οποία επιθυμούσαν να θανατωθεί ο Χριστός, ή επειδή φοβούνταν το πλήθος εκείνων που είχαν πιστέψει σε αυτόν και θεωρούσαν ότι το εγχείρημά τους δεν θα ήταν ακίνδυνο χωρίς τη χείρα και τη συμμαχία του Πιλάτου. Διότι, ακόμη και όταν ήθελαν να τον συλλάβουν, δεν τόλμησαν να τον πιάσουν χωρίς τη σπείρα και τους στρατιώτες.

Γνωρίζω δε ότι κάποιοι προτείνουν και μια άλλη παρόμοια ερμηνεία για το ρητό, ότι δηλαδή αυτοί που σταύρωσαν τον Χριστό και ήταν παρόντες στο πάθος δεν ήταν σε καμία περίπτωση κάποιοι από τους Ιουδαίους, αλλά μάλλον Ρωμαίοι και κάποιοι από άλλα έθνη. Διότι, αφού οι Ιουδαίοι δήλωσαν ότι «σύμφωνα με τον νόμο μας οφείλει να πεθάνει, αλλά σε εμάς δεν επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν», και στη συνέχεια παρέδωσαν τον Χριστό στον Πιλάτο, οι Ρωμαίοι στρατιώτες και εκείνοι των λοιπών εθνών υπηρέτησαν πλέον σε όσα διαπράχθηκαν κατά του Χριστού. Και μάλιστα, κατά την προδοσία του Δεσπότη, επειδή οι Ιουδαίοι ήταν υποτελείς στους Ρωμαίους και δεν τους επιτρεπόταν να πράττουν όσα ήθελαν, οι ίδιοι δεν τόλμησαν να παρευρεθούν μόνοι τους στη σύλληψη, αλλά έφεραν μαζί τους τη σπείρα και τον χιλίαρχο. Ο Κύριός μας λοιπόν Ιησούς Χριστός, ο οποίος είναι φιλάνθρωπος προς το ανθρώπινο γένος και προνοεί για το δικό του πλάσμα, δίνοντας στη βούλησή του και στη φιλανθρωπία του τη μορφή προσευχής λέει: «μην τους καταλογίσεις αυτή την αμαρτία», και έπειτα «διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Διότι, πράγματι, τόσο το πλήθος των Ρωμαίων όσο και εκείνοι από τα έθνη δεν γνώριζαν τι έπρατταν· αφού δεν είχαν μυσταγωγηθεί σε όσα ο νόμος και οι προφήτες προανήγγειλαν σχετικά με αυτόν.

Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Πιλάτος: Πάρτε τον εσείς, και δικάστε τον σύμφωνα με τον νόμο σας. Είπαν λοιπόν σε αυτόν οι Ιουδαίοι: Σε εμάς δεν επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν· για να εκπληρωθεί ο λόγος του Ιησού, τον οποίο είπε, φανερώνοντας με ποιον θάνατο επρόκειτο να πεθάνει.» Υποβάλλουν τον Κύριο σε πολλά δικαστήρια, νομίζοντας οι ίδιοι μεν ότι τον εξευτελίζουν, ενώ η αλήθεια φανερώνεται περισσότερο μέσα από τα πολλά δικαστήρια.

Ο Πιλάτος, όμως, ενεργώντας κάπως πιο επιεικώς, βγαίνει ο ίδιος έξω· και επειδή είδε τον Κύριο δεμένο, δεν θεώρησε ότι από αυτό και μόνο έχει ήδη απόδειξη εναντίον του Χριστού, αλλά ρωτά την αιτία των δεσμών. Εκείνοι όμως, μη έχοντας τίποτα να πουν, λένε: «Αν αυτός δεν ήταν κακοποιός, δεν θα σου τον παραδίδαμε». Βλέπεις ότι παντού αποφεύγουν τις αποδείξεις; Ο Άννας τον ρώτησε, και αφού δεν βρήκε τίποτα, τον έστειλε στον Καϊάφα. Αυτός πάλι, αφού τον ανέκρινε, τον στέλνει στον Πιλάτο. Έπειτα ο Πιλάτος ρωτά πάλι: «Τι κατηγορία έχετε εναντίον του;» Και ούτε εδώ έχουν κάτι να πουν. Γι' αυτό, επειδή δεν λένε τίποτα, τους λέει: «Πάρτε τον εσείς». Επειδή δηλαδή αναθέτετε στον εαυτό σας την κρίση και αλαζονεύεστε, σαν να μην επρόκειτο ποτέ να κάνετε κάτι άδικο. «Διότι αν δεν ήταν, λένε, κακοποιός, δεν θα σου τον παραδίδαμε», «πάρτε τον μόνοι σας και κρίνετέ τον». Αν όμως τον φέρατε σε εμένα και προσδίδετε σχήμα δικαστηρίου στην υπόθεση, είναι αναγκαίο να εκθέσετε τις κατηγορίες εναντίον του ανθρώπου. «Κρίνετέ τον λοιπόν εσείς»· διότι εγώ δεν θα γινόμουν ποτέ τέτοιος δικαστής. Αν, λοιπόν, ο νόμος σας τιμωρεί αναίτια, «κρίνετέ τον μόνοι σας». Αυτοί δε λένε: «Σε εμάς δεν επιτρέπεται να θανατώσουμε κανέναν».

Τέτοιος λοιπόν ήταν ο σκοπός του Πιλάτου, πιο επιεικής δηλαδή, αλλά όχι ανυποχώρητος υπέρ της αλήθειας. Εκείνοι όμως, επειδή ντροπιάστηκαν και ως προς αυτό, λένε: «Σύμφωνα με τον νόμο μας οφείλει να πεθάνει, διότι έκανε τον εαυτό του Υιό του Θεού». Δες την κακία πόσο αντιφατική είναι με τον εαυτό της. Προηγουμένως τους έλεγε ο Πιλάτος: «Πάρτε τον εσείς και κρίνετέ τον σύμφωνα με τον νόμο σας», και δεν το δέχθηκαν αυτό.