Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 18:4

Ο Κύριος, λοιπόν, αν και είναι Θεός και Λόγος του Πατρός, και ενώ γνώριζε τον καιρό που έχει καθοριστεί για τα πάντα δι’ αυτού, και γνωρίζοντας τον χρόνο που ο ίδιος όρισε και για το ίδιο του το σώμα προκειμένου να πάθει, επειδή έγινε άνθρωπος για εμάς, τις ημέρες πριν έλθει ο χρόνος, και ο ίδιος, όπως εμείς, κρυβόταν όταν τον αναζητούσαν, και όταν τον καταδίωκαν έφευγε, και αποφεύγοντας τις επιβουλές περνούσε κατ' αυτόν τον τρόπο, και «πορευόταν ανάμεσά τους». Όταν όμως ο ίδιος έφερε τον καιρό που είχε οριστεί από αυτόν, κατά τον οποίο ήθελε να πάθει σωματικώς υπέρ όλων, τον αναγγέλλει στον Πατέρα λέγοντας: «Πάτερ, ήλθε η ώρα· δόξασέ σου τον Υιό». Στο εξής δεν κρυβόταν πλέον από εκείνους που τον αναζητούσαν, αλλά παρέμενε στο σημείο επιθυμώντας να συλληφθεί από αυτούς. Διότι, όπως αναφέρεται, είπε σε αυτούς που ήλθαν προς αυτόν: «Ποιον ζητάτε;» Και όταν εκείνοι αποκρίθηκαν: «Τον Ιησού τον Ναζωραίο», τους έλεγε: «Εγώ είμαι αυτός που ζητάτε», και αυτό δεν το έπραξε μόνο μία, αλλά και δεύτερη φορά· και έτσι λοιπόν τον απήγαγαν στον Πιλάτο. Και ούτε πριν έλθει ο χρόνος άφηνε τον εαυτό του να κρατηθεί, ούτε όταν έφθασε ο καιρός κρυβόταν, αλλά παρέδιδε τον εαυτό του έκδοτο σε εκείνους που τον επιβουλεύονταν, για να δείξει σε όλους ότι η ζωή και ο θάνατος των ανθρώπων εξαρτώνται από την άνωθεν κρίση, και ότι χωρίς τον Πατέρα μας τον εν τοις ουρανοίς ούτε μία τρίχα ανθρώπου δεν μπορεί να γίνει λευκή ή μαύρη, ούτε στρουθίο πρόκειται να πέσει ποτέ σε παγίδα.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΙΓʹ. Εάν πρέπει να υπομένουμε κάθε πειρασμό, ακόμη και αν ενέχει απειλή θανάτου, προκειμένου να διαφυλαχθεί η υπακοή προς τον Θεό, και μάλιστα κατά τη φροντίδα εκείνων που μας έχουν εμπιστευθεί. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Εάν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο μονογενής Υιός του ζώντος Θεού, διά του οποίου έγιναν τα πάντα, ορατά και αόρατα, αυτός που έχει ζωή όπως ακριβώς έχει ο Πατέρας που του την έδωσε, αυτός που έλαβε κάθε εξουσία από τον Πατέρα, όταν πλησίαζαν εκείνοι που θα τον συνελάμβαναν για να υποστεί τον θάνατο υπέρ της δικής μας δικαιοσύνης και αιώνιας ζωής, τους προϋπάντησε με τόση προθυμία, λέγοντας: «Ιδού, παραδίδεται ο Υιός του ανθρώπου στα χέρια των αμαρτωλών· εγερθείτε, ας πάμε· ιδού, πλησίασε αυτός που με παραδίδει»· και όπως έχει γραφτεί στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο: «Ο Ιησούς, λοιπόν, γνωρίζοντας όλα όσα επρόκειτο να έλθουν σε αυτόν, βγήκε και τους είπε: Ποιον ζητάτε;» Του αποκρίθηκαν: «Τον Ιησού τον Ναζωραίο». Τους λέει ο Ιησούς: «Εγώ είμαι»· και μετά από λίγο: «Σας είπα ότι εγώ είμαι· εάν λοιπόν ζητάτε εμένα, αφήστε αυτούς να φύγουν»· πόσο μάλλον εμείς οφείλουμε να υπομένουμε εκουσίως τα κατά φύσιν;

Επιπλέον αυτών, μου έρχεται στο νου και κάτι άλλο για το οποίο μπορώ να περιγελάσω αρκετά. Διότι τα πλήθη που έτρεχαν μαζί με τον προδότη σχεδίαζαν την επίθεση κατά του Χριστού, έχοντας ανάψει φανάρια και πυρσούς. Επειδή απέφευγαν, νομίζω, όπως ήταν φυσικό, τα παραπατήματα στο σκοτάδι και το να πέσουν άθελά τους σε λάκκους· διότι τέτοια πράγματα συνηθίζουν να συμβαίνουν στο σκοτάδι. Αλλά, ω της ανοησίας! Δεν βλέπουν οι ταλαίπωροι από την πολλή τους αμάθεια ότι σκοντάφτουν στον λίθο, για τον οποίο λέει ο Θεός και Πατέρας: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου». Και αυτοί που μερικές φορές τρέμουν μπροστά σε έναν μικρό λάκκο, δεν καταλαβαίνουν ότι πηδούν στις πηγές της αβύσσου και στα κατώτατα της γης, και αυτοί που αποφεύγουν το σκοτάδι της νύχτας, δεν δίνουν καμία σημασία στη συνεχή και ατελείωτη νύχτα. Διότι, έχοντας επιβουλευθεί ασεβώς το θείο φως, δηλαδή τον Χριστό, επρόκειτο να περπατούν στο σκοτάδι και στην καταχνιά, σύμφωνα με τα λόγια του προφήτη· και όχι μόνο αυτό, αλλά θα κατέληγαν στο ίδιο το εξώτερο σκοτάδι, όπου θα λογοδοτούσαν για την ασέβειά τους προς τον Χριστό, και θα παραδίδονταν σε πικρή και ατελείωτη κρίση. <Ο Ιησούς λοιπόν, γνωρίζοντας όλα όσα επρόκειτο να έλθουν εναντίον του, βγήκε και τους λέει: Ποιον ζητάτε; Του αποκρίθηκαν: Τον Ιησού τον Ναζωραίο. Τους λέει ο Ιησούς: Εγώ είμαι. Και στεκόταν μαζί τους και ο Ιούδας που τον παρέδιδε.>

Αλλά για να ελέγξει αυτούς που ήταν παρόντες γι' αυτόν τον σκοπό και τον έβλεπαν, και μέσω αυτού να αποδείξει πάλι ότι δεν ήταν ικανοί ούτε καν να αναγνωρίσουν αυτόν που αναζητούσαν, και για να βεβαιώσει εμάς ώστε να πιστεύουμε ορθά, ότι ποτέ δεν θα είχε συλληφθεί, εάν δεν προσερχόταν με τη θέλησή του σε εκείνους που τον αναζητούσαν. Διότι παρατήρησε πώς, ενώ εκείνος ρωτούσε ξεκάθαρα «Ποιον ζητάτε;», δεν απάντησαν αμέσως, «Είμαστε εδώ για να συλλάβουμε εσένα που μας μιλάς», αλλά, σαν να μιλούσαν για κάποιον που δεν ήταν ακόμη παρών ούτε τον έβλεπαν, απάντησαν: «Τον Ιησού τον Ναζωραίο».

Διότι αυτός που τιμήθηκε εξίσου με τους αποστόλους, έγινε αφορμή για εκείνους που διψούσαν για το αίμα του Χριστού· επειδή τους έδωσε σημάδι: «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι». Ξέχασε εντελώς τη δόξα του Χριστού· νόμισε ίσως ότι μπορούσε να μείνει απαρατήρητος· προσφέροντας από τη μια φίλημα ως δείγμα αγάπης, έχοντας όμως από την άλλη την καρδιά γεμάτη από ανόσιες σκέψεις. Προσέρχεται λοιπόν στον Χριστό σαν να βρίσκεται σε μέθη, προσδοκώντας να καταστήσει την εξαιρετική αγάπη όργανο δόλου και απάτης. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο και πολύ δικαιολογημένα καθιστούσε το κρίμα του βαρύτερο, επειδή δεν ντράπηκε να κάνει το φίλημα σχήμα και σύμβολο της προδοσίας. Προσθέτει λοιπόν ο ευαγγελιστής: «Ο δε Ιησούς του είπε: Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του ανθρώπου;» Διότι είναι αναγκαίο να γνωρίζουμε και αυτά που έχουν ειπωθεί από τον Ιωάννη σχετικά με αυτό· είπε δηλαδή, ότι οι υπηρέτες των Ιουδαίων προχωρούσαν για να συλλάβουν τον Ιησού· και Εκείνος τους βγήκε σε συνάντηση, λέγοντας: «Ποιον ζητάτε;» Όταν δε οι υπηρέτες είπαν, «Τον Ιησού τον Ναζωραίο», αυτός ο ίδιος παρέδιδε τον εαυτό του στα χέρια των φονιάδων, λέγοντας: «Εγώ είμαι.» Εκείνοι δε, λέει, οπισθοχώρησαν· και αυτό έγινε τρεις φορές. Ποια είναι λοιπόν η οικονομία, και για ποιον λόγο ο Σωτήρας παρέδωσε τον εαυτό του, ενώ εκείνοι έπεφταν κάτω ακούγοντας το, «Εγώ είμαι;» Για να μάθουν, βεβαίως, ότι το πάθος δεν του ήταν κάτι αθέλητο· διότι δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής τους ισχύος το να συλληφθεί ο Χριστός και να προσαχθεί στους ανόσιους καθοδηγητές, αλλά ο ίδιος παρέδωσε τον εαυτό του. (

Και όχι μόνο αυτό, αλλά και ως άνθρωπος ρωτά: «Πού θέσατε τον Λάζαρο;» και σχετικά με την αιμορροούσα: «Ποιος με άγγιξε;» και για εκείνους που τον αναζητούσαν: «Ποιον ζητάτε;», αλλά και τους μαθητές ρωτά ως άνθρωπος: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;», αλλά και «πόσους άρτους έχετε μαζί σας;» έλεγε, και έχοντας κοπιάσει από την οδοιπορία κάθισε δίπλα στο φρέαρ στη Σαμάρεια, αλλά και «το παιδί αυξανόταν και κραταιωνόταν στο πνεύμα» και «ο Ιησούς πρόκοβε σε ηλικία και σοφία», αλλά και «προτού να μάθει το παιδί να φωνάζει πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας», Εκείνος που είναι η Σοφία και «που διδάσκει στους ανθρώπους γνώση και που φύτεψε το αυτί στον άνθρωπο» και που έδωσε έναρθρη λαλιά στους υιούς των ανθρώπων «και έκανε καθαρή τη γλώσσα των μογιλάλων». Όλα αυτά τα υπέμεινε για εμάς, προκειμένου, διαφυλάσσοντας όλη την ακολουθία της ενανθρώπησης που οικονομἠθηκε για χάρη μας, να μην αφανίσει τον χαρακτήρα της αλήθειας.

Εάν δε πάλι πει «πού βάλατε τον Λάζαρο;» ομιλώντας ανθρωποπαθώς, και για την αιμορροούσα «ποιος με άγγιξε;» ή «ποιον ζητάτε;» ή «ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του Ανθρώπου;» ή «το παιδίον αυξανόταν και κραταιωνόταν» ή «πρόκοβε σε ηλικία και σοφία» ή «προτού να μάθει το παιδί να καλεί πατέρα ή μητέρα», δεν βλέπεις από αυτήν την ίδια την υπόθεση την υπεροχή της γνώσης, ότι δηλαδή αυτές οι διηγήσεις αναφέρονται στη σάρκα και την ανθρώπινη φύση; Διότι όσα στην Παλαιά Διαθήκη προέρχονται από το πρόσωπο του Θεού και Πατέρα και λέγονται συγκαταβατικά για να πειστούν οι άνθρωποι, τα οποία εμπεριέχουν φαινομενική άγνοια, χωρίς όμως να είναι άγνωστα στον Θεό, αυτά ήλθε ο Λόγος και τα εκπλήρωσε, ώστε να πληρωθεί το ρηθέν: «ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, κι εγώ εργάζομαι». «Πού βάλατε τον Λάζαρο;» ρωτούσε όταν βρέθηκε κοντά στον τόπο· προτού όμως έλθει στον τόπο, χωρίς να το έχει ακούσει από κανέναν, έλεγε στους μαθητές του: «ο Λάζαρος ο φίλος μας έχει κοιμηθεί». Εκείνος λοιπόν που, απέχοντας τόσο πολύ λόγω της οδοιπορίας από τον τόπο, γνώριζε ότι πέθανε ο Λάζαρος, έχοντας πλέον φτάσει στον τόπο το αγνοούσε; Όχι βέβαια, αλλά ήθελε να δείξει ότι έκανε όλα αυτά, επειδή κανείς δεν τον πίστευε ακόμη απόλυτα, προκειμένου να φανερώσει τη μεγάλη φιλανθρωπία της ευσπλαχνίας του προς εμάς. Διότι έπρεπε εκείνες να μην πουν «είναι τεταρταίος, ήδη όζει», ούτε να πάνε και να δείξουν τον τάφο, αλλά να πουν: τα πάντα γνωρίζεις και, εάν θέλεις, θα ζήσει. Για τον λόγο αυτόν και δάκρυσε για την πώρωση των ανθρώπων.

Είπαν, λοιπόν, ότι είναι «καλός» ο Θεός του Νόμου, ο οποίος, αγνοώντας πού βρίσκεται ο Αδάμ, τον ρωτούσε λέγοντας: «Αδάμ, πού είσαι;» και στον Κάιν λέει: «Πού είναι ο Άβελ, ο αδελφός σου;» και προς τον Αβραάμ: «Πού είναι η Σάρρα, η γυναίκα σου;» και άλλα πολλά παρόμοια. Αυτοί όμως που λένε τέτοια πράγματα πιστεύουν στον σωτήρα Θεό μόνο στα λόγια και όχι αληθινά, ο οποίος, αν και είναι Θεός και έχει πρόγνωση, ρωτά παρομοίως τα ίδια πράγματα όπως και στην Παλαιά Διαθήκη: «Πού έχετε βάλει τον Λάζαρο;» και «Ποιος με άγγιξε;» και «Έχετε άρτους μαζί σας;» και «Ποιον θέλετε;» ή «Ποιον ζητάτε;». Είναι, επομένως, εύκολος και απλός ο έλεγχος και η αναίρεσή τους. Διότι, όπως ρωτά ο Υιός παρόλο που έχει πρόγνωση, έτσι και ο Πατέρας ρωτά και αυτός στον Νόμο, όντας πάντοτε ο ίδιος και αμετάβλητος. Διότι, εάν πει: «Πού έχετε βάλει τον Λάζαρο;», δεν αγνοεί ούτε το Ευαγγέλιο ούτε την Παλαιά Διαθήκη. Λέει, δηλαδή, «Πού τον έχετε βάλει;», επειδή θέλει να ελέγξει εκείνες που δεν είχαν επιδείξει ούτε ίση πίστη προς τη Σωμανίτιδα, καίτοι εκείνη είχε πίστη σε άνθρωπο, δηλαδή στον άγιο προφήτη Ελισσαίο, ενώ η Μάρθα και η ακολουθία της είχαν στον Θεό. Και όταν λέει: «Ποιος με άγγιξε;», δεν το λέει από άγνοια, αλλά για να πείσει τη γυναίκα να το ομολογήσει από μόνη της, ώστε να μη δίνει μαρτυρία για τον εαυτό Του ο Υιός του Θεού, αλλά να δοξάζεται από άλλους. Και όταν πει: «Έχετε άρτους μαζί σας;»

Για τον λόγο αυτόν το λέει, ώστε να φανερωθεί σε όλους η μικρή ποσότητα των άρτων και να θαυμαστεί το μέγεθος της θαυματουργίας του, καθώς με τόσο λίγους άρτους τράφηκε τόσο μεγάλο πλήθος. Και όταν λέει «ποιον ζητάτε;», δείχνει ότι αυτοί που τον ζητούν βρίσκονται σε πλάνη και ζητούν τον «Ιησού», όνομα που ερμηνεύεται ως ιατρός και σωτήρας, ώστε, όταν τον σκοτώσουν, να στερηθούν τη σωτηρία του.

Απορία. Πώς ο Ιωάννης είναι ο μόνος που δεν μνημόνευσε το φιλί της προδοσίας; Και πώς, ενώ οι άλλοι έχουν αναφέρει ότι αμέσως μόλις ο Ιούδας φίλησε τον Κύριο, οι Ιουδαίοι Τον συνέλαβαν, ο Ιωάννης δεν αναφέρει αυτό, αλλά συνέγραψε ότι τους ρώτησε: «Ποιον ζητείτε;» και ότι έπεσαν ανάσκελα, και τα εξής;

Όμως ο Παύλος δεν έπραξε έτσι, αλλά, αφού άκουσε μία και μόνη φωνή του ίδιου του διωκομένου, αμέσως προσέτρεξε, αμέσως υπάκουσε, και επέδειξε μεγάλη μεταστροφή. Εάν δε δεν κουραστήκατε από τη μακρηγορία των όσων ειπώθηκαν, οδηγώ τον λόγο σε ένα ακόμη πιο κοντινό παράδειγμα. Διότι και τον Υιό άκουσαν, και τον άκουσαν όπως ακριβώς τον άκουσε ο Παύλος, και σε παρόμοια περίσταση τον άκουσαν με αυτήν που τον άκουσε ο Παύλος, και ούτε έτσι πίστεψαν. Διότι όπως ακριβώς ο Παύλος άκουσε τη φωνή όταν μαινόταν, όταν εξαγριωνόταν, όταν πολεμούσε τους μαθητές, έτσι και οι Ιουδαίοι. Πού και πότε; Εξήλθαν μέσα στη νύχτα με φανάρια και λαμπάδες για τη σύλληψή του· διότι νόμιζαν ότι επρόκειτο να επιτεθούν σε έναν απλό άνθρωπο. Θέλοντας λοιπόν ο Ίδιος να τους διδάξει τη δύναμή του, και ότι είναι Θεός, και ότι λακτίζουν προς τα κέντρα, τους λέει: Ποιον ζητάτε; Στέκονταν μπροστά του και πολύ κοντά του, και δεν τον έβλεπαν· αλλά ο ίδιος ο ζητούμενος τους οδηγούσε προς την ανεύρεσή του, ώστε να μάθουν ότι δεν προσέρχεται στο πάθος παρά τη θέλησή του, και ότι, εάν δεν επιθυμούσε να το επιτρέψει, δεν θα επικρατούσαν εναντίον του. Πώς θα μπορούσαν άλλωστε, αυτοί που δεν μπόρεσαν καν να τον βρουν; Τι λέω, ότι δεν μπόρεσαν να τον βρουν; Ούτε να τον δουν, ενώ ήταν παρών, δεν κατόρθωσαν· και όχι μόνο δεν κατόρθωσαν να τον δουν, ενώ ήταν παρών, αλλά ακόμη και όταν απαντούσαν σε αυτόν που τους ρωτούσε, ούτε έτσι δεν γνώριζαν ποιος ακριβώς ήταν αυτός που παρίστατο ενώπιόν τους· σε τέτοιο υπερβολικό βαθμό τύφλωσε τα μάτια τους.

Διότι τι ήταν πιο αναίσθητο, και τι πιο αγνώμον από εκείνους; Έπεσαν προς τα πίσω, και πάλι σηκώθηκαν, και πάλι επιτέθηκαν. Άραγε δεν ήσαν πιο αναίσθητοι και από τους λίθους; Και για να μάθουν ότι αυτός είναι που τους είπε «Ποιον ζητάτε;» και τους έριξε προς τα πίσω, τους λέει πάλι, όταν σηκώθηκαν: «Ποιον ζητάτε;». Και λένε: «Τον Ιησού». Τους λέει: «Σας είπα ότι εγώ είμαι»· σχεδόν σαν να έλεγε: «Μάθετε ότι κι εκείνος που πρωτύτερα σας είπε "Ποιον ζητάτε;" και σας έριξε κάτω, είμαι εγώ». Αλλά τίποτε περισσότερο δεν έγινε από αυτό, παρά παρέμειναν στην πώρωσή τους.

Και για να το κατανοήσεις αυτό σαφώς, δες τότε πόσα πράγματα απέβαλε από την ψυχή του Ιούδα. Όταν η φιλαργυρία εισχώρησε μέσα του, έριξε στη λήθη τη συναναστροφή, την οικειότητα, την κοινωνία, τη θαυμαστή διδασκαλία, όλα αυτά τα πράγματα. Πολύ σωστά έλεγε ο Παύλος, ότι «ρίζα όλων των κακών είναι η φιλαργυρία». «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;». Παραδίδεις, Ιούδα, αυτόν που συγκρατεί τα πάντα με τον λόγο του; Πουλάς τον ακατάληπτο, τον κτίστη του ουρανού και της γης, τον δημιουργό της δικής μας φύσης, αυτόν που με έναν λόγο και ένα νεύμα του συγκρότησε τα πάντα; Για να δείξει λοιπόν ότι παραδόθηκε εκουσίως, άκουσε τι κάνει. Εκείνη ακριβώς την ώρα της προδοσίας, όταν ήλθαν εναντίον του με μαχαίρια και ξύλα, κρατώντας δάδες και φανάρια, τους λέει: «Ποιον ζητάτε;». Και εκείνοι αγνοούσαν αυτόν που επρόκειτο να συλλάβουν.

«Και μαζί μου είναι ο Πατέρας.» Διότι, για να μη νομίσουν ότι η φράση «Εκείνος που με έστειλε» δηλώνει κατωτερότητα, λέει: «Είναι μαζί μου». Επειδή το μεν πρώτο αναφέρεται στη θεία οικονομία, το δε δεύτερο στη θεότητα. «Και δεν με άφησε μόνο, επειδή εγώ κάνω πάντοτε τα αρεστά σε αυτόν.» Πάλι κατέβασε τον λόγο του σε πιο ταπεινό επίπεδο, αντικρούοντας συνεχώς εκείνο που έλεγαν, ότι δηλαδή δεν προέρχεται από τον Θεό και ότι δεν τηρεί το Σάββατο· γι' αυτό λέει: «Κάνω πάντοτε τα αρεστά σε αυτόν», αποδεικνύοντας ότι και η κατάλυση του Σαββάτου είναι αρεστή σε Εκείνον. Έτσι λοιπόν και την ώρα του σταυρού λέει: «Νομίζετε ότι δεν μπορώ να παρακαλέσω τον Πατέρα μου;» Καίτοι, με το να πει μόνο «Ποιον ζητάτε;», τους έριξε ανάσκελα. Γιατί λοιπόν δεν λέει: «Νομίζετε ότι δεν μπορώ να σας αφανίσω;», αφού το απέδειξε αυτό έμπρακτα;

Για ποιον λόγο όμως το λέει αυτό; Επειδή πολλές φορές, ενώ επιχείρησαν να τον συλλάβουν, πέρασε ανάμεσά τους και διέφυγε χωρίς εκείνοι να το αντιληφθούν. Αλλά και τότε το ίδιο θα συνέβαινε, εάν δεν το είχε θελήσει ο ίδιος. Θέλοντας λοιπόν να του διδάξει ακριβώς αυτό, και τότε τύφλωσε τα μάτια τους και ρωτούσε ο ίδιος: «Ποιον ζητάτε;» Και δεν τον αναγνώρισαν, παρόλο που κρατούσαν φανάρια και λαμπάδες, και είχαν μαζί τους τον Ιούδα. Έπειτα, επειδή του απάντησαν «Τον Ιησού», λέει: «Εγώ είμαι αυτός που ζητάτε»· και εδώ πάλι λέει: «Φίλε, για ποιον σκοπό ήρθες;»

Τώρα όμως τον βλέπεις να προστρέχει στο γεγονός. Όταν, λοιπόν, κινήθηκαν εναντίον του, λέει: «Ποιον ζητάτε;» Εκείνοι δε λένε: «Τον Ιησού». Και τους λέει: «Ιδού, εγώ είμαι». Και οπισθοχώρησαν και έπεσαν χάμω. Έτσι, αφού πρώτα τους τύφλωσε και έδειξε ότι μπορούσε να διαφύγει, τότε παρέδωσε τον εαυτό του, για να μάθεις ότι δεν το υπέμεινε αυτό ακούσια, ούτε από ανάγκη, ούτε από βία, ούτε από την τυραννία εκείνων που επήλθαν εναντίον του, αλλά εκούσια, με δική του προαίρεση και βούληση, και έχοντας οικονομήσει αυτά από πολύ καιρό πριν.

Όταν, λοιπόν, του επιτέθηκαν οι Ιουδαίοι οπλίζοντας τα χέρια τους εναντίον του με μαχαίρια και ξύλα, τότε τους τύφλωσε όλους· διότι το ότι είπε: «Ποιον ζητάτε;», αυτό ακριβώς φανέρωνε. Επειδή δηλαδή ο Ιούδας έλεγε συνεχώς: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;», θέλοντας ο Κύριος και τους Ιουδαίους να πείσει και εκείνον να διδάξει ότι εκουσίως προσέρχεται στο πάθος και ότι τα πάντα εξαρτώνται από Αυτόν, χωρίς η πανουργία εκείνου να έχει τη δύναμη να Τον υπερνικήσει, ενώ ο ίδιος ο προδότης στεκόταν μαζί με όλους τους άλλους, λέει: «Ποιον ζητάτε;». Έτσι, δεν γνώριζε ποιον επρόκειτο να παραδώσει, αλλά του τύφλωσε την όραση· και όχι μόνο αυτό, αλλά και τους έριξε όλους ανάσκελα με αυτή Του τη φωνή. Και επειδή ούτε αυτό τους έκανε πιο ήπιους, ούτε απέτρεψε από την προδοσία εκείνον τον μιαρό, αλλά παρέμενε αθεράπευτος, ούτε και τότε πάλι ο Χριστός εγκατέλειψε την εύνοια και τη φροντίδα απέναντί του· αντίθετα, δες πώς ελέγχει εντρεπτικότατα την αναιδή ψυχή, και προφέρει λόγια ικανά να μαλακώσουν ακόμα και πέτρινη διάνοια. Διότι, όταν όρμησε να τον φιλήσει, τι λέει; «Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του ανθρώπου; Δεν ντρέπεσαι ούτε την ίδια τη μορφή της προδοσίας;». Αυτά δε τα έλεγε ο Χριστός για να τον ελέγξει, υπενθυμίζοντάς του την προηγούμενη οικειότητά τους.

«Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τους οικτιρμούς σου από εμένα· το έλεός σου και η αλήθειά σου ας με προστατεύουν πάντοτε» με τη μορφή του δούλου. «Διότι με περικύκλωσαν κακά» από φρικτότατους εχθρούς «και με κατέλαβαν οι ανομίες του κόσμου, και δεν θα μπορέσω να δω. Διότι πληθύνθηκαν περισσότερο από τις τρίχες της κεφαλής μου» τα κακά του κόσμου, εξαιτίας των οποίων «η καρδιά μου με εγκατέλειψε»». Κανείς όμως από όσους μελετούν αυτά ας μην κατακρίνει αυτήν τη μικρή παραλλαγή των στίχων· διότι έτσι το απαιτεί το νόημα των γραφομένων, καθώς και για να φανερωθούν τα δυσνόητα πιο ξεκάθαρα και πιο κατανοητά. «Ευδόκησε, Κύριε, να με λυτρώσεις· Κύριε, πρόσεξε στο να με βοηθήσεις. Ας ντροπιαστούν και ας καταντροπιαστούν μαζί εκείνοι που ζητούν την ψυχή μου για να την αφαιρέσουν· ας στραφούν προς τα πίσω και ας ντροπιαστούν όσοι μου θέλουν κακά». Διότι αυτό το ρητό εκπληρώθηκε όταν ήλθαν προς αυτόν «με μαχαίρια και ξύλα και λαμπάδες και όπλα», και τους ρώτησε: «ποιον ζητάτε;» Και όταν εκείνοι απάντησαν «τον Ιησού τον Ναζωραίο», και τον άκουσαν να λέει «Εγώ είμαι», αυτή και μόνο η φωνή τους απώθησε «προς τα πίσω», λέει, «και έπεσαν καταγής». «Ας λάβουν αμέσως την ντροπή τους εκείνοι που μου λένε εύγε, εύγε»· λέγοντας το εύγε, εύγε με υποκρισία και όχι αληθινά. «

Άλλο. Κ'. Εάν ο Χριστός δεν υποδηλώνει κάποιον συγκεκριμένο, όπως λέτε, αλλά τον καθόλου άνθρωπο, πώς λέει προς τους Ιουδαίους: Ποιον ζητάτε; Του αποκρίθηκαν: Τον Ιησού τον Ναζωραίο. Τους λέει: Εγώ είμαι. Επομένως, ποιος είναι ο Χριστός, ο οποίος έχει κληθεί και με το κύριο όνομα Ιησούς ο Ναζωραίος;

«Γνώριζε δε ο Ιούδας τον τόπο, διότι εκεί πολλές φορές είχε συγκεντρωθεί ο Ιησούς.» Διότι ο Κύριος επιδίωκε τους έρημους τόπους και τα εργαστήρια της ησυχίας, και μάλιστα όταν παρέδιδε κάποια υψηλότερη μυστική διδασκαλία. Από πού, όμως, γνώριζε ο Ιούδας ότι ο Ιησούς βρισκόταν στον κήπο αυτή την ώρα, και δεν υπέθεσε ότι θα τον έβρισκε να κοιμάται σε κάποιο σπίτι; Γνώριζε ότι ο Κύριος ως επί το πλείστον διανυκτέρευε στην ύπαιθρο, και για τον λόγο αυτό βγήκε έξω και τότε. Εξάλλου, γνώριζε καλά ότι ειδικά σε καιρό εορτής είχε τη συνήθεια να διδάσκει στους μαθητές κάτι πιο υψηλό· και δίδασκε τους μαθητές, όπως είπαμε, τα μυστήρια σε τέτοιους τόπους. Επειδή, λοιπόν, τότε ήταν εορτή, υπέθεσε ότι βρισκόταν εκεί, αναλύοντας στους μαθητές τα νοήματα της εορτής κατά το σύνηθες. «Ο Ιούδας, λοιπόν, αφού πήρε τη σπείρα και υπηρέτες από τους αρχιερείς και τους Φαρισαίους, έρχεται εκεί με λαμπάδες, και φανάρια, και όπλα. Ο Ιησούς, λοιπόν, επειδή γνώριζε όλα όσα επρόκειτο να έλθουν εναντίον του, βγήκε και τους είπε: Ποιον ζητάτε; Του αποκρίθηκαν: Τον Ιησού τον Ναζωραίο. Τους λέγει ο Ιησούς: Εγώ είμαι.»

Φέρνουν μαζί τους λαμπάδες και φανάρια, για να μην τους ξεφύγει κρυμμένος στο σκοτάδι. Εκείνος όμως απείχε τόσο πολύ από το να φύγει, ώστε βγαίνει προς αυτούς, παραδίδοντας τον εαυτό Του. Και ρωτά μεν, όχι επειδή είχε ανάγκη να μάθει· διότι λέει: «Γνώριζε όλα όσα επρόκειτο να έλθουν εναντίον Του.» Ώστε, επειδή γνώριζε ότι έρχονταν εναντίον Του, δεν ρωτά επειδή έχει ανάγκη να μάθει, αλλά επειδή θέλει να δείξει ότι, παρόλο που ήταν παρών, δεν Τον έβλεπαν ούτε Τον αναγνώριζαν. Αλλά και ρωτά σαν να ήταν ξένος· και ούτε από τη φωνή Τον αναγνωρίζουν, ούτε οι άλλοι, ούτε και ο ίδιος ο Ιούδας. Διότι το ότι δεν Τον αγνόησαν λόγω του σκοταδιού, το προείπε ο ευαγγελιστής, αναφέροντας ότι ήρθαν «μετά λαμπάδων». Αν όμως Τον αγνοούσαν εξαιτίας του σκοταδιού (ας υποθέσουμε ότι έγινε έτσι), θα έπρεπε να Τον αναγνωρίσουν τουλάχιστον από τη φωνή. Ρωτά, λοιπόν, για να δείξει, όπως είπαμε, ότι ούτε από την όψη, ούτε από τη φωνή Τον αναγνώρισαν. Τόσο ανέκφραστη, λοιπόν, ήταν η δύναμή Του, ώστε ούτε να Τον σταυρώσουν θα μπορούσαν, αν δεν παραδιδόταν με τη θέλησή Του. Όχι μόνο με το να τυφλώσει τα μάτια τους, αλλά και με το να τους ρίξει κάτω ανάσκελα μόνο με μία απλή ερώτηση. Η πτώση εκείνων που ήρθαν εναντίον του Ιησού θα μπορούσε να είναι σημείο της καθολικής πτώσης του έθνους, η οποία επήλθε σε αυτούς αργότερα μετά τον θάνατο του Χριστού· όπως και ο Ιερεμίας προφήτευσε: «Ο οίκος του Ισραήλ έπεσε, δεν υπάρχει αυτός που θα τον αναστήσει.» Πέφτουν, επομένως, όλοι όσοι εναντιώνονται στον Λόγο του Θεού.