Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 18:6

Όταν λοιπόν τους είπε: «Εγώ είμαι», οπισθοχώρησαν και έπεσαν κάτω. Μέσα στη νύχτα έφτασε ο προδότης, φέρνοντας μαζί του τους υπηρέτες των Ιουδαίων μαζί με τη στρατιωτική δύναμη. Διότι, όπως ακριβώς είπαμε προηγουμένως, νόμιζε αφενός ότι θα τον συλλάβει χωρίς τη θέλησή του, παίρνοντας θάρρος από το μεγάλο πλήθος εκείνων που τον ακολουθούσαν· αφετέρου πίστευε ότι θα τον βρει να παραμένει στους συνηθισμένους τόπους, αφού η ημέρα δεν του είχε επιτρέψει ακόμη να μεταβεί κάπου αλλού, αλλά η νύχτα καθήλωνε τρόπον τινά τον Κύριο ακόμη στα καταλύματα. Για να τον ελέγξει λοιπόν ο Χριστός και στα δύο αυτά σημεία που είχε σκεφτεί με ανθρώπινα κριτήρια, και να του δείξει ότι και σε αυτό οι σκέψεις του ήταν μάταιες, προλαβαίνει ο ίδιος την αρχή της επίθεσης και βγαίνει έξω με μεγάλη προθυμία για να τους συναντήσει. Έτσι έδειχνε ότι δεν αγνοούσε το τόλμημά τους, και ότι ήταν πολύ πιο εύκολο σε αυτόν που γνώριζε εκ των προτέρων, να κρυφτεί και να διαφύγει. Οικειοθελώς πορεύεται προς το πάθος, χωρίς να περιπέσει σε ανεπιθύμητο κίνδυνο εξαιτίας της υπεροπλίας κάποιων, ώστε ούτε οι σοφοί των Ελλήνων να χλευάζουν, θεωρώντας τον σταυρό σκάνδαλο και αφορμή κατηγορίας εξαιτίας της δικής τους ελαφρότητας, ούτε βεβαίως ο κυριοκτόνος Ιουδαίος να σηκώσει υπεροπτικά το φρύδι του εναντίον του Χριστού, νομίζοντας ότι επικράτησε εναντίον Του παρά τη θέλησή Του. Και ρωτά αυτούς που ήρθαν για τη σύλληψη, ποιον τάχα αναζητώντας έχουν έρθει, όχι επειδή το αγνοούσε· πώς θα μπορούσε άλλωστε;

Διότι αυτός που τιμήθηκε εξίσου με τους αποστόλους, έγινε αφορμή για εκείνους που διψούσαν για το αίμα του Χριστού· επειδή τους έδωσε σημάδι: «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι». Ξέχασε εντελώς τη δόξα του Χριστού· νόμισε ίσως ότι μπορούσε να μείνει απαρατήρητος· προσφέροντας από τη μια φίλημα ως δείγμα αγάπης, έχοντας όμως από την άλλη την καρδιά γεμάτη από ανόσιες σκέψεις. Προσέρχεται λοιπόν στον Χριστό σαν να βρίσκεται σε μέθη, προσδοκώντας να καταστήσει την εξαιρετική αγάπη όργανο δόλου και απάτης. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο και πολύ δικαιολογημένα καθιστούσε το κρίμα του βαρύτερο, επειδή δεν ντράπηκε να κάνει το φίλημα σχήμα και σύμβολο της προδοσίας. Προσθέτει λοιπόν ο ευαγγελιστής: «Ο δε Ιησούς του είπε: Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του ανθρώπου;» Διότι είναι αναγκαίο να γνωρίζουμε και αυτά που έχουν ειπωθεί από τον Ιωάννη σχετικά με αυτό· είπε δηλαδή, ότι οι υπηρέτες των Ιουδαίων προχωρούσαν για να συλλάβουν τον Ιησού· και Εκείνος τους βγήκε σε συνάντηση, λέγοντας: «Ποιον ζητάτε;» Όταν δε οι υπηρέτες είπαν, «Τον Ιησού τον Ναζωραίο», αυτός ο ίδιος παρέδιδε τον εαυτό του στα χέρια των φονιάδων, λέγοντας: «Εγώ είμαι.» Εκείνοι δε, λέει, οπισθοχώρησαν· και αυτό έγινε τρεις φορές. Ποια είναι λοιπόν η οικονομία, και για ποιον λόγο ο Σωτήρας παρέδωσε τον εαυτό του, ενώ εκείνοι έπεφταν κάτω ακούγοντας το, «Εγώ είμαι;» Για να μάθουν, βεβαίως, ότι το πάθος δεν του ήταν κάτι αθέλητο· διότι δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής τους ισχύος το να συλληφθεί ο Χριστός και να προσαχθεί στους ανόσιους καθοδηγητές, αλλά ο ίδιος παρέδωσε τον εαυτό του. (

Απορία. Πώς ο Ιωάννης είναι ο μόνος που δεν μνημόνευσε το φιλί της προδοσίας; Και πώς, ενώ οι άλλοι έχουν αναφέρει ότι αμέσως μόλις ο Ιούδας φίλησε τον Κύριο, οι Ιουδαίοι Τον συνέλαβαν, ο Ιωάννης δεν αναφέρει αυτό, αλλά συνέγραψε ότι τους ρώτησε: «Ποιον ζητείτε;» και ότι έπεσαν ανάσκελα, και τα εξής;

Λύση. Ο Ιούδας ήλθε εναντίον του Κυρίου μαζί με πλήθος το οποίο έφερε ρόπαλα και μαχαίρια, όπως όλοι συμφώνως εξέθεσαν. Από εκεί και έπειτα, λοιπόν, επειδή συνέβησαν διάφορα, οι ευαγγελιστές μοιράζονται τη διήγηση αυτών των γεγονότων. Διότι ο Χριστός, θέλοντας να δείξει ότι συλλαμβάνεται εκουσίως, τους επέβαλε αορασία, δηλαδή αποπληξία, και αφού τους έριξε ανάσκελα και είπε «Εγώ είμαι αυτός που ζητάτε», ενώ εκείνοι βρίσκονταν σε ταραχή, και αφού επιπλέον ο Ιούδας τον υπέδειξε με το φιλί, συλλαμβάνεται από αυτούς.

Διότι τι ήταν πιο αναίσθητο, και τι πιο αγνώμον από εκείνους; Έπεσαν προς τα πίσω, και πάλι σηκώθηκαν, και πάλι επιτέθηκαν. Άραγε δεν ήσαν πιο αναίσθητοι και από τους λίθους; Και για να μάθουν ότι αυτός είναι που τους είπε «Ποιον ζητάτε;» και τους έριξε προς τα πίσω, τους λέει πάλι, όταν σηκώθηκαν: «Ποιον ζητάτε;». Και λένε: «Τον Ιησού». Τους λέει: «Σας είπα ότι εγώ είμαι»· σχεδόν σαν να έλεγε: «Μάθετε ότι κι εκείνος που πρωτύτερα σας είπε "Ποιον ζητάτε;" και σας έριξε κάτω, είμαι εγώ». Αλλά τίποτε περισσότερο δεν έγινε από αυτό, παρά παρέμειναν στην πώρωσή τους.

Αλλά όλα αυτά εκείνος τα απέκρουσε, και ο Θεός δεν τον είλκυσε με τη βία. Επειδή, δηλαδή, μας έκανε κυρίους της επιλογής και των φαύλων και των αγαθών πράξεων, και θέλει να είμαστε καλοί με την ελεύθερη θέλησή μας· γι' αυτό, αν δεν το επιθυμούμε, δεν μας ασκεί βία ούτε μας εξαναγκάζει· διότι το να είναι κανείς καλός έχοντας εξαναγκαστεί, δεν συνιστά πραγματική καλοσύνη. Επειδή, λοιπόν, και εκείνος ήταν κύριος της γνώμης του, και είχε την εξουσία να μην πειστεί και να μην αποκλίνει προς τη φιλαργυρία, γι' αυτό τυφλώθηκε στη διάνοια και πρόδωσε τη δική του σωτηρία· και λέει: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;». Ελέγχοντας, λοιπόν, ο ευαγγελιστής την τύφλωση και την παράνοια του νου του, λέει: Κατά την ώρα της εφόδου ο Ιούδας στεκόταν κοντά τους, εκείνος που είχε πει: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;». Και όχι μόνο από αυτό μπορεί κανείς να αντικρίσει τη δύναμη του Χριστού, αλλά και από το γεγονός ότι, μόλις εξέφερε μια απλή φωνή, οπισθοχώρησαν και έπεσαν καταγής.

Τόσο πολύ απείχε εκείνος από το να μπορέσει να τον παραδώσει, ώστε δεν μπορούσε καν να τον δει ενώ ήταν παρών, αυτόν που επρόκειτο να παραδώσει, και μάλιστα ενώ υπήρχαν λαμπάδες και τόσο πολύ φως. Διότι, υπονοώντας αυτό ακριβώς, είπε ότι είχαν λαμπάδες και φανάρια και ούτε έτσι δεν τον έβρισκαν, καθώς λέει: «Και ο Ιούδας στεκόταν μαζί τους», εκείνος δηλαδή που είχε πει: «Εγώ θα σας τον παραδώσω». Διότι τύφλωσε τη διάνοιά τους, θέλοντας να δείξει τη δική του δύναμη, και για να μάθουν ότι επιχειρούν τα αδύνατα. Έπειτα, μόλις άκουσαν τη φωνή του, οπισθοχώρησαν και έπεσαν καταγής.

Τώρα όμως τον βλέπεις να προστρέχει στο γεγονός. Όταν, λοιπόν, κινήθηκαν εναντίον του, λέει: «Ποιον ζητάτε;» Εκείνοι δε λένε: «Τον Ιησού». Και τους λέει: «Ιδού, εγώ είμαι». Και οπισθοχώρησαν και έπεσαν χάμω. Έτσι, αφού πρώτα τους τύφλωσε και έδειξε ότι μπορούσε να διαφύγει, τότε παρέδωσε τον εαυτό του, για να μάθεις ότι δεν το υπέμεινε αυτό ακούσια, ούτε από ανάγκη, ούτε από βία, ούτε από την τυραννία εκείνων που επήλθαν εναντίον του, αλλά εκούσια, με δική του προαίρεση και βούληση, και έχοντας οικονομήσει αυτά από πολύ καιρό πριν.

«Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τους οικτιρμούς σου από εμένα· το έλεός σου και η αλήθειά σου ας με προστατεύουν πάντοτε» με τη μορφή του δούλου. «Διότι με περικύκλωσαν κακά» από φρικτότατους εχθρούς «και με κατέλαβαν οι ανομίες του κόσμου, και δεν θα μπορέσω να δω. Διότι πληθύνθηκαν περισσότερο από τις τρίχες της κεφαλής μου» τα κακά του κόσμου, εξαιτίας των οποίων «η καρδιά μου με εγκατέλειψε»». Κανείς όμως από όσους μελετούν αυτά ας μην κατακρίνει αυτήν τη μικρή παραλλαγή των στίχων· διότι έτσι το απαιτεί το νόημα των γραφομένων, καθώς και για να φανερωθούν τα δυσνόητα πιο ξεκάθαρα και πιο κατανοητά. «Ευδόκησε, Κύριε, να με λυτρώσεις· Κύριε, πρόσεξε στο να με βοηθήσεις. Ας ντροπιαστούν και ας καταντροπιαστούν μαζί εκείνοι που ζητούν την ψυχή μου για να την αφαιρέσουν· ας στραφούν προς τα πίσω και ας ντροπιαστούν όσοι μου θέλουν κακά». Διότι αυτό το ρητό εκπληρώθηκε όταν ήλθαν προς αυτόν «με μαχαίρια και ξύλα και λαμπάδες και όπλα», και τους ρώτησε: «ποιον ζητάτε;» Και όταν εκείνοι απάντησαν «τον Ιησού τον Ναζωραίο», και τον άκουσαν να λέει «Εγώ είμαι», αυτή και μόνο η φωνή τους απώθησε «προς τα πίσω», λέει, «και έπεσαν καταγής». «Ας λάβουν αμέσως την ντροπή τους εκείνοι που μου λένε εύγε, εύγε»· λέγοντας το εύγε, εύγε με υποκρισία και όχι αληθινά. «

Και στεκόταν μαζί τους και ο Ιούδας, αυτός που τον παρέδιδε. Μόλις, λοιπόν, τους είπε: «Εγώ είμαι», οπισθοχώρησαν και έπεσαν στο έδαφος.» Τη μεν σπείρα την πείθουν να συνεργαστεί μαζί τους με χρήματα· διότι τέτοιος είναι ο στρατός, εξαγοράζεται με χρυσό. Προσέρχονται δε πολλοί, επειδή φοβούνταν όσους ακολουθούσαν τον Ιησού και οι οποίοι ήταν προσηλωμένοι σε αυτόν εξαιτίας της διδασκαλίας και των θαυμάτων του.