Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 18:9

Αλλά χάρις στον Κύριο που σου έδωσε τη βασιλεία· διότι όλοι πείστηκαν και για τη δική σου φιλανθρωπία και για τη δική τους πονηρία, εξαιτίας της οποίας εξάλλου αρχικά διέφυγα, ώστε από τη μια πλευρά εγώ να σου απευθύνω αυτά τα λόγια, και από την άλλη εσύ να βρεις σε ποιον να δείξεις φιλανθρωπία. Παρακαλώ, λοιπόν, επειδή ακριβώς έχει γραφτεί: «Μια ταπεινή απόκριση αποτρέπει την οργή»· και, «Είναι ευπρόσδεκτοι στον βασιλιά οι δίκαιοι λογισμοί», αφού αποδεχθείς και τούτη την απολογία, απόδωσε στις πατρίδες τους και στις Εκκλησίες όλους τους επισκόπους και τους άλλους κληρικούς, ώστε αφενός μεν να φανερωθεί η πονηρία των συκοφαντών, και αφετέρου εσύ, και τώρα και κατά την ημέρα της κρίσεως, να έχεις την παρρησία να πεις στον Κύριο και Σωτήρα μας και παμβασιλέα Ιησού Χριστό: «Κανέναν από τους δικούς σου δεν απώλεσα· απεναντίας, αυτοί είναι εκείνοι που επιβουλεύθηκαν τους πάντες· ενώ εγώ, για εκείνους που θανατώθηκαν, για τις παρθένους που βασανίστηκαν, και για όλα τα άλλα που έγιναν εις βάρος των Χριστιανών θλίφτηκα βαθιά· τους εξόριστους, όμως, τους επανέφερα και τους απέδωσα στις δικές τους Εκκλησίες».

Αλλά, για να αποδείξει επιπλέον ότι το πλήθος των χειρών τους είναι μάταιο, και ότι η δύναμη κάθε ανθρώπου είναι παντελώς ανύπαρκτη απέναντι στην άρρητη και θεία ισχύ, αφού τους μίλησε με λόγο πράο και ήμερο, ρίχνει κατά γης το πλήθος αυτών που τον ζητούσαν, για να μάθουμε το εξής: ότι, αφού η φύση των κτιστών δεν μπορεί να αντέξει ούτε έναν λόγο του Θεού, και μάλιστα φιλάνθρωπο, πώς θα μπορούσε να αντέξει την απειλή του, σύμφωνα με αυτό που αναφέρεται στους Ψαλμούς: «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος μπορεί να σου αντισταθεί εξαιτίας της οργής σου;». Ως σημείο, λοιπόν, της γενικότερης πτώσης του έθνους, οικονομήθηκε το μερικό αυτό γεγονός που συνέβη σε εκείνους που ήρθαν για τη σύλληψη. Γι' αυτό άλλωστε ο προφήτης Ιερεμίας θρηνεί τους Ιουδαίους λέγοντας: «Ο οίκος του Ισραήλ έπεσε, δεν υπάρχει κανείς που να τον αναστήσει». Το συμβάν αυτό θα μπορούσε να αποτελεί και εικόνα μιας αναπόφευκτης πραγματικότητας. Διότι διδάσκει ότι σε καθέναν που σχεδίασε να πράξει πονηρά κατά του Χριστού, οπωσδήποτε και αναπόφευκτα του επιφυλάσσεται η πτώση. <Πάλι λοιπόν τους ρώτησε: Ποιον ζητάτε; Εκείνοι είπαν: Τον Ιησού τον Ναζωραίο. Αποκρίθηκε ο Ιησούς: Σας είπα ότι εγώ είμαι· αν λοιπόν ζητάτε εμένα, αφήστε αυτούς να φύγουν. Για να εκπληρωθεί ο λόγος που είπε, ότι από αυτούς που μου έδωσες, δεν απώλεσα κανέναν από αυτούς.> Τους ρωτά λοιπόν για δεύτερη φορά κατά θεία οικονομία, προκειμένου να καταδείξει το μέγεθος της πώρωσης που είχε ενσταλαχθεί στον νου τους.

Ο σοφός Ευαγγελιστής, βέβαια, χρησιμοποιεί αυτό που συνέβη τότε μερικά και ειδικά στους συντρόφους του, ως σαφή απόδειξη της σχεδόν καθολικής και γενικότατης προστασίας που πρόκειται να υπάρξει για εκείνους που τον πλησιάζουν μέσω της πίστεως. Διότι παρήγγειλε, λέει, να αφήσουν ελεύθερους τους μαθητές, ώστε να εκπληρωθεί ο λόγος που είπε, ότι «από αυτούς που μου έδωσες δεν απώλεσα κανέναν». Διότι το ότι θα προστατεύσει και εκείνους που θα ακολουθήσουν μετέπειτα, πώς μπορεί να είναι αμφίβολο; Διότι αυτό που δεν αμελήθηκε για τους λίγους, πώς θα μπορούσε να παραμεληθεί για τους περισσότερους; Και εκείνος που έδειξε τόση προστασία για ελάχιστους, πώς θα μπορούσε να αδιαφορήσει για εκείνους που ξεπερνούν τους αριθμούς; Διότι πάρα πολλοί είναι αυτοί που έχουν πιστέψει. Λάβε, λοιπόν, το μερικό ως εικόνα του γενικότατου, και από το γεγονός ότι δεν θέλει να κινδυνεύσουν διόλου οι δικοί του, είναι ευκολότερο να αναλογιστείς ποια και πόση θα είναι η οργή εναντίον εκείνων που τον σκότωσαν. Διότι, αυτό που θεωρεί ανεπιθύμητο, πώς είναι δυνατόν να μην το μισεί οπωσδήποτε;

ΚΑ΄. Γνωρίζοντας αυτά, αδελφοί, ας περιβάλουμε με αγάπη ο ένας τον άλλον, ας αγκαλιαστούμε, ας γίνουμε αληθινά ένα, ας μιμηθούμε Εκείνον που κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, και διά του αίματός Του τα συγκέντρωσε όλα και έφερε την ειρήνη· ας πούμε στον κοινό τούτο Πατέρα, στη σεμνή πολιά, στον πράο και ήπιο ποιμένα: Βλέπεις την ανταμοιβή της επιεικείας; Ύψωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου, όπως ακριβώς το ποθούσες, και εκείνο που αποκλειστικά ζητούσες να σου δοθεί νύχτα και μέρα, ώστε σε καλό γήρας να τερματίσεις την επίγεια παροικία σου· ιδού, όλοι έχουν έλθει προς εσένα, και αναπαύονται κάτω από τις δικές σου πτέρυγες, και κυκλώνουν το θυσιαστήριό τους, αφού απομακρύνθηκαν με δάκρυα, και τώρα προστρέχουν με ευφροσύνη. Χαίρε και κατατέρπου, άριστε και φιλοτεκνότατε των πατέρων, διότι έχεις ενδυθεί και περιβληθεί όλους αυτούς, όπως η νύμφη τον στολισμό της. Φθέγξου και εσύ προς εμάς: «Ιδού εγώ και τα παιδία τα οποία μου έδωσε ο Θεός». Πρόσθεσε και την άλλη δεσποτική φωνή, που είναι τόσο οικεία: «Εκείνους που μου έδωσες τους ἐφύλαξα, και δεν απώλεσα εξ αυτών ουδένα».

Εδώ δείχνει ότι ο ίδιος κατέχει την εξουσία όπως ακριβώς ο Πατέρας, εφόσον είναι ο ποιμένας και τα πρόβατα είναι δικά του. Βλέπεις πώς στις παραβολές ομιλεί υψηλότερα, εκεί όπου ο λόγος είναι συγκαλυμμένος, και δεν δίνει φανερή λαβή στους ακροατές; Τι κάνει λοιπόν αυτός ο μισθωτός; Βλέπει τον λύκο να έρχεται και εγκαταλείπει τα πρόβατα, και έρχεται ο λύκος και τα αρπάζει. Αυτό ακριβώς έπραξαν εκείνοι· αυτός όμως έπραξε το αντίθετο. Διότι, όταν συνελήφθη, λέει: «Αφήστε αυτούς να φύγουν», για να εκπληρωθεί ο λόγος, ότι κανείς από αυτούς δεν χάθηκε. Είναι δυνατόν όμως εδώ να υποπτευθούμε και νοητό λύκο. Διότι ούτε σε εκείνον επέτρεψε να προχωρήσει και να αρπάξει τα πρόβατα. Και αυτός δεν είναι μόνο λύκος, αλλά και λέων. Διότι ο εχθρός μας ο διάβολος, λέγει, περιφέρεται ως ωρυόμενος λέων.

«Διότι, εάν ζητείτε εμένα», λέγει, «ας μην έχετε καμία ενασχόληση με αυτούς. Διότι ιδού, παραδίδω τον εαυτό μου». Για να εκπληρωθεί ο λόγος που είχε πει, ότι «δεν απώλεσα κανέναν από αυτούς». Ως απώλεια δε εδώ δεν εννοεί αυτήν του θανάτου, αλλά την αιώνια. Ο ευαγγελιστής όμως το εφήρμοσε αυτό και στην παρούσα περίσταση. Θα μπορούσε δε να απορήσει κανείς, πώς δεν συνέλαβαν και αυτούς μαζί του και δεν τους κατέκοψαν, και μάλιστα εφόσον ο Πέτρος τους είχε εξοργίσει με όσα έπραξε εις βάρος του δούλου. Ποιος λοιπόν τους συγκράτησε;

Κανένας άλλος, παρά η δύναμη που τους έριξε ύπτιους. Αυτό, λοιπόν, φανερώνοντας και ο ευαγγελιστής, ότι δηλαδή δεν προερχόταν από τη δική τους θέληση, αλλά από τη δύναμη και την απόφαση Αυτού που συνελήφθη, πρόσθεσε: Για να εκπληρωθεί ο λόγος που είπε, ότι κανένας από αυτούς δεν χάθηκε.

Επομένως, όλοι έχουν τη ζωή εν Χριστώ. «Διότι όλοι θα αναστηθούν» και θα ζήσουν, αλλά οι δίκαιοι έχουν και κάτι περισσότερο, τη βασιλεία των ουρανών. Έπειτα μιλάει και για το πάθος, και λέει ότι «Τη ζωή μου θέτω υπέρ των προβάτων»· φανερώνοντας ότι δεν προσέρχεται στο πάθος ακούσια, αλλά εκούσια. Διότι το «θέτω», αυτό δηλώνει, ότι κανείς δεν την αρπάζει από εμένα, αλλά εγώ ο ίδιος την καταθέτω. Υπαινίσσεται δε και τους στασιαστές για τους οποίους έχει μιλήσει πολλές φορές. Διότι εκείνοι, λέει, δεν έθεσαν τη ζωή τους για τα πρόβατα, αλλά εγκατέλειψαν όσους τους ακολούθησαν· επειδή ήταν μισθωτοί. Ο ίδιος ο Κύριος όμως έπραξε το αντίθετο. Όταν συνελήφθη, λέει: «Εάν λοιπόν ζητάτε εμένα, αφήστε αυτούς να φύγουν, για να εκπληρωθεί ο λόγος, ότι κανείς από αυτούς δεν χάθηκε»· και αυτά ενώ οι Ιουδαίοι του επιτέθηκαν με τέτοια αγριότητα, όπως δεν θα έκαναν ούτε λύκοι σε πρόβατα. «Διότι με μαχαίρια», λέει, «και με ξύλα ήλθαν να τον συλλάβουν». Εδώ είναι δυνατόν να εννοήσουμε ως λύκο τον νοητό εχθρό, τον οποίο η Γραφή ονομάζει και λιοντάρι και σκορπιό και φίδι, ο οποίος λέγεται ότι αρπάζει μεν το πρόβατο, όταν κάνει κάποιον βορά του μέσω της πονηρής πράξης· και ότι το σκορπίζει, όταν μέσω των πονηρών λογισμών προκαλεί σύγχυση στην ψυχή. Αυτός δικαιολογημένα θα ονομαζόταν και κλέφτης, εφόσον κλέβει μέσω των πονηρών λογισμών, σφάζει μέσω της συγκατάθεσης, και καταστρέφει μέσω της πράξης.

Ο δε κήπος, από τον οποίο η σωτηρία μας έλαβε την αρχή, θα μπορούσε να είναι αντίτυπο του παραδείσου. Διότι, αφού πέσαμε στον κήπο του παραδείσου, είδαμε σε κήπο το σωτήριο πάθος του Χριστού να λαμβάνει την αρχή και να επανορθώνει όλα τα προηγούμενα δυσχερή. «Πάλι λοιπόν τους ρώτησε: Ποιον ζητάτε; Και εκείνοι είπαν: Τον Ιησού τον Ναζωραίο. Αποκρίθηκε ο Ιησούς και είπε: Σας είπα ότι εγώ είμαι. Αν λοιπόν εμένα ζητάτε, αφήστε αυτούς να φύγουν· για να εκπληρωθεί ο λόγος που είπε, ότι από αυτούς που μου έδωσες δεν άφησα να χαθεί κανένας.» Τους έριξε μεν ανάσκελα κάτω, φανερώνοντας συγχρόνως και τη δύναμή του, αλλά και ότι εκούσια έρχεται στο πάθος· εκτός δε από αυτά, οικονομούσε και κάτι άλλο. Διότι, για να μην πει κάποιος ότι οι Ιουδαίοι δεν αμάρτησαν σε τίποτα, επειδή ο ίδιος παραδόθηκε σε αυτούς και το έκανε φανερό, γι' αυτό τους επιδεικνύει αυτό το σημείο, το οποίο ήταν ικανό να τους αναχαιτίσει.

Επειδή όμως επέμεναν στην κακία και μετά το θαύμα αυτό, τότε πια παραδίδει τον εαυτό του. Και δες πώς, ούτε μέχρι την τελευταία ώρα, δεν υποχωρεί από την αγάπη του προς τους μαθητές. «Εάν λοιπόν ζητάτε εμένα», λέει, «αφήστε αυτούς να φύγουν· για να εκπληρωθεί ο λόγος που είπε, ότι από αυτούς που μου έδωσες, δεν έχασα κανέναν». Απώλεια βέβαια ο μεν Κύριος εννοούσε αυτήν της ψυχής, την οποία κανείς από όσους μαθήτευσαν σε αυτόν δεν υπέστη· ο δε ευαγγελιστής παρέλαβε αυτόν τον λόγο για τη σωματική απώλεια. Είναι θαύμα δε, πώς δεν συνέλαβαν τους αποστόλους και δεν τους κατακρεούργησαν, και μάλιστα αφού ο Πέτρος τους είχε παροξύνει. Από όπου γίνεται φανερό, ότι η δύναμη αυτού που συνελήφθη το έκανε αυτό, και η απόφαση την οποία προείπε, ότι «Κανείς από αυτούς δεν χάθηκε». Αυτό ακριβώς διδάσκοντάς μας και ο ευαγγελιστής, ότι ήταν αποτέλεσμα της απόφασης του Κυρίου το να μην κατακοπούν οι μαθητές, λέει: «Για να εκπληρωθεί ο λόγος που είπε, ότι δεν έχασα κανέναν από αυτούς»· διότι εξαιτίας της αδυναμίας τους τους κρατά έξω από πειρασμούς. Έτσι και εμάς τώρα οικονομεί, έστω κι αν το αγνοούμε. Ώστε όταν σου έρθει πειρασμός, να πιστεύεις ότι αν δεν γνώριζε ότι μπορείς να τον ξεφύγεις, δεν θα επέτρεπε να σου έρθει, όπως ακριβώς ούτε τότε στους μαθητές. «Ο Σίμων Πέτρος λοιπόν, έχοντας μαχαίρι, το τράβηξε και χτύπησε τον δούλο του αρχιερέα, και του έκοψε το δεξί αυτί· το όνομα δε του δούλου ήταν Μάλχος».