Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 19:14

Φλυαρούν αχαλίνωτα, λοιπόν, οι πιο ανόσιοι από όλους τους ανθρώπους, και διασύρουν τη δόξα του Σωτήρα από υπερβολική έλλειψη αγάπης προς τον Θεό. Αυτούς δικαίως επιπλήττει ο μακάριος προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Εσείς όμως πλησιάστε εδώ, γιοι άνομοι, σπέρμα μοιχών και πόρνης. Σε ποιον εντρυφήσατε; Και εναντίον ποιου ελευθερώσατε τη γλώσσα σας, και εναντίον ποιου ανοίξατε το στόμα σας; Δεν είστε εσείς τέκνα της απώλειας, σπέρμα άνομο;». Διότι δεν εξαπέλυσαν την κατακραυγή τους εναντίον κάποιου τυχαίου, ούτε, αφήνοντας ελεύθερη την αχαλίνωτη γλώσσα τους, μηχανεύονταν απλώς κάθε είδους συκοφαντία, αλλά στράφηκαν εναντίον του ίδιου του Δεσπότη και εκείνου που κυβερνά τα πάντα μαζί με τον Πατέρα. Γι' αυτό τον λόγο, δίκαια ονομάστηκαν και έγιναν αληθινά τέκνα απώλειας και άνομο σπέρμα. <Ο Πιλάτος, λοιπόν, όταν άκουσε αυτόν τον λόγο, έφερε έξω τον Ιησού, και κάθισε στο βήμα, στον τόπο που λέγεται Λιθόστρωτο, και στα εβραϊκά Γαββαθά. Ήταν δε η παρασκευή του Πάσχα, η ώρα ήταν περίπου έκτη, και λέει στους Ιουδαίους: Ίδε ο βασιλιάς σας.> Λέγοντας αυτά ο Ευαγγελιστής, αποδίδει το έγκλημα της μιαιφονίας κατά του Χριστού εξ ολοκλήρου στα κεφάλια των Ιουδαίων.

Και καθώς εκείνος, αφού τον ρώτησε πολλά και δεν αξιώθηκε καμίας απάντησης, τον στέλνει πίσω στον Πιλάτο, παρέμεινε κλειδωμένος στο πραιτώριο έως την ενάτη ώρα. Διαδόθηκε μάλιστα κάποια παράδοση, η οποία λεγόταν έως και τους δικούς μας χρόνους, ότι την ενάτη ώρα εισήλθαν κρυφά σε αυτόν οι μαθητές, και έκοψε απλό άρτο και έφαγε μαζί τους στη φυλακή. Έμεινε δε εκεί όλη τη νύχτα και πολύ νωρίς το πρωί τον βγάζει από το πραιτώριο, την ημέρα του προσαββάτου, την καλούμενη Παρασκευή, και έτσι σταυρώνεται κατά την τρίτη (γ΄) ώρα, σύμφωνα με την ακριβή διήγηση των θεσπέσιων ευαγγελιστών Μάρκου και Ιωάννου. Αν και σε κάποια αντίγραφα του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου, εξαιτίας γραφικού σφάλματος, έχει παραποιηθεί το γράμμα Γ, το οποίο δηλώνει τον αριθμό τρία, στο «επίσημον» (Ϛ), το οποίο παριστάνει τον αριθμό έξι, επειδή οι κεραίες και των δύο συμβόλων βλέπουν από τα αριστερά προς τα δεξιά. Αυτό το εξακρίβωσαν πριν από εμάς και ο Κλήμης, και ο Ωριγένης, και ο Ευσέβιος ο Παμφίλου. Και δεν πρέπει οι φιλομαθείς ακροατές, εξαιτίας της αφαίρεσης ή της παράθεσης ενός γράμματος, να διασπούν τη συμφωνία των θείων Ευαγγελίων.

Ο Ευσέβιος Καισαρείας, ο επονομαζόμενος του Παμφίλου, στο έργο του «Ζητήματα και επιλύσεις προς τον Μαρίνο περί του Σωτηρίου πάθους και της αναστάσεως», έθεσε προς εξέταση και τα εξής: ότι ο μεν θείος ευαγγελιστής Μάρκος αναφέρει πως ήταν η τρίτη ώρα κατά την οποία σταυρώθηκε ο Χριστός, ο Θεός και Σωτήρας μας· ο δε θεολογικότατος Ιωάννης γράφει ότι κατά την έκτη ώρα ο Πιλάτος κάθισε στο βήμα, στο λεγόμενο Λιθόστρωτο, και ανέκρινε τον Ιησού. Και υποστηρίζει ότι αυτό αποτελεί γραφικό σφάλμα, το οποίο διέφυγε της προσοχής εκείνων που αρχικά αντέγραψαν τα Ευαγγέλια. Διότι, επειδή το γράμμα γάμμα σημαίνει την τρίτη ώρα, ενώ το σύμβολο του επισήμου σημαίνει την έκτη, και επειδή οι χαρακτήρες αυτοί παρουσιάζουν μεγάλη ομοιότητα μεταξύ τους, εκ παραδρομής το στοιχείο γάμμα, που είναι δηλωτικό της τρίτης ώρας, λόγω καμπύλωσης της μακράς ευθείας γραμμής, μεταβλήθηκε στο σύμβολο του επισήμου, το οποίο είναι δηλωτικό της έκτης ώρας. Διότι, αφού και οι τρεις ευαγγελιστές, ο Ματθαίος, ο Μάρκος και ο Λουκάς, αναφέρουν σύμφωνα ότι από την έκτη ώρα έπεσε σκοτάδι σε όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα, είναι ολοφάνερο ότι ο Κύριος και Θεός Ιησούς είχε σταυρωθεί πριν από την έκτη ώρα, πριν δηλαδή επέλθει το σκοτάδι, άρα κατά την τρίτη ώρα, όπως ακριβώς εξιστόρησε ο Μάρκος. Κατά τον ίδιο τρόπο και ο Ιωάννης είχε σημειώσει την τρίτη ώρα, αλλά οι αντιγραφείς μετέτρεψαν το γράμμα γάμμα στο σύμβολο του επισήμου.

Αλλά αυτοί πάλι κραύγαζαν: «Εάν τον απολύσεις, δεν είσαι φίλος του Καίσαρα». Διότι, επειδή παρουσιάζοντας κατηγορίες βασισμένες στον δικό τους νόμο δεν ωφελήθηκαν σε τίποτα, στρέφονται κακόβουλα στους εξωτερικούς νόμους, λέγοντας: «Καθένας που ανακηρύσσει τον εαυτό του βασιλιά, εναντιώνεται στον Καίσαρα». Και πού φάνηκε αυτός ως σφετεριστής της εξουσίας; Από πού μπορείτε να το αποδείξετε αυτό; Από την πορφύρα; Από το διάδημα; Από την εμφάνιση; Από τους στρατιώτες; Δεν περπατούσε πάντοτε μόνος μαζί με τους δώδεκα μαθητές, ακολουθώντας σε όλα έναν ταπεινό βίο, και στην τροφή και στην ενδυμασία και στην κατοικία; Αλλά, ω της αναιδείας και της άκαιρης δειλίας! Διότι ο Πιλάτος, νομίζοντας ότι πλέον θα κινδύνευε εάν τα παρέβλεπε αυτά, εξέρχεται δήθεν για να εξετάσει την υπόθεση (διότι αυτό ακριβώς φανέρωνε το ότι κάθισε στη δικαστική έδρα)· ωστόσο, χωρίς να κάνει καμία απολύτως εξέταση, τον παραδίδει, θεωρώντας ότι έτσι θα τους κατευνάσει. Για να βεβαιωθείς ότι για αυτόν τον λόγο ενήργησε έτσι, άκουσε τι λέει: «Να ο βασιλιάς σας». Και επειδή εκείνοι είπαν, «Σταύρωσέ τον», πρόσθεσε πάλι λέγοντας: «Τον βασιλιά σας να σταυρώσω;» Εκείνοι δε κραύγαζαν: «Δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα».

Διότι και μετά το δείπνο, παρέδωσε διά της κλάσεως του άρτου το μυστήριο της Καινής Διαθήκης κατά την πέμπτη ημέρα. Όταν δε ήταν η εορτή των Αζύμων το Σάββατο, κατά τη δέκατη πέμπτη ημέρα του μήνα, ο Κύριος βρισκόταν στον τάφο. Εφόσον λοιπόν δεν υπήρχαν άζυμα πριν από την εορτή των Αζύμων σε ολόκληρο το έτος, πού βρέθηκαν τότε τα άζυμα, όταν ο Χριστός έφαγε το δείπνο μαζί με τους μαθητές του; Σταματήστε εσείς που πολεμάτε την αλήθεια. Και το «Ήταν δε Παρασκευή του Πάσχα», έτσι κατανοείται. Διότι ετοίμαζαν, δηλαδή παρεσκεύαζαν τα της εορτής του Πάσχα· και το «Αυτοί δεν εισήλθαν στο πραιτώριο, για να μη μιανθούν, αλλά για να φάνε το Πάσχα», πώς θα το κατανοήσεις, εάν το Πάσχα ήταν την πέμπτη ημέρα; Πώς την Παρασκευή δεν εισήλθαν στο πραιτώριο, αλλά συμπεριφέρονταν με τέτοια ευλάβεια, προκαθαίροντας με κάποιον τρόπο τους εαυτούς τους για τη μετάληψη του Πάσχα;

«Οι δε Ιουδαίοι κραύγαζαν, λέγοντας: Εάν τον απολύσεις, δεν είσαι φίλος του Καίσαρα. Καθένας που κάνει τον εαυτό του βασιλιά, εναντιώνεται στον Καίσαρα. Ο Πιλάτος, λοιπόν, ακούγοντας αυτόν τον λόγο, οδήγησε έξω τον Ιησού, και κάθισε στο βήμα σε έναν τόπο που λέγεται Λιθόστρωτο, στα εβραϊκά δε Γαββαθά. Ήταν δε Παρασκευή του Πάσχα, και η ώρα περίπου έκτη.» Επειδή ο Κύριος κατέπληξε τον Πιλάτο με τα λόγια του, και του παρέσχε σαφή απολογία, ότι δηλαδή Αν δεν παρέδιδα εγώ με τη θέλησή μου τον εαυτό μου και δεν το επέτρεπε ο Πατέρας, δεν θα είχες καμία εξουσία εναντίον μου, και ότι αμαρτία έχεις και εσύ, αλλά μεγαλύτερη ο Ιούδας που με παρέδωσε ή και ο λαός, διότι «πρόσθεσε πόνο στις πληγές μου, και δεν θυμήθηκε να δείξει έλεος», αλλά βρίσκοντάς με χωρίς συνήγορο και αβοήθητο με παρέδωσε στον σταυρό, και ούτε δυσώπησε με τόσα δικαστήρια από τα οποία βγήκα αθώος, αλλά φώναζε «Σταύρωσε, σταύρωσε»· επειδή, λοιπόν, λέγοντας αυτά ο Κύριος κατέπληξε τον Πιλάτο, από τότε «ζητούσε» περισσότερο «να τον απολύσει». Οι Ιουδαίοι, όμως, επειδή, διαβάλλοντάς τον ότι κάνει τον εαυτό του Θεό και προβάλλοντας τον νόμο, διαψεύστηκαν (διότι ο Πιλάτος εξαιτίας αυτού φοβήθηκε περισσότερο και ήθελε να τον απολύσει, μήπως και προσκρούσει στον Θεό), καταφεύγουν πάλι στους εξωτερικούς νόμους και εκφοβίζουν τον Πιλάτο θεωρώντας τον δειλό.

Τον έβγαλε έξω ο Πιλάτος και συζήτησε με τους Ιουδαίους· μπαίνοντας πάλι μέσα ανακρίνει τον Ιησού· βγαίνοντας πάλι συζητά με τους Ιουδαίους. Όλα αυτά ήταν αρκετά για να καταναλώσουν τον χρόνο από την τρίτη έως την έκτη ώρα. Ο Ιωάννης, εκθέτοντάς τα με ακρίβεια, εφόσον τα είχε παρακολουθήσει όλα, μνημονεύει την έκτη ώρα, όταν πλέον τον παρέδωσε οριστικά για να σταυρωθεί, χωρίς πια να συζητά με τους Ιουδαίους ή να ανακρίνει τον Ιησού, αλλά έχοντας εκδώσει την τελική απόφαση εναντίον του. Εάν όμως κάποιος ρωτήσει: Και για ποιον λόγο, ενώ κατά την τρίτη ώρα, όπως λες, εξέδωσε απόφαση να σταυρωθεί, ήθελε πάλι να τον απολύσει; Ας μάθει πρώτον μεν ότι έλαβε την απόφαση επειδή εκβιάστηκε από το πλήθος, έπειτα επηρεάστηκε και από το όνειρο της γυναίκας του, διότι του είχε στείλει μήνυμα: «Ας μην υπάρχει καμία σχέση μεταξύ εσού και αυτού του δικαίου». Επιπλέον όλων αυτών, πρόσεξε και πώς μίλησε ο Ιωάννης: «Η ώρα ήταν περίπου έκτη». Διότι δεν είπε «Ήταν η έκτη ώρα», με κατηγορηματικό τρόπο, αλλά διστάζοντας και μη ορίζοντας ακριβώς, είπε «Περίπου έκτη». Επομένως, δεν μας βλάπτει καθόλου το να φαίνονται οι ευαγγελιστές να μη συμφωνούν απόλυτα μεταξύ τους σχετικά με την ώρα, ακόμη κι αν δεχτούμε ότι υπάρχει διαφωνία. Διότι εξέτασε τούτο: δεν είπαν όλοι ότι σταυρώθηκε; Αν λοιπόν αυτό ομολογείται από όλους, ενώ σχετικά με την ώρα, αν ο ένας λέει ότι είναι η τρίτη και ο άλλος περίπου η έκτη, σε τι επηρεάζει αυτό την αλήθεια;

Ωστόσο, έχει αποδειχθεί περίτρανα ότι δεν υπάρχει καν διαφωνία. «Και λέει στους Ιουδαίους: Να ο βασιλιάς σας.

Αυτοί τότε κραύγασαν: «Πάρε τον, πάρε τον, σταύρωσέ τον». Τους λέγει ο Πιλάτος: «Τον βασιλιά σας να σταυρώσω;» Αποκρίθηκαν οι αρχιερείς: «Δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα». Τότε λοιπόν τους τον παρέδωσε για να σταυρωθεί. Παρέλαβαν λοιπόν τον Ιησού, και τον οδήγησαν για να τον σταυρώσουν, και, βαστάζοντας τον σταυρό του, εξήλθε στον τόπο που ονομάζεται Κρανίου τόπος, ο οποίος εβραϊκά λέγεται Γολγοθάς, όπου τον σταύρωσαν, και μαζί του άλλους δύο, από τη μία πλευρά και από την άλλη, και στη μέση τον Ιησού». Πολλές φορές έχουμε πει ότι ο Πιλάτος ήταν μάλλον άνανδρος και δειλός, παρά κακοήθης. Πρόσεξε λοιπόν ότι και τώρα περιβάλλει την υπόθεση με το σχήμα της ανάκρισης και του δικαστηρίου, αλλά χειρίζεται το όλο θέμα με μαλθακότητα. «Διότι δέστε», λέγει, «ο βασιλιάς σας». Επειδή ούτε τον Ιησού καταδικάζει φανερά ούτε τους Ιουδαίους αποστομώνει ευθέως, αλλά σαν να τους ονειδίζει συγκεκαλυμμένα ως συκοφάντες, λέγει: «Δείτε, για ποιον άνθρωπο λέτε ότι επιχείρησε να γίνει βασιλιάς σας, για έναν ασήμαντο δηλαδή, που δεν θα επιχειρούσε κάτι τέτοιο, ώστε η κατηγορία είναι ψευδής».

Διότι τι χαρακτηριστικό τυράννου έχει αυτός; Στρατιώτες; Πλούτο; Ευγενική καταγωγή; «Ιδού ο βασιλιάς σας.» Ποιο είναι το κέρδος εάν σκοτώσετε αυτόν, έναν άνθρωπο που δεν μπορεί να βλάψει ούτε στο ελάχιστο; Αυτά μεν έλεγε ο Πιλάτος, όχι όμως με επιμονή και σταθερότητα, ούτε ως αγωνιζόμενος για την αλήθεια.