Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 19:28

Ομοίως και η βρώση που γίνεται με λόγο αναγνωρίζεται ως φυσικό και θεόδοτο θέλημα, κατά τον λόγο εκείνου που είπε: «Από κάθε δέντρο του παραδείσου να τρως ελεύθερα». Παρόμοια και η πόση είναι αδιάβλητη και θεόκτιστη, αφού ο Χριστός δεν θα μας έδινε προς βρώση και πόση το πανάγιο σώμα και αίμα Του. Επομένως, αν η θέληση της βρώσεως και της πόσεως, διά της οποίας ζει και συγκροτείται η φύση του σώματος, είναι θεόκτιστη και ακατάγνωστη, τότε, όταν ακούσεις τον Ιησού επάνω στον σταυρό να λέει «Διψώ», μη φοβηθείς να πεις ότι η θέληση για πόση είναι ανθρώπινο θέλημα του Χριστού· διότι η θεότητα, που είναι η πηγή της ζωής, ούτε θα διψάσει ούτε θα πεινάσει στον αιώνα.

Εκτός δε από όσα ειπώθηκαν, λέγω και τούτο: εφόσον η ίδια του η μητέρα περιέπεσε σε σκάνδαλο και αναμείχθηκε με την αταξία των λογισμών, πώς δεν έπρεπε ο Κύριος να προνοήσει; Ως αληθινός Θεός που είναι, βλέποντας τα κινήματα της καρδιάς και γνωρίζοντας τα βάθη, πώς θα μπορούσε να αγνοήσει τις σκέψεις που την συντάρασσαν, ιδίως εκείνη τη στιγμή, μπροστά στον τίμιο σταυρό; Γνωρίζοντας λοιπόν τους διαλογισμούς της, την παρέδωσε σε άριστο μυσταγωγό μαθητή, ο οποίος ήταν σε θέση να της εξηγήσει ικανοποιητικά και με επάρκεια το βάθος του μυστηρίου. Διότι ήταν όντως σοφός και θεολόγος, ο οποίος την δέχεται και την αναλαμβάνει με χαρά, για να εκπληρώσει σε εκείνη όλο το θέλημα του Σωτήρα. <Μετά από αυτό ο Ιησούς, γνωρίζοντας ότι όλα έχουν πλέον τελειώσει, για να εκπληρωθεί η Γραφή λέει: Διψώ. Υπήρχε εκεί ένα σκεύος γεμάτο ξίδι. Αφού λοιπόν γέμισαν έναν σπόγγο με ξίδι και τον στερέωσαν σε ύσσωπο, τον έφεραν στο στόμα του.> Αφού ολοκληρώθηκε κάθε ασέβεια της ιουδαϊκής ανοσιότητας εναντίον του Χριστού, και πλέον δεν έλειπε τίποτα ώστε να φανεί τέλεια η απίστευτη ωμότητά τους, η σάρκα πάσχει πάλι στο τέλος κάτι το ίδιον και φυσικό: δηλαδή, καθώς είχε ξηρανθεί από τα πολύτροπα βασανιστήρια, αρχίζει να διψά. Διότι οι πόνοι είναι δεινοί στο να προκαλούν δίψα, αναλώνοντας τη βαθιά ικμάδα του σώματος με κάποια έμφυτη και ανέκφραστη θερμότητα, και κατακαίγοντας τα σπλάχνα του πάσχοντος με πύρινες προσβολές.

Εσύ, ο τότε Θεός, που ξενιτεύθηκες μαζί με τη μητέρα Σου στην Αίγυπτο, ανακάλεσε από τη μακρά ξενιτιά τις μητέρες και τα τέκνα· εσύ που πωλήθηκες εκουσίως υπέρ πολλών, παύσε την πώληση του λαού των Εκκλησιών· εσύ που για εμάς δέχθηκες στα νώτα Σου τα μαστιγώματα και τις απειλές του Πιλάτου, εσύ ο ίδιος που κοπίασες για εμάς από την οδοιπορία, παύσε τους κόπους και τις ταλαιπωρίες του λαού Σου· εσύ που πάνω στον σταυρό φώναξες: «Διψώ», δρόσισε τις ψυχές που διψούν και πεινούν δεινώς· εσύ που καταδικάσθηκες μαζί με ανόμους από ανόμους, ελευθέρωσε και εμάς από τη βουλή των ανόμων· εσύ που γυμνώθηκες ως κακούργος από ανόμους, εσύ ο ίδιος, Δέσποτα, που δέθηκες από παρανόμους, λύσε εκείνους που είναι δεμένοι με δεσμά· εσύ που παρηγόρησες την άχραντη μητέρα Σου από τον σταυρό, παύοντας τον οδυρμό και τον κλαυθμό της· εσύ ο ίδιος που τότε φώναξες στις μυροφόρους το «Χαίρετε», εσύ και τώρα φώναξε στις Εκκλησίες Σου το «Χαίρετε»· εσύ ο ίδιος που καρφώθηκες στα χέρια και στα πόδια με τα τίμια καρφιά, λύσε τα χέρια και τα πόδια των σιδηροδέσμιων λαών. Ναι, φιλάνθρωπε Δέσποτα, εσύ που είπες: «Περίλυπη είναι η ψυχή μου εξαιτίας του θανάτου», ελευθέρωσε τον λαό Σου από τη λύπη και τον θάνατο· εσύ ο ίδιος που λογχίσθηκες στην πλευρά Σου με τη ρομφαία, σύντριψε τη ρομφαία των εχθρών με το κραταιό Σου χέρι, και θυμήσου, Δέσποτα, όπως τον πιστό Σου ληστή, έτσι και τον λαό Σου· εσύ που έχυσες το άχραντο αίμα Σου για εμάς, παύσε τη δική μας αιματοχυσία.

Διότι τα πάντα τα έπραξε αληθινά ο Λόγος όταν ήλθε, εκπληρώνοντας όσα είχαν προγραφεί γι' αυτόν, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «ιδού, η παρθένος θα συλλάβει» και τα εξής. Κυοφορήθηκε αληθινά και όχι κατά δόκησιν (φαινομενικά), συνελήφθη στη μήτρα αληθινά, κατοίκησε σε σάρκα αληθινά, έχοντας αληθινά σάρκα και ψυχή, και νου αληθινά, και έχοντας αληθινά καθετί που συνιστά τον άνθρωπο, χωρίς αμαρτία. Και γεννήθηκε από παρθενική μήτρα και από αγία παρθένο αληθινά, όχι από σπέρμα ανδρός, αλλά έχοντας αληθινά σάρκα και ψυχή και νου, όπως είπα, και διερχόμενος αληθινά μέσα από τις οδούς του τοκετού και φασκιωμένος σε φάτνη αληθινά, βασταζόμενος από τη Μαρία και κατερχόμενος στην Αίγυπτο και μεταφερόμενος από την Αίγυπτο και επιστρέφοντας στη Ναζαρέτ, και προσερχόμενος στον Ιορδάνη και βαπτιζόμενος από τον Ιωάννη, και πειραζόμενος από τον διάβολο, και εκλέγοντας μαθητές αληθινά, και κηρύσσοντας τη βασιλεία των ουρανών —καθώς τα πάντα διαπιστώνεται ότι έγιναν αληθινά— παραδιδόμενος από τον Ιούδα, και συλλαμβανόμενος από τους Ιουδαίους, προσαγόμενος στον Πόντιο Πιλάτο και καταδικαζόμενος από αυτόν σε θάνατο, παραδιδόμενος στον σταυρό, λέγοντας «διψώ, δώστε μου να πιώ», λαμβάνοντας αληθινά όξος με χολή, γευόμενος και μη δεχόμενος κανένα άλλο ποτό, προσηλωμένος στον σταυρό αληθινά, κράζοντας «Ηλί Ηλί, λιμά σαβαχθανί», γέρνοντας αληθινά την κεφαλή και εκπνέοντας, με το σώμα Του να αποκαθηλώνεται και να παραλαμβάνεται αληθινά, να τυλίγεται στα σάβανα αληθινά από τον Ιωσήφ και να τίθεται σε μνήμα, σφραγισμένο με λίθο αληθινά. Κατήλθε ως προς τη θεότητα μαζί με την ψυχή Του στον Άδη και έλυσε τους δεσμίους με ανδρεία και δύναμη, ανερχόμενος ο Θεός Λόγος μαζί με την αγία Του ψυχή, με την οποία ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους, την τρίτη ημέρα αληθινά, εγειρόμενος με σώμα και ψυχή και με ολόκληρο το ανθρώπινο όργανο αληθινά, βρισκόμενος μαζί με τους μαθητές Του επί σαράντα ημέρες, και ευλογώντας τους στο όρος των Ελαιών αληθινά, ανερχόμενος στον ουρανό αληθινά, ενώ οι μαθητές τον έβλεπαν να αναλαμβάνεται μέχρι τις νεφέλες αληθινά, έχοντας καθίσει και καθήμενος στα δεξιά του Πατρός αληθινά, με το ίδιο Του το σώμα και τη θεότητα, με αυτήν την τέλεια ενανθρώπηση, με την οποία συνένωσε τα πάντα σε ένα και σε μία πνευματική τελείωση, ως Θεός καθήμενος εν δόξη, ερχόμενος αληθινά για να κρίνει ζώντες και νεκρούς.

Την ερμηνεία δε που αναφέρεται στον Σωτήρα μας θα την επιβεβαιώσει με αδιαμφισβήτητες σφραγίδες η μαρτυρία των ιερών Ευαγγελίων, τόσο από το παράδειγμα του Ιωνά που παρατέθηκε, όσο και από το γεγονός ότι στα προκείμενα λέγεται: «Διότι ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε»· πράγμα το οποίο μαρτυρείται κατά λέξη ότι εκπληρώθηκε στο πρόσωπό του στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, στο οποίο είναι γραμμένο: «Και ανέβηκε ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα, και βρήκε μέσα στο ιερό να πουλούν πρόβατα και βόδια και περιστέρια». Έπειτα, όταν τους έδιωξε λέγοντας: «Πάρτε τα αυτά από εδώ, μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», προσθέτει ο ευαγγελιστής: «Θυμήθηκαν οι μαθητές του ότι είναι γραμμένο: Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». Αλλά και το «Μου έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι», που βρίσκεται στο κείμενο που έχουμε ενώπιόν μας, μαρτυρείται ότι ειπώθηκε από το πρόσωπο του Σωτήρα μας, σύμφωνα με τον Ιωάννη, ο οποίος αναφέρει: «Μετά από αυτά, βλέποντας ο Ιησούς ότι όλα έχουν πλέον τελεσθεί, για να εκπληρωθεί η Γραφή, λέει: Διψώ. Υπήρχε εκεί ένα δοχείο γεμάτο ξύδι· αφού γέμισαν, λοιπόν, ένα σφουγγάρι με ξύδι και χολή και το στερέωσαν σε ύσσωπο, το έφεραν στο στόμα του. Όταν, λοιπόν, ο Ιησούς έλαβε το ξύδι με τη χολή, είπε: Εκπληρώθηκε και αυτή η Γραφή»· και τα υπόλοιπα, επίσης, που αναφέρονται στο πρόσωπο του Σωτήρα μας, διατηρούν την ερμηνεία αβίαστη. «

Επομένως, με τα έργα και τις πράξεις, με τον πικρό λόγο και τον βίο τους έδωσαν για τροφή στον Σωτήρα χολή, και στη δίψα Του τον πότισαν ξίδι. Επειδή όμως έπρεπε ο λόγος της προφητείας να εκπληρωθεί και ιστορικά, κατά τον καιρό του πάθους Του ο ευαγγελιστής εξιστορεί λέγοντας: «Μετά από αυτό, γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήδη τα πάντα έχουν συντελεστεί, για να εκπληρωθεί η Γραφή, λέει: Διψώ. Υπήρχε εκεί μία λεκάνη γεμάτη ξίδι. Γέμισαν, λοιπόν, ένα σφουγγάρι με ξίδι και χολή, το έβαλαν πάνω σε ύσσωπο και το έφεραν στο στόμα Του. Όταν, λοιπόν, ο Ιησούς έλαβε το ξίδι με τη χολή, είπε: Συνετελέσθη και αυτή η Γραφή. Και γέρνοντας το κεφάλι, παρέδωσε το πνεύμα». Και επειδή, γέρνοντας το κεφάλι, παρέδωσε το πνεύμα μετά την εκπλήρωση της Γραφής, εύλογα και στον ψαλμό μέχρι αυτό το σημείο περιγράφει τα πάθη Του. Στη συνέχεια, από εδώ και πέρα, προφητεύει τι πρόκειται να τους βρει: «Ας γίνει η τράπεζά τους ενώπιόν τους παγίδα, και ανταπόδοση, και σκάνδαλο». Σύμφωνα με κάποια συνήθεια, η Γραφή συνηθίζει να διατυπώνει τα μελλοντικά γεγονότα ως παρελθοντικά. Μόλις προηγουμένως, δηλαδή, έλεγε, «Έδωσαν για τροφή μου χολή», αντί του θα δώσουν, «και στη δίψα μου με πότισαν ξίδι», αντί του θα ποτίσουν.

Κατέγραψε ότι, όταν είπε «Διψώ», κάποιος πήρε έναν σπόγγο, τον γέμισε με ύσσωπο και όξος, και πότισε τον Κύριο. Από όλα αυτά αποδεικνύεται ότι τα προαναφερθέντα είδη του προσφέρθηκαν με διάφορους τρόπους από τη θηριωδία των Ιουδαίων.

Έπειτα το «έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου και έχω εξουσία να την πάρω πάλι», και το «ψηλαφήστε με και δείτε, ότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, καθώς βλέπετε να έχω εγώ», και το «εμείς όμως έχουμε νου Χριστού», και το «αφού εισήλθε σε ένα σπίτι, ήθελε να μην το μάθει κανείς, αλλά δεν μπόρεσε να μείνει κρυμμένος», και το «Πατέρα, ας μη γίνει το δικό μου θέλημα, αλλά το δικό σου.» Επίσης, και η κλάση των άρτων και η βάδιση και η έκταση των χεριών πάνω στον σταυρό και η νόηση και η ζωτική, θρεπτική, αυξητική και αισθητική δύναμη, φανερώνουν την ανθρώπινη ενέργεια· όπως και το «ύστερα πείνασε», και το δάκρυ για τον Λάζαρο και το «διψώ», και το «τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί», και το «είμαι περίλυπος έως θανάτου», και το «άρχισε να λυπάται και να εκπλήσσεται και να αδημονεί», και το «Πατέρα, στα χέρια σου παραθέτω το πνεύμα μου· και λέγοντας αυτό, εξέπνευσε.» Άραγε, δεν μαρτυρούν σαφώς, όπως ακριβώς τα προηγούμενα τη θεότητα, έτσι και αυτά τη δική του ανθρωπότητα, καθώς και το διαφορετικό και ασύγχυτο των φύσεων; Διότι πώς είναι δυνατόν και τα μεν και τα δε να ειπωθούν για μία μόνο φύση;

Το ότι, εξάλλου, δέχθηκε και τη δική μου τομή και εκροή, το μαρτυρούν η περιτομή, τα καρφιά, η λόγχη, το πτύσμα, ο ιδρώτας, το αίμα και το ύδωρ που έρρευσαν από την πλευρά Του. Το ότι δε ανέλαβε και τις ψυχικές ενέργειες και τα πάθη, το μαρτυρούν οι ενέργειες της παναγίας Του ψυχής μέσω του ακήρατου σώματος —διότι είδε, λέγει, την πόλη της Ιερουσαλήμ και έκλαψε, και άκουσε ότι ο Ιωάννης ρίφθηκε στη φυλακή—, καθώς και η οσφρητική αίσθηση του μύρου και η φωνή που ανέστησε τον Λάζαρο και η γεύση της χολής και του όξους, η οποία φυσικώς αποστράφηκε την αηδία —διότι βεβαίως αυτές δεν είναι ενέργειες της θείας φύσεως— και το άγγιγμα του λεπρού, η βάδιση και η έκταση των χεριών πάνω στον σταυρό. Επίσης, από μεν τη φυσική δύναμη προέρχεται η θρέψη και η αύξηση του σώματος —«διότι μακαρία είναι η κοιλία που σε βάσταξε και οι μαστοί τους οποίους θήλασες», και «το παιδίον αυξανόταν στην ηλικία», λέγει—, από δε την αισθητική δύναμη, ως έμψυχης αλλά άλογης φύσης, προέρχεται η αίσθηση, η καθ' ορμήν κίνηση, η πείνα, η δίψα —διότι «ύστερα», λέγει, «πείνασε», και πάνω στον σταυρό είπε «διψώ»—, η επιθυμία για τροφή —διότι «με επιθυμία», λέγει, «επιθύμησα να φάω αυτό το πάσχα μαζί σας»—, ο θυμός —διότι «ταράχθηκε», λέγει, «στο πνεύμα και μαρτύρησε και είπε: Ένας από εσάς θα με παραδώσει»—, η πέψη των τροφών και του ποτού και η εξαιμάτωση· διότι από πού προήλθαν ο ιδρώτας, το σάλιο, το σωτήριο αίμα και ύδωρ, αν όχι από την πέψη;

Ιωάν. 19, 28—30: Γιατί ακριβολογεί ο Χριστός ακόμη και μέχρι του σημείου να πιει το ξύδι; Το ότι βέβαια εκπλήρωνε προφητεία είναι φανερό, διότι λέει: «και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι». Αλλά για ποιον λόγο αποφάσισε να μην παραλείψει ούτε και αυτό; Διότι λέει ο ευαγγελιστής: «Όταν λοιπόν έλαβε το ξύδι, είπε: τετέλεσται». Ή μάλλον δεν παραλείπει ούτε αυτό γι' αυτόν τον λόγο, ώστε να μπορούν όσοι πιστεύουν σε αυτόν να αντλούν από παντού τις αποδείξεις γι' αυτόν, ότι δηλαδή αυτός είναι που λυτρώνει τον κόσμο από την πλάνη, ο Χριστός ο Θεός. Γι' αυτό καθιστά εύκολη και ευρύχωρη την οδό που οδηγεί στην πίστη σε αυτόν, και μέσα από μικρά τεκμήρια, και μέσα από μεγάλα, και μέσα από μεσαία, και μέσα από σημεία, και μέσα από προφητείες, και μέσα από θεοπρεπή διδασκαλία και απλώς μέσα από τα πάντα, ενώ ταυτόχρονα ελέγχει την ηθελημένη κακία εκείνων που έχουν παραμείνει στην απιστία και καθιστά την απιστία τους αναπολόγητη.

Διότι αυτοί ήταν παιδιά του Ιωσήφ, που είχαν γεννηθεί από την προηγούμενη σύζυγό του, ίσως τη σύζυγο του Κλωπά. Η δε Θεοτόκος ονομάζεται μητέρα τους ως μητριά· διότι εθεωρείτο σύζυγος του Ιωσήφ. Δεύτερη ήταν η Μαγδαληνή, από την οποία ο Ιησούς είχε εκβάλει επτά δαιμόνια· τρίτη η γυναίκα του Κλωπά, και τέταρτη η αδελφή του Λαζάρου. Έλαβε, λοιπόν, ο μαθητής τη Μαρία στο σπίτι του· διότι στον καθαρό εμπιστεύθηκε η καθαρή. Παρατήρησε δε πώς το μεν γυναικείο φύλο παραμένει στα δεινά, ενώ οι άνδρες εγκατέλειψαν όλοι τον Κύριο· έτσι, λοιπόν, ήλθε ενισχύοντας το ασθενές και προσλαμβάνοντας τα εξουθενωμένα. «Μετά από αυτά, βλέποντας ο Ιησούς ότι όλα έχουν πλέον τελειώσει, για να εκπληρωθεί η Γραφή, λέει: Διψώ. Υπήρχε, λοιπόν, εκεί ένα σκεύος γεμάτο ξύδι. Εκείνοι δε, αφού γέμισαν έναν σπόγγο με ξύδι, και τον στερέωσαν σε ύσσωπο, τον έφεραν στο στόμα του. Όταν, λοιπόν, έλαβε το ξύδι ο Ιησούς, είπε:

«Τετέλεσται. Και κλίνοντας το κεφάλι, παρέδωσε το πνεύμα.» —«Αφού είδε, λέει, ο Ιησούς ότι όλα έχουν τελειώσει»· δηλαδή, τίποτα δεν λείπει από τη θεία οικονομία, τόσο πολύ λοιπόν διέφερε ο δικός του θάνατος. Διότι ο θάνατος δεν επήλθε στο σώμα του νωρίτερα, παρά μόνο όταν ο ίδιος το θέλησε· και το θέλησε αφού πρώτα εκπλήρωσε τα πάντα· γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε και έλεγε: «Έχω εξουσία να δώσω την ψυχή μου.» —«Λέει λοιπόν: Διψώ» εκπληρώνοντας εδώ μια προφητεία. Εκείνοι δε, επιδεικνύοντας το μιαρό του χαρακτήρα τους, τον ποτίζουν ξύδι, πράγμα που έκαναν στους καταδίκους. Επειδή και ο ύσσωπος γι' αυτόν τον λόγο προστίθεται, ως κάτι δηλητηριώδες. Μερικοί πάλι λένε ότι ύσσωπος ονομάζεται το καλάμι, διότι η κορυφή του καλαμιού είναι τέτοια. Περιτύλιξαν λοιπόν στο καλάμι το σφουγγάρι, επειδή το στόμα του Ιησού βρισκόταν ψηλά, και έτσι εκπληρώθηκε η προφητεία που λέει: «Και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι». Αφού λοιπόν ήπιε, είπε: «Τετέλεσται»· δηλαδή, και αυτή η προφητεία μαζί με όλες εκπληρώθηκε, τίποτα δεν λείπει, όλα έχουν ολοκληρωθεί. Χωρίς ταραχή και με εξουσία πράττει τα πάντα· και το επόμενο αυτό δηλώνει. Διότι, όταν όλα ολοκληρώθηκαν, «αφού έκλινε το κεφάλι (διότι αυτό δεν ήταν καρφωμένο), άφησε το πνεύμα», δηλαδή, ξεψύχησε. Αν και σε εμάς συμβαίνει το αντίθετο, διότι πρώτα εκπνέουμε και έπειτα γέρνουμε το κεφάλι. Εκείνος όμως πρώτα έκλινε το κεφάλι και έπειτα ξεψύχησε.