Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 19:36

Διότι ζήτησαν να συντριβούν τα σκέλη τους, καθιστώντας πιο σφοδρή την έλευση του θανάτου, μέσω της αφόρητης πλέον βασάνου σε εκείνους που ήδη υπέφεραν. <Ήλθαν λοιπόν οι στρατιώτες, και του μεν πρώτου έσπασαν τα σκέλη και του άλλου που συσταυρώθηκε με αυτόν. Όταν όμως ήλθαν στον Ιησού, καθώς τον είδαν να έχει ήδη πεθάνει, δεν του έσπασαν τα σκέλη, αλλά ένας από τους στρατιώτες τρύπησε με τη λόγχη την πλευρά του, και αμέσως βγήκε αίμα και νερό. Και εκείνος που το είδε το έχει μαρτυρήσει, και είναι αληθινή η μαρτυρία του, και εκείνος γνωρίζει ότι λέει την αλήθεια, για να πιστέψετε και εσείς. Διότι αυτά έγιναν για να εκπληρωθεί η Γραφή: «Οστό του δεν θα συντριβεί». Και πάλι άλλη Γραφή λέει: «Θα κοιτάξουν προς εκείνον τον οποίο εξεκέντησαν».> Εκπληρώνοντας το αίτημα των Ιουδαίων εκείνοι που έπασχαν από μανία παραπλήσια με την ωμότητα που ενυπήρχε σε αυτούς, εννοούμε δηλαδή σαφώς τους στρατιώτες του Πιλάτου, σπάζουν τα σκέλη των δύο ληστών, εφόσον βρέθηκαν να είναι ακόμη ζωντανοί, καθιστώντας πιο οξεία για αυτούς την απειλή της ανήκεστης συμφοράς, και ωθώντας τους στον θάνατο σαν από μια πιο δυσβάσταχτη πλέον ανάγκη.

Και δεν επιτρέπει να συντριβεί οστό, με το πρώτο να υποδηλώνει ότι, στον μέλλοντα αιώνα, ο Χριστός με κάποιον άλλο τρόπο θα αγιάσει και θα ευλογήσει αυτούς που του έχουν αφιερωθεί μέσω της πίστης και του αγιασμού, και βεβαίως δεν θα τους τρέφει πλέον με τη δική του σάρκα, ούτε θα τους ζωοποιεί με το αίμα του, όπως ακριβώς κάνει τώρα, αλλά, εφόσον ο θάνατος θα έχει ήδη καταργηθεί και η φθορά θα έχει πλήρως διαλυθεί, ο τρόπος αυτού που αγιάζει θα είναι νοητός. Επομένως, νομίζω ότι το πρωί δεν υποδηλώνει τίποτε άλλο παρά τον μέλλοντα αιώνα. Το δεύτερο δε, το ότι δηλαδή δεν πρέπει να συντριβεί οστό, μας ανάγει σε έννοιες που αναφέρονται στον Χριστό, και μας πείθει να ακολουθούμε τις φωνές των θεηγόρων. Διότι ο θεσπέσιος ευαγγελιστής, εκλαμβάνοντας με πιο σωματικό τρόπο την προφητεία για τον Χριστό, λέει: «Οι στρατιώτες δεν του έσπασαν τα σκέλη, για να εκπληρωθεί το γεγραμμένο: Και οστό του δεν θα συντριβεί». Και τρώνε τον αμνό έχοντας τις οσφύες τους περιεζωσμένες, φορώντας υποδήματα στα πόδια και κρατώντας ραβδιά στα χέρια, και, με μια λέξη, λαμβάνοντας τη μορφή εκείνων που συνηθίζουν να οδοιπορούν, και μάλιστα πολύ ορθά. Διότι, όντας κατά κάποιον τρόπο προετοιμασμένοι να μεταβούμε νοητώς και σαν να βιαζόμαστε να οδοιπορήσουμε μακριά από τους περισπασμούς αυτού του κόσμου, έχοντας την προθυμία να στραφούμε προς καθετί το άριστο, τότε θα μεταλάβουμε τον Χριστό με τρόπο πανάγνο και καθαρό.

Δεν τους υπενθυμίζει τα άζυμα μόνο γι' αυτούς τους λόγους, αλλά και για να δείξει τη συγγένεια της Παλαιάς με την Καινή Διαθήκη, και για να καταδείξει ότι δεν είναι δυνατόν μετά τα άζυμα να επιστρέψουν πάλι στην Αίγυπτο, αλλά, αν κάποιος θελήσει να επιστρέψει, θα υποστεί τα ίδια με εκείνους. Διότι εκείνα ήταν σκιά αυτών εδώ, έστω και αν ο Ιουδαίος συμπεριφέρεται με αναισχυντία. Γι' αυτό, ακόμη και αν τον ρωτήσεις, δεν θα πει τίποτα το σπουδαίο· ή μάλλον θα πει μεν κάτι σπουδαίο, αλλά τίποτα παρόμοιο με αυτό που λέμε εμείς, επειδή δεν γνωρίζει την αλήθεια. Διότι εκείνος θα πει ότι ο Θεός μετέβαλε τόσο πολύ τους Αιγυπτίους που τους κρατούσαν, ώστε αυτοί που προηγουμένως τους κρατούσαν με τη βία, τους εξωθούσαν μόνοι τους να φύγουν, και δεν τους επέτρεψαν ούτε καν να ζυμώσουν το ζυμάρι τους. Αν όμως κάποιος ρωτήσει εμένα, δεν θα ακούσει για Αίγυπτο ούτε για Φαραώ, αλλά για την ελευθερία από την πλάνη των δαιμόνων και από το σκότος του διαβόλου· όχι για τον Μωυσή, αλλά για τον Υιό του Θεού· όχι για την Ερυθρά Θάλασσα, αλλά για ένα βάπτισμα γεμάτο από αναρίθμητα αγαθά, όπου πνίγηκε ο παλαιός άνθρωπος. Αν πάλι ρωτήσεις τον Ιουδαίο για ποιον λόγο εξορίζει τη ζύμη από όλα τα όριά του, εδώ θα σιωπήσει και ούτε καν μια αιτία δεν θα μπορέσει να πει. Διότι, εφόσον εκείνα ήταν τύποι των μελλοντικών πραγμάτων, είχαν μεν μια αιτία για όσα γίνονταν τότε, όχι όμως πλέον, ώστε να μην επιτρέπεται στους Ιουδαίους να κακοπιστούν και για να μην επιμένουν στη σκιά. Διότι τι σημαίνει, πες μου, το αρσενικό, και το άμωμο, και του ενός έτους, και το «Κανένα οστό δεν θα συντριβεί»;

Είναι συγχρόνως πρόβατο, και ποιμένας που καθοδηγεί τα πρόβατα. Διότι θα προπορευθώ, λέγει, οδηγώντας τα στην αιώνια ζωή. Αρχή των μηνών για τους Ιουδαίους είναι η θυσία του προβάτου και η έξοδος από την Αίγυπτο· για εμάς όμως, αρχή ζωής είναι το πάθος του Κυρίου και η μαζί με τον Χριστό μετάσταση από τον κόσμο. Διότι τότε ζούμε, όταν πεθαίνουμε για τον κόσμο· τότε αναγεννιόμαστε στον Θεό, όταν αποχωριζόμαστε την επίγεια γέννηση. Το πρόβατο είναι αμέριστο, τρώγεται σε μία οικία, την πνευματική Εκκλησία, και δεν βρίσκεται πουθενά αλλού· όπως ακριβώς είχε προσταχθεί και στους σαρκικούς Ιουδαίους να μην βγάλουν καθόλου από το κρέας του προβάτου έξω από την οικία. Πρόβατο είναι ο Χριστός λόγω της πραότητάς Του, ενώ ως προς την οδό που ανυψώνει είναι ερίφιο, του οποίου το ομοίωμα θυσιαζόταν τότε. Άζυμος άρτος υπήρχε για εκείνους που έτρωγαν το πάσχα, ενώ για εμάς υπάρχει η κοινωνία με τον Χριστό με καινή και νέα και απλούστατη διάνοια· όπως ακριβώς το άζυμο είναι νέο και απλό φύραμα. Τα πικρά χόρτα που τρώγονταν μετά το πάσχα, φανέρωναν τότε τις δικές μας θλίψεις, μέσω των οποίων κοινωνούμε στα παθήματα του Χριστού. Διότι είναι πικρή η θλίψη, αν και ο καρπός που προέρχεται από αυτήν είναι γλυκύς. Οστό του προβάτου δεν συντριβόταν, και αυτό το πρόσταζε ο νόμος προτυπώνοντας τον Χριστό, όπως εξηγεί το Ευαγγέλιο, ότι δηλαδή κανείς δεν έσπασε τα άγια σκέλη του Κυρίου· για να εκπληρωθεί η Γραφή: «Οστό δεν θα συντριβεί από Αυτόν».

Όσο για το «Οστούν ου συντριβήσεται απ' αυτού», ο μακάριος Ιωάννης αναφέρει μεν ότι αυτό τηρήθηκε και σωματικά, «καθώς δεν έσπασαν τα σκέλη του», έχει όμως και την πνευματική του σημασία, ότι δηλαδή το στέρεο στοιχείο μέσα του παρέμεινε αήττητο, και για τον λόγο αυτό η φθορά δεν άγγιξε το σώμα του, το οποίο είχε θεμέλιο στερεότατο και ασύντριπτο, εξαιτίας του ότι το σώμα συγκροτήθηκε με τρόπο θεϊκό και όχι σαρκικό, και, έχοντας θεία γέννηση, δεν υπόκειτο στη φθορά των ανθρώπων. «Η σάρκα του», λέει, «δεν είδε διαφθορά».

Εκπληρώνεται δε και εκείνη η προφητεία, ότι: «Οστό του δεν θα συντρίψουν». Διότι, αν και αυτό έχει λεχθεί για τον αμνό των Ιουδαίων, εντούτοις ο τύπος προηγήθηκε χάριν της αλήθειας, και στο πρόσωπό Του κατεξοχήν εκπληρώθηκε. Γι' αυτό τον λόγο επικαλέστηκε και τον προφήτη. Επειδή, δηλαδή, προβάλλοντας επανειλημμένα τον εαυτό του, δεν θα φαινόταν αξιόπιστος, παρουσιάζει τον Μωυσή, λέγοντας ότι ούτε αυτό συνέβη τυχαία, αλλά είχε προγραφεί άνωθεν. Και αυτό είναι εκείνο που έχει ειπωθεί, ότι: «Οστό του δεν θα συντριβεί».

Αυτή είναι πράγματι πνευματική λατρεία, κατά την οποία τα τρία συνάγονται εις το ένα: το πνεύμα, το ύδωρ, το αίμα, και οι τρεις είναι εις το ένα, δηλαδή στο σώμα του Χριστού, το οποίο σαφώς φανερώθηκε και κατά τον καιρό του πάθους, όταν, αφού κεντήθηκε η σωτήρια πλευρά με τη λόγχη, ανέβλυσε εκείνο το ζωηφόρο και διπλό ρεύμα, αίμα και ύδωρ, εφόσον βεβαίως το πνεύμα, δηλαδή η θεότητα, παρέμεινε στο θείο σώμα. Έτσι πιστεύουμε, έτσι προσφέρουμε άρτο τέλειο, ζωντανό, δηλαδή το σώμα του Χριστού, που παρέμεινε τέλειο και ακέραιο και μετά το πάθος. Διότι κανένα οστό Του δεν συνετρίβη. Και όντας τόσο αχώριστο από τη θεία ζωή, όπως ακριβώς ο ίδιος ο πρώτος και μέγας αρχιερέας μας, ταυτόχρονα θύτης και θύμα, το παρέδωσε στους δικούς Του μύστες· αυτοί δε πάλι, που υπήρξαν εξ αρχής αυτόπτες του Λόγου και υπηρέτες, το παρέδωσαν στην καθολική Εκκλησία, που εκτείνεται από τα πέρατα έως τα πέρατα της οικουμένης: όλοι μεν στην Εκκλησία των Ιεροσολύμων, ο Πέτρος και ο Παύλος στην Αντιόχεια, ο Παύλος ιδιαιτέρως και σε όλη την οικουμένη, ο Μάρκος στην Αλεξάνδρεια, ο Ιωάννης και ο Ανδρέας σε Ασία και Ευρώπη, και όλοι στην απανταχού Εκκλησία. Διότι δεν επρόκειτο ο Πέτρος και ο Παύλος να έλθουν σε αντίθεση με τους εαυτούς τους και με τους υπόλοιπους αποστόλους, καθώς και με τον ίδιο τον Χριστό, και να παραδώσουν κάτι διαφορετικό στην εκκλησία της Ρώμης παρά εκείνο που οι ίδιοι παρέλαβαν και παρέδωσαν στους άλλους.

«Αυτά δε έγιναν, για να εκπληρωθεί η Γραφή: Οστούν αυτού δεν θα συντριβεί. Και πάλι άλλη Γραφή λέει: Θα κοιτάξουν προς εκείνον τον οποίον ελόγχισαν». Δεν τα άκουσα από άλλους, λέει, αλλά ο ίδιος ήμουν παρών και τα είδα, «και η μαρτυρία είναι αληθινή». Και εύλογα. Διότι διηγείται μια ύβρη που συνέβη, και όχι κάτι σπουδαίο και ένδοξο, ώστε να υποπτευθείς τα λόγια του. Αλλά γι' αυτό, λέει, τα αναφέρω αυτά με τόση ακρίβεια, και προβάλλω όσα φαίνονται προσβλητικά, για να πιστέψετε εσείς ότι είναι απολύτως αληθινά και δεν έχουν συντεθεί για να ευχαριστήσουν κάποιον. Διότι αυτός που μιλάει για να ευαρεστήσει, παραθέτει μάλλον τα ένδοξα. Επειδή όμως ο Μωυσής φαινόταν πιο αξιόπιστος από αυτόν, παρουσιάζει και εκείνον ως μάρτυρα. Διότι αυτό που είπε εκείνος για τον αμνό που θυσιαζόταν το Πάσχα, «Οστούν αυτού δεν θα συντριβεί», αυτό λέει ο ευαγγελιστής ότι εκπληρώθηκε στον Χριστό. Διότι εκείνος ο αμνός ήταν τύπος Αυτού· και υπάρχει μεγάλη συγγένεια του τύπου αυτού προς την αλήθεια. Εκπληρώνεται όμως και μια άλλη προφητεία που λέει: «Θα κοιτάξουν προς εκείνον τον οποίον ελόγχισαν». Διότι όταν θα έρθει να κρίνει, τότε θα τον δουν με σώμα ανώτερο και πιο θεοειδές, και θα τον αναγνωρίσουν αυτοί που τον ελόγχισαν, και θα θρηνήσουν. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και διότι για εκείνους που επρόκειτο να απιστήσουν, το τόλμημα των εχθρών αποτέλεσε θύρα πίστεως και απόδειξη, όπως για παράδειγμα στον Θωμά. Επειδή μέσω της πλευράς βεβαιώθηκε σε αυτόν η ανάσταση.