Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 2:11

Πρώτη ημέρα του Χριστού είναι η προαιώνια γέννησή του: «Πριν από τον αιώνα με θεμελίωσε, και πριν από όλα τα βουνά με γεννά»· όχι ότι υπήρχε κάποια ημέρα πριν από τη γέννηση του Χριστού, αλλά ότι αυτή η προ των αιώνων γέννηση του Χριστού ονομαζόταν ημέρα, καθώς ο ίδιος λέει: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου». Δεύτερη ημέρα του Χριστού είναι η δεύτερη, κατά σάρκα από την Παρθένο, γέννησή του: «Εγώ σήμερα σε έχω γεννήσει». Και ο απόστολος λέει: «Ο Ιησούς Χριστός χθες και σήμερα είναι ο ίδιος και στους αιώνες», χθες προ των αιώνων και σήμερα εν σαρκί. Τρίτη ημέρα του Χριστού είναι η φανέρωσή του μέσω των θαυμάτων: «Και την τρίτη ημέρα έγινε γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας», όπου έκανε το νερό κρασί. «Αυτήν την αρχή των θαυμάτων έκανε ο Ιησούς και φανέρωσε τη δόξα του». Τέταρτη ημέρα είναι η θεϊκή του δύναμη ακόμη και στους νεκρούς, όταν την τέταρτη ημέρα, στο μέσο της ογδοάδας και της αναστάσεως, ανέστησε από τον τάφο τον τετραήμερο Λάζαρο, ώστε μέσα από τον τετραήμερο νεκρό να δείξει ότι και ο τετραπέρατος κόσμος θα αναστηθεί από τους νεκρούς δι' αυτού. Πέμπτη ημέρα είναι η παράδοση των ζωοποιών μυστηρίων του την πέμπτη ημέρα· και εκείνος που δημιούργησε τα ζώα την πέμπτη ημέρα, ο ίδιος τέλεσε τα ζωοποιά μυστήρια του άρτου και του αίματος την πέμπτη ημέρα.

Και ποιος, βλέποντας την ουσία των υδάτων να αλλάζει και να μεταβάλλεται σε οίνο, δεν κατανοεί ότι Εκείνος που το έπραξε αυτό είναι Κύριος και Κτίστης της ουσίας όλων των υδάτων; Διότι για τον λόγο αυτόν, ως Δεσπότης, βάδιζε πάνω στη θάλασσα και περπατούσε όπως πάνω στη γη, παρέχοντας σε όσους τον έβλεπαν την απόδειξη της δεσποτείας Του επί των πάντων. Τρέφοντας δε ένα τόσο μεγάλο πλήθος από ελάχιστα αγαθά, και δημιουργώντας ο Ίδιος αφθονία από την έλλειψη, ώστε από πέντε άρτους να χορτάσουν πέντε χιλιάδες και να περισσέψουν άλλοι τόσοι, δεν φανέρωνε τίποτε άλλο παρά το ότι ο Ίδιος είναι και ο Κύριος της πρόνοιας των πάντων.

Εάν πάλι, χωρίς καμία ασθένεια και χωρίς κανέναν πόνο, απομονωμένος κάπου μόνος του σε κάποια γωνιά, ή σε έρημο τόπο, ή σε σπίτι, ή οπουδήποτε αλλού, είχε κρύψει το σώμα του, και μετέπειτα εμφανιζόταν πάλι ξαφνικά λέγοντας για τον εαυτό του ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, θα έδινε σε όλους την εντύπωση ότι διηγείται μύθους. Και δεν θα γινόταν καθόλου πιστευτός μιλώντας για την ανάσταση, εφόσον δεν θα υπήρχε απολύτως κανείς για να μαρτυρήσει τον θάνατό του. Της αναστάσεως όμως πρέπει να προηγείται θάνατος, επειδή δεν θα μπορούσε να υπάρξει ανάσταση εάν δεν προηγηθεί θάνατος. Επομένως, εάν ο θάνατος του σώματος είχε λάβει χώρα κάπου στα κρυφά, χωρίς να γίνει φανερός και χωρίς την παρουσία μαρτύρων, αφανής και αμάρτυρη θα ήταν και η ανάστασή του. Ή για ποιον λόγο, ενώ αναστήθηκε και κήρυττε την ανάσταση, θα έκανε τον θάνατό του να συμβεί αφανώς; Ή γιατί εξέβαλλε τους δαίμονες ενώπιον όλων, έκανε τον εκ γενετής τυφλό να αναβλέψει και μετέβαλε το ύδωρ σε οίνο, προκειμένου μέσω αυτών των έργων να πιστευθεί ότι είναι ο Λόγος του Θεού, ενώ το θνητό του σώμα δεν θα το επεδείκνυε άφθαρτο ενώπιον όλων, ώστε να πιστευθεί ότι ο ίδιος είναι η Ζωή;

Εκείνος όμως που καλεί τα μη όντα στην ύπαρξη, πώς θα κουραζόταν να μεταβάλλει τα ήδη δημιουργημένα σε ό,τι θα ήθελε; Και θαυμάζουν την ποιότητά του ως εξαιρετική· διότι δεν ήταν δυνατόν να φανούν διαφορετικά αυτά που έγιναν μέσω του Χριστού. Ο αρχιτρίκλινος επιπλήττει τον νυμφίο ότι προσφέρει το καλύτερο σε υστερότερο χρόνο του δείπνου, όχι άκομψα, όπως τουλάχιστον μου φαίνεται σύμφωνα με τη διήγηση της ιστορίας. «Αυτήν την αρχή των σημείων έκανε ο Ιησούς στην Κανά της Γαλιλαίας, και φανέρωσε τη δόξα του· και πίστεψαν σε αυτόν οι μαθητές του». Πολλά άριστα πράγματα επιτελούνταν ταυτόχρονα μέσω αυτού του ενός και πρώτου σημείου. Διότι, αφενός, ο τίμιος γάμος αγιαζόταν και, αφετέρου, η κατάρα εναντίον της γυναίκας εξαλειφόταν· διότι δεν θα γεννούν πλέον τέκνα με πόνους, καθώς ο Χριστός ευλόγησε και αυτήν την ίδια την αρχή της γεννήσεώς μας. Η δόξα του Σωτήρος μας έλαμψε σαν ηλιακή ακτίνα, και επιπλέον, το σπουδαιότερο, οι μαθητές στερεώνονται στην πίστη μέσω του θαυμασμού.

Ο δε Λουκάς εισήγαγε μιαν αρχή πριν από την αρχή, τη διήγηση δηλαδή σχετικά με την Ελισάβετ και τη Μαρία που συνέβη προτού μείνουν έγκυες. Ο Ιωάννης πάλι, μολονότι προγενέστερος κατά την κλήση, αλλά έχοντας κηρύξει ύστερα από αυτούς, επιβεβαιώνει τη διήγηση για τα γεγονότα πριν από την ένσαρκη παρουσία. Διότι πνευματικά ήταν τα περισσότερα από αυτά που έλεγε, αφού τα σαρκικά (ιστορικά) είχαν ήδη εξασφαλιστεί. Γι' αυτό προβαίνει με πνευματικό τρόπο στην αφήγηση της δωρεάς που ήλθε σε εμάς άνωθεν από τον άναρχο Πατέρα, η οποία κατά την ευδοκία του Πατέρα οικονομήθηκε στη μήτρα της αγίας Παρθένου. Και δεν αποσιώπησε αυτό που κατ' ανάγκη αναζητείται, αλλά, κινούμενος από το Άγιο Πνεύμα, εισάγει τον Θεό Λόγο που υπάρχει προ των αιώνων, γεννημένο ανάρχως και αχρόνως από τον Πατέρα, και φανέρωσε ότι ήλθε με σάρκα για εμάς, ώστε μέσω των τεσσάρων ευαγγελιστών να αποκτήσουμε με ακρίβεια την πλήρη γνώση τόσο ως προς τη σάρκα όσο και ως προς τη θεότητα. 20. Αφού δηλαδή ολοκληρώθηκαν όλα όσα αφορούσαν το βάπτισμα και τον πειρασμό, και αφού ο Ιησούς ήλθε και παρέμεινε για χρόνο λίγων ημερών, όπως πολλές φορές είπα, στη Ναζαρέτ, στα όριά της και γύρω από την Καπερναούμ, μετά τη συνάντησή του με τον Ιωάννη στον Ιορδάνη, και αφού την επόμενη ημέρα πήρε μαζί του κάποιους από τους μαθητές, έκανε τούτο το πρώτο σημείο στην Κανά την τρίτη ημέρα μετά τον Ιωάννη, και την εικοστή από την επιστροφή του από τον πειρασμό, και αρχίζει το κήρυγμα.

Σχετικά δε με την επιλογή, την οποία ήλθε ο Σωτήρας να κάνει επιλέγοντας την παρθενία, την εγκράτεια και την αγνεία, σε ποιον δεν είναι φανερό ότι αποτελεί εκλογή και καύχημα της αγίας καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας * αλλά και εκείνους που βρίσκονται σε σεμνό γάμο· διότι συνηθίζει να σώζει «τον καθένα κατά το δικό του τάγμα». Πώς λοιπόν δεν θα είναι «τίμιος ο γάμος» και δεν θα έχει εν Θεώ τη βασιλεία των ουρανών, εφόσον προσκλήθηκε ο Σωτήρας σε γάμο, για να ευλογήσει τον γάμο; Διότι, αν είχε αρνηθεί να προσέλθει σε γάμο, τότε θα ήταν καταλυτής του γάμου και δεν θα αποδεχόταν τον καθένα με συγκατάβαση προς την αδυναμία του. Τίμιος λοιπόν είναι ο γάμος, διότι ο Ίδιος τον όρισε. Γι' αυτό παρευρίσκεται σε γάμο, για να φράξει τα στόματα όσων ομιλούν κατά της αλήθειας. Διότι εκεί έκανε το πρώτο σημείο ο Ιησούς, στην Κανά της Γαλιλαίας, μετατρέποντας το νερό σε οίνο. Διότι, όπως ανέτειλε από παρθένο, για να δείξει το φως που ανέτειλε στην οικουμένη από παρθένο, έτσι έκανε και το πρώτο σημείο σε γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας, ώστε την μεν παρθενία να την τιμήσει μέσω της κυοφορίας και της ακτινοβολίας του φωτός που ανέτειλε μέσω αυτής, τον δε σεμνό γάμο να τον τιμήσει μέσω των θεϊκών σημείων, επιτελώντας το πρώτο στον γάμο, μεταβάλλοντας το νερό σε άκρατο οίνο. Ομοίως δε, αν ο γάμος ήταν κάτι το αλλότριο, πώς παραγγέλλει ο διδάσκαλος των εθνών, όταν λέει «τις νεότερες χήρες να τις αποφεύγεις»;

Την εικόνα δε αυτού του ζωοποιού ποτού παρέσχε ο Σωτήρας με τρόπο αισθητό, όταν κατά την τέλεση του γάμου «στην Κανά της Γαλιλαίας» επιτέλεσε το πρώτο παράδοξο, τη μεταβολή του ύδατος σε οίνο. Γι' αυτό το επισήμανε ο Ευαγγελιστής λέγοντας: «Αυτήν την αρχή των σημείων έκανε ο Ιησούς στην Κανά της Γαλιλαίας». Αυτά ακριβώς λοιπόν υποδηλώνοντας η προφητεία αναφέρει: «Αυτό πιες πρώτο, πράξε γρήγορα».

Και ο λόγος αυτός είναι βεβαίως αληθινός. Μπορεί κανείς, άλλωστε, να διαπιστώσει ότι οι τρεις ευαγγελιστές συνέγραψαν μόνο τα όσα έπραξε ο Σωτήρας μέσα σε έναν χρόνο μετά τη φυλάκιση του Ιωάννη του Βαπτιστή, και μάλιστα επισήμαναν το γεγονός αυτό στις αρχές της διήγησής τους· έπειτα, δηλαδή, από την τεσσαρακονθήμερη νηστεία και τον πειρασμό που την ακολούθησε, τον χρόνο του δικού του συγγράμματος ο μεν Ματθαίος τον προσδιορίζει λέγοντας: «Όταν δε άκουσε ότι ο Ιωάννης παραδόθηκε, αναχώρησε» από την Ιουδαία «για τη Γαλιλαία», ο δε Μάρκος ομοίως λέει: «Μετά δε την παράδοση του Ιωάννη, ήλθε ο Ιησούς στη Γαλιλαία», αλλά και ο Λουκάς, προτού αρχίσει να εξιστορεί τις πράξεις του Ιησού, παρατηρεί παρομοίως, αναφέροντας ότι ο Ηρώδης, προσθέτοντας και αυτό σε όσα πονηρά διέπραξε, «έκλεισε τον Ιωάννη στη φυλακή». Λένε, λοιπόν, ότι εξαιτίας αυτών ακριβώς παρακλήθηκε ο απόστολος Ιωάννης να παραδώσει στο δικό του Ευαγγέλιο τον χρόνο που αποσιωπήθηκε από τους προηγούμενους ευαγγελιστές και τα όσα έπραξε κατ' αυτόν ο Σωτήρας (αυτά δηλαδή που προηγήθηκαν της φυλάκισης του Βαπτιστή), και να επισημάνει ακριβώς αυτό το γεγονός, αφενός λέγοντας: «Αυτήν την αρχή των θαυμάτων έκανε ο Ιησούς», αφετέρου μνημονεύοντας τον Βαπτιστή ενδιάμεσα στις πράξεις του Ιησού, αναφέροντας ότι βάπτιζε ακόμη τότε στην Αινών κοντά στο Σαλείμ, και το δηλώνει αυτό σαφώς λέγοντας: «Διότι δεν είχε ακόμη ριχτεί στη φυλακή ο Ιωάννης».

Γιατί όμως διέμεινε τον περισσότερο χρόνο στη Γαλιλαία των εθνών, αν όχι για να θέσει τα προοίμια της κλήσεως όλων των εθνών; Από εκεί άλλωστε κάλεσε κοντά του τους μαθητές του, οι οποίοι κατάγονταν από τα μέρη εκείνα. Γι' αυτό, λίγο πιο κάτω στο ευαγγέλιο θα βρεις τον Ματθαίο να έχει κληθεί από τη Γαλιλαία, και σε άλλο πάλι ευαγγέλιο τον Λευί. Και ο Φίλιππος επίσης, σύμφωνα με τον Ιωάννη, καταγόταν «από τη Βηθσαϊδά, από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου»· και αυτή ανήκε στη Γαλιλαία. Αλλά και κατά τον ίδιο ευαγγελιστή «έγινε γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας», όπου παραδόξως ο Κύριος, αφού μετέτρεψε το νερό σε κρασί, έκανε εκεί την «αρχή των σημείων», οπότε «και φανέρωσε τη δόξα του, και πίστεψαν οι μαθητές». Πρόσεξε λοιπόν μήπως ακριβώς αυτό το πρώτο θαύμα του Σωτήρα μας, που συνέβη στην Κανά της Γαλιλαίας κατά τη μεταβολή σε οίνο, προαναγγέλλει ο παρών λόγος στην αρχή της προφητείας, λέγοντας: «αυτό πρώτο πιες, γρήγορα πράξε, χώρα του Ζαβουλών και γη του Νεφθαλείμ, Γαλιλαία των εθνών».

Αλλά επειδή πάλι είδαν ο ένας τον άλλον και ανανεώθηκαν οι πνευματικές ευφροσύνες και χαρές και αναζωπυρώθηκε πάλι ο πόθος, αμέσως διακόπτει την απόλαυση αυτή η έσχατη αποδημία. Ήλθε για να σας νυμφοστολήσει και δεν απέτυχε στην επιδίωξή του. Έθεσε στην καλή συζυγία τους στεφάνους της ευλογίας. Μιμήθηκε τον δικό του Δεσπότη. Όπως έπραξε ο Κύριος στην Κανά της Γαλιλαίας, έτσι έπραξε και εδώ ο μιμητής του Κυρίου. Διότι τις ιουδαϊκές υδρίες, που ήταν γεμάτες με το αιρετικό ύδωρ, τις έκανε πλήρεις από τον ακήρατο οίνο, μεταβάλλοντας τη φύση τους με τη δύναμη της πίστεως. Έστησε ανάμεσά σας πολλές φορές νηφάλιο κρατήρα, οινοχοώντας άφθονα τη χάρη με τη γλυκιά του φωνή. Πολλές φορές σας προσέφερε τη λογική πανδαισία. Εκείνος μεν προηγείτο ευλογώντας, ενώ οι καλοί αυτοί μαθητές διακονούσαν τα πλήθη, αναλύοντας λεπτομερώς τον λόγο. Και εμείς ευφραινόμασταν, θεωρώντας δική μας τη δόξα του γένους σας.

Αυτό, λέει, είναι το ποτήρι, «το κόνδυ» (το κύπελλο), «με το οποίο ο βασιλιάς πίνει και οιωνίζεται», και αυτό, λέει, βρέθηκε κρυμμένο στα καλά σπέρματα του Βενιαμίν. Το ίδιο πράγμα, λέει, λένε και οι Έλληνες με «μαινόμενο στόμα» ως εξής: «Φέρε νερό, φέρε κρασί, ω παιδί, μέθυσέ με και βύθισέ με σε λήθαργο· το ποτήρι μου λέει τι λογής πρέπει να γίνω, λαλώντας άλαλα». Αυτό το ποτήρι του Ανακρέοντα, λέει, αρκούσε μόνο να κατανοηθεί από τους ανθρώπους, το άρρητο μυστήριο που λαλεί άλαλα· διότι άλαλο μυστήριο, λέει, είναι το ποτήρι του Ανακρέοντα, επειδή, όπως λέει ο Ανακρέων, του μιλά με άλαλη φωνή για το τι λογής πρέπει να γίνει, δηλαδή πνευματικός, όχι σαρκικός, εάν ακούσει το κρυμμένο μυστήριο εν σιωπή. Και αυτό, λέει, είναι το νερό σε εκείνους τους καλούς γάμους, το οποίο ο Ιησούς μετέτρεψε και έκανε κρασί, και αυτή, λέει, είναι η μεγάλη και αληθινή «αρχή των σημείων», την οποία έκανε «ο Ιησούς στην Κανά της Γαλιλαίας, και φανέρωσε» τη βασιλεία των ουρανών. Αυτή δε, λέει, είναι η βασιλεία των ουρανών που βρίσκεται κρυμμένη μέσα μας ως θησαυρός, ως «προζύμι κρυμμένο σε τρία σάτα αλευριού».

Και ότι αυτά είναι δυνάμεις, έτσι έλεγε ο Κύριος για την αιμορροούσα: «Εγώ γνωρίζω τη δύναμη που εξήλθε από εμένα». Με δυνάμεις και τέρατα· το να ξηράνει τη συκιά με έναν λόγο, το να καταστήσει υγιές το ξηραμένο χέρι. Με δυνάμεις και τέρατα και σημεία· το να κενώσει τα υγρά του υδρωπικού, το να διδάξει τον μογιλάλο να ομιλεί καθαρά παρά κάθε ελπίδα, το να μεταβάλει τη φύση του ύδατος σε οίνο. Και ότι αυτά είναι σημεία, έτσι έλεγε ο θεορήτωρ Ιωάννης: «Αυτήν την αρχή των σημείων έκανε ο Ιησούς στην Κανά της Γαλιλαίας».

Πράγμα που και αλλού δείχνοντας έλεγε: «Όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που σπέρνει καλό σπόρο. Και ενώ αυτός κοιμόταν, έρχεται ο εχθρός και σπέρνει ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι». Την τρίτη ημέρα έγινε γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας. Και κλήθηκε ο Ιησούς στον γάμο. Ήταν δε εκεί και η μητέρα του Ιησού, και οι αδελφοί του. Ανέφερα και προηγουμένως ότι στη Γαλιλαία ήταν περισσότερο γνωστός· γι' αυτό και τον καλούν στον γάμο, και εκείνος παρευρίσκεται. Διότι δεν απέβλεπε στη δική του αξιοπρέπεια, αλλά στη δική μας ευεργεσία. Επειδή εκείνος που δεν απαξίωσε να λάβει μορφή δούλου, πολύ περισσότερο δεν θα απαξίωνε να προσέλθει σε γάμο δούλων· αυτός που συνέφαγε με τελώνες και αμαρτωλούς, πολύ περισσότερο δεν θα αρνιόταν να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τους παρευρισκομένους στον γάμο. Βέβαια, εκείνοι που τον κάλεσαν δεν είχαν σχηματίσει την πρέπουσα κρίση γι' αυτόν, ούτε τον καλούσαν ως κάποιο σπουδαίο πρόσωπο, αλλά απλώς ως έναν από τους πολλούς και ως γνώριμο. Και αυτό το υπονόησε ο ευαγγελιστής λέγοντας: «Ήταν δε εκεί η μητέρα του Ιησού, και οι αδελφοί του». Όπως ακριβώς, λοιπόν, κάλεσαν εκείνην και τους αδελφούς, έτσι κάλεσαν και τον Ιησού. Και όταν τελείωσε το κρασί, λέει η μητέρα του προς αυτόν: «Δεν έχουν κρασί». Αξίζει στο σημείο αυτό να ερευνήσουμε, από πού δημιουργήθηκε στη μητέρα η σκέψη να φανταστεί κάτι τόσο σπουδαίο για το παιδί της. Διότι δεν είχε τελέσει ακόμη κανένα θαυμαστό σημείο. Επειδή, όπως αναφέρει, «αυτή ήταν η αρχή των σημείων που έκανε ο Ιησούς στην Κανά της Γαλιλαίας».

Βʹ. Εάν όμως πει κάποιος ότι αυτό δεν αποτελεί επαρκές τεκμήριο για το ότι αυτή είναι η αρχή των σημείων, επειδή απλώς έχει προστεθεί το «στην Κανά της Γαλιλαίας», με την έννοια ότι ενδέχεται να ήταν το πρώτο που συνέβη εκεί, όχι όμως και απολύτως το πρώτο (διότι είναι πιθανό να είχε κάνει άλλα αλλού)· σε αυτόν θα απαντήσουμε εκείνο που είπαμε και προηγουμένως. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Αυτό ακριβώς που λέει ο Ιωάννης: «Εγώ δεν τον γνώριζα· αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήλθα εγώ βαπτίζοντας». Εάν λοιπόν θαυματουργούσε κατά την πρώτη του ηλικία, δεν θα είχαν ανάγκη οι Ισραηλίτες κάποιον άλλον για να τον φανερώσει. Διότι, εκείνος που έφθασε σε ανδρική ηλικία, και έτσι, μέσω των θαυμάτων, έγινε γνωστός όχι μόνο στους κατοίκους της Ιουδαίας, αλλά και σε εκείνους της Συρίας και ακόμη πιο πέρα, και μάλιστα έχοντας κάνει αυτά μέσα σε τρία μόνο έτη, ή μάλλον χωρίς να χρειαστεί ούτε αυτά τα τρία έτη για να δείξει ποιος είναι· διότι αμέσως και από την πρώτη στιγμή η φήμη του διαδόθηκε παντού· αυτός, λοιπόν, που σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα έλαμψε εξαιτίας του πλήθους των θαυμάτων, ώστε το όνομά του να γίνει ολόφανερο σε όλους, πολύ περισσότερο αν θαυματουργούσε ως παιδί από την πρώτη του ηλικία, δεν επρόκειτο να περάσει απαρατήρητος για τόσο πολύ χρόνο. Διότι, αφενός, τα όσα θα τελούνταν θα φαίνονταν πιο παράδοξα, επειδή θα γίνονταν από ένα μικρό παιδί, και αφετέρου, ο χρόνος θα ήταν διπλάσιος, τριπλάσιος και πολύ περισσότερος.

Ομιλία ΚΓʹ. Αυτήν την αρχή των σημείων έκανε ο Ιησούς στην Κανά της Γαλιλαίας. αʹ. Ο διάβολος επιτίθεται επίμονα και σφοδρά, πολιορκώντας από παντού τη σωτηρία μας. Πρέπει, λοιπόν, να βρισκόμαστε σε εγρήγορση και νήψη, και από παντού να υψώνουμε τείχος απέναντι στην έφοδό του. Διότι, εάν βρει έστω και μια μικρή αφορμή, κατασκευάζει έπειτα για τον εαυτό του ευρεία είσοδο, και εισάγει σιγά-σιγά όλη του τη δύναμη. Εάν, λοιπόν, φροντίζουμε καθόλου για τη σωτηρία μας, ας μην του επιτρέπουμε να μας επιτίθεται ούτε στα μικρά, ώστε μέσω αυτών να αναχαιτίσουμε εγκαίρως τα μεγάλα.

Γι' αυτόν τον λόγο επιστρατεύω κάθε είδους διδασκαλία, κατάλληλη για όλα τα πάθη, άλλοτε κατηγορώντας την πλεονεξία, άλλοτε την τρυφηλότητα, πάλι κατακρίνοντας την ακολασία, έπειτα συνθέτοντας έπαινο και προτροπή για την ελεημοσύνη, κι έπειτα για καθένα από τα άλλα πνευματικά κατορθώματα. Επειδή φοβάμαι μήπως, αν οι λόγοι μας ασχολούνται μόνο με ένα θέμα, χωρίς να το καταλάβω θεραπεύω κάποιο άλλο πάθος, ενώ εσείς πάσχετε από άλλα. Ώστε, αν ήταν μόνο ένας ο συγκεντρωμένος εδώ, δεν θα θεωρούσα τόσο πολύ αναγκαίο να κάνω τον λόγο μου πολυειδή. Επειδή όμως σε ένα τόσο μεγάλο πλήθος είναι επόμενο να υπάρχουν και πολλά πάθη, δικαιολογημένα ποικίλλουμε τη διδασκαλία· διότι ο λόγος, απλωνόμενος σε όλους, οπωσδήποτε θα βρει τη χρησιμότητά του. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και η Γραφή είναι πολυειδής, μιλώντας μας για άπειρα πράγματα, επειδή απευθύνεται στην κοινή φύση των ανθρώπων. Και σε ένα τόσο μεγάλο πλήθος είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν όλα τα πάθη της ψυχής, έστω και αν δεν υπάρχουν όλα σε όλους. Αφού λοιπόν καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από αυτά, ας ακούσουμε με αυτόν τον τρόπο τους θείους λόγους, και με προσηλωμένη διάνοια ας ακούσουμε και όσα μας αναγνώστηκαν σήμερα. Και ποια είναι αυτά; «Αυτήν την αρχή των σημείων», λέει, «έκανε ο Ιησούς στην Κανά της Γαλιλαίας». Είπα και προηγουμένως ότι μερικοί ισχυρίζονται πως αυτή δεν είναι η αρχή [των θαυμάτων]. Διότι τι σημασία έχει, λέει, αν προστίθεται το «στην Κανά της Γαλιλαίας»; Επειδή, λέει, αυτήν την αρχή την έκανε στην Κανά.

Εγώ, όμως, δεν θα ήθελα να ακριβολογήσω καθόλου γι' αυτά τα ζητήματα. Αλλά το ότι, βέβαια, άρχισε τα σημεία μετά το βάπτισμα, και ότι πριν από το βάπτισμα δεν θαυματούργησε καθόλου, το έχουμε αναφέρει και προηγουμένως. Το αν, πάλι, αυτό ή κάποιο άλλο υπήρξε το πρώτο σημείο από όσα έγιναν μετά το βάπτισμα, δεν μου φαίνεται ότι είναι καθόλου αναγκαίο να το υποστηρίξω με επιμονή. «Και φανέρωσε τη δόξα του». Πώς και με ποιον τρόπο; Διότι δεν ήταν πολλοί εκείνοι που έδωσαν προσοχή σε αυτό που γινόταν, παρά μόνο οι υπηρέτες, ο αρχιτρίκλινος και ο νυμφίος.

Πώς, λοιπόν, φανέρωσε τη δόξα του; Ως προς το δικό του μέρος. Ακόμη κι αν δεν το έμαθαν όλοι τότε, επρόκειτο ωστόσο να ακούσουν για το θαύμα αργότερα· διότι μέχρι και σήμερα διακηρύσσεται και δεν παρέμεινε κρυφό. Το ότι, βέβαια, δεν το πληροφορήθηκαν όλοι εκείνη την ημέρα, είναι φανερό από όσα ακολουθούν. Διότι, αφού είπε, «Εφανέρωσε τη δόξα του», πρόσθεσε: «Και πίστεψαν σε αυτόν οι μαθητές του», οι οποίοι και πριν από αυτό τον θαύμαζαν. Βλέπεις ότι ήταν αναγκαίο να επιτελεί τα σημεία προπάντων τότε, όταν ήταν σαφώς παρόντες οι καλοπροαίρετοι και όσοι έδιναν προσοχή στα όσα συνέβαιναν;

Έδωσε την άδεια σε όσους επιθυμούσαν να τον πλησιάσουν, κρύβοντας με την ταπείνωση το αξίωμά του, προβάλλοντας ως προτροπή τη συγγένειά του με τους θνητούς, δείχνοντας στους αμαρτωλούς με την ίδια του την όψη τα εχέγγυα της καταλλαγής, χρησιμοποιώντας την Παρθένο αντί για τη βάτο, ανακράζοντας το «Εγώ ειμι ο Ων», βεβαιώνοντας στον εαυτό του την ορατή του υπόσταση με τα θαύματα και τα πάθη της σάρκας, διατηρώντας ως Θεός την αγνεία στη μητέρα του και ως άνθρωπος αποδεχόμενος την κύηση μέσα στον χρόνο, περιοριζόμενος σε έναν τόπο ως βρέφος και ελκύοντας τους μάγους για να τον δουν ως Πλάστης, επιτρέποντας στον Συμεών να τον ψηλαφήσει στις αγκάλες του, μεταθέτοντας τον εαυτό του στην αγκαλιά της Άννας, ώστε όλοι να δώσουν μαρτυρία για το σώμα του, ώστε καθένας που τον έβλεπε να αναγνωρίσει τη συγκατάβασή του, για να μην πλάσει το θαύμα επιφανειακά απλώς ως ένα σχήμα· λαμβάνοντας τον χρόνο ως συνήγορο της πτωχείας στην οποία εκένωσε τον εαυτό του, δείχνοντας την ανθρώπινη φύση του μέσα σε τριάντα κύκλους ετών, βεβαιώνοντας πρώτα σε όσους έβλεπαν σε αυτόν τη δική μας φύση και έπειτα υποδεικνύοντας με εξουσία το γνώρισμα της θεότητάς του, προσθέτοντας στα μικρά τα μεγαλύτερα, φανερώνοντας μέσω των θαυμάτων τον Ποιητή, καταθέτοντας σε όλους όσους είχαν ανάγκη τον μισθό της παρουσίας του, παρέχοντας κρασί σε αυτούς που νυμφεύονταν, προσφέροντας άρτο στους πεινασμένους, όχι δανειζόμενος από άλλον ως φτωχός, αλλά αναβλύζοντας τα αναγκαία ως Θεός, χωρίς να θερίζει στάχυα, χωρίς να κόβει σταφύλια, χωρίς να χρησιμοποιεί ληνό και αλώνι, παρασκευάζοντας άρτο χωρίς μύλο, προσφέροντας κρασί χωρίς αμπέλι, καινουργώντας τη φύση την οποία ο ίδιος παλαιότερα είχε ορίσει διαφορετικά, προστάζοντας και μετατρέποντας τα ύδατα σε κρασί, φανερώνοντας τον Χορηγό μέσα από τα έργα του, υποδεικνύοντας τον αίτιο των βροχών, διανοίγοντας με πηλό τα μάτια των τυφλών, αποκαλύπτοντας μέσω του μέρους τον αίτιο του παντός, υποδηλώνοντας τον Πλάστη του Αδάμ.

Ερώτηση Μ΄ Τι σημαίνει ο αριθμός των έξι υδριών στον γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας; Απόκριση. Ο Θεός, που δημιούργησε τη φύση των ανθρώπων, ταυτόχρονα με τη βούλησή Του με την οποία της χάρισε την ύπαρξη, συνάρμοσε σε αυτήν και την πρακτική δύναμη για την εκπλήρωση των καθηκόντων της. Οι έξι υδρίες, λοιπόν, είναι η κατά φύση δύναμη που εκπληρώνει τις θείες εντολές. Επειδή όμως οι άνθρωποι εκκένωσαν τη γνώση αυτής της δύναμης λόγω της μάταιης ενασχόλησής τους με τα υλικά πράγματα, διατήρησαν τη δύναμη αυτή κενή και άνυδρη, και εξαιτίας αυτού δεν γνώριζαν πώς να καθαρίσουν τον ρύπο της κακίας. Διότι εκείνος που στερείται τη γνώση αγνοεί παντελώς τον τρόπο με τον οποίο η αρετή αποκαθαίρει την κακία, μέχρις ότου ήλθε ο Λόγος, ο Δημιουργός της φύσης, και γέμισε πρώτα την προαναφερθείσα πρακτική δύναμη των καθηκόντων με την κατά φύση γνώση, και έτσι τη μετέβαλε σε οίνο —εννοώ τον υπέρ φύση λόγο της γνώσης— μεταβάλλοντας τόσο τον νόμο όσο και τον λόγο της φύσης. Όσοι πίνουν αυτόν τον οίνο εξίστανται από τη φύση όλων των όντων και ανυψώνονται στον κρύφιο τόπο της θείας εσωτερικότητας. Εκεί δέχονται την ευφροσύνη και την αγαλλίαση που υπερβαίνει κάθε γνώση, πίνοντας τον καλό οίνο, δηλαδή τον απόρρητο λόγο που απεργάζεται τη θέωση, έπειτα από όλες τις προνοιακές οικονομίες του Θεού για την ανθρώπινη φύση.

Μην έχεις στα ενδύματά σου τον παραλυτικό, αλλά αναζήτησε τον άρρωστο που είναι κατάκοιτος· μην παρατηρείς συνεχώς την αιμορροούσα, αλλά ελέησε τη θλιμμένη χήρα· μην κοιτάζεις με προσοχή την αμαρτωλή γυναίκα που γονατίζει μπροστά στον Κύριο, αλλά συντριβόμενος για τα δικά σου σφάλματα, χύσε άφθονα δάκρυα· μη σκιαγραφείς τον Λάζαρο να εγείρεται από τους νεκρούς, αλλά να ετοιμάζεις καλή απολογία για τη δική σου ανάσταση· μην περιφέρεις τον τυφλό πάνω στο ένδυμά σου, αλλά παρηγόρησε με αγαθοεργίες εκείνον που ζει στερημένος από την όρασή του· μη ζωγραφίζεις τα κοφίνια των περισσευμάτων, αλλά τρέφε αυτούς που πεινούν· μη φέρεις στα ενδύματά σου τις υδρίες που γέμισε στην Κανά της Γαλιλαίας, αλλά πότιζε αυτούς που διψούν. Και αυτά μεν αναφέρονται εδώ κατά λέξη. Αυτός λοιπόν ο Αστέριος, από ό,τι επιτρέπει να κατανοήσουμε η επιγραφή του λόγου, δεν φαίνεται καταρχάς ούτε να απαγορεύει να εικονίζεται ο Χριστός, ούτε βέβαια να θεωρεί ότι το εικονιζόμενο δεν πρέπει να προσκυνείται· αλλά σκοπός του μέσα από αυτή την ηθική διδασκαλία είναι αφενός να μεριμνήσει για την υποστήριξη των φτωχών και αφετέρου να στηλιτεύσει τη μικροπρέπεια των ευπόρων.

Ως προς το δεύτερο εκείνο, της αποκρίνομαι ότι, μολονότι ο Κύριος ευλόγησε τον γάμο στην Κανά για να τιμήσει την αρχή της γεννήσεως των ανθρώπων, παρ' όλα αυτά ο Ίδιος πάλι προτίμησε την παρθενία από τον γάμο. Και έχοντας γεννηθεί παρθένος από παρθένο Πατέρα, κατά την άναρχη γέννηση της θεότητος, στους έσχατους καιρούς γεννήθηκε για εμάς από την αειπάρθενο μητέρα Του, η οποία από τη μια μνηστεύθηκε τον Ιωσήφ για να τιμήσει τον γάμο, από την άλλη όμως παρέμεινε παρθένος και προ του τόκου, και κατά τον τόκο, και μετά τον τόκο, για να προτιμήσει την παρθενία και να μας την υποδείξει ως νέα οδό, ώστε να ακολουθήσουμε τα δικά Του ίχνη και να ενωθούμε μαζί Του μέσω της παρθενίας και της αφθαρσίας, οι παρθένοι με τον Παρθένο και οι άφθαρτοι με τον Άφθαρτο. Και, όπως ακριβώς μέσω της φθαρτής γεννήσεως του γάμου κατασταθήκαμε υιοί του παλαιού Αδάμ και καταλήξαμε στη φθορά του θανάτου, έτσι, μέσω της αφθαρσίας της παρθενίας, ας γίνουμε υιοί του Νέου Αδάμ και ας μετάσχουμε στη δική Του ζωή.

Ιω. 2, 9-11 «Φωνάζει τον νυμφίο ο αρχιτρίκλινος», επειδή θαύμαζε την εξαιρετική ποιότητα του κρασιού και, ενώ δεν είχε αντιληφθεί το θαύμα, νόμιζε ότι εκείνος (ο νυμφίος) είχε προσφέρει εκείνο το αρωματικό κρασί. Γι' αυτό και λέει: «Κάθε άνθρωπος προσφέρει πρώτα το καλό κρασί» και τα εξής. Έτσι αθόρυβα τελούσε τα θαύματα ο Δεσπότης, ώστε, ενώ τελούνταν ένα τόσο μεγάλο θαύμα που μπορούσε να καταπλήξει ολόκληρη την οικουμένη, δεν φρόντισε να επιδειχθεί ούτε καν σε αυτούς που βρίσκονταν στο ίδιο σπίτι. Παρόλα αυτά, όμως, δεν έμεινε κρυφό· διότι, λέει, φανερώθηκε «η δόξα του και πίστεψαν σε αυτόν οι μαθητές του». Η απόδειξη, λοιπόν, ότι απέκρυπτε τον εαυτό του και δεν θαυματουργούσε για επίδειξη, είναι το ότι ούτε ο αρχιτρίκλινος ούτε ο ίδιος ο νυμφίος το είχαν καταλάβει· διότι ο νυμφίος θα είχε απαντήσει κάτι, αν το είχε αντιληφθεί, στον αρχιτρίκλινο που του έκανε παρατηρήσεις, αλλά και αυτός, ακούγοντάς το ως κάτι πρωτάκουστο, σιωπούσε και απορούσε με τα λόγια του. Απόδειξη, πάλι, του μεγέθους και της λαμπρότητας του θαύματος είναι το ότι, αν και τελέστηκε με αυτόν τον τρόπο, δεν παρέμεινε κρυφό· διότι λέει: «Αυτήν την αρχή των θαυμάτων έκανε στην Κανά της Γαλιλαίας και φανέρωσε τη δόξα του», όχι μέσα από όσα έκανε επιδεικτικά, αλλά μάλλον μέσα από όσα θαυματούργησε χωρίς καμία διάθεση επιδείξεως.

Όταν παρευρέθηκε ο Χριστός στον γάμο και διασκέδαζε πλήθος ανθρώπων, τους τελείωσε το κρασί και η χαρά τους μετατράπηκε σε λύπη. Στενοχωριόταν ο γαμπρός και οι οινοχόοι ψιθύριζαν ακατάπαυστα, και μία ήταν γι' αυτούς η τραγωδία της έλλειψης, και υπήρχε όχι μικρός θόρυβος στον νυμφώνα. Το αντιλήφθηκε αυτό η πάναγνη Μαρία και ήρθε αμέσως και λέει στον Υιό της: «Δεν έχουν κρασί. Αλλά σε παρακαλώ, τέκνο μου, δείξε ότι τα πάντα μπορείς, εσύ που τα πάντα δημιούργησες με σοφία». Σε ρωτούμε με σεβασμό, σεμνή Παρθένε, από ποια θαύματά του γνώριζες ότι μπορεί ο Υιός σου, χωρίς να τρυγήσει σταφύλι, να χαρίσει κρασί, εφόσον δεν είχε θαυματουργήσει πρωτύτερα, όπως έγραψε ο θεσπέσιος Ιωάννης;

Μήπως υπάρχει πάλι κάποιος άλλος γάμος στην Κανά και σπεύδεις τώρα εκεί, για να τους μετατρέψεις το ύδωρ σε οίνο; Να σε ακολουθήσω, τέκνο μου, ή μάλλον να σε περιμένω; Πες μου έναν λόγο, Λόγε· μην με προσπεράσεις σιωπώντας, εσύ που με διατήρησες αγνή, ο υιός και Θεός μου.

Έδωσε διάφορους νόμους στον άνθρωπο ο Κύριος, έναν στον παράδεισο, δεύτερο στην εποχή του Νώε, τρίτο στην εποχή του Αβραάμ, αυτόν της περιτομής, τέταρτο μέσω του Μωυσή, πέμπτο μέσω των προφητών. Όλοι λοιπόν αυτοί, αν συγκριθούν με την ακρίβεια και τη δύναμη του Ευαγγελίου, είναι σαν νερό, αν κάποιος τους κατανοήσει απλώς και κατά γράμμα. Αν όμως, εμβαθύνοντας με το Πνεύμα, κατανοήσει τα κρυμμένα, θα βρει το νερό να έχει γίνει κρασί. Διότι αυτά που λέγονται απλώς και κατανοούνται κατά γράμμα από τους πολλούς, ενώ είναι νερό, οπωσδήποτε εκείνος που τα εξετάζει πνευματικά, θα βρει ότι είναι το καλύτερο κρασί, που πίνεται στο τέλος, και το οποίο φύλαξε ο νυμφίος Χριστός, επειδή και το Ευαγγέλιο φανερώθηκε στους έσχατους καιρούς. «Αυτή την αρχή των θαυμάτων έκανε ο Ιησούς στην Κανά της Γαλιλαίας, και φανέρωσε τη δόξα του, και πίστεψαν σε αυτόν οι μαθητές του.» Το ότι βέβαια μετά το βάπτισμα άρχισε τα θαύματα ο Κύριος, το είπαμε και προηγουμένως. Και φαίνεται ότι έκανε ως πρώτο θαύμα αυτό με το κρασί.

Διότι λέγει: «Αυτήν την αρχή των θαυμάτων έκανε». Αλλά θα πει κάποιος ότι, αν και αυτή είναι η αρχή των θαυμάτων, δεν είναι όλων, αλλά μόνο εκείνων στην Κανά της Γαλιλαίας. Διότι, ισχυρίζεται, επειδή έκανε διάφορα θαύματα στην Κανά, αυτή είναι η αρχή (τους). Αυτά βέβαια θα μπορούσε να τα πει κάποιος. Εμείς όμως, αν και έχουμε πολλά επιχειρήματα για να αποδείξουμε ότι είναι η αρχή όλων των θαυμάτων (διότι και το «Εφανέρωσε τη δόξα του» και το «Πίστεψαν σε αυτόν οι μαθητές του» αποδεικνύουν ότι δεν είχε κάνει άλλο θαύμα πριν από αυτό, μιας και από εκείνο φανέρωσε τη δόξα του), ωστόσο δεν φιλονικούμε για το αν έγινε αυτό πρώτο ή κάποιο άλλο. Αλλά πώς, άραγε, φανέρωσε τη δόξα του; Διότι ούτε πολλοί έδωσαν προσοχή σε αυτό που έγινε, ούτε έγινε ενώπιον λαού. Αλλά, και αν όχι τότε, αργότερα επρόκειτο όλοι να ακούσουν για το θαύμα. Γι' αυτό και μέχρι σήμερα αναφέρεται και δεν πέρασε απαρατήρητο. Το δε «Οι μαθητές του πίστεψαν σε αυτόν», να το κατανοήσεις έτσι, ότι δηλαδή απέκτησαν περισσότερη και σταθερότερη πίστη σε αυτόν. Επειδή εξάλλου και προηγουμένως πίστευαν, αλλά όχι με τόση βεβαιότητα. «Μετά από αυτό κατέβηκε στην Καπερναούμ ο ίδιος, και η μητέρα του, και οι αδελφοί του, και οι μαθητές του. Και εκεί έμειναν όχι πολλές ημέρες. Και πλησίαζε το Πάσχα των Ιουδαίων, και ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς.»