Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 2:17

Το οποίο άριστα υποδηλώνει τυπολογικά το φραγέλλιο από σχοινιά που επινόησε γι' αυτούς· διότι τα μαστίγια είναι σύμβολο τιμωρίας. <Θυμήθηκαν οι μαθητές του ότι είναι γεγραμμένο: Ο ζήλος του οίκου σου θα με καταφάγει.> Σταδιακά οι μαθητές συγκεντρώνουν την τέλεια γνώση και, παραβάλλοντας τα γεγραμμένα με την έκβαση των πραγμάτων, επιδεικνύουν ήδη μεγάλη πρόοδο προς το ανώτερο. <Τι σημείο μας δείχνεις, ώστε να κάνεις αυτά;> Το πλήθος των Ιουδαίων καταπλήσσεται από τον πρωτόγνωρο χαρακτήρα της εξουσίας του, και δυσφορούν πάρα πολύ όσοι παραμένουν στον ναό, επειδή στερούνται αμέτρητα κέρδη. Και αφενός δεν μπορούν να τον διαψεύσουν, ότι δήθεν δεν λέει τα πιο σωστά όταν προστάζει ότι ο θείος ναός δεν πρέπει να μετατρέπεται σε οίκο εμπορίου· αφετέρου, πάλι, μηχανεύονται αναβολές μπροστά στη φυγή των εμπόρων, προβάλλοντας ως δικαιολογία ότι δεν πρέπει να υποκύψουν σε αυτόν πρόχειρα, ούτε βέβαια να παραδεχθούν απερίσκεπτα ως Υιό του Θεού κάποιον που δεν επιβεβαιώνεται από κανένα σημείο. <Γκρεμίστε τον ναό αυτόν.> Σε όσους ζητούν τα αγαθά με αγαθή προαίρεση, ο Θεός τα προσφέρει με μεγάλη προθυμία· σε όσους όμως τον πλησιάζουν με σκοπό να τον πειράξουν, όχι μόνο τους αρνείται τη δωρεά για όσα ζητούν, αλλά και τους προσάπτει την κατηγορία της πονηρίας.

Διότι, όπως λέγεται ότι αγιάζουν τον Θεό εκείνοι που ζουν με ορθό τρόπο, έτσι θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τον βεβηλώνουν όσοι επιτηδεύονται τον ακάθαρτο και άδοξο τρόπο ζωής. <Και δένοντας τα ιμάτιά τους με σχοινιά, έφτιαχναν παραπετάσματα δίπλα στο θυσιαστήριο, και έπιναν κρασί από συκοφαντίες στον οίκο του Θεού τους.> Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, διδάσκοντας ότι οι θείοι ναοί δεν πρέπει να λειτουργούν για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο για να δοξολογείται σε αυτούς ο Θεός των όλων και για να Του προσφέρεται η πρέπουσα προσκύνηση, επιτίμησε κάποτε τους εμπόρους των Ιουδαίων· διότι έφερναν μέσα στο ιερό πρόβατα, βόδια και περιστέρια· και μάλιστα, «αφού έφτιαξε φραγέλλιο από σχοινιά, τους έβγαλε όλους έξω από το ιερό λέγοντας: Είναι γραμμένο, Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής». Και η Αγία Γραφή σημείωσε πως «Οι μαθητές θυμήθηκαν ότι ήταν γραμμένο: Ο ζήλος για τον οίκό σου θα με καταφάει». Επέπληττε δε κάποιους και ο θεσπέσιος Παύλος, οι οποίοι συνήθιζαν να τολμούν τέτοια πράγματα· διότι γράφει ως εξής: «Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την εκκλησία του Θεού και ντροπιάζετε εκείνους που δεν έχουν;» Αποδεικνύεται λοιπόν παντού επιζήμιο το να τολμά κανείς να καταχράται τους θείους οίκους, σαν να ήταν κοινοί και σαν να ανήκαν ιδιαιτέρως στον καθένα. Διότι πώς θα διατηρούνταν πλέον ο οφειλόμενος στον Θεό σεβασμός, εάν ικανοποιούμε τις ηδονές της σάρκας μπροστά στα μάτια Του;

Διότι στέκεσαι ανάμεσα σε δύο ζώα, δηλαδή τα Χερουβείμ, και το όνομά σου είναι ιλαστήριο. Και ο λόγος είναι αληθινός· διότι όπως λέει ο ίδιος ο Χριστός: «Δεν απέστειλε ο Πατέρας τον Υιό στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού». <Καθώς πλησιάζουν τα έτη θα γίνεις γνωστός· όταν φτάσει ο καιρός θα αναδειχθείς.> Ο μεν νόμος προφήτευσε το μυστήριο του Χριστού, αλλά και ο χορός των αγίων προφητών το προανήγγειλε. Αντιπαραβάλλοντας δε ωφέλιμα τα όσα συνέβησαν και κατορθώθηκαν κατά τον καιρό της έλευσής Του με εκείνα που είχαν γραφτεί παλαιά γι' Αυτόν, οι μυσταγωγοί μας καθιστούν πιο σταθερούς στην πίστη σε Αυτόν με ποικίλους τρόπους, και θα διαπιστώσουμε ότι πολλές φορές και οι ίδιοι από εκεί εδραιώνουν τον δικό τους νου· όπως είναι εκείνο που λέγεται από τη φωνή των ευαγγελιστών. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός εξέβαλε από τον ναό αυτούς που πουλούσαν τα πρόβατα και τα βόδια, και ανέτρεψε τα τραπέζια των αργυραμοιβών, «και αφού έφτιαξε φραγγέλιο από σχοινιά τους εξέβαλε όλους, λέγοντας: Μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου». Και τι συνέβη έπειτα; «Θυμήθηκαν», λέει, «οι μαθητές του ότι ήταν γραμμένο: Ο ζήλος για τον οίκο σου με κατατρώει».

Διότι όχι μόνο τους ελέγχει με κάθε τρόπο, λέγοντας ότι «εν αρχή ην ο Λόγος και ο Λόγος ην προς τον Θεόν και Θεός ην ο Λόγος», αλλά και διότι, κινούμενος από το Άγιο Πνεύμα και έχοντας εκθέσει με ακρίβεια τα όσα ειπώθηκαν από τον Σωτήρα για κάθε ζήτημα που εκπληρώθηκε στο πρόσωπο του Χριστού, παρέθεσε, όπως είπα, τις μαρτυρίες των αγίων προφητών, από τους οποίους προφήτες αυτοί έχουν αποξενώσει τους εαυτούς τους. Και αμέσως έδειξε πώς, σε όσους στάλθηκαν στον Ιωάννη τον Βαπτιστή από τους Φαρισαίους, ο ίδιος ο Ιωάννης αποκρίνεται λέγοντας: «Εγώ είμαι φωνή βοώντος στην έρημο, ευθύνατε την οδό του Κυρίου, καθώς είπε ο Ησαΐας ο προφήτης». Και πάλι ο ίδιος ο Ιωάννης λέγει, λαμβάνοντας τη μαρτυρία από τους προφήτες (και εννοώ από τον Δαβίδ), όταν ο Κύριος ανέτρεψε τα τραπέζια των κολλυβιστών και είπε: «Μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», «τότε θυμήθηκαν ότι ήταν γραμμένο πως ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». Και πάλι ο ίδιος ο Ιωάννης είπε ότι «ο Ησαΐας είδε, ευρισκόμενος εν Αγίω Πνεύματι». 24. Και πάλι, εξιστορείται ότι ο ίδιος ο άγιος Ιωάννης, ενώ κήρυττε στην Ασία, επιτέλεσε ένα παράδοξο έργο ως υπόδειγμα της αλήθειας. Διότι, αν και είχε πολιτεία (βίο) θαυμασιότατη και απολύτως σύμφωνη με το αποστολικό του αξίωμα, και χωρίς να λούζεται καθόλου, αναγκάστηκε από το Άγιο Πνεύμα να μεταβεί στο δημόσιο λουτρό (βαλανείο), λέγοντας: «Πάρτε μου τα αναγκαία για το λουτρό».

Και αμέσως αναφέρει το Ευαγγέλιο λέγοντας ότι είπε: «μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», καθώς λέγει: «και θυμήθηκαν οι μαθητές ότι ήταν γραμμένο: ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». 43. Και πόσα μπορεί να πει κανείς μέσω τέτοιων ευαγγελικών και αποστολικών χωρίων για τον έλεγχο και την ανατροπή της μανίας του Μάνη, ο οποίος θέλει να διαχωρίσει και να αποξενώσει την Παλαιά Διαθήκη από την Καινή, ενώ η Παλαιά μαρτυρεί για τον Σωτήρα και ο Σωτήρας ομολογεί την Παλαιά Διαθήκη, και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι ίδιοι οι απόστολοι, όπως λέγει ο Δαβίδ: «είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε στα δεξιά μου. Αν, λοιπόν, τον αποκαλεί Κύριο, πώς είναι υιός του;». Και πάλι, σε άλλο σημείο λέγει, όταν τα παιδιά φώναζαν «ωσαννά στον υιό του Δαβίδ», και δεν τα επέπληττε, και καθώς λένε οι Φαρισαίοι: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί; Εμπόδισέ τα», εκείνος απάντησε προς αυτούς: «Αν αυτοί σωπάσουν, οι πέτρες θα φωνάξουν». Διότι είναι μεν υιός του Δαβίδ κατά σάρκα, Κύριος όμως του Δαβίδ κατά πνεύμα, εφόσον και οι δύο φράσεις έχουν ισχύ και είναι αληθινές. Διότι τίποτα δεν είναι παραποιημένο μέσα στην αλήθεια.

Την ερμηνεία δε που αναφέρεται στον Σωτήρα μας θα την επιβεβαιώσει με αδιαμφισβήτητες σφραγίδες η μαρτυρία των ιερών Ευαγγελίων, τόσο από το παράδειγμα του Ιωνά που παρατέθηκε, όσο και από το γεγονός ότι στα προκείμενα λέγεται: «Διότι ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε»· πράγμα το οποίο μαρτυρείται κατά λέξη ότι εκπληρώθηκε στο πρόσωπό του στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, στο οποίο είναι γραμμένο: «Και ανέβηκε ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα, και βρήκε μέσα στο ιερό να πουλούν πρόβατα και βόδια και περιστέρια». Έπειτα, όταν τους έδιωξε λέγοντας: «Πάρτε τα αυτά από εδώ, μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», προσθέτει ο ευαγγελιστής: «Θυμήθηκαν οι μαθητές του ότι είναι γραμμένο: Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». Αλλά και το «Μου έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι», που βρίσκεται στο κείμενο που έχουμε ενώπιόν μας, μαρτυρείται ότι ειπώθηκε από το πρόσωπο του Σωτήρα μας, σύμφωνα με τον Ιωάννη, ο οποίος αναφέρει: «Μετά από αυτά, βλέποντας ο Ιησούς ότι όλα έχουν πλέον τελεσθεί, για να εκπληρωθεί η Γραφή, λέει: Διψώ. Υπήρχε εκεί ένα δοχείο γεμάτο ξύδι· αφού γέμισαν, λοιπόν, ένα σφουγγάρι με ξύδι και χολή και το στερέωσαν σε ύσσωπο, το έφεραν στο στόμα του. Όταν, λοιπόν, ο Ιησούς έλαβε το ξύδι με τη χολή, είπε: Εκπληρώθηκε και αυτή η Γραφή»· και τα υπόλοιπα, επίσης, που αναφέρονται στο πρόσωπο του Σωτήρα μας, διατηρούν την ερμηνεία αβίαστη. «

Και σε αυτούς που πουλούσαν τα περιστέρια είπε: «Πάρτε τα αυτά από εδώ, και μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου»· και προσθέτει: «Θυμήθηκαν οι μαθητές του ότι είναι γραμμένο: Ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε». Αλλά και αναλαμβάνοντας ο ίδιος τους ονειδισμούς εκείνων που ονείδιζαν τον Θεό, έγινε εκδικητής αυτών· γι' αυτό έλεγε: «Και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου». Διότι, μην ανεχόμενος εκείνους που με τα ίδια τους τα έργα προκαλούσαν όνειδος στον νόμο της θεοσέβειας, απηύθυνε ελέγχους εναντίον των αρχόντων του έθνους. Γι' αυτό συμβούλευε τα πλήθη και τους μαθητές του λέγοντας: «Στην καθέδρα του Μωυσή κάθισαν οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι· όλα λοιπόν όσα σας πουν, να τα κάνετε και να τα τηρείτε· σύμφωνα όμως με τα έργα τους να μην πράττετε. Διότι λένε και δεν κάνουν». Έπειτα στη συνέχεια, ελέγχοντάς τους κατά πρόσωπο, έλεγε: «Ουαί σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι κλείνετε τη βασιλεία των ουρανών μπροστά στους ανθρώπους»· και πάλι: «Ουαί σε εσάς, Γραμματείς και Φαρισαίοι, διότι μοιάζετε με τάφους ασβεστωμένους». Εξαιτίας λοιπόν τέτοιων ελέγχων εξύφαναν τη σκευωρία εναντίον του. Γι' αυτό εδώ λέει: «Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε, και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν επάνω μου. Και συγκάλυψα με νηστεία την ψυχή μου, και τούτο μου έγινε αφορμή για ονειδισμούς».

Ιδού, τον αποκαλεί και Πατέρα, και δεν οργίζονται· διότι νόμιζαν ότι το έλεγε με την απλή έννοια. Επειδή όμως, προχωρώντας, μιλούσε πιο καθαρά, ώστε να παραστήσει την έννοια της ισότητας, τότε αγριεύουν. Τι λένε λοιπόν εκείνοι; «Τι σημείο μας δείχνεις», λέει, «για το ότι τα κάνεις αυτά;» Ω, της έσχατης μανίας! Υπήρχε άραγε ανάγκη από σημείο, για να σταματήσει τα κακώς κείμενα και να απαλλάξει τον οίκο από τόση ντροπή; Το να επιδείξει τέτοιο ζήλο για τον οίκο του Θεού, δεν ήταν το μέγιστο σημείο αρετής; Οι καλοπροαίρετοι, άλλωστε, αποδεικνύονταν και από αυτό. Διότι θυμήθηκαν τότε οι μαθητές του, λέει, ότι είναι γραμμένο: «Ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». Εκείνοι όμως δεν θυμήθηκαν την προφητεία, αλλά έλεγαν: «Τι σημείο μας δείχνεις;», αφενός επειδή δυσανασχετούσαν που ανακοπτόταν η δική τους αισχροκέρδεια, προσδοκώντας με αυτό τον τρόπο να τον εμποδίσουν, και θέλοντας να τον προκαλέσουν να κάνει θαύμα, για να κατακρίνουν τα όσα συνέβαιναν. Γι' αυτόν τον λόγο δεν τους δίνει κανένα σημείο. Επειδή και παλαιότερα, όταν τον πλησίασαν και του ζητούσαν σημείο, το ίδιο τους απάντησε: «Γενεά πονηρή και μοιχαλίς αναζητά σημείο, και σημείο δεν θα της δοθεί, παρά μόνο το σημείο του Ιωνά». Αλλά τότε μεν μίλησε πιο ξεκάθαρα, ενώ τώρα πιο αινιγματικά.

Και για να το κατανοήσεις αυτό σαφώς, άκουσε τον ίδιο τον Ιωάννη που το καθιστά φανερό. Διότι, όταν εισήλθε στον ναό του Θεού, και έβγαλε έξω τους αργυραμοιβούς αφού κατασκεύασε μαστίγιο, και έλεγε: «Μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», τον πλησίασαν οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι και έλεγαν: «Τι σημείο μας δείχνεις, εφόσον τα κάνεις αυτά;» Τι απάντησε λοιπόν ο ίδιος; «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και εγώ σε τρεις ημέρες θα τον ανεγείρω»· μιλώντας βέβαια για το δικό του σώμα.

Και βρήκε μέσα στο ιερό αυτούς που πουλούσαν βόδια, και πρόβατα, και περιστέρια, και τους ανταλλακτές νομισμάτων να κάθονται. Και αφού έφτιαξε ένα μαστίγιο από σχοινιά, τους έβγαλε όλους έξω από το ιερό, και τα πρόβατα, και τα βόδια. Και των ανταλλακτών σκόρπισε τα νομίσματα, και ανέτρεψε τα τραπέζια, και σε αυτούς που πουλούσαν τα περιστέρια είπε: Πάρτε τα αυτά από εδώ, και μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου. Θυμήθηκαν τότε οι μαθητές του ότι είναι γραμμένο: Ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε. Κατεβαίνει στην Καπερναούμ ο Κύριος, για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο για να εγκαταστήσει τη μητέρα του εκεί, ώστε να μην την παίρνει παντού μαζί του. Επειδή, αφού είχαν έρθει στην Κανά για τον γάμο, μετά το πέρας του γάμου, επαναφέρει τη μητέρα του στο σπίτι της στην Καπερναούμ.

Θυμήθηκαν δε οι μαθητές ότι είναι γραμμένο: «Ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε». Διότι, σημειώνοντας σταδιακά πρόοδο προς το καλύτερο, ήδη ανακαλούν στη μνήμη τους και τις Γραφές, και λαμβάνοντας από εκεί τις μαρτυρίες, καθιστούν πιο βέβαιη μέσα τους τη γνώση για τον Χριστό. «Αποκρίθηκαν λοιπόν οι Ιουδαίοι και του είπαν: