Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 2:21

«Αυτό όμως το έλεγε για τον ναό του σώματός του», όπως αναφέρει ο Ιωάννης. Αλλά βέβαια και ο Σολομών μίλησε με μεγαλύτερη παρρησία για τα ίδια αυτά ζητήματα, εκθέτοντάς τα ως εξής: «Η σοφία οικοδόμησε για τον εαυτό της οίκο και στήριξε επτά στύλους. Έσφαξε τα θύματά της, ανέμειξε το κρασί της στον κρατήρα και ετοίμασε το τραπέζι της. Απέστειλε τους δούλους της, συγκαλώντας με υψηλό κήρυγμα στον κρατήρα, λέγοντας: "Όποιος είναι άφρων, ας στραφεί προς εμένα", και σε εκείνους που στερούνται σύνεσης είπε: "Ελάτε, φάτε τον άρτο μου και πιείτε το κρασί που σας έχω αναμείξει· εγκαταλείψτε την αφροσύνη, για να ζήσετε"». Αναμφίβολα, η σοφία είναι ο Θεός Λόγος, ο οποίος, εξαιτίας της άρρητης φιλανθρωπίας του ιδίου και του Πατέρα του, αν και ήταν πλούσιος έγινε φτωχός, ώστε εμείς με τη δική του φτώχεια να πλουτίσουμε· ενώ υπήρχε σε μορφή Θεού, έλαβε μορφή δούλου, και όντας ίσος με τον δικό του Πατέρα, συναναστράφηκε μαζί μας ως δούλος και σύνδουλος, όντας τέλειος στη θεότητα και τέλειος στην ανθρωπότητα.

Ότι η Τριάδα ανέστησε τον Χριστό κατά τη σάρκα από τους νεκρούς. Περί του Πατρός λέγει τα εξής: «Ο δε Θεός και τον Κύριο ανέστησε, και εμάς θα αναστήσει διά της δυνάμεώς Του.» Περί του Υιού: «Καταστρέψτε τον ναό αυτόν, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω. Αυτός όμως μιλούσε για τον ναό του σώματός Του.» Περί δε του Πνεύματος: «Εάν δε το Πνεύμα, το οποίο ανέστησε τον Ιησού από τους νεκρούς, κατοικεί μέσα σας, εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα διά του Πνεύματός Του που ενοικεί μέσα σας.»

Δες λοιπόν πώς εξυβρίζουν ανόητα, χωρίς να λυπούνται την ίδια τους την ψυχή. Διότι ο μεν Κύριός μας Ιησούς Χριστός αποκαλούσε τον Θεό δικό του Πατέρα λέγοντας: «Μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου». Έπειτα, ενώ έπρεπε να τον θεωρούν ήδη Υιό και Θεό, εφόσον έχει φανερωθεί από τον Θεό και Πατέρα, αυτοί πιστεύουν ότι είναι ακόμη ένας απλός άνθρωπος και ένας από εμάς. Γι' αυτό ακριβώς προβάλλουν και τον χρόνο που δαπανήθηκε για την κατασκευή του ναού, λέγοντας: «Σαράντα έξι χρόνια χτιζόταν αυτός ο ναός, και εσύ σε τρεις ημέρες θα τον εγείρεις;». Αλλά, ω σεις που έχετε μεθύσει από κάθε είδους παραφροσύνη, δίκαια νομίζω θα μπορούσε κανείς να τους πει: αν κατοικεί μέσα σας σοφός νους, αν πιστεύετε ότι ο ναός που βρίσκεται ανάμεσά σας είναι οίκος του Θεού, πώς δεν έπρεπε να κατανοήσετε ότι είναι κατά φύσιν Θεός εκείνος που με θάρρος και ασφάλεια τόλμησε να πει: «Μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου»; Έπειτα πώς θα είχε ανάγκη, πες μου, από πολλά χρόνια για την κατασκευή ενός μόνο οίκου; Ή πώς θα αδυνατούσε μπροστά σε οτιδήποτε γενικώς, εκείνος που μέσα σε επτά μόνο ημέρες δημιούργησε με άφατη δύναμη όλο αυτό το σύμπαν, και έχει τη δύναμη να πράττει μόνο με τη θέλησή του; Διότι αυτά έπρεπε να αναλογίζεται ο λαός που γνωρίζει τα ιερά γράμματα. Εκείνος όμως μιλούσε για τον ναό του σώματός του.

ΑΛΛΟ. «Τι σημείο μας δείχνεις για το ότι κάνεις αυτά; Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: Γκρεμίστε τον ναό αυτόν, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω.» Ότι ο Χριστός αποκαλεί ναό το ίδιο του το σώμα, μας το καθιστά φανερό και ο ίδιος ο ευαγγελιστής, προσθέτοντας αμέσως: «Εκείνος όμως μιλούσε για τον ναό του σώματός του.» Όταν, λοιπόν, αναστήθηκε από τους νεκρούς, θυμήθηκαν οι μαθητές ότι αυτό ήταν που τους έλεγε. Επομένως, ναός δεν θα μπορούσε να ονομαστεί κάτι κυρίως και αληθώς, αν δεν κατοικεί μέσα σε αυτό ο Θεός. Όπως, λοιπόν, και στην περίπτωσή μας κανείς δεν θα ονόμαζε το σώμα ναό της ψυχής που κατοικεί μέσα σε αυτό, ναοί όμως γινόμαστε τότε, όταν μέσω της πίστης στον Χριστό το Άγιο Πνεύμα κατοικεί μέσα μας. Δικαίως και αληθώς, λοιπόν, είναι ναός το σώμα του Χριστού, διότι μέσα σε αυτό ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα της θεότητας σωματικά, όπως λέει ο Παύλος. Είναι, εξάλλου, φανερό ότι ο Θεός Λόγος είναι αυτός που κατοίκησε. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να είναι κτιστός εκείνος που, ως φύσει Θεός, ανέδειξε σε ναό το άγιο σώμα μέσα στο οποίο βρισκόταν;

Επειδή, λοιπόν, έδιωχνε εκείνους που μέσω της καπηλείας βεβήλωναν τον ναό, του λένε εκείνοι: «Τι σημείο μας δείχνεις για το ότι τα πράττεις αυτά;» Και σε αυτό απαντά: «Καταστρέψτε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Εκείνος όμως μιλούσε για τον ναό του σώματός του. Αυτό αποτελεί προφητεία· διότι δεν είχε ακόμη λάβει χώρα ο σταυρός, ούτε η καταστροφή του ναού, ούτε η τριήμερος ανάσταση, την οποία ο ίδιος επετέλεσε. Και παρατήρησε πώς υπαινίχθηκε με ακρίβεια και τα δύο: και την τόλμη εκείνων, και τη δική του δύναμη.

Βλέπεις σε πόση ατοπία κατρακύλησε ο λόγος; Διότι γιατί δείχνει και τα σημάδια των καρφιών; Μήπως όχι επειδή ήθελε να αποδείξει τούτο, ότι δηλαδή αυτό ακριβώς είναι το σώμα που σταυρώθηκε και αυτό το ίδιο πάλι αναστήθηκε; Και ποιο το νόημα για αυτόν του τύπου του Ιωνά; Διότι βεβαίως δεν καταποθήκε άλλος Ιωνάς, και άλλος εξήχθη στην ξηρά. Και τι ήθελε να πει με το: «Γκρεμίστε τον ναό τούτο, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω»; Διότι προφανώς αυτόν τον ναό που γκρεμιζόταν, αυτόν και θα ανέστηνε. Γι' αυτό και πρόσθεσε ο ευαγγελιστής ότι: «Εκείνος δε μιλούσε για τον ναό του σώματός Του». Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που λέει: «Δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να γεννηθεί»; Δηλαδή, όχι το στάχυ· διότι και το ίδιο είναι, και δεν είναι το ίδιο. Το ίδιο μεν, επειδή είναι η ίδια ουσία· όχι το ίδιο δε, επειδή τούτο είναι καλύτερο, καθώς, ενώ η ουσία παραμένει η ίδια, η λαμπρότητα γίνεται μεγαλύτερη, και το ίδιο σώμα ανασταίνεται καινούργιο. Επειδή αν δεν συνέβαινε αυτό, δεν θα υπήρχε καν ανάγκη αναστάσεως, εάν δεν επρόκειτο να αναστηθεί καλύτερο. Διότι γιατί κατεδάφιζε την οικία, αν δεν επρόκειτο να την οικοδομήσει λαμπρότερη; Αυτό, λοιπόν, το είπε προς εκείνους που νομίζουν ότι πρόκειται να υπάρχει η ίδια φθορά. Έπειτα, για να μην υποπτευθεί πάλι κάποιος πως υπονοείται από αυτά κάποιο άλλο σώμα, διασαφηνίζει το αίνιγμα και ερμηνεύει ο ίδιος τα λεγόμενά του, μην επιτρέποντας στον ακροατή να στρέψει αλλού το νόημα που προκύπτει από αυτά. Ποια η ανάγκη, λοιπόν, για δικά μας λόγια; Άκουσέ τον να λέει και να ερμηνεύει ο ίδιος τι σημαίνει: «Δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να γεννηθεί».

Επειδή, λοιπόν, άλλο μεν είπε Εκείνος και άλλο υπέθεσαν εκείνοι (διότι Αυτός μεν μιλούσε για τη σάρκα Του, εκείνοι δε νόμιζαν ότι αυτό είχε ειπωθεί για τον δικό τους ναό), ο ευαγγελιστής, επισημαίνοντας αυτό το γεγονός, ή μάλλον διορθώνοντας την υπόνοιά τους, πρόσθεσε λέγοντας: «Εκείνος όμως μιλούσε για τον ναό του σώματός Του». Ώστε, αν και εδώ ο Χριστός δεν καθιστούσε τον εαυτό Του ίσο, ούτε επιθυμούσε να παρουσιάσει κάτι τέτοιο, ενώ οι Ιουδαίοι αυτό υπέθεσαν, ο ευαγγελιστής θα είχε διορθώσει και εδώ την υπόνοιά τους και θα έλεγε: «Οι Ιουδαίοι μεν νόμιζαν ότι καθιστά τον εαυτό Του ίσο με τον Θεό, Εκείνος όμως δεν μιλούσε για ισότητα». Διότι, άλλωστε, δεν το πράττει αυτό μόνον ο συγκεκριμένος ευαγγελιστής εδώ, αλλά και αλλού φαίνεται να κάνει πάλι το ίδιο ακριβώς και ένας άλλος ευαγγελιστής.

Τι μπορούμε λοιπόν να πούμε; Ότι έφαγαν το Πάσχα σε άλλη ημέρα και κατέλυσαν τον νόμο, εξαιτίας της επιθυμίας τους για τη σφαγή αυτή. Διότι βέβαια ο Χριστός δεν θα παρέβαινε τον καθορισμένο χρόνο του Πάσχα, αλλά εκείνοι που τα αποτολμούν όλα και καταπατούν αμέτρητους νόμους. Επειδή έβραζαν υπερβολικά από τον θυμό τους, και παρόλο που πολλές φορές επιχείρησαν να τον εξοντώσουν δεν τα κατάφεραν· όταν τον συνέλαβαν απροσδόκητα, προτίμησαν να παραβλέψουν ακόμη και το Πάσχα, προκειμένου να ικανοποιήσουν τη φονική τους επιθυμία. Γι' αυτό και συγκεντρώθηκαν όλοι, συγκροτώντας ένα συνέδριο διεφθαρμένων ανθρώπων, και απηύθυναν κάποιες ερωτήσεις, θέλοντας να προσδώσουν σε αυτή τη σκευωρία την επίφαση δικαστηρίου. Διότι ούτε οι μαρτυρίες συμφωνούσαν μεταξύ τους, όπως αναφέρεται· τόσο πολύ σκηνοθετημένο ήταν το δικαστήριο, και όλα ήταν γεμάτα θόρυβο και ταραχή. Ήρθαν, μάλιστα, ψευδομάρτυρες και έλεγαν: «Αυτός είπε: "Θα γκρεμίσω αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον ανεγείρω"». Και πράγματι, ανέφερε το «σε τρεις ημέρες», αλλά δεν είπε «Εγώ γκρεμίζω», αλλά «Γκρεμίστε»· και μάλιστα δεν αναφερόταν σε εκείνον τον υλικό ναό, αλλά στο δικό Του σώμα. Τι κάνει, λοιπόν, ο αρχιερέας;

Και για να το κατανοήσεις αυτό σαφώς, άκουσε τον ίδιο τον Ιωάννη που το καθιστά φανερό. Διότι, όταν εισήλθε στον ναό του Θεού, και έβγαλε έξω τους αργυραμοιβούς αφού κατασκεύασε μαστίγιο, και έλεγε: «Μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», τον πλησίασαν οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι και έλεγαν: «Τι σημείο μας δείχνεις, εφόσον τα κάνεις αυτά;» Τι απάντησε λοιπόν ο ίδιος; «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και εγώ σε τρεις ημέρες θα τον ανεγείρω»· μιλώντας βέβαια για το δικό του σώμα.

Αλλά εκείνοι δεν το αντιλήφθηκαν αυτό, παρά τι λένε; Σαράντα έξι χρόνια χτιζόταν αυτός ο ναός, και εσύ σε τρεις ημέρες θα τον εγείρεις; Μιλούσαν βέβαια για τον ιουδαϊκό ναό που ήταν κατασκευασμένος από λίθους· διότι εκείνος χτιζόταν επί σαράντα έξι χρόνια μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα, καθώς οι οικοδόμοι εμποδίζονταν από τη βαρβαρική επιβουλή, και με την πάροδο πολλού χρόνου ολοκληρώθηκε αυτός ο ναός. Επειδή, λοιπόν, ο Ιησούς μιλούσε για το δικό του σώμα, υποδηλώνοντας τον σταυρό και την ανάσταση (διότι αυτό σημαίνει το: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω»), εκείνοι όμως υπέθεταν ότι μιλούσε για τον ιουδαϊκό ναό· γι' αυτό και έλεγαν: «Σαράντα έξι χρόνια χτιζόταν αυτός ο ναός, και εσύ σε τρεις ημέρες θα τον εγείρεις;». Δες πώς ο ευαγγελιστής δεν το προσπέρασε αυτό, αλλά πρόσθεσε τη διόρθωση, λέγοντας: «Εκείνος όμως μιλούσε για τον ναό του σώματός του». Διότι δεν είπε: «Γκρεμίστε αυτό το σώμα», αλλά «Τον ναό», για να δείξει τον Θεό που κατοικεί μέσα του· γκρεμίστε τον ναό που είναι πολύ ανώτερος από τον ιουδαϊκό. Διότι ο ένας είχε τον νόμο, ενώ ο άλλος τον νομοθέτη· ο ένας το γράμμα που σκοτώνει, ενώ ο άλλος το πνεύμα που ζωοποιεί· ο ένας τη ράβδο του Ααρών, ενώ ο άλλος τη ράβδο του Ιεσσαί.

Πιστεύω στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον μονογενή Υιό Του, που γεννήθηκε από Αυτόν προ πάντων των αιώνων, όπως μόνος ο γεννηθείς γνωρίζει· γεννηθέντα, όχι ποιηθέντα· γεννηθέντα, όχι κτισθέντα· γεννηθέντα, όχι δημιουργηθέντα· ο οποίος εξέλαμψε άχρονα από την πατρική ουσία, δεν εισήλθε από κάπου έξω, δεν είναι υποβολιμαίος ή νόθος υιός, αλλά γνήσιο απαύγασμα του γνήσιου Πατέρα, απαράλλακτος χαρακτήρας της αόρατης μορφής. Γνωρίζω τον Χριστό, τον Υιό του Θεού Πατέρα, ως Θεό· γνωρίζω τον Χριστό ως υιό της δούλης Του και μητέρας, που φανερώθηκε ως άνθρωπος· γνωρίζω τον Χριστό ομοούσιο με τους ανθρώπους, ως άνθρωπο προερχόμενο από άνθρωπο· γνωρίζω τον Χριστό αόρατο και ορατό· γνωρίζω τον Χριστό αψηλάφητο, και να ψηλαφείται από τον Θωμά· γνωρίζω τον Χριστό που έθρεψε χιλιάδες με έναν λόγο, και βάδισε πάνω στα κύματα, και πρόσταξε τους δαίμονες, και ανέστησε νεκρούς, και επιτέλεσε αναρίθμητα θαύματα με τη δύναμη της δικής Του θεότητας· γνωρίζω τον Χριστό που πείνασε, και δίψασε, και κοπίασε, και αγωνιούσε, και ίδρωσε κατά τη φύση της ανθρωπότητας· γνωρίζω τον Χριστό ως απαθή Θεό· γνωρίζω τον Χριστό που πέθανε, και δέχθηκε το πάθος στη σάρκα· γνωρίζω τον Χριστό που υπέμεινε τον θάνατο κατά το δυνατόν· γνωρίζω τον Χριστό που ανέστησε τον ναό του σώματός Του.

Και εσείς οι ίδιοι ως ζωντανοί λίθοι οικοδομείστε, ως πνευματικός οίκος σε άγιο ιερατείο, για να προσφέρετε πνευματικές θυσίες που είναι ευπρόσδεκτες στον Θεό μέσω του Ιησού Χριστού. Ως προς δε το σώμα Του, το οποίο με την περιγραφή καθιέρωσε για τον εαυτό Του ως ένθεο τόπο πάνω στη γη, ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω.» Είπαν τότε οι Ιουδαίοι: «Σαράντα έξι χρόνια χτιζόταν αυτός ο ναός, και εσύ σε τρεις ημέρες θα τον εγείρεις;» Εκείνος όμως μιλούσε για τον ναό του σώματός Του. Το παρακάτω χωρίο δεν ήταν απαραίτητο να παρατεθεί· διότι ο Θεόδοτος ο Γαλάτης από την Άγκυρα δεν συγκαταλέγεται στους διακεκριμένους ούτε στους πολύ επιφανείς. Αλλά επειδή οι αντίπαλοι παραθέτουν παραποιημένα τα λόγια του, νομοθετώντας ότι δεν πρέπει ο Χριστός να περιγράφεται ή να εικονίζεται, προς καταισχύνη και έλεγχό τους παραθέσαμε αυτό το χωρίο, ώστε και από εδώ να αποδειχθεί ότι εισάγουν νόθες και αλλόκοτες φωνές, με τις οποίες καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για να συστήσουν το ψεύδος και να αποκρύψουν την αλήθεια. Διότι στον λόγο που συνέταξε για την πανύμνητη Θεοτόκο και τον Συμεών, έχει γράψει τα εξής:

«Τι σημείο μας δείχνεις, εφόσον τα κάνεις αυτά;» Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Είπαν τότε οι Ιουδαίοι: «Σαράντα έξι χρόνια χτιζόταν ο ναός αυτός, και εσύ σε τρεις ημέρες θα τον εγείρεις;». Εκείνος όμως μιλούσε για τον ναό του σώματός Του. Όταν λοιπόν αναστήθηκε από τους νεκρούς, θυμήθηκαν οι μαθητές Του ότι τους το έλεγε αυτό, και πίστεψαν στη Γραφή, και στον λόγο που είχε πει ο Ιησούς.» Επειδή έβλεπαν οι Ιουδαίοι τον Κύριο να κάνει αυτά με πολλή εξουσία, και να λέει, «Τον οίκο του Πατέρα μου μην τον κάνετε εμπόριο», λένε: Πείσε μας με κάποιο σημείο, ότι είσαι Υιός του Θεού, και ότι από εκεί στάλθηκες· διότι από πού είναι φανερό, ότι Πατέρας σου είναι ο Κύριος αυτού του οίκου;