Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 2:6

Τα έργα, λοιπόν, του Πατρός τα επιτελούσε διά της σαρκός· και εξίσου πάλι τα πάθη της σαρκός φανερώνονταν σε αυτόν· όπως, για παράδειγμα, ρωτούσε και ανέστησε τον Λάζαρο, επέπληττε τη μητέρα του, λέγοντας: «Δεν έχει έρθει ακόμη η ώρα μου», και αμέσως μετέτρεπε το ύδωρ σε οίνο. Διότι ήταν αληθινός Θεός μέσα στη σάρκα, και υπήρχε αληθινή σάρκα στον Λόγο.

Ομοίως ας απευθυνθούμε και προς τον ανόητο και ατυχέστατο Ιερακά, ο οποίος νομίζει ότι εξυψώνει την παρθενία, ενώ απορρίπτει τον γάμο. Ω Ιερακά, ας αναφέρουμε κάτι από τον Νόμο: Ο Θεός Λόγος του Πατρός μέσα στον Παράδεισο οδήγησε την Εύα προς τον Αδάμ. Αλλά τι λέγεις; Ότι «δεν δέχομαι την Παλαιά Διαθήκη»; Έστω· στο Ευαγγέλιο δεν άκουσας: «Την τρίτη ημέρα παρακάθισε ο Κύριος στην Κανά της Γαλιλαίας στον γάμο, και όταν έλειψε ο οίνος, έκανε το ύδωρ οίνο»; Και πάλι, όταν οι Ιουδαίοι του έλεγαν: «Ο Μωυσής μάς έδωσε βιβλίο αποστασίου», τι τους είπε ο Κύριος; «Ο Μωυσής σάς έδωσε βιβλίο αποστασίου εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας»· διότι έχει γραφτεί: «Εκείνα που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην τα χωρίζει». Έπειτα, πώς μπορεί να υπάρξει κλάδος, εάν δεν υπάρχει η ρίζα από κάτω; Πώς είναι δυνατόν να υπάρχει παρθένος, όταν δεν υπάρχουν πατέρας και μητέρα; Και αυτοί μαζί με τους συντρόφους τους ας απολεσθούν.

Και ποιος, βλέποντας την ουσία των υδάτων να αλλάζει και να μεταβάλλεται σε οίνο, δεν κατανοεί ότι Εκείνος που το έπραξε αυτό είναι Κύριος και Κτίστης της ουσίας όλων των υδάτων; Διότι για τον λόγο αυτόν, ως Δεσπότης, βάδιζε πάνω στη θάλασσα και περπατούσε όπως πάνω στη γη, παρέχοντας σε όσους τον έβλεπαν την απόδειξη της δεσποτείας Του επί των πάντων. Τρέφοντας δε ένα τόσο μεγάλο πλήθος από ελάχιστα αγαθά, και δημιουργώντας ο Ίδιος αφθονία από την έλλειψη, ώστε από πέντε άρτους να χορτάσουν πέντε χιλιάδες και να περισσέψουν άλλοι τόσοι, δεν φανέρωνε τίποτε άλλο παρά το ότι ο Ίδιος είναι και ο Κύριος της πρόνοιας των πάντων.

Εάν πάλι, χωρίς καμία ασθένεια και χωρίς κανέναν πόνο, απομονωμένος κάπου μόνος του σε κάποια γωνιά, ή σε έρημο τόπο, ή σε σπίτι, ή οπουδήποτε αλλού, είχε κρύψει το σώμα του, και μετέπειτα εμφανιζόταν πάλι ξαφνικά λέγοντας για τον εαυτό του ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, θα έδινε σε όλους την εντύπωση ότι διηγείται μύθους. Και δεν θα γινόταν καθόλου πιστευτός μιλώντας για την ανάσταση, εφόσον δεν θα υπήρχε απολύτως κανείς για να μαρτυρήσει τον θάνατό του. Της αναστάσεως όμως πρέπει να προηγείται θάνατος, επειδή δεν θα μπορούσε να υπάρξει ανάσταση εάν δεν προηγηθεί θάνατος. Επομένως, εάν ο θάνατος του σώματος είχε λάβει χώρα κάπου στα κρυφά, χωρίς να γίνει φανερός και χωρίς την παρουσία μαρτύρων, αφανής και αμάρτυρη θα ήταν και η ανάστασή του. Ή για ποιον λόγο, ενώ αναστήθηκε και κήρυττε την ανάσταση, θα έκανε τον θάνατό του να συμβεί αφανώς; Ή γιατί εξέβαλλε τους δαίμονες ενώπιον όλων, έκανε τον εκ γενετής τυφλό να αναβλέψει και μετέβαλε το ύδωρ σε οίνο, προκειμένου μέσω αυτών των έργων να πιστευθεί ότι είναι ο Λόγος του Θεού, ενώ το θνητό του σώμα δεν θα το επεδείκνυε άφθαρτο ενώπιον όλων, ώστε να πιστευθεί ότι ο ίδιος είναι η Ζωή;

Χαίρε, ω Παύλε, και εσύ επίσης, ω Πέτρε, Ανδρέα και Θωμά, Λουκά και Ιωάννη, και μαζί με εσάς ο υπόλοιπος κατάλογος των Αποστόλων. Διότι στο πρόσωπό σας έχουμε και αυτούς που λείπουν. Στους παρόντες κατέχουμε τους πάντες. Χαίρε, η εξάπτερη δύναμη των αόρατων Σεραφείμ, η εξαήμερη υπόσταση της ορατής κτίσης, η εξάλιθη διαίρεση της ιερατικής επωμίδας, οι έξι άρτοι της τράπεζας που ο Θεός υπέδειξε και ο Μωυσής περιέγραψε και ο Βεσελεήλ κατασκεύασε, οι έξι υδρίες που κατείχε η Κανά της Γαλιλαίας, των οποίων το μεν νερό ήταν κρασί, το δε κρασί ήταν ηπιότερο από το γάλα και γλυκύτερο από το μέλι. Διότι δεν το προσέφερε κάποια φθαρτή άμπελος, αλλά άφθαρτος Λόγος. Ούτε χωμάτινο σταφύλι το παρήγαγε, αλλά φωνή Θεού, και λόγος Ποιητή, και πρόσταγμα Δημιουργού.

Ο δε Λουκάς εισήγαγε μιαν αρχή πριν από την αρχή, τη διήγηση δηλαδή σχετικά με την Ελισάβετ και τη Μαρία που συνέβη προτού μείνουν έγκυες. Ο Ιωάννης πάλι, μολονότι προγενέστερος κατά την κλήση, αλλά έχοντας κηρύξει ύστερα από αυτούς, επιβεβαιώνει τη διήγηση για τα γεγονότα πριν από την ένσαρκη παρουσία. Διότι πνευματικά ήταν τα περισσότερα από αυτά που έλεγε, αφού τα σαρκικά (ιστορικά) είχαν ήδη εξασφαλιστεί. Γι' αυτό προβαίνει με πνευματικό τρόπο στην αφήγηση της δωρεάς που ήλθε σε εμάς άνωθεν από τον άναρχο Πατέρα, η οποία κατά την ευδοκία του Πατέρα οικονομήθηκε στη μήτρα της αγίας Παρθένου. Και δεν αποσιώπησε αυτό που κατ' ανάγκη αναζητείται, αλλά, κινούμενος από το Άγιο Πνεύμα, εισάγει τον Θεό Λόγο που υπάρχει προ των αιώνων, γεννημένο ανάρχως και αχρόνως από τον Πατέρα, και φανέρωσε ότι ήλθε με σάρκα για εμάς, ώστε μέσω των τεσσάρων ευαγγελιστών να αποκτήσουμε με ακρίβεια την πλήρη γνώση τόσο ως προς τη σάρκα όσο και ως προς τη θεότητα. 20. Αφού δηλαδή ολοκληρώθηκαν όλα όσα αφορούσαν το βάπτισμα και τον πειρασμό, και αφού ο Ιησούς ήλθε και παρέμεινε για χρόνο λίγων ημερών, όπως πολλές φορές είπα, στη Ναζαρέτ, στα όριά της και γύρω από την Καπερναούμ, μετά τη συνάντησή του με τον Ιωάννη στον Ιορδάνη, και αφού την επόμενη ημέρα πήρε μαζί του κάποιους από τους μαθητές, έκανε τούτο το πρώτο σημείο στην Κανά την τρίτη ημέρα μετά τον Ιωάννη, και την εικοστή από την επιστροφή του από τον πειρασμό, και αρχίζει το κήρυγμα.

Διότι αυτός είναι αληθινά ένας ευλογημένος γάμος, ο οποίος έλαβε την αφορμή από εκείνον τον τύπο. Επειδή εκεί, στην Κανά της Γαλιλαίας, υπήρξε ένας αισθητός γάμος και το νερό έγινε πραγματικά κρασί. Και προσκλήθηκε για δύο λόγους: αφενός για να περιστείλει, μέσω του γάμου, τη χαλαρότητα εκείνων που παρεκτρέπονται στον κόσμο, οδηγώντας τους στη σωφροσύνη και στη σεμνότητα, και αφετέρου για να αναπληρώσει την έλλειψη χαρίζοντας ευφροσύνη μέσω του ανακουφιστικού οίνου και της χάριτος, προκειμένου με κάθε τρόπο να κλείσει τα στόματα όσων εγείρονται κατά του Κυρίου και να αποδείξει ότι ο Ίδιος είναι Θεός, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα Του, ο Οποίος παρέχει το νερό στο κλήμα και το χρωματίζει μέσα σε αυτό, μετατρέποντάς το σε κρασί για την ευφροσύνη των ανθρώπων. Σε άλλο όμως σημείο έχουμε αναφερθεί εκτενέστερα σε αυτά, ενώ εδώ αναφέρθηκα εν συντομία, ως παρέκβαση του λόγου. Πάντως, μετά την έναρξη του κηρύγματός Του, ο Σωτήρας εορτάζει δύο Πάσχα και στο τρίτο πάσχει, έτσι ώστε να εκπληρώνονται όσα ήδη έχω αναφέρει με λεπτομέρεια σχετικά με τις ημέρες, τους μήνες και τις υπατείες. Έτσι, ο πλανεμένος λόγος αυτών κατέρρευσε από παντού, αφού τα Ευαγγέλια βρίσκονται σε συμφωνία μεταξύ τους και κανένας από τους Ευαγγελιστές δεν αναφέρει πράγματα αντίθετα προς τον άλλον. 31. Θα επανέλθω όμως πάλι στο προκείμενο θέμα.

Σχετικά δε με την επιλογή, την οποία ήλθε ο Σωτήρας να κάνει επιλέγοντας την παρθενία, την εγκράτεια και την αγνεία, σε ποιον δεν είναι φανερό ότι αποτελεί εκλογή και καύχημα της αγίας καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας * αλλά και εκείνους που βρίσκονται σε σεμνό γάμο· διότι συνηθίζει να σώζει «τον καθένα κατά το δικό του τάγμα». Πώς λοιπόν δεν θα είναι «τίμιος ο γάμος» και δεν θα έχει εν Θεώ τη βασιλεία των ουρανών, εφόσον προσκλήθηκε ο Σωτήρας σε γάμο, για να ευλογήσει τον γάμο; Διότι, αν είχε αρνηθεί να προσέλθει σε γάμο, τότε θα ήταν καταλυτής του γάμου και δεν θα αποδεχόταν τον καθένα με συγκατάβαση προς την αδυναμία του. Τίμιος λοιπόν είναι ο γάμος, διότι ο Ίδιος τον όρισε. Γι' αυτό παρευρίσκεται σε γάμο, για να φράξει τα στόματα όσων ομιλούν κατά της αλήθειας. Διότι εκεί έκανε το πρώτο σημείο ο Ιησούς, στην Κανά της Γαλιλαίας, μετατρέποντας το νερό σε οίνο. Διότι, όπως ανέτειλε από παρθένο, για να δείξει το φως που ανέτειλε στην οικουμένη από παρθένο, έτσι έκανε και το πρώτο σημείο σε γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας, ώστε την μεν παρθενία να την τιμήσει μέσω της κυοφορίας και της ακτινοβολίας του φωτός που ανέτειλε μέσω αυτής, τον δε σεμνό γάμο να τον τιμήσει μέσω των θεϊκών σημείων, επιτελώντας το πρώτο στον γάμο, μεταβάλλοντας το νερό σε άκρατο οίνο. Ομοίως δε, αν ο γάμος ήταν κάτι το αλλότριο, πώς παραγγέλλει ο διδάσκαλος των εθνών, όταν λέει «τις νεότερες χήρες να τις αποφεύγεις»;

Έτσι και τώρα θεωρώ ότι αναφέρονται εξήντα βασίλισσες, εξαιρουμένου τόσο του ανώτερου όσο και του κατώτερου αριθμού, εξαιτίας του ότι το ακριβές μέσο των εξήντα χρησιμεύει για τους τύπους και την αναγωγή της τέλειας θεωρίας. Διότι, επειδή μέσω των έξι δεκάδων συμβαίνει να συμπληρώνεται η περίοδος της Εξαημέρου, ώστε να συνάπτεται από κάθε γενεά ένα πλήθος οσίων ψυχών, οι οποίες βασιλεύουν εν Θεώ σύμφωνα με την πίστη. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε βρίσκονται και έξι λίθινες υδρίες στην Κανά της Γαλιλαίας, οι οποίες, αφού άδειασαν, γέμισαν και πάλι, χωρώντας η καθεμία δύο ή τρεις μετρητές, [συμβολίζοντας] το μέτρο της Παλαιάς και της Νέας Διαθήκης και την Τριάδα του πληρώματος· αυτές μεταβλήθηκαν από ύδωρ σε άκρατο οίνο, αφού γέμισαν για την ευφροσύνη των γάμων και των υιών των ανθρώπων. Εξάλλου, γι' αυτόν τον λόγο το εξαγωνικό ονομάζεται στους θύραθεν λόγους [εκείνο που] γεωμετρείται μέσω της τριάδας και της εβδομάδας στον αριθμό είκοσι ένα, η σημασία δε του εξαγωνικού είναι η πλήρωση ολόκληρου του ορατού στερεώματος, διότι, έχοντας τέσσερα μέρη, ούτως ειπείν, η τετράγωνη βάση και η άνωθεν σκέπη της οροφής συμπληρώνουν τον αριθμό έξι. 5. Αλλά για να μην επεκτείνω τον λόγο σε μάκρος, νομίζω και πάλι ότι τα όσα ειπώθηκαν είναι αρκετά σχετικά με τις εξήντα βασίλισσες [που αντιστοιχούν] στις γενεές οι οποίες αριθμήθηκαν έως την παρουσία του Χριστού, ενώ οι γενεές που υπάρχουν από τον Χριστό και έπειτα μέχρι σήμερα, είναι γνωστές μόνο στον ίδιο τον Κύριο.

Αλλά επειδή πάλι είδαν ο ένας τον άλλον και ανανεώθηκαν οι πνευματικές ευφροσύνες και χαρές και αναζωπυρώθηκε πάλι ο πόθος, αμέσως διακόπτει την απόλαυση αυτή η έσχατη αποδημία. Ήλθε για να σας νυμφοστολήσει και δεν απέτυχε στην επιδίωξή του. Έθεσε στην καλή συζυγία τους στεφάνους της ευλογίας. Μιμήθηκε τον δικό του Δεσπότη. Όπως έπραξε ο Κύριος στην Κανά της Γαλιλαίας, έτσι έπραξε και εδώ ο μιμητής του Κυρίου. Διότι τις ιουδαϊκές υδρίες, που ήταν γεμάτες με το αιρετικό ύδωρ, τις έκανε πλήρεις από τον ακήρατο οίνο, μεταβάλλοντας τη φύση τους με τη δύναμη της πίστεως. Έστησε ανάμεσά σας πολλές φορές νηφάλιο κρατήρα, οινοχοώντας άφθονα τη χάρη με τη γλυκιά του φωνή. Πολλές φορές σας προσέφερε τη λογική πανδαισία. Εκείνος μεν προηγείτο ευλογώντας, ενώ οι καλοί αυτοί μαθητές διακονούσαν τα πλήθη, αναλύοντας λεπτομερώς τον λόγο. Και εμείς ευφραινόμασταν, θεωρώντας δική μας τη δόξα του γένους σας.

Υπήρχαν δε εκεί έξι πέτρινες υδρίες τοποθετημένες για τον καθαρισμό των Ιουδαίων, οι οποίες χωρούσαν δύο ή τρεις μετρητές η καθεμία. Τους λέει ο Ιησούς: «Γεμίστε τις υδρίες με νερό». Και τις γέμισαν έως επάνω. Δεν είπε τυχαία, «για τον καθαρισμό των Ιουδαίων», αλλά για να μην υποπτευθούν κάποιοι από τους απίστους ότι, εφόσον είχε απομείνει κατακάθι κρασιού μέσα, έπειτα με την προσθήκη και την ανάμειξη του νερού, προέκυψε ένα πολύ αραιωμένο κρασί. Γι' αυτόν τον λόγο λέει, «για τον καθαρισμό των Ιουδαίων», δεικνύοντας ότι εκείνα τα σκεύη δεν υπήρξαν ποτέ δοχεία κρασιού. Διότι, επειδή η Παλαιστίνη είναι άνυδρη και δεν ήταν δυνατόν να βρίσκει κανείς σε πολλά μέρη κρήνες και πηγές, γέμιζαν πάντοτε τις υδρίες με νερό, ώστε να μην τρέχουν στους ποταμούς, αν ποτέ γίνονταν ακάθαρτοι, αλλά να έχουν σε κοντινή απόσταση το μέσο του καθαρισμού τους.

Έδωσε την άδεια σε όσους επιθυμούσαν να τον πλησιάσουν, κρύβοντας με την ταπείνωση το αξίωμά του, προβάλλοντας ως προτροπή τη συγγένειά του με τους θνητούς, δείχνοντας στους αμαρτωλούς με την ίδια του την όψη τα εχέγγυα της καταλλαγής, χρησιμοποιώντας την Παρθένο αντί για τη βάτο, ανακράζοντας το «Εγώ ειμι ο Ων», βεβαιώνοντας στον εαυτό του την ορατή του υπόσταση με τα θαύματα και τα πάθη της σάρκας, διατηρώντας ως Θεός την αγνεία στη μητέρα του και ως άνθρωπος αποδεχόμενος την κύηση μέσα στον χρόνο, περιοριζόμενος σε έναν τόπο ως βρέφος και ελκύοντας τους μάγους για να τον δουν ως Πλάστης, επιτρέποντας στον Συμεών να τον ψηλαφήσει στις αγκάλες του, μεταθέτοντας τον εαυτό του στην αγκαλιά της Άννας, ώστε όλοι να δώσουν μαρτυρία για το σώμα του, ώστε καθένας που τον έβλεπε να αναγνωρίσει τη συγκατάβασή του, για να μην πλάσει το θαύμα επιφανειακά απλώς ως ένα σχήμα· λαμβάνοντας τον χρόνο ως συνήγορο της πτωχείας στην οποία εκένωσε τον εαυτό του, δείχνοντας την ανθρώπινη φύση του μέσα σε τριάντα κύκλους ετών, βεβαιώνοντας πρώτα σε όσους έβλεπαν σε αυτόν τη δική μας φύση και έπειτα υποδεικνύοντας με εξουσία το γνώρισμα της θεότητάς του, προσθέτοντας στα μικρά τα μεγαλύτερα, φανερώνοντας μέσω των θαυμάτων τον Ποιητή, καταθέτοντας σε όλους όσους είχαν ανάγκη τον μισθό της παρουσίας του, παρέχοντας κρασί σε αυτούς που νυμφεύονταν, προσφέροντας άρτο στους πεινασμένους, όχι δανειζόμενος από άλλον ως φτωχός, αλλά αναβλύζοντας τα αναγκαία ως Θεός, χωρίς να θερίζει στάχυα, χωρίς να κόβει σταφύλια, χωρίς να χρησιμοποιεί ληνό και αλώνι, παρασκευάζοντας άρτο χωρίς μύλο, προσφέροντας κρασί χωρίς αμπέλι, καινουργώντας τη φύση την οποία ο ίδιος παλαιότερα είχε ορίσει διαφορετικά, προστάζοντας και μετατρέποντας τα ύδατα σε κρασί, φανερώνοντας τον Χορηγό μέσα από τα έργα του, υποδεικνύοντας τον αίτιο των βροχών, διανοίγοντας με πηλό τα μάτια των τυφλών, αποκαλύπτοντας μέσω του μέρους τον αίτιο του παντός, υποδηλώνοντας τον Πλάστη του Αδάμ.

Δεν επιθυμώ, λοιπόν, τον θάνατο του αμαρτωλού, παρά να επιστρέψει αυτός και να ζήσει. Επειδή μερικοί προβάλλουν ως πρόφαση, άλλοι τον γάμο, άλλοι τη στρατιωτική υπηρεσία, άλλοι το επάγγελμα, άλλοι τη δουλεία, άλλοι την πενία και άλλοι διάφορα άλλα, ότι δήθεν αποτελούν εμπόδια για τη σωτηρία, επιθυμώ σήμερα να αποδείξω σε όλους σας ότι ούτε ο πλούτος εμποδίζει, ούτε η πενία, ούτε η στρατιωτική υπηρεσία, ούτε το εμπόριο, ούτε ο γάμος, ούτε τα παιδιά, ούτε τα επαγγέλματα, ούτε τίποτε από όλα αυτά τη σωτηρία. Προσκλήθηκε ο Ιησούς σε γάμο και πήγε· μάλιστα, προσέφερε και δώρα. Διότι μετέτρεψε το νερό σε κρασί. Ο Δεσπότης παρέστη και δόξασε τον γάμο, και εσύ τον υβρίζεις και ισχυρίζεσαι ότι ο γάμος αποτελεί εμπόδιο για τη σωτηρία; Κανένα λοιπόν δεν αποτελεί εμπόδιο για την ευσέβεια.

Ερώτηση Μ΄ Τι σημαίνει ο αριθμός των έξι υδριών στον γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας; Απόκριση. Ο Θεός, που δημιούργησε τη φύση των ανθρώπων, ταυτόχρονα με τη βούλησή Του με την οποία της χάρισε την ύπαρξη, συνάρμοσε σε αυτήν και την πρακτική δύναμη για την εκπλήρωση των καθηκόντων της. Οι έξι υδρίες, λοιπόν, είναι η κατά φύση δύναμη που εκπληρώνει τις θείες εντολές. Επειδή όμως οι άνθρωποι εκκένωσαν τη γνώση αυτής της δύναμης λόγω της μάταιης ενασχόλησής τους με τα υλικά πράγματα, διατήρησαν τη δύναμη αυτή κενή και άνυδρη, και εξαιτίας αυτού δεν γνώριζαν πώς να καθαρίσουν τον ρύπο της κακίας. Διότι εκείνος που στερείται τη γνώση αγνοεί παντελώς τον τρόπο με τον οποίο η αρετή αποκαθαίρει την κακία, μέχρις ότου ήλθε ο Λόγος, ο Δημιουργός της φύσης, και γέμισε πρώτα την προαναφερθείσα πρακτική δύναμη των καθηκόντων με την κατά φύση γνώση, και έτσι τη μετέβαλε σε οίνο —εννοώ τον υπέρ φύση λόγο της γνώσης— μεταβάλλοντας τόσο τον νόμο όσο και τον λόγο της φύσης. Όσοι πίνουν αυτόν τον οίνο εξίστανται από τη φύση όλων των όντων και ανυψώνονται στον κρύφιο τόπο της θείας εσωτερικότητας. Εκεί δέχονται την ευφροσύνη και την αγαλλίαση που υπερβαίνει κάθε γνώση, πίνοντας τον καλό οίνο, δηλαδή τον απόρρητο λόγο που απεργάζεται τη θέωση, έπειτα από όλες τις προνοιακές οικονομίες του Θεού για την ανθρώπινη φύση.

Στον αριθμό έξι νοείται η δημιουργική δύναμη της φύσεως, όχι μόνο διότι σε έξι ημέρες δημιούργησε ο Θεός τον ουρανό και τη γη, αλλά και διότι αυτός ο αριθμός είναι ο μόνος από τους αριθμούς εντός της δεκάδος που είναι ο πλέον τέλειος και απαρτίζεται από τα ίδια του τα μέρη. Αναφέρει δε ο λόγος ότι οι υδρίες χωρούσαν δύο ή τρεις μετρητές, υποδηλώνοντας ότι η έμφυτη πρακτική δύναμη εμπεριέχει, σύμφωνα μεν με τη φυσική θεωρία, σαν δύο μετρητές, την πλήρη γνώση των δημιουργημάτων, τόσο των σωματικών φύσεων που συνίστανται από ύλη και είδος όσο και των νοητών ουσιών που συνίστανται από ουσία και συμβεβηκός, δηλαδή την περιεκτική γνώση των σωμάτων και των ασώματων, σύμφωνα δε με τη θεολογική μυσταγωγία που είναι εφικτή στη φύση, σαν τρεις μετρητές, τη γνώση και τη φωταγωγία περί της Αγίας Τριάδος, δηλαδή του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Μην έχεις στα ενδύματά σου τον παραλυτικό, αλλά αναζήτησε τον άρρωστο που είναι κατάκοιτος· μην παρατηρείς συνεχώς την αιμορροούσα, αλλά ελέησε τη θλιμμένη χήρα· μην κοιτάζεις με προσοχή την αμαρτωλή γυναίκα που γονατίζει μπροστά στον Κύριο, αλλά συντριβόμενος για τα δικά σου σφάλματα, χύσε άφθονα δάκρυα· μη σκιαγραφείς τον Λάζαρο να εγείρεται από τους νεκρούς, αλλά να ετοιμάζεις καλή απολογία για τη δική σου ανάσταση· μην περιφέρεις τον τυφλό πάνω στο ένδυμά σου, αλλά παρηγόρησε με αγαθοεργίες εκείνον που ζει στερημένος από την όρασή του· μη ζωγραφίζεις τα κοφίνια των περισσευμάτων, αλλά τρέφε αυτούς που πεινούν· μη φέρεις στα ενδύματά σου τις υδρίες που γέμισε στην Κανά της Γαλιλαίας, αλλά πότιζε αυτούς που διψούν. Και αυτά μεν αναφέρονται εδώ κατά λέξη. Αυτός λοιπόν ο Αστέριος, από ό,τι επιτρέπει να κατανοήσουμε η επιγραφή του λόγου, δεν φαίνεται καταρχάς ούτε να απαγορεύει να εικονίζεται ο Χριστός, ούτε βέβαια να θεωρεί ότι το εικονιζόμενο δεν πρέπει να προσκυνείται· αλλά σκοπός του μέσα από αυτή την ηθική διδασκαλία είναι αφενός να μεριμνήσει για την υποστήριξη των φτωχών και αφετέρου να στηλιτεύσει τη μικροπρέπεια των ευπόρων.

Ως προς το δεύτερο εκείνο, της αποκρίνομαι ότι, μολονότι ο Κύριος ευλόγησε τον γάμο στην Κανά για να τιμήσει την αρχή της γεννήσεως των ανθρώπων, παρ' όλα αυτά ο Ίδιος πάλι προτίμησε την παρθενία από τον γάμο. Και έχοντας γεννηθεί παρθένος από παρθένο Πατέρα, κατά την άναρχη γέννηση της θεότητος, στους έσχατους καιρούς γεννήθηκε για εμάς από την αειπάρθενο μητέρα Του, η οποία από τη μια μνηστεύθηκε τον Ιωσήφ για να τιμήσει τον γάμο, από την άλλη όμως παρέμεινε παρθένος και προ του τόκου, και κατά τον τόκο, και μετά τον τόκο, για να προτιμήσει την παρθενία και να μας την υποδείξει ως νέα οδό, ώστε να ακολουθήσουμε τα δικά Του ίχνη και να ενωθούμε μαζί Του μέσω της παρθενίας και της αφθαρσίας, οι παρθένοι με τον Παρθένο και οι άφθαρτοι με τον Άφθαρτο. Και, όπως ακριβώς μέσω της φθαρτής γεννήσεως του γάμου κατασταθήκαμε υιοί του παλαιού Αδάμ και καταλήξαμε στη φθορά του θανάτου, έτσι, μέσω της αφθαρσίας της παρθενίας, ας γίνουμε υιοί του Νέου Αδάμ και ας μετάσχουμε στη δική Του ζωή.

Ιω. 2, 6-8 Και για να δείξει ότι αυτός είναι ο δημιουργός των στοιχείων και αυτός είναι που, όποτε θέλει, μεταβάλλει το νερό σε αίμα, άλλοτε σε οίνο, και άλλοτε το αναβλύζει από τις πέτρες, και ότι, ως εξουσιαστή και δεσπότη των πάντων, τα πάντα υποτάσσονται σε αυτόν και μεταστοιχειώνονται πανεύκολα σύμφωνα με το θέλημά του.

κεʹ Περί του βασιλέως της Βαβυλώνος και του Ιούδα και των εθνών. κστʹ Περί της αποκαλύψεως του Πέτρου σχετικά με τον Κορνήλιο, και πώς κάποιοι ήρθαν σε διάσταση με τον Πέτρο εξαιτίας του Κορνηλίου. κζʹ Προς ποιους ελέχθη το «ελάτε, και αφού κατεβούμε ας συγχύσουμε τις γλώσσες τους». κηʹ Τι σημαίνει αυτό που αναφέρεται στις Πράξεις: «οι οποίοι μέσω του Πνεύματος έλεγαν στον Παύλο να μην ανεβεί στα Ιεροσόλυμα». κθʹ Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ποτηρίου και βαπτίσματος. λʹ Περί του ότι, εφόσον «ο Θεός δεν κατοικεί σε χειροποίητους ναούς», πώς λεγόταν ότι κατοικεί στον ναό των Ιουδαίων. λαʹ Περί του «μήπως τυχόν Τον ψηλαφήσουν και βρουν τον Θεό». λβʹ Περί του «αμήν σας λέγω, όποιος πει στο όρος τούτο» και τα εξής. λγʹ Περί του «όσα ζητάτε προσευχόμενοι, να πιστεύετε ότι τα λαμβάνετε» και τα εξής. λδʹ Περί του ότι προσταζόμαστε να τρώμε τη σάρκα και να πίνουμε το αίμα, αλλά να μη συντρίβουμε τα οστά. λεʹ Περί του τι είναι τα σώματα των θυσιαζόμενων ζώων για τους Ισραηλίτες. λστʹ Περί της έχιδνας που προσκολλήθηκε στο χέρι του Παύλου. λζʹ Περί της ερωτήσεως των Σαδδουκαίων, η οποία έπλαθε ότι επτά άνδρες είχαν συζευχθεί με την ίδια γυναίκα. ληʹ Τι είναι οι τρεις ημέρες κατά τις οποίες παραμένουν τα πλήθη κοντά στον Χριστό στην έρημο. λθʹ Τι σημαίνει ο αριθμός των έξι υδριών στον γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας. μʹ Ποιο είναι το νόημα των πέντε ανδρών της Σαμαρείτιδος, και του έκτου που δεν είναι άνδρας της.

Πες λοιπόν γρήγορα σε αυτούς που βρίσκονται στο σπίτι να υπηρετήσουν τις προσταγές μου, και μετά από αυτό θα γίνουν στους εαυτούς τους και στους άλλους μάρτυρες του θαύματος. Διότι δεν θέλω τώρα να υπηρετήσει ο Πέτρος, ούτε ο Ιωάννης, ούτε ο Ανδρέας, ούτε κανείς άλλος από τους αποστόλους μου, για να μην γεννηθεί εξαιτίας τους στους ανθρώπους καμία υποψία δόλου. Αλλά θέλω τώρα να με υπηρετήσουν οι ίδιοι οι υπηρέτες, για να μαρτυρήσουν οι ίδιοι ότι για τα πάντα έχω τη δύναμη, εγώ που τα πάντα εν σοφία εποίησα. Συμφωνώντας με αυτά, η μητέρα του Χριστού απευθύνθηκε αμέσως με προθυμία στους υπηρέτες του γάμου: Οτιδήποτε σας πει ο υιός μου, κάντε το. Εκείνη τη στιγμή υπήρχαν έξι υδρίες, όπως διδάσκει η Γραφή, τοποθετημένες στο σπίτι. Στους υπηρέτες λοιπόν ο Χριστός προστάζει, λέγοντας: Γεμίστε τις υδρίες με νερό. Και αμέσως το έργο εκτελέστηκε. Διότι γέμισαν όλες τις υδρίες με κρύο νερό, και στέκονταν περιμένοντας να μάθουν τι σκοπεύει να κάνει με αυτό εκείνος που τα πάντα εν σοφία εποίησε. Τώρα θα επαινέσω εγώ τις υδρίες, πώς αποδείχθηκαν γεμάτες με κρασί, πώς η μετατροπή των υδάτων έγινε τόσο αθρόα και ξαφνικά.

Μήπως υπάρχει πάλι κάποιος άλλος γάμος στην Κανά και σπεύδεις τώρα εκεί, για να τους μετατρέψεις το ύδωρ σε οίνο; Να σε ακολουθήσω, τέκνο μου, ή μάλλον να σε περιμένω; Πες μου έναν λόγο, Λόγε· μην με προσπεράσεις σιωπώντας, εσύ που με διατήρησες αγνή, ο υιός και Θεός μου.

Γιατί θα έπρεπε, σύμφωνα με τον ισχυρισμό σου, επειδή υποτάσσεται σε ώρες και καιρούς, και δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του, να μην μπορέσει να θαυματουργήσει· όμως θαυματούργησε· άρα δεν υποτάσσεται σε ώρες. Παρατήρησε, όμως, πώς δεν αντιστέκεται μέχρι τέλους ούτε σε όλα στη Μητέρα του· αλλά, αφού την επέπληξε ελαφρώς, ικανοποιεί πάλι το αίτημά της, τιμώντας την, και δίνοντάς μας υποδείγματα του σεβασμού προς τους γονείς. «Λέει η Μητέρα του στους υπηρέτες: Ό,τι σας πει, κάντε το. Υπήρχαν δε εκεί έξι πέτρινες υδρίες τοποθετημένες για τον καθαρισμό των Ιουδαίων, που η καθεμία χωρούσε δύο ή τρεις μετρητές. Λέει σε αυτούς ο Ιησούς: Γεμίστε τις υδρίες με νερό. Και τις γέμισαν έως επάνω. Και τους λέει: Βγάλτε τώρα, και φέρτε στον αρχιτρίκλινο. Και έφεραν». Στους υπηρέτες λέει η Μητέρα: «Ό,τι σας πει, κάντε το», ώστε να γίνει πιο έντονη η παράκληση, όταν θα τον πλησίαζαν και θα τον παρακαλούσαν· για να αποδειχθεί ότι η άρνηση δεν οφειλόταν σε αδυναμία, αλλά για να μη φανεί ότι σπεύδει να κάνει θαύματα για επίδειξη και κενή αλαζονεία. Οι πέτρινες υδρίες, λοιπόν, χρησίμευαν για τον καθαρισμό των Ιουδαίων. Διότι οι Ιουδαίοι πλένονταν σχεδόν καθημερινά, και έτσι έτρωγαν· για παράδειγμα, αν άγγιζαν λεπρό, αν άγγιζαν νεκρό, αν συνευρίσκονταν με γυναίκα, πλένονταν επειδή θεωρούσαν πλέον τους εαυτούς τους ακάθαρτους.

Επειδή λοιπόν η Παλαιστίνη ήταν άνυδρη και δεν ήταν εύκολο να βρίσκει κανείς παντού πηγές, γέμιζαν πάντοτε τις υδρίες με νερό, ώστε να μην τρέχουν στα ποτάμια κάθε φορά που γίνονταν ακάθαρτοι. Δεν είπε, λοιπόν, τυχαία το «σύμφωνα με τον καθαρισμό των Ιουδαίων»· αλλά για να μην υποπτευθούν κάποιοι από τους απίστους ότι είχε απομείνει κάποιο κατακάθι, και έπειτα, όταν προστέθηκε και αναμείχθηκε το νερό, έγινε πολύ ελαφρύ κρασί, δείχνει ότι εκείνα τα σκεύη δεν υπήρξαν ποτέ δοχεία κρασιού. Άραγε δεν μπορούσε, και χωρίς να γεμίσουν οι υδρίες με νερό, να δημιουργήσει κρασί εκ του μηδενός; Μπορούσε βέβαια, αλλά σε πολλές περιπτώσεις μετριάζει το μέγεθος των θαυμάτων, για να γίνουν πιο εύκολα αποδεκτά· συγχρόνως δε για να έχει και τους υπηρέτες ως μάρτυρες του θαύματος, αυτούς που έβαλαν το νερό στις υδρίες· και ακόμη, για να μάθουμε ότι αυτός είναι που μεταβάλλει σε κρασί την υγρασία του αμπελιού, η οποία είναι οπωσδήποτε νερό.

Αυτός δε ο γάμος δεν πραγματοποιείται χωρίς την παρουσία του Χριστού, της μητέρας Του και των μαθητών. Διότι, εάν δεν πιστέψει κανείς στον Χριστό που γεννήθηκε από τη Μαρία και μίλησε μέσω των αποστόλων, πώς θα ενωθεί με τον Θεό; Ας δούμε, λοιπόν, τι θαυματουργεί ο Κύριος σε έναν τέτοιο γάμο και σε μια τέτοια ένωση του Θεού με την ψυχή. Μετατρέπει το νερό σε οίνο, γεμίζει τις έξι λίθινες υδρίες μας. Ως νερό, λοιπόν, θα μπορούσε κανείς να εννοήσει το υδαρές, το ρευστό και το ασταθές της φύσης μας, τόσο ως προς τον βίο όσο και ως προς τα δόγματα. Και ως έξι υδρίες, αφενός τις πέντε αισθήσεις, μέσω των οποίων σφάλλουμε στις πράξεις μας, και ως έκτη υδρία το λογιστικό, μέσω του οποίου διακείμεθα εσφαλμένα στα δόγματα.

Επομένως, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο ευαγγελικός λόγος δηλαδή, θεραπεύοντας τα δικά μας σφάλματα, τόσο στον πρακτικό όσο και στον δογματικό, ήτοι θεωρητικό, τομέα, μετατρέπει ό,τι υδαρές και ευδιάλυτο υπάρχει σε αυτά σε οίνο, εννοώ δηλαδή σε βίο και λόγο που στερεώνει και ευφραίνει. Και έτσι γεμίζουν οι έξι υδρίες μας με αυτό το καλό ποτό: δηλαδή οι αισθήσεις, ώστε να μην σφάλλουμε στο πρακτικό μέρος, και ο λογισμός, ώστε να μην προσκρούουμε σε σφάλματα στα δόγματα. Πρόσεξε δε ότι οι λίθινες υδρίες βρίσκονταν εκεί για τον καθαρισμό των Ιουδαίων. Το όνομα «Ιούδας» σημαίνει «εξομολόγηση»· και ο εξομολογούμενος καθαρίζεται μέσω των πέντε αισθήσεων, δια των οποίων προηγουμένως αμάρτανε. Το μάτι είδε με κακό τρόπο, αλλά το μάτι πάλι δακρύζει κατά την εξομολόγηση, και έτσι επέρχεται ο καθαρισμός.