Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 2:9

Τα έργα, λοιπόν, του Πατρός τα επιτελούσε διά της σαρκός· και εξίσου πάλι τα πάθη της σαρκός φανερώνονταν σε αυτόν· όπως, για παράδειγμα, ρωτούσε και ανέστησε τον Λάζαρο, επέπληττε τη μητέρα του, λέγοντας: «Δεν έχει έρθει ακόμη η ώρα μου», και αμέσως μετέτρεπε το ύδωρ σε οίνο. Διότι ήταν αληθινός Θεός μέσα στη σάρκα, και υπήρχε αληθινή σάρκα στον Λόγο.

Ομοίως ας απευθυνθούμε και προς τον ανόητο και ατυχέστατο Ιερακά, ο οποίος νομίζει ότι εξυψώνει την παρθενία, ενώ απορρίπτει τον γάμο. Ω Ιερακά, ας αναφέρουμε κάτι από τον Νόμο: Ο Θεός Λόγος του Πατρός μέσα στον Παράδεισο οδήγησε την Εύα προς τον Αδάμ. Αλλά τι λέγεις; Ότι «δεν δέχομαι την Παλαιά Διαθήκη»; Έστω· στο Ευαγγέλιο δεν άκουσας: «Την τρίτη ημέρα παρακάθισε ο Κύριος στην Κανά της Γαλιλαίας στον γάμο, και όταν έλειψε ο οίνος, έκανε το ύδωρ οίνο»; Και πάλι, όταν οι Ιουδαίοι του έλεγαν: «Ο Μωυσής μάς έδωσε βιβλίο αποστασίου», τι τους είπε ο Κύριος; «Ο Μωυσής σάς έδωσε βιβλίο αποστασίου εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας»· διότι έχει γραφτεί: «Εκείνα που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην τα χωρίζει». Έπειτα, πώς μπορεί να υπάρξει κλάδος, εάν δεν υπάρχει η ρίζα από κάτω; Πώς είναι δυνατόν να υπάρχει παρθένος, όταν δεν υπάρχουν πατέρας και μητέρα; Και αυτοί μαζί με τους συντρόφους τους ας απολεσθούν.

Και ποιος, βλέποντας την ουσία των υδάτων να αλλάζει και να μεταβάλλεται σε οίνο, δεν κατανοεί ότι Εκείνος που το έπραξε αυτό είναι Κύριος και Κτίστης της ουσίας όλων των υδάτων; Διότι για τον λόγο αυτόν, ως Δεσπότης, βάδιζε πάνω στη θάλασσα και περπατούσε όπως πάνω στη γη, παρέχοντας σε όσους τον έβλεπαν την απόδειξη της δεσποτείας Του επί των πάντων. Τρέφοντας δε ένα τόσο μεγάλο πλήθος από ελάχιστα αγαθά, και δημιουργώντας ο Ίδιος αφθονία από την έλλειψη, ώστε από πέντε άρτους να χορτάσουν πέντε χιλιάδες και να περισσέψουν άλλοι τόσοι, δεν φανέρωνε τίποτε άλλο παρά το ότι ο Ίδιος είναι και ο Κύριος της πρόνοιας των πάντων.

Εάν πάλι, χωρίς καμία ασθένεια και χωρίς κανέναν πόνο, απομονωμένος κάπου μόνος του σε κάποια γωνιά, ή σε έρημο τόπο, ή σε σπίτι, ή οπουδήποτε αλλού, είχε κρύψει το σώμα του, και μετέπειτα εμφανιζόταν πάλι ξαφνικά λέγοντας για τον εαυτό του ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, θα έδινε σε όλους την εντύπωση ότι διηγείται μύθους. Και δεν θα γινόταν καθόλου πιστευτός μιλώντας για την ανάσταση, εφόσον δεν θα υπήρχε απολύτως κανείς για να μαρτυρήσει τον θάνατό του. Της αναστάσεως όμως πρέπει να προηγείται θάνατος, επειδή δεν θα μπορούσε να υπάρξει ανάσταση εάν δεν προηγηθεί θάνατος. Επομένως, εάν ο θάνατος του σώματος είχε λάβει χώρα κάπου στα κρυφά, χωρίς να γίνει φανερός και χωρίς την παρουσία μαρτύρων, αφανής και αμάρτυρη θα ήταν και η ανάστασή του. Ή για ποιον λόγο, ενώ αναστήθηκε και κήρυττε την ανάσταση, θα έκανε τον θάνατό του να συμβεί αφανώς; Ή γιατί εξέβαλλε τους δαίμονες ενώπιον όλων, έκανε τον εκ γενετής τυφλό να αναβλέψει και μετέβαλε το ύδωρ σε οίνο, προκειμένου μέσω αυτών των έργων να πιστευθεί ότι είναι ο Λόγος του Θεού, ενώ το θνητό του σώμα δεν θα το επεδείκνυε άφθαρτο ενώπιον όλων, ώστε να πιστευθεί ότι ο ίδιος είναι η Ζωή;

Φαίνεται δε πως η έκβαση των επιθυμητών πραγμάτων είναι πιο ευχάριστη, όταν δεν χορηγείται άμεσα σε αυτούς που ζητούν, αλλά, μέσω μιας μικρής αναβολής, ωθείται προς την πιο ωραία ελπίδα. Άλλωστε, και μέσω αυτού, ο Χριστός αποδεικνύει ότι η οφειλόμενη τιμή προς τους γονείς είναι σπουδαιότατη, αποδεχόμενος από σεβασμό προς τη μητέρα Του να πράξει αυτό που δεν ήθελε ακόμη να πράξει. <Λέει η μητέρα του στους υπηρέτες: Ό,τι κι αν σας πει, κάντε το.> Έχοντας μεγάλη επιρροή στο να γίνει το θαύμα, η γυναίκα επικράτησε, πείθοντας τον Κύριο, λόγω του πρέποντος, ως Υιό της. Ξεκινά δε η ίδια την υπόθεση, προετοιμάζοντας ήδη τους υπηρέτες της γιορτής να υπηρετήσουν σε όσα επρόκειτο να προσταχθούν. <Λέει σε αυτούς ο Ιησούς: Γεμίστε τις υδρίες με νερό. Και τις γέμισαν ως επάνω. Και τους λέει: Αντλήστε τώρα και φέρτε στον αρχιτρίκλινο. Και έφεραν. Όταν δε ο αρχιτρίκλινος γεύτηκε το νερό που είχε γίνει κρασί, και δεν ήξερε από πού είναι - οι δε υπηρέτες, που είχαν αντλήσει το νερό, ήξεραν - φωνάζει τον νυμφίο ο αρχιτρίκλινος και του λέει: Κάθε άνθρωπος βάζει πρώτα το καλό κρασί, και όταν μεθύσουν, τότε βάζει το κατώτερο· εσύ όμως φύλαξες το καλό κρασί μέχρι τώρα.> Οι υπηρέτες λοιπόν εκπληρώνουν το προσταχθέν, και με άρρητη δύναμη το νερό μεταβαλλόταν σε κρασί. Διότι, τι θα μπορούσε να είναι δύσκολο για Εκείνον που μπορεί τα πάντα;

Χαίρε, ω Παύλε, και εσύ επίσης, ω Πέτρε, Ανδρέα και Θωμά, Λουκά και Ιωάννη, και μαζί με εσάς ο υπόλοιπος κατάλογος των Αποστόλων. Διότι στο πρόσωπό σας έχουμε και αυτούς που λείπουν. Στους παρόντες κατέχουμε τους πάντες. Χαίρε, η εξάπτερη δύναμη των αόρατων Σεραφείμ, η εξαήμερη υπόσταση της ορατής κτίσης, η εξάλιθη διαίρεση της ιερατικής επωμίδας, οι έξι άρτοι της τράπεζας που ο Θεός υπέδειξε και ο Μωυσής περιέγραψε και ο Βεσελεήλ κατασκεύασε, οι έξι υδρίες που κατείχε η Κανά της Γαλιλαίας, των οποίων το μεν νερό ήταν κρασί, το δε κρασί ήταν ηπιότερο από το γάλα και γλυκύτερο από το μέλι. Διότι δεν το προσέφερε κάποια φθαρτή άμπελος, αλλά άφθαρτος Λόγος. Ούτε χωμάτινο σταφύλι το παρήγαγε, αλλά φωνή Θεού, και λόγος Ποιητή, και πρόσταγμα Δημιουργού.

Ο δε Λουκάς εισήγαγε μιαν αρχή πριν από την αρχή, τη διήγηση δηλαδή σχετικά με την Ελισάβετ και τη Μαρία που συνέβη προτού μείνουν έγκυες. Ο Ιωάννης πάλι, μολονότι προγενέστερος κατά την κλήση, αλλά έχοντας κηρύξει ύστερα από αυτούς, επιβεβαιώνει τη διήγηση για τα γεγονότα πριν από την ένσαρκη παρουσία. Διότι πνευματικά ήταν τα περισσότερα από αυτά που έλεγε, αφού τα σαρκικά (ιστορικά) είχαν ήδη εξασφαλιστεί. Γι' αυτό προβαίνει με πνευματικό τρόπο στην αφήγηση της δωρεάς που ήλθε σε εμάς άνωθεν από τον άναρχο Πατέρα, η οποία κατά την ευδοκία του Πατέρα οικονομήθηκε στη μήτρα της αγίας Παρθένου. Και δεν αποσιώπησε αυτό που κατ' ανάγκη αναζητείται, αλλά, κινούμενος από το Άγιο Πνεύμα, εισάγει τον Θεό Λόγο που υπάρχει προ των αιώνων, γεννημένο ανάρχως και αχρόνως από τον Πατέρα, και φανέρωσε ότι ήλθε με σάρκα για εμάς, ώστε μέσω των τεσσάρων ευαγγελιστών να αποκτήσουμε με ακρίβεια την πλήρη γνώση τόσο ως προς τη σάρκα όσο και ως προς τη θεότητα. 20. Αφού δηλαδή ολοκληρώθηκαν όλα όσα αφορούσαν το βάπτισμα και τον πειρασμό, και αφού ο Ιησούς ήλθε και παρέμεινε για χρόνο λίγων ημερών, όπως πολλές φορές είπα, στη Ναζαρέτ, στα όριά της και γύρω από την Καπερναούμ, μετά τη συνάντησή του με τον Ιωάννη στον Ιορδάνη, και αφού την επόμενη ημέρα πήρε μαζί του κάποιους από τους μαθητές, έκανε τούτο το πρώτο σημείο στην Κανά την τρίτη ημέρα μετά τον Ιωάννη, και την εικοστή από την επιστροφή του από τον πειρασμό, και αρχίζει το κήρυγμα.

Διότι αυτός είναι αληθινά ένας ευλογημένος γάμος, ο οποίος έλαβε την αφορμή από εκείνον τον τύπο. Επειδή εκεί, στην Κανά της Γαλιλαίας, υπήρξε ένας αισθητός γάμος και το νερό έγινε πραγματικά κρασί. Και προσκλήθηκε για δύο λόγους: αφενός για να περιστείλει, μέσω του γάμου, τη χαλαρότητα εκείνων που παρεκτρέπονται στον κόσμο, οδηγώντας τους στη σωφροσύνη και στη σεμνότητα, και αφετέρου για να αναπληρώσει την έλλειψη χαρίζοντας ευφροσύνη μέσω του ανακουφιστικού οίνου και της χάριτος, προκειμένου με κάθε τρόπο να κλείσει τα στόματα όσων εγείρονται κατά του Κυρίου και να αποδείξει ότι ο Ίδιος είναι Θεός, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα Του, ο Οποίος παρέχει το νερό στο κλήμα και το χρωματίζει μέσα σε αυτό, μετατρέποντάς το σε κρασί για την ευφροσύνη των ανθρώπων. Σε άλλο όμως σημείο έχουμε αναφερθεί εκτενέστερα σε αυτά, ενώ εδώ αναφέρθηκα εν συντομία, ως παρέκβαση του λόγου. Πάντως, μετά την έναρξη του κηρύγματός Του, ο Σωτήρας εορτάζει δύο Πάσχα και στο τρίτο πάσχει, έτσι ώστε να εκπληρώνονται όσα ήδη έχω αναφέρει με λεπτομέρεια σχετικά με τις ημέρες, τους μήνες και τις υπατείες. Έτσι, ο πλανεμένος λόγος αυτών κατέρρευσε από παντού, αφού τα Ευαγγέλια βρίσκονται σε συμφωνία μεταξύ τους και κανένας από τους Ευαγγελιστές δεν αναφέρει πράγματα αντίθετα προς τον άλλον. 31. Θα επανέλθω όμως πάλι στο προκείμενο θέμα.

Σχετικά δε με την επιλογή, την οποία ήλθε ο Σωτήρας να κάνει επιλέγοντας την παρθενία, την εγκράτεια και την αγνεία, σε ποιον δεν είναι φανερό ότι αποτελεί εκλογή και καύχημα της αγίας καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας * αλλά και εκείνους που βρίσκονται σε σεμνό γάμο· διότι συνηθίζει να σώζει «τον καθένα κατά το δικό του τάγμα». Πώς λοιπόν δεν θα είναι «τίμιος ο γάμος» και δεν θα έχει εν Θεώ τη βασιλεία των ουρανών, εφόσον προσκλήθηκε ο Σωτήρας σε γάμο, για να ευλογήσει τον γάμο; Διότι, αν είχε αρνηθεί να προσέλθει σε γάμο, τότε θα ήταν καταλυτής του γάμου και δεν θα αποδεχόταν τον καθένα με συγκατάβαση προς την αδυναμία του. Τίμιος λοιπόν είναι ο γάμος, διότι ο Ίδιος τον όρισε. Γι' αυτό παρευρίσκεται σε γάμο, για να φράξει τα στόματα όσων ομιλούν κατά της αλήθειας. Διότι εκεί έκανε το πρώτο σημείο ο Ιησούς, στην Κανά της Γαλιλαίας, μετατρέποντας το νερό σε οίνο. Διότι, όπως ανέτειλε από παρθένο, για να δείξει το φως που ανέτειλε στην οικουμένη από παρθένο, έτσι έκανε και το πρώτο σημείο σε γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας, ώστε την μεν παρθενία να την τιμήσει μέσω της κυοφορίας και της ακτινοβολίας του φωτός που ανέτειλε μέσω αυτής, τον δε σεμνό γάμο να τον τιμήσει μέσω των θεϊκών σημείων, επιτελώντας το πρώτο στον γάμο, μεταβάλλοντας το νερό σε άκρατο οίνο. Ομοίως δε, αν ο γάμος ήταν κάτι το αλλότριο, πώς παραγγέλλει ο διδάσκαλος των εθνών, όταν λέει «τις νεότερες χήρες να τις αποφεύγεις»;

Προς τον Διοκλή Αν και δεν προσκληθήκαμε στους γάμους της θυγατέρας μας, εντούτοις είμαστε παρόντες, συνεορτάζοντας, συμμετέχοντας με προθυμία και ευχόμενοι σε εσάς κάθε τι το άριστο. Ένα δε από τα καλά είναι το να παρευρίσκεται ο Χριστός στους γάμους (και όπου βρίσκεται ο Χριστός, υπάρχει ευπρέπεια) και το να μετατρέπεται το νερό σε οίνο (το οποίο σημαίνει να μεταβάλλονται τα πάντα προς το καλύτερο), με τέτοιον τρόπο όμως, ώστε να μην αναμειγνύονται τα ασυμβίβαστα, ούτε να συνυπάρχουν στον ίδιο χώρο επίσκοποι και γελωτοποιοί, προσευχές και θορυβώδεις εκδηλώσεις, ψαλμωδίες και κοσμικές μουσικές.

Αλλά επειδή πάλι είδαν ο ένας τον άλλον και ανανεώθηκαν οι πνευματικές ευφροσύνες και χαρές και αναζωπυρώθηκε πάλι ο πόθος, αμέσως διακόπτει την απόλαυση αυτή η έσχατη αποδημία. Ήλθε για να σας νυμφοστολήσει και δεν απέτυχε στην επιδίωξή του. Έθεσε στην καλή συζυγία τους στεφάνους της ευλογίας. Μιμήθηκε τον δικό του Δεσπότη. Όπως έπραξε ο Κύριος στην Κανά της Γαλιλαίας, έτσι έπραξε και εδώ ο μιμητής του Κυρίου. Διότι τις ιουδαϊκές υδρίες, που ήταν γεμάτες με το αιρετικό ύδωρ, τις έκανε πλήρεις από τον ακήρατο οίνο, μεταβάλλοντας τη φύση τους με τη δύναμη της πίστεως. Έστησε ανάμεσά σας πολλές φορές νηφάλιο κρατήρα, οινοχοώντας άφθονα τη χάρη με τη γλυκιά του φωνή. Πολλές φορές σας προσέφερε τη λογική πανδαισία. Εκείνος μεν προηγείτο ευλογώντας, ενώ οι καλοί αυτοί μαθητές διακονούσαν τα πλήθη, αναλύοντας λεπτομερώς τον λόγο. Και εμείς ευφραινόμασταν, θεωρώντας δική μας τη δόξα του γένους σας.

Και όπως ακριβώς, όταν δει κανείς μια χρυσή στάμνα που έχει μέσα της πολύτιμους λίθους, οι οποίοι φέρουν πάνω τους γραμμένα μυστήρια, επιθυμεί μεν να βλέπει τη στάμνα λόγω της λαμπρότητας της εμφάνισής της, αλλά ανθελκύεται από τους εσωτερικούς λίθους· διότι σπεύδει και να περιεργαστεί την ομορφιά των λίθων, και να γνωρίσει τα μυστήρια που είναι γραμμένα σε αυτήν· παρομοίως κι εγώ, βλέποντας μεν την ιστορία του γράμματος να είναι λαμπρή και περικαλλής, εκεί προσηλώνω τον νου μου· ελκύομαι όμως πάλι από την πνευματική θεωρία, η οποία υπόσχεται να μου αναδείξει θαύματα μεγαλύτερα από εκείνα της ιστορίας. Διότι, λέγει, το πρωί, καθώς ο Ιησούς επέστρεφε στην πόλη, πείνασε. Ω, ανεκφράστου και ανεκδιηγήτου μυστηρίου! Πείνασε αυτός που τρέφει όλη την οικουμένη· πείνασε αυτός που από πέντε άρτους έθρεψε μέχρι χορτασμού πέντε χιλιάδες ανθρώπους· πείνασε αυτός που κατασκεύασε ζωντανούς οφθαλμούς από πηλό· πείνασε αυτός που περπάτησε πάνω στα κύματα της θάλασσας και δεν έβρεξε τα πόδια του στο νερό· πείνασε αυτός που με μόνη τη βούλησή του μετέτρεψε το νερό σε οίνο· πείνασε αυτός που απέσπασε ψυχές από τα σκηνώματα και πάλι τις εγκατέστησε σε αυτά με έναν λόγο.

Διότι ο μεν Κύριός μας Ιησούς Χριστός, από πολλή αγαθότητα, καθάριζε λεπρούς, χάριζε την όραση στους τυφλούς, θεράπευε χωλούς, έδιωχνε δαίμονες, ανέστησε εκ νεκρών τον τετραήμερο Λάζαρο, χόρτασε πέντε χιλιάδες ανθρώπους με πέντε άρτους, περπάτησε πάνω στη θάλασσα, μετέτρεψε το νερό σε οίνο, γιάτρεψε την αιμορροούσα, επανέφερε στη ζωή τη νεκρή κόρη του αρχισυναγώγου και έκανε πολλά άλλα μυστήρια άξια θαυμασμού. Οι δε Ιουδαίοι, κινούμενοι από φθόνο και κακία, άλλοτε λιθοβολούσαν τον Κύριο, άλλοτε προσπαθούσαν να τον κατακρημνίσουν, και στο τέλος τον οδήγησαν μέχρι και στον σταυρό. Αλλά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός δεν μιμήθηκε την κακία των βλάσφημων Ιουδαίων· αντιθέτως, παρέδιδε τα νώτα του στα μαστιγώματα, σύμφωνα με τον προφήτη, και τις σιαγόνες του στα ραπίσματα· δεν απέστρεψε το πρόσωπό του από την αισχύνη των εμπτυσμάτων· και τέλος οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή, και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι και Εκείνος δεν αντιστάθηκε, δεν έφερε αντίρρηση. Όταν τον λοιδορούσαν δεν ανταπέδιδε τις λοιδορίες, όταν έπασχε δεν απειλούσε· αλλά παρέδιδε τον εαυτό του σε Εκείνον που κρίνει δίκαια. Διότι δεν ήλθε κατά την πρώτη παρουσία Του για να κολάσει και να τιμωρήσει τους απίστους, αλλά θέλησε μέσα από τη μακροθυμία και την υπομονή να οδηγήσει τους πεπλανημένους στην αλήθεια.

Και το έφεραν. Όταν δε ο αρχιτρίκλινος γεύθηκε το νερό που είχε μεταβληθεί σε κρασί, και δεν γνώριζε από πού προέρχεται (οι υπηρέτες όμως, οι οποίοι είχαν αντλήσει το νερό, το γνώριζαν), φωνάζει τον νυμφίο ο αρχιτρίκλινος και του λέει: «Κάθε άνθρωπος προσφέρει πρώτα το καλό κρασί, και όταν μεθύσουν, τότε το κατώτερο. Εσύ έχεις φυλάξει το καλό κρασί έως τώρα».

Όταν δε γεύθηκε ο αρχιτρίκλινος το ύδωρ που είχε μεταβληθεί σε οίνο, και δεν γνώριζε από πού προερχόταν (ενώ οι υπηρέτες το γνώριζαν), φωνάζει τον νυμφίο ο αρχιτρίκλινος. Και για ποιον λόγο δεν φώναξε τους υπηρέτες; Διότι έτσι θα αποκαλυπτόταν και το θαύμα.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο είπε και ο ευαγγελιστής ότι ο αρχιτρίκλινος δεν γνώριζε από πού προερχόταν, φανερώνοντας έτσι το αμερόληπτο της μαρτυρίας. Και αλλού, αφού ανέστησε νεκρό, λέει: «Δώστε του να φάει», παρέχοντας αυτό ως σημείο της αληθινής αναστάσεως· και μέσα από όλα αυτά πείθοντας τους ανόητους ότι δεν ήταν κάποιος απατεώνας ούτε φαντασιοκόπος, αλλά ότι ήλθε για τη σωτηρία της κοινής φύσεως των ανθρώπων.

Έδωσε την άδεια σε όσους επιθυμούσαν να τον πλησιάσουν, κρύβοντας με την ταπείνωση το αξίωμά του, προβάλλοντας ως προτροπή τη συγγένειά του με τους θνητούς, δείχνοντας στους αμαρτωλούς με την ίδια του την όψη τα εχέγγυα της καταλλαγής, χρησιμοποιώντας την Παρθένο αντί για τη βάτο, ανακράζοντας το «Εγώ ειμι ο Ων», βεβαιώνοντας στον εαυτό του την ορατή του υπόσταση με τα θαύματα και τα πάθη της σάρκας, διατηρώντας ως Θεός την αγνεία στη μητέρα του και ως άνθρωπος αποδεχόμενος την κύηση μέσα στον χρόνο, περιοριζόμενος σε έναν τόπο ως βρέφος και ελκύοντας τους μάγους για να τον δουν ως Πλάστης, επιτρέποντας στον Συμεών να τον ψηλαφήσει στις αγκάλες του, μεταθέτοντας τον εαυτό του στην αγκαλιά της Άννας, ώστε όλοι να δώσουν μαρτυρία για το σώμα του, ώστε καθένας που τον έβλεπε να αναγνωρίσει τη συγκατάβασή του, για να μην πλάσει το θαύμα επιφανειακά απλώς ως ένα σχήμα· λαμβάνοντας τον χρόνο ως συνήγορο της πτωχείας στην οποία εκένωσε τον εαυτό του, δείχνοντας την ανθρώπινη φύση του μέσα σε τριάντα κύκλους ετών, βεβαιώνοντας πρώτα σε όσους έβλεπαν σε αυτόν τη δική μας φύση και έπειτα υποδεικνύοντας με εξουσία το γνώρισμα της θεότητάς του, προσθέτοντας στα μικρά τα μεγαλύτερα, φανερώνοντας μέσω των θαυμάτων τον Ποιητή, καταθέτοντας σε όλους όσους είχαν ανάγκη τον μισθό της παρουσίας του, παρέχοντας κρασί σε αυτούς που νυμφεύονταν, προσφέροντας άρτο στους πεινασμένους, όχι δανειζόμενος από άλλον ως φτωχός, αλλά αναβλύζοντας τα αναγκαία ως Θεός, χωρίς να θερίζει στάχυα, χωρίς να κόβει σταφύλια, χωρίς να χρησιμοποιεί ληνό και αλώνι, παρασκευάζοντας άρτο χωρίς μύλο, προσφέροντας κρασί χωρίς αμπέλι, καινουργώντας τη φύση την οποία ο ίδιος παλαιότερα είχε ορίσει διαφορετικά, προστάζοντας και μετατρέποντας τα ύδατα σε κρασί, φανερώνοντας τον Χορηγό μέσα από τα έργα του, υποδεικνύοντας τον αίτιο των βροχών, διανοίγοντας με πηλό τα μάτια των τυφλών, αποκαλύπτοντας μέσω του μέρους τον αίτιο του παντός, υποδηλώνοντας τον Πλάστη του Αδάμ.

Και κράζοντας με φωνή μεγάλη λέει: «Λάζαρε, έλα έξω»· και βγήκε δεμένος με τα σάβανα. Άραγε λοιπόν, αυτός που μεταθέτει βουνά στις καρδιές των θαλασσών, δεν μπορούσε με έναν λόγο να κινήσει τον λίθο; Αυτός που συνέτριψε τα κέντρα του θανάτου, αυτός που τσάκισε τις πύλες του Άδη, δεν μπορούσε να διαρρήξει και τα σάβανα; Και τους λέει: «Λύστε τον». Γιατί; Για να τους ελέγξουν, εάν το αρνηθούν, τα ίδια τους τα χέρια και τα μάτια· γι' αυτό είπε: «Λύστε τον». Και στον γάμο το ίδιο έπραξε, διότι τους είπε: «Γεμίστε τις υδρίες με νερό»· και γέμισαν τις υδρίες, και μετέτρεψε το νερό σε οίνο. Γι' αυτό, λοιπόν, από παντού εξασφαλιζόταν απέναντί τους (αφαιρώντας κάθε περιθώριο αμφισβήτησης)· διότι οι Ιουδαίοι στάθηκαν πάντοτε αγνώμονες και αναίσχυντοι. Θέλετε να μάθετε πόσα τους πρόσφερε ο Θεός, και εκείνοι αποδείχθηκαν αμνήμονες; Μάθετε· αλλά συγκεντρώστε την προσοχή σας σε εμένα, σας παρακαλώ, προσέξτε τα λεγόμενα· διότι επιθυμώ να σας δείξω ότι από την αρχή οι Ιουδαίοι ήταν αγνώμονες: Εβδομήντα πέντε ψυχές κατέβηκαν στην Αίγυπτο, και έγιναν εξακόσιες χιλιάδες. Πέθανε ο Ιωσήφ, και αναδείχθηκε άλλος βασιλιάς για αυτούς, ο οποίος δεν θυμόταν τον Ιωσήφ· και καταπίεζε σφόδρα τους υιούς του Ισραήλ.

Δεν επιθυμώ, λοιπόν, τον θάνατο του αμαρτωλού, παρά να επιστρέψει αυτός και να ζήσει. Επειδή μερικοί προβάλλουν ως πρόφαση, άλλοι τον γάμο, άλλοι τη στρατιωτική υπηρεσία, άλλοι το επάγγελμα, άλλοι τη δουλεία, άλλοι την πενία και άλλοι διάφορα άλλα, ότι δήθεν αποτελούν εμπόδια για τη σωτηρία, επιθυμώ σήμερα να αποδείξω σε όλους σας ότι ούτε ο πλούτος εμποδίζει, ούτε η πενία, ούτε η στρατιωτική υπηρεσία, ούτε το εμπόριο, ούτε ο γάμος, ούτε τα παιδιά, ούτε τα επαγγέλματα, ούτε τίποτε από όλα αυτά τη σωτηρία. Προσκλήθηκε ο Ιησούς σε γάμο και πήγε· μάλιστα, προσέφερε και δώρα. Διότι μετέτρεψε το νερό σε κρασί. Ο Δεσπότης παρέστη και δόξασε τον γάμο, και εσύ τον υβρίζεις και ισχυρίζεσαι ότι ο γάμος αποτελεί εμπόδιο για τη σωτηρία; Κανένα λοιπόν δεν αποτελεί εμπόδιο για την ευσέβεια.

Ερώτηση Μ΄ Τι σημαίνει ο αριθμός των έξι υδριών στον γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας; Απόκριση. Ο Θεός, που δημιούργησε τη φύση των ανθρώπων, ταυτόχρονα με τη βούλησή Του με την οποία της χάρισε την ύπαρξη, συνάρμοσε σε αυτήν και την πρακτική δύναμη για την εκπλήρωση των καθηκόντων της. Οι έξι υδρίες, λοιπόν, είναι η κατά φύση δύναμη που εκπληρώνει τις θείες εντολές. Επειδή όμως οι άνθρωποι εκκένωσαν τη γνώση αυτής της δύναμης λόγω της μάταιης ενασχόλησής τους με τα υλικά πράγματα, διατήρησαν τη δύναμη αυτή κενή και άνυδρη, και εξαιτίας αυτού δεν γνώριζαν πώς να καθαρίσουν τον ρύπο της κακίας. Διότι εκείνος που στερείται τη γνώση αγνοεί παντελώς τον τρόπο με τον οποίο η αρετή αποκαθαίρει την κακία, μέχρις ότου ήλθε ο Λόγος, ο Δημιουργός της φύσης, και γέμισε πρώτα την προαναφερθείσα πρακτική δύναμη των καθηκόντων με την κατά φύση γνώση, και έτσι τη μετέβαλε σε οίνο —εννοώ τον υπέρ φύση λόγο της γνώσης— μεταβάλλοντας τόσο τον νόμο όσο και τον λόγο της φύσης. Όσοι πίνουν αυτόν τον οίνο εξίστανται από τη φύση όλων των όντων και ανυψώνονται στον κρύφιο τόπο της θείας εσωτερικότητας. Εκεί δέχονται την ευφροσύνη και την αγαλλίαση που υπερβαίνει κάθε γνώση, πίνοντας τον καλό οίνο, δηλαδή τον απόρρητο λόγο που απεργάζεται τη θέωση, έπειτα από όλες τις προνοιακές οικονομίες του Θεού για την ανθρώπινη φύση.

Εσείς, λοιπόν, ως γνωστικοί, εξετάστε τα υπόλοιπα: πώς η γενική δύναμη της φύσης που δημιουργεί τα ανώτερα διαιρείται σε έξι τρόπους των αρετών, και μάλιστα γενικούς· και ποια είναι, σε σχέση με την καθολική δημιουργική των αρετών δύναμη της φύσης, η καθολική και γενικότερη από τις άλλες αρετή, η οποία διαιρείται σε έξι είδη, γενικά και αυτά, ώστε, αφού εναρμονιστεί με τη δύναμη της φύσης, να γίνει δεκτή μέσω των δικών της τρόπων λαμβάνοντας έξι μορφές· και ποιοι είναι, επιπλέον, οι υπηρέτες που άντλησαν το νερό, ποιος ο νυμφίος, ποια η νύμφη, ποιος ο αρχιτρίκλινος, και ποια η μητέρα που ανήγγειλε με παρρησία στον Λόγο ότι δεν έχουν κρασί.

Έτσι, λοιπόν, η κατά φύση γενικότατη δύναμη, η οποία διαιρείται ως προς την πράξη σε έξι τρόπους, μορφοποιεί σε ισάριθμα είδη τη γενικότατη από τις αρετές, περιλαμβάνοντάς την πλήρως. Και φτάνοντας σε αυτήν, η φύση δέχεται τον δικό της γενικότατο νόμο ως αλάνθαστο κριτή της αλήθειας, τον οποίο ο λόγος ονόμασε αρχιτρίκλινο, ο οποίος διέγνωσε σαφώς ότι τον καλό οίνο, τον οποίο αργότερα, δια της δικής του παρουσίας, προσέφερε ο Λόγος, έπρεπε εξαρχής να τον πιει πρώτη και να μεθύσει από αυτόν η ανθρώπινη φύση —εννοώ δηλαδή τον ανώτερο και υψηλότερο λόγο περί Θεού— και έτσι αργότερα να μυηθεί στους λόγους των δημιουργημάτων, σαν σε άλλα κρασιά, τα οποία υπολείπονται σε σχέση με τον πρώτο λόγο. Διότι ήταν δικαιότατο, αληθινά, και πρεπωδέστατο να μυηθεί πρώτα η φύση στον Λόγο εξαιτίας του οποίου δημιουργήθηκε, και έτσι αργότερα να αναζητήσει τους λόγους όσων δημιουργήθηκαν για χάρη της.

Μην έχεις στα ενδύματά σου τον παραλυτικό, αλλά αναζήτησε τον άρρωστο που είναι κατάκοιτος· μην παρατηρείς συνεχώς την αιμορροούσα, αλλά ελέησε τη θλιμμένη χήρα· μην κοιτάζεις με προσοχή την αμαρτωλή γυναίκα που γονατίζει μπροστά στον Κύριο, αλλά συντριβόμενος για τα δικά σου σφάλματα, χύσε άφθονα δάκρυα· μη σκιαγραφείς τον Λάζαρο να εγείρεται από τους νεκρούς, αλλά να ετοιμάζεις καλή απολογία για τη δική σου ανάσταση· μην περιφέρεις τον τυφλό πάνω στο ένδυμά σου, αλλά παρηγόρησε με αγαθοεργίες εκείνον που ζει στερημένος από την όρασή του· μη ζωγραφίζεις τα κοφίνια των περισσευμάτων, αλλά τρέφε αυτούς που πεινούν· μη φέρεις στα ενδύματά σου τις υδρίες που γέμισε στην Κανά της Γαλιλαίας, αλλά πότιζε αυτούς που διψούν. Και αυτά μεν αναφέρονται εδώ κατά λέξη. Αυτός λοιπόν ο Αστέριος, από ό,τι επιτρέπει να κατανοήσουμε η επιγραφή του λόγου, δεν φαίνεται καταρχάς ούτε να απαγορεύει να εικονίζεται ο Χριστός, ούτε βέβαια να θεωρεί ότι το εικονιζόμενο δεν πρέπει να προσκυνείται· αλλά σκοπός του μέσα από αυτή την ηθική διδασκαλία είναι αφενός να μεριμνήσει για την υποστήριξη των φτωχών και αφετέρου να στηλιτεύσει τη μικροπρέπεια των ευπόρων.

Ως προς το δεύτερο εκείνο, της αποκρίνομαι ότι, μολονότι ο Κύριος ευλόγησε τον γάμο στην Κανά για να τιμήσει την αρχή της γεννήσεως των ανθρώπων, παρ' όλα αυτά ο Ίδιος πάλι προτίμησε την παρθενία από τον γάμο. Και έχοντας γεννηθεί παρθένος από παρθένο Πατέρα, κατά την άναρχη γέννηση της θεότητος, στους έσχατους καιρούς γεννήθηκε για εμάς από την αειπάρθενο μητέρα Του, η οποία από τη μια μνηστεύθηκε τον Ιωσήφ για να τιμήσει τον γάμο, από την άλλη όμως παρέμεινε παρθένος και προ του τόκου, και κατά τον τόκο, και μετά τον τόκο, για να προτιμήσει την παρθενία και να μας την υποδείξει ως νέα οδό, ώστε να ακολουθήσουμε τα δικά Του ίχνη και να ενωθούμε μαζί Του μέσω της παρθενίας και της αφθαρσίας, οι παρθένοι με τον Παρθένο και οι άφθαρτοι με τον Άφθαρτο. Και, όπως ακριβώς μέσω της φθαρτής γεννήσεως του γάμου κατασταθήκαμε υιοί του παλαιού Αδάμ και καταλήξαμε στη φθορά του θανάτου, έτσι, μέσω της αφθαρσίας της παρθενίας, ας γίνουμε υιοί του Νέου Αδάμ και ας μετάσχουμε στη δική Του ζωή.

Μήπως υπάρχει πάλι κάποιος άλλος γάμος στην Κανά και σπεύδεις τώρα εκεί, για να τους μετατρέψεις το ύδωρ σε οίνο; Να σε ακολουθήσω, τέκνο μου, ή μάλλον να σε περιμένω; Πες μου έναν λόγο, Λόγε· μην με προσπεράσεις σιωπώντας, εσύ που με διατήρησες αγνή, ο υιός και Θεός μου.

Και βρισκόταν μεν επί της γης ευεργετώντας και θεραπεύοντας όλες τις ασθένειες των ανθρώπων, αλλά ελάμβανε ανάξιες ανταμοιβές από τους θεομάχους Ιουδαίους· διότι ο μεν Κύριός μας Ιησούς Χριστός, από πολλή αγαθότητα, καθάρισε λεπρούς, χάρισε την όραση σε τυφλούς, θεράπευσε ασθενείς, έδιωξε δαίμονες, ανέστησε εκ των νεκρών τον τετραήμερο Λάζαρο και χόρτασε πεντακισχίλιους από πέντε άρτους· περπάτησε πάνω στη θάλασσα, μετέβαλε το ύδωρ σε οίνο, θεράπευσε την αιμορροούσα και ζωοποίησε τη νεκρή θυγατέρα του αρχισυναγώγου·

Αυτός δε ο γάμος δεν πραγματοποιείται χωρίς την παρουσία του Χριστού, της μητέρας Του και των μαθητών. Διότι, εάν δεν πιστέψει κανείς στον Χριστό που γεννήθηκε από τη Μαρία και μίλησε μέσω των αποστόλων, πώς θα ενωθεί με τον Θεό; Ας δούμε, λοιπόν, τι θαυματουργεί ο Κύριος σε έναν τέτοιο γάμο και σε μια τέτοια ένωση του Θεού με την ψυχή. Μετατρέπει το νερό σε οίνο, γεμίζει τις έξι λίθινες υδρίες μας. Ως νερό, λοιπόν, θα μπορούσε κανείς να εννοήσει το υδαρές, το ρευστό και το ασταθές της φύσης μας, τόσο ως προς τον βίο όσο και ως προς τα δόγματα. Και ως έξι υδρίες, αφενός τις πέντε αισθήσεις, μέσω των οποίων σφάλλουμε στις πράξεις μας, και ως έκτη υδρία το λογιστικό, μέσω του οποίου διακείμεθα εσφαλμένα στα δόγματα.

Άκουσε το αυτί πορνικά άσματα, αλλά και πάλι στρέφεται στα ρήματα του στόματος του Θεού. Το ίδιο συμβαίνει και με τις άλλες αισθήσεις. Πάλι, το λογιστικό μέρος σφάλλει στα δόγματα, αλλά και πάλι καθαρίζει την προηγούμενη κακία, μεταπίπτοντας στο να δογματίζει ορθά. Και οι υδρίες είναι λίθινες, είτε διότι η σύστασή μας προέρχεται από τη γη, είτε διότι τα δοχεία που πρόκειται να δεχθούν τέτοιον οίνο πρέπει να είναι στερεά και δυσκατάλυτα. Λίθινη υδρία ήταν το λογιστικό του Παύλου, και όταν καταδίωκε, διότι ήταν ζηλωτής των πατρικών παραδόσεων περισσότερο από όλους τους συνομηλίκους του, αλλά και όταν κήρυττε, διότι είχε τόση δύναμη στους λόγους, ώστε και από τους Λυκάονες νομίστηκε πως είναι ο Ερμής, ως ο ηγούμενος του λόγου. «Όταν δε γεύτηκε ο αρχιτρίκλινος το νερό που είχε γίνει κρασί και δεν ήξερε από πού είναι (οι διάκονοι όμως που είχαν αντλήσει το νερό γνώριζαν), φωνάζει τον νυμφίο ο αρχιτρίκλινος και του λέει: Κάθε άνθρωπος βάζει πρώτα το καλό κρασί, και όταν μεθύσουν, τότε το κατώτερο· εσύ έχεις φυλάξει το καλό κρασί έως τώρα.» Ο αρχιτρίκλινος δεν ερωτά τους διακόνους, αλλά τον νυμφίο. Για ποιον λόγο; Οπωσδήποτε κατά θεία οικονομία. Διότι, αν ρωτούσε τους διακόνους, οπωσδήποτε θα αποκάλυπταν το θαύμα, αλλά κανείς δεν θα τους πίστευε. Επειδή αυτή ήταν η αρχή των σημείων, και ακόμα κανένας δεν είχε μεγάλη υπόληψη για τον Χριστό, ώστε ακόμα και αν οι διάκονοι διηγούνταν το θαύμα, κανείς δεν θα πίστευε.

Για το ότι, λοιπόν, το νερό έγινε κρασί, μάρτυρες είναι οι υπηρέτες που άντλησαν το νερό· για το ότι έγινε άριστης ποιότητας, ο αρχιτρίκλινος· τα οποία όλα, με την πάροδο του χρόνου, επρόκειτο να κηρυχθούν και να επιβεβαιωθούν με μεγαλύτερη βεβαιότητα σε όσους τα άκουγαν. Μπορείς δε να εννοήσεις ως κρασί τον ευαγγελικό λόγο, και ως νερό όλα όσα προηγήθηκαν του Ευαγγελίου· διότι ήταν πιο υδαρή, και δεν έφταναν στην τελειότητα του λόγου. Ιδού τι εννοώ: