Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 20:11

Διότι ο ένας, ξεκινώντας από το τέλος της νύχτας, και ο άλλος από την αρχή, προχωρά προς το βάθος των ωρών και κατεβαίνει, όπως ανέφερα προηγουμένως, ακριβώς στο μέσον. «Αναχώρησαν, λοιπόν, πάλι στα σπίτια τους οι μαθητές· η δε Μαρία στεκόταν έξω κοντά στο μνημείο κλαίγοντας». Αφού συγκέντρωσαν ήδη επαρκείς αποδείξεις για την ανάσταση του Σωτήρος μας οι σοφότατοι μαθητές, κυοφορώντας πλέον μια σταθερή και ασάλευτη πίστη, τόσο από την έκβαση των γεγονότων όσο και από τις προφητείες των Αγίων Γραφών, επέστρεφαν πάλι στα σπίτια τους. Και, όπως ήταν φυσικό, βιάζονταν να συναντήσουν τους συλλειτουργούς τους, για να αναγγείλουν το θαύμα και να σκεφτούν στη συνέχεια την πορεία που έπρεπε να ακολουθήσουν. Δεν θα ήταν, άλλωστε, άστοχο να θεωρήσουμε ότι το έπραξαν αυτό και για κάποιον άλλο λόγο. Καθώς ο θυμός των Ιουδαίων βρισκόταν ακόμη στην ακμή του, και οι ηγέτες τους επιζητούσαν με πάθος τον φόνο κάθε ανθρώπου που θαύμαζε τον λόγο του Σωτήρος μας και αποδεχόταν την άρρητη και θεοπρεπέστατη δύναμη και δόξα Του, ιδιαιτέρως δε εναντίον των ίδιων των αγίων μαθητών· αποφεύγοντας εύλογα να πέσουν στα χέρια τους, αποχωρούν από το μνήμα πριν από την πλήρη αυγή, διότι δεν θα μπορούσαν να το πράξουν αυτό ακίνδυνα, εάν τους έβλεπαν στο φως της ημέρας, όταν η λαμπρότητα του ήλιου θα τους αποκάλυπτε στα μάτια όλων.

Διότι τότε, αφού είχαν μεταβληθεί σε ένα εξαιρετικά ρωμαλέο και τολμηρότατο φρόνημα και απείχαν όσο το δυνατόν περισσότερο από την ανθρώπινη αδυναμία, οπλίζονταν ενάντια στη μανία των Ιουδαίων και έκριναν ότι δεν έπρεπε να δίνουν καμία σημασία στις επιβουλές τους. Οι μεν σοφότατοι μαθητές, λοιπόν, κρύβονταν για ωφέλιμο σκοπό, όπως ακριβώς ανέφερα προηγουμένως. Η δε φιλόχριστη Μαρία, ούσα εντελώς απαλλαγμένη από κάθε φόβο και χωρίς να υποπτεύεται ιδιαίτερα την οργή των Ιουδαίων, παραμένει εκεί πιο θαρραλέα, αλλά υφίσταται το πάθος που είναι κατά κάποιον τρόπο πάντοτε έμφυτο στις γυναίκες, καθώς θρηνεί με μεγαλύτερη σφοδρότητα και χύνει ασταμάτητα δάκρυα από τα μάτια της, μη θρηνώντας μόνο επειδή είχε πεθάνει, αλλά και επειδή νόμιζε ότι ο Κύριος είχε μεταφερθεί από το μνήμα. <Καθώς λοιπόν έκλαιγε, έσκυψε στο μνημείο και βλέπει δύο αγγέλους ντυμένους στα λευκά να κάθονται, τον έναν προς το μέρος του κεφαλιού και τον άλλον προς το μέρος των ποδιών, εκεί όπου είχε τοποθετηθεί το σώμα του Ιησού. Και της λένε εκείνοι: Γυναίκα, γιατί κλαις;> Πρόσεξε, λοιπόν, πάλι, ότι τα δάκρυα που χύνονται για τον Χριστό δεν μένουν χωρίς ανταμοιβή, ούτε είναι μακριά ο καρπός της αγάπης προς Αυτόν, αλλά σαν στενός συνοδός και συνδεδεμένη με τους κόπους θα ακολουθήσει η χάρη και μια απολύτως πλούσια ανταπόδοση.

Δεν θα έκανες λάθος, λοιπόν, αν έλεγες ότι τα πρώτα γεγονότα της αναστάσεως του Σωτήρος μας επισημαίνονται στον Ιωάννη, σύμφωνα με τον οποίο η Μαγδαληνή το πρωί, ενώ ήταν ακόμη σκοτάδι, αφού προσήλθε και πρώτη και δεύτερη φορά στο μνήμα, και μη βρίσκοντας το σώμα του Σωτήρος, κλαίει επειδή κανείς δεν είχε ακόμη αντιληφθεί την ανάστασή του. Και ότι ένα δεύτερο μέρος της ίδιας ώρας αποτελεί ο χρόνος που αναφέρεται στον Ματθαίο, κατά τον οποίο η ίδια η Μαγδαληνή, έχοντας προσέλθει για τρίτη φορά στο μνήμα μαζί με την άλλη Μαρία, δεν κλαίει πλέον, αφού, σύμφωνα με τον Ιωάννη, είχε ήδη δει τους αγγέλους και τον ίδιο τον Σωτήρα. Διότι τα όσα αναφέρονται στον Λουκά και τον Μάρκο είναι δηλωτικά άλλων περιστατικών, κατά τα οποία περισσότερες γυναίκες προσέρχονται στο θέαμα. Να θεωρείς, μάλιστα, ότι η Μαγδαληνή βίωσε αυτά τα γεγονότα σε χρονικές στιγμές που δεν απείχαν πολύ μεταξύ τους, αλλά ότι παρευρέθηκε στο ίδιο μέρος και την ίδια ώρα και την πρώτη και τη δεύτερη φορά· την πρώτη φορά, ολομόναχη· τη δεύτερη φορά, μαζί με την άλλη Μαρία. Έτσι, λοιπόν, η ίδια η Μαρία η Μαγδαληνή είδε και τα όσα αναφέρονται στον Ματθαίο και τα όσα αναφέρονται στον Ιωάννη. Δεν απουσίαζε όμως ούτε από τα όσα καταγράφηκαν από τους πολλούς, διότι δεν απομακρυνόταν από τον τόπο. Αντιθέτως, ήταν παρούσα και παρέμενε, εκπλησσόμενη αφενός από όσα είχε δει, ποθώντας δε, πέρα από τις πρώτες, να αξιωθεί και δεύτερες και τρίτες θεοφάνειες. Τις οποίες έλαβε μετέπειτα με διάφορους τρόπους, καθώς περισσότερες γυναίκες έφταναν στο μνημείο, και με ποικίλους τρόπους εμφανιζόταν σε αυτές αγγελική όψη, ενώ η ίδια παρευρισκόταν σε κάθε θέαμα. Έτσι, λοιπόν, η Μαγδαληνή έγινε θεατής των όσων έχουν καταγραφεί από τους τέσσερις ευαγγελιστές. Γι’ αυτό και μνημονεύθηκε από όλους. Με αυτόν τον τρόπο, αφενός ο χρόνος που παρουσιάζεται από τον Ιωάννη και τον Ματθαίο ήταν ο ίδιος, αφετέρου διατηρήθηκαν από τον καθένα διαφορετικά χρονικά διαστήματα του ίδιου αυτού χρόνου.

αʹ. Τα γεγονότα που αναφέρονται στον Ματθαίο προηγούνται· εξού και οι δύο Μαρίες είδαν μόλις τον άγγελο να παρίσταται και να έχει αποκυλίσει τον λίθο. Όσα όμως αναφέρονται στον Ιωάννη συμβαίνουν αργότερα, όταν εμφανίστηκαν δύο άγγελοι μέσα στο μνήμα, οι οποίοι ήταν διαφορετικοί από εκείνον που εμφανίστηκε έξω και καθόταν πάνω στον λίθο, όπως αναφέρει ο Ματθαίος. Αυτό δε που λέγεται από τον Λουκά, ότι δηλαδή εμφανίστηκαν δύο άνδρες με αστραφτερή ενδυμασία, καθώς επίσης και ο νεανίσκος στο κατά Μάρκον που ήταν ντυμένος με λευκή στολή, ο οποίος φαινόταν στα δεξιά και όχι στα αριστερά, και ο οποίος ανήγγελλε στις γυναίκες τα χαρμόσυνα και αίσια νέα, θα πρέπει να είναι και αυτοί διαφορετικοί μεταξύ τους, αλλά και από τους άλλους που αναφέρονται από τους πρώτους Ευαγγελιστές· γι' αυτό και δεν τους ονόμασαν ούτε αυτούς αγγέλους. Ο Μάρκος, εξάλλου, και ο Λουκάς δεν μνημόνευσαν ούτε τα γεγονότα που αναφέρονται από τον Ιωάννη και τον Ματθαίο, εννοώ δηλαδή τις εμφανίσεις του Σωτήρος· αλλά άφησαν στους σπουδαιότερους, τον Ματθαίο και τον Ιωάννη, να διηγηθούν τα πιο σημαντικά, ενώ οι ίδιοι ανέφεραν τα δευτερεύοντα, αναπληρώνοντας εκείνα που είχαν αποσιωπηθεί από τους άλλους.

δ΄. Ότι ο Ιωάννης αναφέρει πως την πρώτη ημέρα της εβδομάδος η Μαρία η Μαγδαληνή προσέρχεται μόνη στο μνήμα, ενώ ήταν ακόμη σκοτάδι, και βλέπει τον λίθο απομακρυσμένο, και πηγαίνει προς τον Σίμωνα και προς τον Ιωάννη και λέγει: «Πήραν τον Κύριο από το μνημείο και δεν γνωρίζω πού τον έθεσαν· πήγε λοιπόν ο Πέτρος και ο Ιωάννης στο μνημείο», και τα λοιπά. Έπειτα παρουσιάζει τη Μαγδαληνή να κλαίει, και αναφέρει ότι, καθώς έσκυψε, είδε δύο αγγέλους να κάθονται, τον έναν στο μέρος της κεφαλής και τον άλλον στα πόδια· και της λέγουν: «Γύναι, γιατί κλαις;» Εκείνη δε είπε: «Πήραν τον Κύριό μου και δεν γνωρίζω πού τον έθεσαν». Έπειτα στράφηκε προς τα πίσω και είδε τον Ιησού να στέκεται· και δεν γνώριζε ότι είναι ο Ιησούς· ο δε Ιησούς της λέγει: «Γύναι, γιατί κλαις; ποιον ζητείς;» ε΄. Ότι απορούν μερικοί πώς συμπληρώνονται οι τρεις ημέρες και οι τρεις νύκτες της αναστάσεως, όπως είπε ο Χριστός· και μπορεί να λεχθεί το εξής: άλλοι μεν τις υπολογίζουν από την προδοσία· άλλοι δε χωρίζουν την Παρασκευή σε δύο, επειδή έγινε νύκτα και πάλι ημέρα, κατά την ημέρα εκείνη όπου ο ήλιος σκοτίσθηκε και έπειτα έλαμψε ξανά· ύστερα υπολογίζουν ολόκληρη την ημέρα του Σαββάτου και τη νύκτα του. Άλλοι πάλι υπολογίζουν ολόκληρη την ημέρα της Παρασκευής και τη νύκτα της, ολόκληρο το Σάββατο και τη νύκτα του· ενώ την αρχή της Κυριακής την προσμετρούν ως ολόκληρη ημέρα, καθώς, όταν ήδη είχε αρχίσει, τότε αναστήθηκε ο Χριστός· έτσι λοιπόν δικαιολογούν τις τρεις ημέρες.

Το ότι η Μαρία η Μαγδαληνή δεν ήταν μαζί με τη Μητέρα του Θεού, όταν κατά την επιστροφή της από τον τάφο τη συνάντησε, της εμφανίστηκε και της μίλησε ο Κύριος, το πληροφορούμαστε από τον Ιωάννη: «Διότι τρέχει αυτή», λέει, «προς τον Σίμωνα Πέτρο και προς τον άλλο μαθητή, τον οποίο αγαπούσε ο Ιησούς, και τους λέει: πήραν τον Κύριο από το μνημείο και δεν ξέρουμε πού τον έβαλαν». Γιατί πώς, αν βέβαια τον είχε δει και τον είχε αγγίξει με τα χέρια της και τον είχε ακούσει να μιλάει μαζί της, θα έλεγε τέτοια πράγματα, ότι δηλαδή τον πήραν και τον μετέφεραν, και δεν ξέρουμε πού; Αλλά, μετά το τρέξιμο του Πέτρου και του Ιωάννη προς τον τάφο και τη θέα των οθονίων εκεί και την επιστροφή τους, «η Μαρία», λέει, «στεκόταν έξω κοντά στο μνημείο και έκλαιγε».

Τώρα όμως τον ακούσαμε να λέει: «Η δε Μαρία στεκόταν έξω κοντά στο μνημείο κλαίγοντας». Διότι ο ίδιος ο Ιωάννης μαζί με τον Πέτρο, αφού άκουσαν από αυτήν και έτρεξαν στο ζωαρχικό μνήμα, είδαν όσα είδαν, και αφού πίστεψαν από τις αποδείξεις και θαύμασαν, έφυγαν για τα σπίτια τους. Η Μαρία όμως, αφού παρέμεινε, στεκόταν έξω κοντά στο μνημείο κλαίγοντας· είναι φανερό ότι δεν είχε λάβει ακόμη κάποια βεβαιότητα για την ανάσταση του Δεσπότη, καίτοι είχε ήδη έρθει στο μνήμα δύο φορές μαζί με άλλους. Πρώτα μαζί με τη Θεομήτορα, όπως ιστόρησε ο Ματθαίος γράφοντας: «αργά το Σάββατο, καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήρθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία, για να δουν τον τάφο· και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός» και όλα τα εξής. Έπειτα τώρα έρχεται μαζί με τον Πέτρο και τον Ιωάννη, οι οποίοι από όσα είδαν πίστεψαν και, αφού θαύμασαν, έφυγαν.

Ας ακούσουμε λοιπόν τι αξιώθηκε έπειτα από αυτά για την καρτερία της και την επίμονη παραμονή της. «Ενώ λοιπόν έκλαιγε», λέει, «έσκυψε στο μνημείο και βλέπει δύο αγγέλους ντυμένους στα λευκά να κάθονται, έναν προς το κεφάλι και έναν προς τα πόδια, εκεί όπου βρισκόταν το σώμα του Ιησού».

ΟΜΙΛΙΑ ΠΣΤ΄. «Ανεχώρησαν, λοιπόν, και πάλι οι μαθητές για τα σπίτια τους· η δε Μαρία στεκόταν έξω κοντά στο μνημείο κλαίγοντας». 1. Είναι κάπως συναισθηματικό το γυναικείο φύλο, και περισσότερο επιρρεπές στον οίκτο. Και το είπα αυτό, για να μην απορήσεις γιατί άραγε η μεν Μαρία θρηνούσε πικρά στον τάφο, ενώ ο Πέτρος δεν εκδήλωσε κάτι τέτοιο. Διότι οι μεν μαθητές, λέγει, έφυγαν για τα σπίτια τους, εκείνη όμως στεκόταν και δάκρυζε.

Τότε, λοιπόν, εισήλθε και ο άλλος μαθητής που είχε έρθει πρώτος στο μνημείο, και είδε και πίστεψε. Διότι δεν είχαν κατανοήσει ακόμη τη Γραφή, ότι δηλαδή έπρεπε αυτός να αναστηθεί από τους νεκρούς. Απήλθαν, λοιπόν, και πάλι στα σπίτια τους οι μαθητές. Η Μαρία, όμως, στεκόταν κοντά στο μνημείο, απ' έξω, και έκλαιγε. Και καθώς έκλαιγε, έσκυψε να δει μέσα στο μνημείο και βλέπει δύο αγγέλους με λευκά ενδύματα να κάθονται, έναν προς το μέρος του κεφαλιού και έναν προς το μέρος των ποδιών, εκεί όπου ήταν τοποθετημένο το σώμα του Ιησού. Και της λέγουν εκείνοι: Γυναίκα, γιατί κλαις; Τους λέγει: