Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 20:13

Διότι τότε, αφού είχαν μεταβληθεί σε ένα εξαιρετικά ρωμαλέο και τολμηρότατο φρόνημα και απείχαν όσο το δυνατόν περισσότερο από την ανθρώπινη αδυναμία, οπλίζονταν ενάντια στη μανία των Ιουδαίων και έκριναν ότι δεν έπρεπε να δίνουν καμία σημασία στις επιβουλές τους. Οι μεν σοφότατοι μαθητές, λοιπόν, κρύβονταν για ωφέλιμο σκοπό, όπως ακριβώς ανέφερα προηγουμένως. Η δε φιλόχριστη Μαρία, ούσα εντελώς απαλλαγμένη από κάθε φόβο και χωρίς να υποπτεύεται ιδιαίτερα την οργή των Ιουδαίων, παραμένει εκεί πιο θαρραλέα, αλλά υφίσταται το πάθος που είναι κατά κάποιον τρόπο πάντοτε έμφυτο στις γυναίκες, καθώς θρηνεί με μεγαλύτερη σφοδρότητα και χύνει ασταμάτητα δάκρυα από τα μάτια της, μη θρηνώντας μόνο επειδή είχε πεθάνει, αλλά και επειδή νόμιζε ότι ο Κύριος είχε μεταφερθεί από το μνήμα. <Καθώς λοιπόν έκλαιγε, έσκυψε στο μνημείο και βλέπει δύο αγγέλους ντυμένους στα λευκά να κάθονται, τον έναν προς το μέρος του κεφαλιού και τον άλλον προς το μέρος των ποδιών, εκεί όπου είχε τοποθετηθεί το σώμα του Ιησού. Και της λένε εκείνοι: Γυναίκα, γιατί κλαις;> Πρόσεξε, λοιπόν, πάλι, ότι τα δάκρυα που χύνονται για τον Χριστό δεν μένουν χωρίς ανταμοιβή, ούτε είναι μακριά ο καρπός της αγάπης προς Αυτόν, αλλά σαν στενός συνοδός και συνδεδεμένη με τους κόπους θα ακολουθήσει η χάρη και μια απολύτως πλούσια ανταπόδοση.

Διότι ιδού, στη Μαριάμ που παρέμενε εκεί και της οποίας τα σπλάχνα έλιωναν από φιλόθεο πόθο, και η οποία διατηρούσε το φρόνημά της γνήσιο προς τον Δεσπότη, ο Σωτήρας χάριζε τη γνώση του μυστηρίου του μέσω της φωνής αγίων αγγέλων. Διότι έβλεπε αγγέλους με λαμπρά ενδύματα, καθώς η περιβολή των ιματίων τους υποδήλωνε την απολύτως ειλικρινή ομορφιά της αγγελικής καθαρότητας, οι οποίοι, κάνοντάς την να σταματήσει τον θρήνο, της λένε: «Γυναίκα, γιατί κλαις;». Διότι βεβαίως δεν ζητούν να μάθουν την αιτία που χύνει δάκρυα· καθώς τη γνώριζαν, ακόμη και αν τυχόν δεν την έλεγε η γυναίκα, και ο ίδιος ο σκοπός του γεγονότος φανέρωνε από μόνος του σε μεγάλο βαθμό την αλήθεια. Αντιθέτως, την προτρέπουν να συγκρατήσει τα δάκρυά της, διότι δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή και επειδή επέλεξε τον θρήνο για πράγματα για τα οποία ελάχιστα θα έπρεπε να θρηνεί. Διότι, εφόσον ο θάνατος έχει καταλυθεί και η φθορά έχει ήδη ατονήσει, και επειδή εξαιτίας αυτού έχει αναστηθεί ο Σωτήρας μας Χριστός και έχει εγκαινιάσει για τους νεκρούς την επάνοδο προς την αφθαρσία και τη ζωή, για ποιον λόγο άραγε, ω γυναίκα, χάνεις την κατάλληλη στιγμή, της λένε, και θλίβεσαι, και μάλιστα τόσο πικρά, τη στιγμή που η έκβαση των πραγμάτων προσκαλεί στο εντελώς αντίθετο; Διότι θα έπρεπε μάλλον πραγματικά να χαίρεσαι και να ευφραίνεσαι. Γιατί λοιπόν κλαις, αδικώντας κατά κάποιον τρόπο το σχήμα που αρμόζει στην πανήγυρη;

Διότι, έχοντας πιστέψει, αποχωρούσαν βασισμένοι στις άγιες γραφές, και ήταν πλέον κάπως περιττό σε αυτούς που είχαν τόσο βέβαιη την πίστη τους το να διδάσκονται από τη φωνή των αγίων αγγέλων. Όμως το πράγμα αυτό ήταν απολύτως αναγκαίο για τη γυναίκα, η οποία δεν γνώριζε την ιερή και θεία γραφή, ούτε βέβαια με κάποιον άλλο τρόπο κατανοούσε το βαθύ μυστήριο της αναστάσεως. <Τους λέει: Επειδή σήκωσαν τον Κύριό μου, και δεν ξέρω πού τον έβαλαν. Αφού είπε αυτά, στράφηκε προς τα πίσω και βλέπει τον Ιησού να στέκεται, και δεν ήξερε ότι είναι ο Ιησούς.> Η γυναίκα ήταν κάπως αργή στην κατανόηση, ή μάλλον ολόκληρο το γυναικείο φύλο. Διότι δεν αντιλαμβάνεται ακόμη αυτό που υποδηλώνεται από την οπτασία, ωστόσο αναφέρει την αφορμή του θρήνου της. Επειδή όμως, ονομάζοντας τον Χριστό Κύριο, δεν σταμάτησε, αλλά έδειχνε και μέσα από αυτό την αγάπη της προς αυτόν, εύλογα πλέον απολαμβάνει και την ίδια τη θέα εκείνου που ποθούσε. Διότι βλέπει τον Ιησού, αν και δεν κατανοεί ακόμη ότι είναι παρών, και για ποιον λόγο; Είτε επειδή ο Σωτήρας μας Χριστός έκρυβε ακόμη τον εαυτό του με θεοπρεπή δύναμη και δεν προσέφερε τον εαυτό του απόλυτα έτοιμο προς επίγνωση στα μάτια εκείνων που τον έβλεπαν, γι' αυτό εκείνη παραμένει στην άγνοια· είτε επειδή ήταν ακόμη βαθύς όρθρος, δεν μπορούσε να διακρίνει εύκολα αυτόν που εμφανιζόταν, καθώς η νύχτα κατά κάποιον τρόπο δεν της επέτρεπε να το κάνει αυτό, παρά μόνο της έδειχνε με δυσκολία το σχήμα εκείνου που πλησίαζε.

Αλλά, πριν εισέλθει με τις θύρες κεκλεισμένες, αναζητούνταν από εκείνες τις άριστες και ανδρείες γυναίκες, αναζητούνταν ο νυμφίος και ο θεραπευτής των ψυχών. Ήλθαν οι μακάριες στον τάφο και αναζητούσαν τον εγερθέντα, και έσταζαν ακόμη τα δάκρυα από τους οφθαλμούς τους, ενώ έπρεπε μάλλον να ευφραίνονται και να χορεύουν για τον αναστάντα. Ήλθε η Μαριάμ αναζητώντας τον σύμφωνα με το Ευαγγέλιο και δεν τον εύρισκε, και μετά από αυτά άκουσε τους αγγέλους και ύστερα είδε τον Χριστό. Άραγε είναι και αυτά γραμμένα; Λέει λοιπόν στο Άσμα Ασμάτων: Στην κοίτη μου αναζήτησα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου. Ποια χρονική στιγμή; Στην κοίτη μου, μέσα στη νύχτα, αναζήτησα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου. Η Μαρία, λέει, ήλθε ενώ υπήρχε ακόμη σκοτάδι. Στην κοίτη μου τον αναζήτησα μέσα στη νύχτα, τον αναζήτησα και δεν τον βρήκα. Και στα Ευαγγέλια λέει η Μαριάμ: Πήραν τον Κύριό μου και δεν γνωρίζω πού τον έβαλαν. Αλλά οι άγγελοι, που ήταν τότε παρόντες, θεραπεύουν την άγνοια. Διότι έλεγαν: Γιατί αναζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; Όχι μόνο αναστήθηκε, αλλά αναστήθηκε έχοντας μαζί του και νεκρούς. Εκείνη όμως το αγνοούσε, και το Άσμα Ασμάτων έλεγε εκ μέρους της προς τους αγγέλους: Μήπως είδατε αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου; Λίγο μόλις τους προσπέρασα, δηλαδή τους δύο αγγέλους, και βρήκα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου. Τον κράτησα και δεν τον άφησα.

δ΄. Ότι ο Ιωάννης αναφέρει πως την πρώτη ημέρα της εβδομάδος η Μαρία η Μαγδαληνή προσέρχεται μόνη στο μνήμα, ενώ ήταν ακόμη σκοτάδι, και βλέπει τον λίθο απομακρυσμένο, και πηγαίνει προς τον Σίμωνα και προς τον Ιωάννη και λέγει: «Πήραν τον Κύριο από το μνημείο και δεν γνωρίζω πού τον έθεσαν· πήγε λοιπόν ο Πέτρος και ο Ιωάννης στο μνημείο», και τα λοιπά. Έπειτα παρουσιάζει τη Μαγδαληνή να κλαίει, και αναφέρει ότι, καθώς έσκυψε, είδε δύο αγγέλους να κάθονται, τον έναν στο μέρος της κεφαλής και τον άλλον στα πόδια· και της λέγουν: «Γύναι, γιατί κλαις;» Εκείνη δε είπε: «Πήραν τον Κύριό μου και δεν γνωρίζω πού τον έθεσαν». Έπειτα στράφηκε προς τα πίσω και είδε τον Ιησού να στέκεται· και δεν γνώριζε ότι είναι ο Ιησούς· ο δε Ιησούς της λέγει: «Γύναι, γιατί κλαις; ποιον ζητείς;» ε΄. Ότι απορούν μερικοί πώς συμπληρώνονται οι τρεις ημέρες και οι τρεις νύκτες της αναστάσεως, όπως είπε ο Χριστός· και μπορεί να λεχθεί το εξής: άλλοι μεν τις υπολογίζουν από την προδοσία· άλλοι δε χωρίζουν την Παρασκευή σε δύο, επειδή έγινε νύκτα και πάλι ημέρα, κατά την ημέρα εκείνη όπου ο ήλιος σκοτίσθηκε και έπειτα έλαμψε ξανά· ύστερα υπολογίζουν ολόκληρη την ημέρα του Σαββάτου και τη νύκτα του. Άλλοι πάλι υπολογίζουν ολόκληρη την ημέρα της Παρασκευής και τη νύκτα της, ολόκληρο το Σάββατο και τη νύκτα του· ενώ την αρχή της Κυριακής την προσμετρούν ως ολόκληρη ημέρα, καθώς, όταν ήδη είχε αρχίσει, τότε αναστήθηκε ο Χριστός· έτσι λοιπόν δικαιολογούν τις τρεις ημέρες.

Βλέπετε ότι όχι μόνο δεν είχε δει ακόμη, αλλά ούτε καν εξ ακοής είχε πληροφορηθεί; Και όταν οι άγγελοι που εμφανίστηκαν την ρώτησαν: «Γυναίκα, γιατί κλαις;», εκείνη και πάλι απαντά σαν να πρόκειται για νεκρό. Όταν δε γύρισε και είδε τον Ιησού, πάλι δεν κατάλαβε, αλλά όταν ρωτήθηκε και από αυτόν γιατί κλαίει, λέει παρόμοια πράγματα, μέχρι που εκείνος, φωνάζοντάς την με το όνομά της, της φανέρωσε την παρουσία του. Τότε λοιπόν, πέφτοντας και εκείνη κάτω και ζητώντας να προσφέρει τον ασπασμό στα πόδια του, άκουσε από αυτόν το: «Μη μου άπτου». Από αυτό μαθαίνουμε ότι, όταν προηγουμένως εμφανίστηκε στη Μητέρα του και στις γυναίκες που ήταν μαζί της, μόνο σε αυτήν επέτρεψε να αγγίξει τα πόδια του, αν και ο Ματθαίος το αποδίδει από κοινού και στις άλλες γυναίκες, επειδή, για τον λόγο που αναφέραμε στην αρχή, δεν ήθελε να προβάλει φανερά τη Μητέρα σε τέτοια ζητήματα.

Τους είδε δε ενδεδυμένους στα λευκά, όχι μόνο εξαιτίας της καθαρής και φωτεινής φύσεως των αγγέλων, αλλά και επειδή φώτιζαν και διασαφήνιζαν το μυστήριο της αναστάσεως, και συνάμα επειδή συνεόρταζαν έμπρακτα μαζί μας την όντως λαμπροφόρο ημέρα της δεσποτικής αναστάσεως. Τους είδε καθιστούς, για να αντιληφθεί ότι δεν ήρθαν εκείνη τη στιγμή, αλλά ότι ήταν παρόντες και νωρίτερα, έστω κι αν δεν φαίνονταν προηγουμένως, και για να κατανοήσει την αξία τους, αναλογιζόμενη ποιοι ήταν αυτοί, οι οποίοι αν και παρόντες δεν γίνονταν ορατοί. Νομίζω δε ότι τους έκανε να κάθονται και ο πόθος να προσεγγίζουν περισσότερο τον τόπο όπου βρισκόταν προηγουμένως το δεσποτικό σώμα· διότι σχεδόν προσκολλώνταν από αγάπη στο μνήμα καθήμενοι, ο ένας προς το μέρος της κεφαλής και ο άλλος προς τα πόδια, δείχνοντας ότι είναι εξίσου επιθυμητή και τίμια για τους αγγέλους και η θεότητα του Χριστού, σύμβολο της οποίας είναι ο τόπος της κεφαλής, και η ενανθρώπησή Του, τύπος της οποίας είναι ο τόπος των ποδιών. «Και της λέγουν εκείνοι: Γύναι, γιατί κλαις;».

Βλέπεις το σπήλαιο ως ουρανό, ή μάλλον ως ουράνιο ναό που έχει ολοκληρωθεί αντί για επίγειο τάφο και δεσμωτήριο, γεμάτο από ουράνιους αγγέλους αντί για επίγειους φύλακες, οι οποίοι σεμνύνονται εξόχως για αυτόν ως τόπο του ζωοδότη Θεού και με χαρά τον περιποιούνται αν και είναι άδειος. Εσύ όμως, γυναίκα, για ποιο λόγο κλαις; Και τη ρωτούν όχι επειδή αγνοούν την κατάστασή της, αλλά για να αναστείλουν το πένθος της, να την κάνουν κυρίαρχη των λογισμών της και να βρουν την ευκαιρία να εκτελέσουν το δικό τους έργο. Το έργο δε των αγγέλων που παρακάθονται στον τάφο του Ζωοδότη είναι να εξαγγέλλουν τη δόξα του αναστάντος. Αλλά όταν οι άγγελοι τη ρώτησαν για ποιο λόγο κλαίει, εκείνη είπε: «Διότι πήραν τον Κύριό μου, και δεν ξέρω πού τον έβαλαν. Και αφού είπε αυτά, στράφηκε προς τα πίσω». Τι ήταν αυτό που έκανε τη Μαρία ξαφνικά να στραφεί προς τα πίσω; Προφανώς η δουλική κίνηση και η προσοχή των αγγέλων προς τον Δεσπότη που εμφανίστηκε. Διότι εκείνη τον αποκαλούσε Κύριο μόνο δικό της, και υποψιαζόταν κλοπή και μεταφορά του σώματος, δείχνοντας μεν εγκάρδια διάθεση προς αυτόν, αλλά χωρίς να σκέφτεται τίποτα το θεοπρεπές για αυτόν. Οι άγγελοι όμως αποδεικνύουν με τα έργα τους ότι αυτός είναι Κύριος ακόμη και των ίδιων των αγγέλων του Θεού. Διότι, προτού εμφανιστεί εκείνος, αυτοί κάθονταν στον τάφο, αλλά όταν ο Δεσπότης εμφανίστηκε απέναντί τους, σηκώθηκαν αμέσως και, λαμβάνοντας στάση υπηρετών, τον ατένισαν με ευλάβεια και θαυμασμό.

Τι λέει, λοιπόν; «Γυναίκα, γιατί κλαις;» Μέσα από όλα αυτά, σαν να άνοιγε κάποια πόρτα, οδηγούνταν σιγά σιγά στον λόγο περί αναστάσεως. Και ο ίδιος ο τρόπος που κάθονταν την προέτρεπε σε ερώτηση· διότι φανέρωναν ότι γνώριζαν το γεγονός. Γι' αυτόν τον λόγο δεν κάθονταν μαζί, αλλά σε απόσταση ο ένας από τον άλλον. Επειδή, λοιπόν, δεν ήταν αναμενόμενο να τολμήσει εκείνη να ρωτήσει έτσι απλά, την οδηγούν σε συζήτηση και με την ερώτησή τους και με τον τρόπο που κάθονταν. Τι απαντά λοιπόν εκείνη; Με θέρμη και συνάμα με φιλοστοργία λέει: «Πήραν τον Κύριό μου, και δεν ξέρω πού τον έβαλαν». Τι λες; Δεν γνωρίζεις ακόμη τίποτα περί αναστάσεως, αλλά εξακολουθείς να φαντάζεσαι τοποθέτηση του σώματος; Βλέπεις πώς δεν είχε ακόμη αποδεχθεί το υψηλό δόγμα;

Ας μιμηθούμε τον Πέτρο, ο οποίος, ακούγοντας για υιό ανθρώπου, ομολόγησε τον Υιό του Θεού, και γι' αυτό άκουσε το «Μακάριος». Ας μιμηθούμε τη Μαρία, η οποία, αναζητώντας το άγιο σώμα, έλεγε: «Πήραν τον Κύριό μου, και δεν ξέρω πού τον έβαλαν». Ας μιμηθούμε τον τυφλό, ο οποίος, ακούγοντας ότι αυτός που του μιλούσε και τον οποίο έβλεπε είναι ο Υιός του Θεού, πίστεψε και προσκύνησε στα πόδια του. Διότι, μήπως είπε η Γραφή για την αιμορροούσα ότι: Ποιος άγγιξε τον άνθρωπο; Μήπως είπε ότι: Έδωσε ράπισμα στον άνθρωπο; Μήπως είπε στον Πιλάτο: Αυτός που σου παραδίδει το σώμα μου έχει μεγαλύτερη αμαρτία;

Τότε, λοιπόν, εισήλθε και ο άλλος μαθητής που είχε έρθει πρώτος στο μνημείο, και είδε και πίστεψε. Διότι δεν είχαν κατανοήσει ακόμη τη Γραφή, ότι δηλαδή έπρεπε αυτός να αναστηθεί από τους νεκρούς. Απήλθαν, λοιπόν, και πάλι στα σπίτια τους οι μαθητές. Η Μαρία, όμως, στεκόταν κοντά στο μνημείο, απ' έξω, και έκλαιγε. Και καθώς έκλαιγε, έσκυψε να δει μέσα στο μνημείο και βλέπει δύο αγγέλους με λευκά ενδύματα να κάθονται, έναν προς το μέρος του κεφαλιού και έναν προς το μέρος των ποδιών, εκεί όπου ήταν τοποθετημένο το σώμα του Ιησού. Και της λέγουν εκείνοι: Γυναίκα, γιατί κλαις; Τους λέγει:

«Διότι πήραν τον Κύριό μου, και δεν γνωρίζω πού τον έβαλαν.» Πρόσεξέ μου την ταπεινοφροσύνη του ευαγγελιστή, πώς αποδίδει την ακρίβεια της έρευνας στον Πέτρο. Διότι, αν και έφτασε πρώτος ο ίδιος και είδε «τα οθόνια να κείτονται», δεν ασχολείται περισσότερο, αλλά περιμένει εκείνον. Ο Πέτρος όμως, όντας ο πιο θερμός, προχωρώντας πιο μέσα τα εξέτασε όλα με ακρίβεια, και τότε αυτός μπαίνοντας μετά από εκείνον, «είδε» τα εντάφια να κείτονται χωριστά, «και πίστεψε», όχι ότι αναστήθηκε ο Κύριος, αλλά ότι εκλάπη. Διότι πίστεψε στα λόγια της Μαρίας που έλεγε: «Ότι πήραν τον Κύριο». Γιατί πίστεψε στη Μαρία και δεν αναλογίστηκε ότι αναστήθηκε; «Διότι δεν γνώριζαν ακόμη τη Γραφή, ότι δηλαδή έπρεπε αυτός να αναστηθεί εκ νεκρών», και γι' αυτό πίστεψαν στη Μαρία, η οποία υποπτευόταν κλοπή και μεταφορά του σώματος. Αυτοί λοιπόν «απήλθον προς εαυτούς», δηλαδή επέστρεψαν στους δικούς τους, χωρίς να περιεργαστούν τίποτα περισσότερο. Η Μαρία όμως (διότι το γυναικείο φύλο είναι συναισθηματικό και εύκλαυστο) στέκεται στο μνημείο και κλαίει. Επειδή δηλαδή δεν είχε τον Ιησού, κοιτάζει τον τόπο όπου κατατέθηκε το ποθούμενο σώμα, αντλώντας παρηγοριά μόνο από αυτό· γι' αυτό και αξιώνεται μεγαλύτερης οπτασίας από τους μαθητές.

Διότι αυτά που εκείνοι δεν είδαν, τα αντίκρισε αυτή, εννοώ δηλαδή τους «δύο αγγέλους». Και η όψη των αγγέλων αποτέλεσε για εκείνη τη μεγαλύτερη παρηγοριά. Διότι και η μορφή τους ήταν λαμπρή, αλλά και το ότι κάθονταν, «ο ένας στο μέρος του κεφαλιού και ο άλλος στο μέρος των ποδιών», φανερώνει ότι γνώριζαν κάτι παραπάνω και ότι, αν ερωτούνταν, θα μπορούσαν να διδάξουν. Και το ότι είπαν: «Γιατί κλαις;» είναι γεμάτο από πολλή συμπάθεια. Διότι, για να μην ταραχθεί ως γυναίκα, με αυτήν την ερώτηση καταστέλλουν την ταραχή της, ρωτώντας την με τόση συμπάθεια και πραότητα: «Γυναίκα, γιατί κλαις;». Εκείνη, με βαθύ πόνο αλλά και στοργή, απαντά: «Επειδή πήραν τον Κύριό μου», γι' αυτό κλαίω. διότι δεν γνωρίζω πού Τον μετέθεσαν, ώστε να πάω εκεί, να περιπτυχθώ το σώμα Του και να βρω έστω και μια μικρή παρηγοριά. Εσύ όμως, αναλογίσου πως ο Πέτρος αντιπροσωπεύει τον πρακτικό και θερμό χαρακτήρα, ενώ ο Ιωάννης τον θεωρητικό και τον οξυδερκή γύρω από τη γνώση των θείων. Πολλές φορές, λοιπόν, ο θεωρητικός προπορεύεται χάρη στη γνώση και την ευφυΐα. ο πρακτικός μεν υστερεί, αλλά ωστόσο με τη θερμότητα και τη μεγάλη του προθυμία νικά την οξύνοια του άλλου, και έτσι ο πρακτικός βλέπει πρώτος ένα θείο μυστήριο. Ή μήπως δεν συμβαίνει κάτι παρόμοιο και στα μαθήματα; Διότι και σε αυτά, όταν υπάρχουν δύο παιδιά, ο λιγότερο ευφυής και πιο αργός προπορεύεται με την επιμέλειά του, ξεπερνώντας τη νωθρότητα της φύσης του άλλου.