Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 20:26

«Οκτώ ημέρες μετά» την ανάσταση «έρχεται ο Ιησούς» προς τους μαθητές, «ενώ οι θύρες ήταν κλειδωμένες, και στάθηκε στο μέσο και είπε: Ειρήνη υμίν.» Διότι ο εχθρικός θάνατος έχει θανατωθεί με θάνατο. «Έπειτα λέει στον Θωμά: Φέρε το χέρι σου στην πλευρά μου», όχι για να κεντήσεις την πλευρά με λόγχη όπως ο στρατιώτης, αλλά «για να» συλλάβεις με τη διάνοιά σου το αίμα και το ύδωρ από την πλευρά, και να μάθεις γιατί εξήλθε το αίμα και το ύδωρ, οι δύο μάρτυρες των κυριοκτόνων· το αίμα, για να ελέγξει τους Ιουδαίους που είπαν: «Το αίμα του ας πέσει πάνω σε εμάς και στα τέκνα μας»· το ύδωρ, για να κατηγορήσει τον Πιλάτο, διότι, αφού πήρε νερό και νίφτηκε, ως δήθεν αθώος μαστίγωσε και σταύρωσε τον αθώο και δίκαιο. «Φέρε τον δάκτυλό σου», Θωμά, και «φέρε το χέρι σου», πρώτα τον δάκτυλο και έπειτα το χέρι. Πρώτα γεύσου «ότι ο Κύριος είναι αγαθός», ο οποίος δεν σε τιμώρησε αν και απίστησες, και έτσι δέξου τον άρτο της ζωής. Έπειτα, ο Θωμάς δεν είχε ακόμη γευθεί και ήδη ανέπεμψε την ομολογία· και «αποκρίθηκε ο Θωμάς και του είπε: Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. Σώσε με, Κύριε, διότι εξέλιπε ο όσιος. Ψαλμός του Δαβίδ» έχει ειπωθεί, διότι έβλεπε την προφητεία των μελλοντικών αγαθών ως ήδη πεπραγμένη και συντελεσμένη — «Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου.»

Διότι αυτό που έχει πεθάνει είναι λογικό να θεωρηθεί ότι επανέρχεται στη ζωή, και σε εκείνο που συνέβη ο θάνατος, σε εκείνο ακριβώς γίνεται και η ανάσταση. <Και μετά από οκτώ ημέρες πάλι οι μαθητές του ήταν μέσα, και ο Θωμάς μαζί τους· έρχεται ο Ιησούς ενώ οι θύρες ήταν κεκλεισμένες, και στάθηκε στο μέσο και είπε: Ειρήνη σε εσάς. Έπειτα λέει στον Θωμά: Φέρε το δάχτυλό σου εδώ και δες τα χέρια μου, και φέρε το χέρι σου και βάλε το στην πλευρά μου, και μη γίνεσαι άπιστος αλλά πιστός.> Εμφανίστηκε πάλι στους μαθητές του με τρόπο παράδοξο ως Θεός. Διότι, για να εισέλθει, δεν πρόσταξε να του ανοίξουν τις θύρες με τον δικό μας τρόπο, αλλά παραμερίζοντας σχεδόν τον φυσικό νόμο των πραγμάτων, βρέθηκε μέσα από τις θύρες και εμφανίζεται απροσδόκητα στο μέσο του σπιτιού, προσφέροντας ως φαίνεται το ίδιο θαύμα και στον ίδιο τον μακάριο Θωμά. Διότι χρειαζόταν, χρειαζόταν φάρμακο αυτός που είχε πάθει τα περισσότερα και υστερούσε στην πίστη. Και του μίλησε χρησιμοποιώντας πάλι τον συνήθη προφορικό λόγο, και μετέτρεψε το αγαθό της ειρήνης σε σεμνό χαιρετισμό ως πρότυπο για εμάς, όπως ήδη έχουμε προαναφέρει. Και δικαίως θα εκπλησσόταν κανείς με την ακρίβεια σε αυτά, εννοώ βέβαια στα προκείμενα.

Ο Πέτρος και ο Ιωάννης που έτρεξαν στο μνήμα, και ο Θωμάς που έβαλε το χέρι του στην πλευρά Του και τα δάχτυλά του στους τύπους των ήλων. Διότι για χάρη μας ψηλάφησε και εκείνος με ακρίβεια, και αυτό που εσύ, ο οποίος δεν ήσουν τότε παρών, επρόκειτο να ζητήσεις, αυτό το ζήτησε εκείνος που ήταν παρών, κατ' οικονομίαν.

Τρίτον, πράγματι συμφωνώ και εγώ σε αυτό, ότι ο Σωτήρας εμφανίστηκε στους μαθητές, την πρώτη μεν φορά κατά την ίδια την ημέρα της αναστάσεως, κατά την οποία η Μαρία η Μαγδαληνή τον είδε το πρωί· αυτήν δε την πρώτη εμφάνιση την εξιστορεί και ο Λουκάς. Τη δεύτερη δε φορά, μετά από οκτώ ημέρες, δηλαδή την επόμενη Κυριακή, κατά την οποία, αφού εμφανίστηκε και πάλι ο Σωτήρας, θεραπεύει τον Θωμά από την απιστία, δείχνοντάς του την πλευρά και τα χέρια.

Αυτήν λοιπόν τη δύναμη και τη χάρη παρείχε ο Κύριος, όταν εμφανίστηκε κατά την ίδια την ημέρα της αναστάσεώς του, η οποία ήταν βεβαίως η Κυριακή. Έπειτα, αφού άφησε να παρέλθουν οι ενδιάμεσες ημέρες της εβδομάδας, την όγδοη ημέρα, δηλαδή την Κυριακή την οποία εορτάζουμε σήμερα, εμφανίζεται και πάλι με τον ίδιο τρόπο και στην ίδια οικία, εγκαινιάζοντας για τον εαυτό του την πανήγυρη και οδηγώντας στην πίστη τον Θωμά που δίσταζε. Διότι, σύμφωνα με τον αγαπημένο ευαγγελιστή και μαθητή του Σωτήρος, «μετά από οκτώ ημέρες ήταν και πάλι μέσα οι μαθητές και ο Θωμάς μαζί τους. Έρχεται ο Ιησούς, ενώ οι θύρες ήταν κεκλεισμένες, και στάθηκε στο μέσο και τους λέει, ειρήνη σε εσάς».

Διότι το να ακούσει κανείς τον Πέτρο να λέει: «Στο όνομα του Ιησού Χριστού, σήκω και περπάτα», δεν ήταν κατώτερο από το να Τον δει αναστημένο. Και ότι αυτό αποτελεί τη μέγιστη απόδειξη της αναστάσεως, και ότι είναι ευκολότερο να οδηγήσει στην πίστη σε σχέση με το πρώτο, και ότι το να φανερώνονται θαύματα που τελούνται στο όνομά Του μπορούσε να πείσει τις διάνοιες των ανθρώπων περισσότερο από το να Τον δουν αναστημένο, είναι φανερό από το εξής: Αναστήθηκε και φανέρωσε τον εαυτό Του στους μαθητές ο Χριστός· κι όμως βρέθηκε κάποιος που δυσπιστούσε ακόμη και ανάμεσα σε εκείνους, ο Θωμάς ο ονομαζόμενος Δίδυμος, και χρειάστηκε να βάλει τα χέρια του στα σημάδια των καρφιών· χρειάστηκε επίσης να εξετάσει την πλευρά Του. Εάν λοιπόν ο μαθητής εκείνος, που συναναστράφηκε μαζί Του τρία χρόνια, που κοινώνησε από τη Δεσποτική τράπεζα, που είδε τα μέγιστα σημεία και τέρατα, που άκουσε τα Δεσποτικά λόγια, και που Τον είδε αναστημένο, δεν πίστεψε προτού να δει τα σημάδια των καρφιών και τα τραύματα της λόγχης· πώς επρόκειτο να πιστέψει η οικουμένη, πες μου, εάν Τον έβλεπε αναστημένο; Και ποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί κάτι τέτοιο;

Να πω στους Ιουδαίους και στους Έλληνες ότι είδα μεν τον Δεσπότη μου να σταυρώνεται, αναστημένο όμως δεν τον είδα, αλλά απλώς το άκουσα; Και ποιος δεν θα περιγελάσει τα λόγια μου; Ποιος δεν θα χλευάσει το κήρυγμα; Διότι άλλο πράγμα είναι η ακοή και άλλο η όραση· και άλλο είναι η διήγηση των λόγων και άλλο η θέαση και η εμπειρία των γεγονότων. Εφόσον λοιπόν ο Θωμάς είχε αποκτήσει μια τόσο αμφίβολη γνώση, μετά από οκτώ ημέρες ο Δεσπότης παρουσιάστηκε πάλι στους μαθητές του, οι οποίοι ήταν συγκεντρωμένοι όλοι μαζί. Άφησε τον Θωμά κατά τις ενδιάμεσες ημέρες να κατηχηθεί πρώτα από τους συντρόφους του, του επέτρεψε να καταφλεγεί από τη δίψα της θέασής του· και όταν η ψυχή του αναφλέχθηκε σφοδρά από τον πόθο να τον δει, τότε πλέον, την κατάλληλη στιγμή, ο Ποθούμενος συνάντησε αυτόν που τον ποθούσε. Ομοίως δε, όπως και πριν, ενώ οι θύρες ήταν κλειστές, το έπραξε αυτό, και πάλι, όπως και προηγουμένως, τους είπε: «Ειρήνη υμίν», ώστε να υπάρχει ταύτιση και του γεγονότος και του θαύματος, και να βεβαιώσει την αναγγελία των αποστόλων, και να αποδείξει την ακρίβεια της δεύτερης έλευσής του. Έπειτα λέει στον Θωμά: «Φέρε τον δάκτυλό σου εδώ, και δες τα χέρια μου». Ω, ύψος απέραντης φιλανθρωπίας! Ω, πέλαγος αμέτρητης συγκατάβασης!

Άραγε με σώμα ή χωρίς σώμα; Με τη μορφή που είχε προσλάβει ή γνωρίζοντας μόνο τη φύση της θεότητάς του; Γι' αυτό, ό,τι παραβλέφθηκε, θα το αναπληρώσω με τα ίδια τα πράγματα. Εάν δεν βάλω το δάχτυλό μου στον τύπο των ήλων και δεν βάλω το χέρι μου στην πλευρά του, δεν πρόκειται να πιστέψω. Εάν δεν προχωρήσω περισσότερο προς τη μέθεξη, δεν υποχωρώ. Εάν δεν εξασφαλίσω για τον εαυτό μου κάτι το στέρεο για τη διδασκαλία, δεν θα σταματήσω. Εάν δεν εφοδιάσω τον εαυτό μου με έργα προς χάριν της πίστεως, δεν θα ησυχάσω. Πρέπει, μέσω της αφής, να βεβαιώσω το κήρυγμα σε όλους, μήπως φυσήξουν εναντίον μου οι φλυαρίες των απίστων και πουν: «Δεν αναστήθηκε, αυτό που φάνηκε ήταν απλώς ένα σχήμα, άφησε το σώμα στον τάφο, ο Δεσπότης ανέχθηκε τη σάρκα μόνο μέχρι τον σταυρό». Γι' αυτό εγκαρτερώ, γι' αυτό περιορίζω τον εαυτό μου στο υπερώο μέχρι να τον δω· αν δεν εκπληρώσω τον πόθο μου, δεν πρόκειται να βγω έξω.» Είδε ο Κύριος, ως παρών που ήταν, τον στρατιώτη, είδε τον ευγνώμονα, είδε τη γνησιότητα της αφοσίωσης, είδε τη φλόγα του ζήλου, πώς αγωνιζόταν υπέρ της πίστεως, πώς μαχόταν υπέρ της αναστάσεως, πώς κοπίαζε υπέρ του κηρύγματος. Και ως στρατηγός εκπλήρωσε τον πόθο του· εξοπλίζοντάς τον με όσα έπραττε, διασφαλίζοντάς τον με όσα του παρείχε, δείχνοντας τα εφόδια της νίκης στον σώφρονα, εξασφαλίζοντάς του τη δικαίωση έναντι των εχθρών. Διότι, όπως λέει, μετά από οκτώ ημέρες οι μαθητές βρίσκονταν και πάλι μέσα, και ο Θωμάς μαζί τους.

«Να δω πώς το τραυματισμένο σου σώμα αναγνωρίζεται και μετά τον τάφο, να δω στην απαρχή του φυράματος την ανάσταση, να δω πώς καταπατήθηκε ο θάνατος, πώς καταλύθηκε η φθορά, πώς οι δεσμώτες πλουτίζονται, πώς οι γυμνοί λαμπρύνονται, πώς οι πολεμούντες προσάγονται.» Αμέσως μετά, η εκπλήρωση ακολούθησε τα λόγια και ο Σωτήρας εμφανίστηκε στις θύρες στους μαθητές, φανερώνοντας την όψη Του, ανανεώνοντας με τα έργα όσα είχαν προηγηθεί, χωρίς να παραλείπει τίποτα από το παλαιότερο θαύμα, τιμώντας τον δίκαιο με την ίδια τιμή, αναδεικνύοντάς τον ευγνώμονα ενώπιον όλων, αντισταθμίζοντας σε αυτόν την πνευματική απόλαυση απέναντι σε όλους σαν σε ζυγαριά, πράττοντας ακριβώς όσα είχε πράξει, εισερχόμενος δηλαδή ενώ οι θύρες ήταν κλειστές, απευθύνοντας ξανά τον χαιρετισμό της ειρήνης, και εκπληρώνοντας τον πόθο του μέσω της αφής. «Ειρήνη υμίν. Πάψε να μάχεσαι με τους αδελφούς σου από υπερβολικό ζήλο, πάψε να προσάπτεις στους πιστούς την κατηγορία της ραθυμίας. Εγώ εκπληρώνω τον πόθο σου· αν δεν σου δείξω πάνω Μου την αλήθεια του σώματος, δεν ανέρχομαι. Φέρε το δάχτυλό σου εδώ και δες τα χέρια Μου· φέρε το χέρι σου και βάλε το στην πλευρά Μου, και μη γίνεσαι άπιστος, αλλά πιστός. Μη φοβηθείς σαν δειλός την ανάσταση· λάβε το εχέγγυο του κηρύγματος, λάβε το ενέχυρο του θαύματος, οπλίσου εναντίον των απίστων.»

Διότι, όπως ακριβώς έπραξε με τον Θωμά, θέλοντας να διορθώσει την απιστία του μαθητή, και αφού αναστήθηκε του έδειξε το σημάδι των ήλων και τα τραύματα, λέγοντας: «Βάλε το χέρι σου και δες, διότι το πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά»· έτσι και τότε θα δείξει τα τραύματα και τον σταυρό, για να αποδείξει ότι αυτός ήταν εκείνος που σταυρώθηκε.

Εκείνος όμως τους είπε: Εάν δεν δω στα χέρια του το σημάδι των καρφιών, και δεν βάλω το δάχτυλό μου στο σημάδι των καρφιών, και δεν βάλω το χέρι μου στην πλευρά του, δεν πρόκειται να πιστέψω. Και μετά από οκτώ ημέρες, ήταν πάλι μέσα οι μαθητές του, και ο Θωμάς βρισκόταν μαζί τους. Έρχεται ο Ιησούς ενώ οι θύρες ήταν κλειστές, και στάθηκε στο μέσο, και είπε: Ειρήνη σε εσάς. Έπειτα λέει στον Θωμά: Φέρε το δάχτυλό σου εδώ, και δες τα χέρια μου, και φέρε το χέρι σου και βάλε το στην πλευρά μου, και μη γίνεσαι άπιστος, αλλά πιστός. Και αποκρίθηκε ο Θωμάς και του είπε: Ο Κύριός μου και ο Θεός μου.

«Παραμένω άπιστος μέχρι να δω· όταν δω και ψηλαφήσω, θα πιστέψω και θα πω· ‘Είσαι ο Κύριος και Θεός μας.’» Και ενώ ο Θωμάς έλεγε ακόμη αυτά στους αδελφούς του, παρουσιάστηκε ο Σωτήρας, το θάρρος εκείνων που βρίσκονταν σε φόβο, η άμεμπτη παρρησία εκείνων που βρίσκονταν σε φυγή και δειλία· εμφανίστηκε στο μέσον των μαθητών ενώ οι θύρες ήταν κλειστές.

«Και μετά από οκτώ ημέρες ήταν πάλι μέσα οι μαθητές του, και ο Θωμάς βρισκόταν μαζί τους. Έρχεται ο Ιησούς, ενώ οι θύρες ήταν κλειστές, και στάθηκε στο μέσο, και είπε: Ειρήνη υμίν. Έπειτα λέγει στον Θωμά: Φέρε τον δάκτυλό σου εδώ, και δες τα χέρια μου, και φέρε το χέρι σου, και βάλε το στην πλευρά μου, και μη γίνεσαι άπιστος, αλλά πιστός. Αποκρίθηκε ο Θωμάς και είπε: Ο Κύριός μου, και ο Θεός μου. Λέγει προς αυτόν ο Ιησούς: Επειδή με είδες, πίστεψες· μακάριοι εκείνοι που δεν είδαν και πίστεψαν». Ο Θωμάς δεν ήταν μαζί με τους μαθητές· διότι ήταν επόμενο, λόγω της διασποράς τους, να μην έχει ακόμη συγκεντρωθεί μαζί τους.