Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 20:9

«Τότε λοιπόν εισήλθε και ο άλλος μαθητής, ο οποίος είχε έλθει πρώτος στο μνημείο, και είδε και πίστεψε· διότι δεν είχαν κατανοήσει ακόμη τη Γραφή, ότι δηλαδή έπρεπε αυτός να αναστηθεί από τους νεκρούς». Δεν θα είχε υπομείνει να μείνει στο σπίτι αυτή η τόσο σπουδαία και φιλόθεη γυναίκα, ούτε θα είχε απουσιάσει από το μνήμα, αν, από φόβο για τον νόμο περί του Σαββάτου και την τιμωρία που επικρεμόταν σε όσους τον παραβίαζαν, δεν ανέκοπτε τη θέρμη της προθυμίας της για αυτό· και, σεβόμενη την ισχύ που είχαν ακόμη τα αρχαία έθιμα, θεωρούσε ότι έπρεπε, έστω και παρά τη θέλησή της, να απομακρύνει τη σκέψη της από όσα επιθυμούσε περισσότερο. Όταν όμως είχε πια περάσει το Σάββατο, και μόλις ανέτειλε η επόμενη ημέρα, μετέβη τρέχοντας στον τόπο· έπειτα, βλέποντας τον λίθο αποκυλισμένο από την είσοδο του μνημείου, κυριεύεται από εύλογες υποψίες, και, αναλογιζόμενη τον ατελείωτο φθόνο των Ιουδαίων, νομίζει ότι ο Ιησούς είχε μεταφερθεί αλλού, αποδίδοντας και αυτό το ασέβημα, μαζί με τα άλλα, στην παραφροσύνη τους. Καθώς η γυναίκα βρισκόταν σε αυτή την κατάσταση και κατακλυζόταν από εύλογους λογισμούς, επιστρέφει σε αυτούς που αγαπούσαν τον Κύριο, σπεύδοντας να κάνει τους πιο γνήσιους από τους μαθητές συνεργούς στην αναζήτησή του.

Δεν θα έκανες λάθος, λοιπόν, αν έλεγες ότι τα πρώτα γεγονότα της αναστάσεως του Σωτήρος μας επισημαίνονται στον Ιωάννη, σύμφωνα με τον οποίο η Μαγδαληνή το πρωί, ενώ ήταν ακόμη σκοτάδι, αφού προσήλθε και πρώτη και δεύτερη φορά στο μνήμα, και μη βρίσκοντας το σώμα του Σωτήρος, κλαίει επειδή κανείς δεν είχε ακόμη αντιληφθεί την ανάστασή του. Και ότι ένα δεύτερο μέρος της ίδιας ώρας αποτελεί ο χρόνος που αναφέρεται στον Ματθαίο, κατά τον οποίο η ίδια η Μαγδαληνή, έχοντας προσέλθει για τρίτη φορά στο μνήμα μαζί με την άλλη Μαρία, δεν κλαίει πλέον, αφού, σύμφωνα με τον Ιωάννη, είχε ήδη δει τους αγγέλους και τον ίδιο τον Σωτήρα. Διότι τα όσα αναφέρονται στον Λουκά και τον Μάρκο είναι δηλωτικά άλλων περιστατικών, κατά τα οποία περισσότερες γυναίκες προσέρχονται στο θέαμα. Να θεωρείς, μάλιστα, ότι η Μαγδαληνή βίωσε αυτά τα γεγονότα σε χρονικές στιγμές που δεν απείχαν πολύ μεταξύ τους, αλλά ότι παρευρέθηκε στο ίδιο μέρος και την ίδια ώρα και την πρώτη και τη δεύτερη φορά· την πρώτη φορά, ολομόναχη· τη δεύτερη φορά, μαζί με την άλλη Μαρία. Έτσι, λοιπόν, η ίδια η Μαρία η Μαγδαληνή είδε και τα όσα αναφέρονται στον Ματθαίο και τα όσα αναφέρονται στον Ιωάννη. Δεν απουσίαζε όμως ούτε από τα όσα καταγράφηκαν από τους πολλούς, διότι δεν απομακρυνόταν από τον τόπο. Αντιθέτως, ήταν παρούσα και παρέμενε, εκπλησσόμενη αφενός από όσα είχε δει, ποθώντας δε, πέρα από τις πρώτες, να αξιωθεί και δεύτερες και τρίτες θεοφάνειες. Τις οποίες έλαβε μετέπειτα με διάφορους τρόπους, καθώς περισσότερες γυναίκες έφταναν στο μνημείο, και με ποικίλους τρόπους εμφανιζόταν σε αυτές αγγελική όψη, ενώ η ίδια παρευρισκόταν σε κάθε θέαμα. Έτσι, λοιπόν, η Μαγδαληνή έγινε θεατής των όσων έχουν καταγραφεί από τους τέσσερις ευαγγελιστές. Γι’ αυτό και μνημονεύθηκε από όλους. Με αυτόν τον τρόπο, αφενός ο χρόνος που παρουσιάζεται από τον Ιωάννη και τον Ματθαίο ήταν ο ίδιος, αφετέρου διατηρήθηκαν από τον καθένα διαφορετικά χρονικά διαστήματα του ίδιου αυτού χρόνου.

Όταν, λοιπόν, εισήλθαν αυτοί στο μνήμα και είδαν μόνο τα οθόνια, ενώ το σώμα πουθενά, τότε πίστεψαν· σε τι όμως πίστεψαν, αν όχι στον λόγο της Μαρίας που έλεγε: «Πήραν τον Κύριό μου»; Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια: «Διότι δεν γνώριζαν ακόμη τη Γραφή, ότι πρέπει αυτός να αναστηθεί εκ νεκρών».

ΧΟΡΟΣ Πράγματι, ο Πέτρος μαζί με τον φίλο του Ιωάννη, αφού έτρεξαν ταχύτατα προς τον ζωηφόρο τάφο και εξακρίβωσαν τα πάντα, τα ανέφεραν στους φίλους, όπως ακριβώς τα είπε η Μαρία η Μαγδαληνή διαβεβαιώνοντάς τους, η οποία έτρεξε πρώτη, εξακρίβωσε τα πάντα και ανήγγειλε την κένωση του τάφου.

Επειδή δε ο Ιωάννης αναφέρει μόνο τη Μαρία τη Μαγδαληνή, είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι πρόκειται για άλλη, και μάλιστα πιο ατελή από την προηγούμενη, η οποία, αφού έτρεξε και ήλθε στο μνημείο, και βρήκε τον λίθο αποκυλισμένο, χωρίς να κατανοήσει τίποτα περισσότερο, πήγε στον Πέτρο και τον Ιωάννη. Εκείνοι δε, αφού ήλθαν και είδαν τα εντάφια να κείτονται χωριστά, απήλθαν γεμάτοι απορία.

Διότι, επειδή του μιλούσε για τον σταυρό και την ανάσταση, μη γνωρίζοντας το βάθος των λεγομένων, ούτε το απόκρυφο νόημα των δογμάτων, ούτε τη σωτηρία που επρόκειτο να περιλάβει την οικουμένη, τον πήρε ιδιαιτέρως και του έλεγε: «Ο Θεός να σε σπλαγχνιστεί, Κύριε· δεν θα σου συμβεί ποτέ αυτό». Βλέπεις πώς δεν γνώριζαν τίποτα σαφές ούτε καν για την ανάσταση; Και αυτό ακριβώς επισημαίνοντας ο Ευαγγελιστής έλεγε: «Διότι δεν γνώριζαν ακόμη ότι έπρεπε αυτός να αναστηθεί εκ νεκρών». Αυτοί δε, εφόσον δεν κατανοούσαν αυτά, πολύ περισσότερο αγνοούσαν τα υπόλοιπα· όπως τα σχετικά με την άνω βασιλεία, τη δική μας απαρχή και την ανάληψη στον ουρανό, και ήταν ακόμη προσκολλημένοι στα γήινα, μη μπορώντας ακόμη να πετάξουν ψηλά.

Όταν δε εκείνοι είπαν ότι υπάρχουν εδώ δύο μάχαιρες, και επειδή δεν κατανοούσαν το λεχθέν, είπε: «Είναι αρκετό». Καίτοι βεβαίως δεν ήταν αρκετό· διότι, αν μεν επιθυμούσε να χρησιμοποιήσουν ανθρώπινη βοήθεια, όχι μόνο δύο και τρεις, αλλά ούτε εκατό μάχαιρες δεν θα ήταν αρκετές· αν όμως δεν επιθυμούσε να χρησιμοποιήσουν ανθρώπινη βοήθεια, και οι δύο ήταν περιττές. Εντούτοις δεν τους αποκάλυψε το αίνιγμα· διότι σε πολλές περιπτώσεις φαίνεται να πράττει τούτο· όταν δηλαδή δεν κατανοούν κάτι που λέχθηκε, το προσπερνά και το αφήνει, εναποθέτοντας πλέον την κατανόηση των όσων ειπώθηκαν στη μεταγενέστερη έκβαση των πραγμάτων· το οποίο άλλωστε έπραξε και αλλού. Διότι, όταν ομιλούσε περί της αναστάσεώς του, έλεγε κάπως έτσι: «Γκρεμίστε τον ναό τούτο, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Και όμως οι μαθητές δεν γνώριζαν τη σημασία του λεγομένου· και το γεγονός ότι δεν τη γνώριζαν, το επισήμανε ο ευαγγελιστής, λέγοντας: «Όταν δε αναστήθηκε ο Ιησούς, τότε πίστεψαν στον λόγο του και στη Γραφή». Και πάλι σε άλλο σημείο: «Διότι δεν γνώριζαν ακόμη ότι πρέπει αυτός να αναστηθεί εκ νεκρών».

Αλλά το ζητούμενο είναι το εξής: Πώς οι μαθητές δεν γνώριζαν ότι έπρεπε αυτός να αναστηθεί από τους νεκρούς; Διότι δεν είχαν ακόμη αξιωθεί τη χάρη του Πνεύματος. Γι' αυτό, αν και άκουγαν συνεχώς τους λόγους περί αναστάσεως, δεν κατανοούσαν τίποτα, αλλά συλλογίζονταν μέσα τους τι άραγε να σημαίνει αυτό. Διότι ήταν πολύ ξένο και παράδοξο αυτό που λεγόταν, το να μπορεί δηλαδή κάποιος να αναστήσει τον εαυτό του, και να τον αναστήσει με αυτόν τον τρόπο. Για τον λόγο αυτό επιπλήχθηκε και ο Πέτρος, επειδή, μη γνωρίζοντας τίποτα περί της αναστάσεως, έλεγε: «Ίλεώς σοι». Ούτε και ο Χριστός τους το αποκάλυψε αυτό με σαφήνεια πριν από το γεγονός, ώστε να μη σκανδαλιστούν στην αρχή δυσπιστώντας στα λεγόμενα εξαιτίας του εξαιρετικά παράδοξου χαρακτήρα τους, αλλά και επειδή δεν γνώριζαν ακόμη με σαφήνεια ποιος πραγματικά είναι. Διότι κανείς δεν θα δυσπιστούσε σε όσα διατρανώνονται μέσα από τα ίδια τα γεγονότα· όμως, σε όσα διατυπώνονται μόνο με λόγια, ήταν φυσικό κάποιοι να δυσπιστούν.

Μερικοί λένε ότι αυτό έγινε για χάρη των μαθητών, ώστε να στηρίξει την αδυναμία τους. Διότι γι' αυτό ακριβώς δεν περίμενε να εμφανιστεί ο ίδιος σε αυτούς, αλλά προλαμβάνει με τις χαρμόσυνες ειδήσεις και ανακουφίζει τη διάνοιά τους. «Πήγαινε», λέει, «και πες στους αδελφούς μου»· και βέβαια μπορούσε, εάν εμφανιζόταν αμέσως, να επιβεβαιώσει καλύτερα τους λόγους αυτούς, αλλά (ενήργησε έτσι) ώστε να προπαρασκευαστεί η ακοή τους. Διότι δεν γνώριζαν ότι έπρεπε αυτός να αναστηθεί από τους νεκρούς. Ή μπορεί κανείς να πει αυτό, ότι συνέβη ό,τι έκανε και ο Ιωνάς στην κοιλιά του κήτους· διότι η φθορά του σώματος αρχίζει μετά από μία ημέρα, ώστε αυτό να αποτελεί επαρκή μαρτυρία ότι είχε πεθάνει. Και όταν μεν απειλεί με δεινά, συστέλλει τον χρόνο και ενεργεί με σοφία· όταν όμως πρόκειται για αγαθά, τον παρατείνει· διότι δεν έδωσε αγαθά χρονικά περιορισμένα, μάλλον δε ούτε καν (πλήρως) προφανή. Πουθενά δεν βάζει όριο στα αγαθά, παρά μόνο (ανάλογα με) την προαίρεση του καθενός, ενώ στα δεινά παντού. «Σας έδωσα τη γη», λέει, «από τον αιώνα έως τον αιώνα». Βλέπεις ότι δεν υπάρχει κανένα όριο· όταν όμως στέλνει σε αιχμαλωσία, όρισε τον χρόνο, και πρόσεξε: η μεν πρώτη, τετρακόσια (έτη), η δε δεύτερη τριάντα, η δε τρίτη εβδομήντα τρία έτη. Αυτή όμως επί Χριστού είναι διαρκής· αυτά τα έτη μνημονεύει ο Δανιήλ.

Διότι πράγματι επικράτησε η φήμη τότε, αν και ήταν πλαστή και είχε εξαγοραστεί με χρήματα· αλλά όμως επικράτησε σε ορισμένους, παρά τις σφραγίδες, παρά την τόση μεγάλη φανέρωση της αλήθειας. Διότι το πλήθος δεν γνώριζε τον λόγο περί της αναστάσεως, εφόσον ούτε οι ίδιοι οι μαθητές δεν τον κατανοούσαν. «Διότι δεν γνώριζαν», λέει, «τότε ότι έπρεπε Αυτός να αναστηθεί εκ νεκρών». Πόσους, λοιπόν, νομίζεις ότι σκανδαλίστηκαν κατά τις ημέρες εκείνες; Αλλά όμως ο μακρόθυμος Θεός έδειχνε ανοχή, οικονομώντας τα πάντα με τη δική Του άρρητη σοφία.

Εκείνη δε η πονηρή φήμη που κατασκεύασαν σχετικά με την ανάσταση, λέγοντας ότι ήλθαν οι μαθητές του και τον έκλεψαν; Πόσους σκανδάλισε; Πόσους υποσκέλισε μέχρι τότε; Διότι πράγματι επικράτησε τότε αυτός ο ισχυρισμός, μολονότι ήταν πλαστός και είχε εξαγοραστεί με χρήματα. Εντούτοις, επικράτησε σε μερικούς, παρά τις σφραγίδες, παρά την τόσο μεγάλη φανέρωση της αλήθειας. Επειδή το πλήθος δεν γνώριζε τη διδασκαλία περί της αναστάσεως, αφού άλλωστε ούτε οι μαθητές του γνώριζαν, όπως αναφέρει, τότε, ότι έπρεπε αυτός να αναστηθεί εκ νεκρών. Αλλά παρ' όλα αυτά, ο μακρόθυμος Θεός επεδείκνυε ανοχή, οικονομώντας τα πάντα με άρρητο τρόπο διά της δικής του σοφίας.

Τότε, λοιπόν, εισήλθε και ο άλλος μαθητής που είχε έρθει πρώτος στο μνημείο, και είδε και πίστεψε. Διότι δεν είχαν κατανοήσει ακόμη τη Γραφή, ότι δηλαδή έπρεπε αυτός να αναστηθεί από τους νεκρούς. Απήλθαν, λοιπόν, και πάλι στα σπίτια τους οι μαθητές. Η Μαρία, όμως, στεκόταν κοντά στο μνημείο, απ' έξω, και έκλαιγε. Και καθώς έκλαιγε, έσκυψε να δει μέσα στο μνημείο και βλέπει δύο αγγέλους με λευκά ενδύματα να κάθονται, έναν προς το μέρος του κεφαλιού και έναν προς το μέρος των ποδιών, εκεί όπου ήταν τοποθετημένο το σώμα του Ιησού. Και της λέγουν εκείνοι: Γυναίκα, γιατί κλαις; Τους λέγει:

«Διότι πήραν τον Κύριό μου, και δεν γνωρίζω πού τον έβαλαν.» Πρόσεξέ μου την ταπεινοφροσύνη του ευαγγελιστή, πώς αποδίδει την ακρίβεια της έρευνας στον Πέτρο. Διότι, αν και έφτασε πρώτος ο ίδιος και είδε «τα οθόνια να κείτονται», δεν ασχολείται περισσότερο, αλλά περιμένει εκείνον. Ο Πέτρος όμως, όντας ο πιο θερμός, προχωρώντας πιο μέσα τα εξέτασε όλα με ακρίβεια, και τότε αυτός μπαίνοντας μετά από εκείνον, «είδε» τα εντάφια να κείτονται χωριστά, «και πίστεψε», όχι ότι αναστήθηκε ο Κύριος, αλλά ότι εκλάπη. Διότι πίστεψε στα λόγια της Μαρίας που έλεγε: «Ότι πήραν τον Κύριο». Γιατί πίστεψε στη Μαρία και δεν αναλογίστηκε ότι αναστήθηκε; «Διότι δεν γνώριζαν ακόμη τη Γραφή, ότι δηλαδή έπρεπε αυτός να αναστηθεί εκ νεκρών», και γι' αυτό πίστεψαν στη Μαρία, η οποία υποπτευόταν κλοπή και μεταφορά του σώματος. Αυτοί λοιπόν «απήλθον προς εαυτούς», δηλαδή επέστρεψαν στους δικούς τους, χωρίς να περιεργαστούν τίποτα περισσότερο. Η Μαρία όμως (διότι το γυναικείο φύλο είναι συναισθηματικό και εύκλαυστο) στέκεται στο μνημείο και κλαίει. Επειδή δηλαδή δεν είχε τον Ιησού, κοιτάζει τον τόπο όπου κατατέθηκε το ποθούμενο σώμα, αντλώντας παρηγοριά μόνο από αυτό· γι' αυτό και αξιώνεται μεγαλύτερης οπτασίας από τους μαθητές.