Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 21:22

Διότι το να πεθάνει κανείς για χάρη του κηρύγματος, πώς δεν θα αποτελούσε σαφή και αναμφισβήτητη απόδειξη αγάπης, και ότι δεν υστερούσε σε τίποτα ως προς την τέλεια αγάπη, εννοώ βεβαίως αυτήν προς τον Χριστό; Προσθέτει, εξάλλου, σε όσα είπε ο Χριστός στον Πέτρο το «Ακολούθει μοι», το οποίο αφενός δηλώνει, κατά την κοινή αντίληψη, την ακολουθία που εννοείται ως μαθητεία, αφετέρου όμως πάλι υποδηλώνει με αινιγματικό τρόπο, όπως είναι πιθανό, και κάτι άλλο: «Ακολούθησε τα ίχνη των δικών μου κινδύνων, και βαδίζοντας τρόπον τινά τον ίδιο δρόμο, αφού ωφελήσεις με έργα και με λόγια τις ψυχές εκείνων που έχουν κληθεί, να μη διστάσεις καθόλου να πορευτείς προς τον θάνατο επί του ξύλου», ο οποίος λέει ότι θα συμβεί όταν φτάσει στα γηρατειά, μην επιτρέποντας να κυριευθεί πρόωρα από τον τρόμο, αλλά μεταθέτοντας την έφοδο του φόβου για πολύ αργότερα. <Επιστρέφοντας δε ο Πέτρος βλέπει τον μαθητή τον οποίο αγαπούσε ο Ιησούς να ακολουθεί, αυτόν που είχε γείρει κατά το δείπνο στο στήθος του και του είχε πει: Κύριε, ποιος είναι αυτός που σε παραδίδει; Βλέποντάς τον λοιπόν ο Πέτρος, λέει στον Ιησού: Κύριε, κι αυτός τι θα γίνει; Του λέει ο Ιησούς: Εάν θέλω αυτός να μείνει μέχρι να έρθω, τι σε νοιάζει εσένα; Εσύ ακολούθει με.>

Και όχι μόνο δεν αναθέτει σε άλλον τα δικά του ζητήματα, αλλά και ο ίδιος πλέον απευθύνει ερώτηση στον Διδάσκαλο υπέρ κάποιου άλλου· και ο μεν Ιωάννης σιωπά, εκείνος δε συνομιλεί. Αποδεικνύει δε και εδώ την αγάπη που έτρεφε προς αυτόν· διότι ο Πέτρος αγαπούσε υπερβολικά τον Ιωάννη. Και αυτό γίνεται φανερό και από τα μεταγενέστερα γεγονότα· άλλωστε και σε ολόκληρο το Ευαγγέλιο καταδεικνύεται ο στενός τους δεσμός, καθώς και στις Πράξεις των Αποστόλων. Επειδή, λοιπόν, ο Κύριος του προανήγγειλε μεγάλα πράγματα, του εμπιστεύθηκε την οικουμένη, του προείπε το μαρτύριο και επιβεβαίωσε ότι είχε αγάπη μεγαλύτερη από τους άλλους, ο Πέτρος, επιθυμώντας να τον λάβει και αυτόν ως συνοδοιπόρο, λέγει: «Με αυτόν εδώ, όμως, τι θα γίνει; Δεν θα ακολουθήσει την ίδια οδό με εμάς;». Και όπως ακριβώς τότε, που επειδή ο ίδιος δεν μπορούσε να ρωτήσει, έβαλε εκείνον να ρωτήσει, έτσι και τώρα, ανταποδίδοντάς του την ευεργεσία και νομίζοντας ότι εκείνος ήθελε να ρωτήσει για τον εαυτό του, αλλά δεν τολμούσε, ανέλαβε ο ίδιος την ερώτηση. Τι απαντά λοιπόν ο Χριστός; «Εάν θέλω να μείνει αυτός έως ότου έλθω, τι σε αφορά εσένα;». Επειδή, δηλαδή, μιλούσε νοιαζόμενος υπερβολικά για αυτόν, μη θέλοντας να τον αποχωριστεί, ο Χριστός, δείχνοντας ότι, όσο και αν τον αγαπά, δεν μπορεί να φτάσει τη δική Του αγάπη, λέγει: «Εάν θέλω αυτός να μείνει, τι σε αφορά εσένα;»· διδάσκοντάς μας μέσα από αυτά να μη δυσφορούμε, ούτε να περιεργαζόμαστε τίποτα πέρα από όσα Εκείνος κρίνει ορθά.

Ζ΄. Θέλοντας, λοιπόν, να επιβεβαιώσει τον λόγο με το έργο, και γνωρίζοντας τι πρόκειται να πράξει Εκείνος που είναι η παντουργός σοφία και δύναμη του Θεού, μέσα στον οποίο είναι κρυμμένοι όλοι οι θησαυροί της γνώσης, έλεγε: «Υπάρχουν μερικοί από αυτούς που στέκονται εδώ, οι οποίοι δεν πρόκειται να γευθούν θάνατο, μέχρι να δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται στη βασιλεία του». Αν λοιπόν αναφερόταν σε ένα πρόσωπο και έλεγε "Υπάρχει κάποιος από αυτούς που στέκονται εδώ", θα υποθέταμε ότι φανερώνει το ίδιο με το ρητό "Εάν θέλω αυτόν να μένει έως ότου έλθω, τι σε μέλει;", το οποίο ελέχθη για τον Ιωάννη τον Θεολόγο, ότι δηλαδή θα παρέμενε δίχως να γευθεί θάνατο μέχρι την Παρουσία του Χριστού· διότι έτσι ακριβώς το είχαν ήδη εκλάβει κάποιοι από τους πολύ σοφούς. Επειδή όμως ο λόγος υπέδειξε ότι εκείνοι που θα έβλεπαν θα ήταν περισσότεροι, και επιπλέον επακολούθησε και το έργο, δεν αφήνει περιθώριο σε όσους επιθυμούν να κατανοήσουν τη διατύπωση αυτού του λόγου κατ' αυτόν τον τρόπο. «Υπάρχουν, λοιπόν, μερικοί από αυτούς που στέκονται εδώ», λέει· για ποιον λόγο, άραγε, «μερικοί» και όχι όλοι κλήθηκαν σε αυτό το θέαμα;

Ο Ενώχ, λοιπόν, και ο Ηλίας, μετά το πέρας της μαρτυρίας τους, θα θανατωθούν από τον σκοτεινό τύραννο και θα ριχτούν ατιμωτικά στην πλατεία της μεγάλης πόλης· και μετά από λίγο, πριν από την κοινή ανάσταση, θα αναστηθούν και θα αναληφθούν φανερά στους ουρανούς, προκαλώντας μεγάλη έκπληξη στους εχθρούς. Ο Ιωάννης, όμως, όντας υπεράνω κάθε επιβουλής, θα παραμείνει μέχρι την ίδια την επιφάνεια του λαμπρού Βασιλέως· διότι αυτό ακριβώς φανερώνει και το χωρίο: «Εάν θέλω να μένει αυτός έως ότου έλθω». Διότι αυτόν που υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας, γνώστης και ακριβέστατος θεατής όλων των θαυμάτων, των παθών και των μεγαλείων, των διδαγμάτων και των μυστηρίων του Χριστού, πώς δεν επιβάλλεται να είναι παρών περισσότερο από τους άλλους, ώστε να αποδιώχνει και να καταρρίπτει εκείνον που αρπάζει τη δόξα του Χριστού και σφετερίζεται την εξουσία, ενώ τον αληθινό Χριστό και Δεσπότη να Τον εξαγγέλλει ότι ήδη έρχεται, και να στερεώνει σε όλους την προσδοκία Του; Βεβαιότατα.

Το γεγονός ότι ο παρθένος Ιωάννης επιζεί, για το οποίο ρώτησες, όπως ακριβώς μαρτυρεί η παράδοση για τον Ενώχ και τον Ηλία, το ίδιο ισχύει και για αυτόν. Και όσα έχουν ειπωθεί στα ευαγγέλια μας οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα. Διότι ο μεν Χριστός είπε τον τρόπο του θανάτου με τον οποίο επρόκειτο να πεθάνει για χάρη του ο Πέτρος· ο δε Πέτρος, ακούγοντας για τον δικό του θάνατο, ρωτά αμέσως για τον ευαγγελιστή Ιωάννη, προφανώς επιζητώντας να μάθει και για εκείνον όχι κάτι άλλο παρά τον τρόπο του θανάτου του: «Και με αυτόν τι θα γίνει;». Διότι δεν άκουγε κάτι άλλο από τον Σωτήρα για τον εαυτό του για να μεταφέρει την ερώτηση σε κάτι εντελώς άσχετο, σαν να παραβλέπει και να υποτιμά την προφητεία του Διδασκάλου για τον ίδιο. Εφόσον, λοιπόν, ο Πέτρος ρωτούσε για τον θάνατο με τον οποίο επρόκειτο να πεθάνει ο Ιωάννης, και ο Σωτήρας απάντησε: «Εάν θέλω αυτόν να μένει έως ότου έλθω, τι σε μέλει εσένα;», πώς η αλήθεια δεν προλέγει την παραμονή του στη ζωή μέχρι την παρουσία Του; Γι' αυτό και ο εν αγίοις Κύριλλος δέχεται ότι το «Ακολούθει μοι» λέχθηκε από τον Σωτήρα αναφορικά με τον θάνατο του αγίου Πέτρου. Όσο για το ότι: «Εξήλθε, λοιπόν, ο λόγος αυτός στους μαθητές, ότι ο μαθητής εκείνος δεν πεθαίνει» και τα εξής, όχι μόνο δεν έρχεται καθόλου σε αντίθεση, αλλά απεναντίας συμφωνεί απόλυτα.

«Όταν στράφηκε ο Πέτρος, βλέπει τον μαθητή που αγαπούσε ο Ιησούς να ακολουθεί, ο οποίος και είχε γείρει στο στήθος του κατά το δείπνο και είχε πει: Κύριε, ποιος είναι αυτός που σε παραδίδει; Βλέποντάς τον λοιπόν ο Πέτρος, λέει στον Ιησού: Κύριε, και με αυτόν τι θα γίνει; Του λέει ο Ιησούς: Εάν θέλω αυτός να μείνει μέχρι να έλθω, εσένα τι σε νοιάζει; Εσύ ακολούθει με. Διαδόθηκε λοιπόν αυτός ο λόγος στους αδελφούς, ότι ο μαθητής εκείνος δεν θα πεθάνει.» Και ο Ιησούς δεν του είπε ότι δεν θα πεθάνει, αλλά: «Εάν θέλω αυτός να μείνει, μέχρι να έλθω, εσένα τι σε νοιάζει;» Εμπιστεύθηκε βέβαια στον Πέτρο την προστασία όλων των πιστών. Διότι, αν και ο Ιάκωβος έλαβε τον θρόνο των Ιεροσολύμων, ο Πέτρος όμως έλαβε τον θρόνο ολόκληρης της οικουμένης. Λέει δε προς αυτόν μετά από αυτά: «Ακολούθει με», δείχνοντας την κηδεμονική του φροντίδα και την οικεία διάθεσή του προς αυτόν.

Εάν δε αυτόν θέλω να μείνει εδώ στους τόπους γύρω από τη Γαλιλαία, και να μην τον αποστείλω μαζί σου, «τι σε αφορά εσένα;» Το δε «Έως ότου έλθω», μερικοί το κατανόησαν ως εξής: «Έως ότου», λέει, «έλθω» εναντίον των Ιουδαίων που με σταύρωσαν, έχοντας σκοπό να τους πατάξω μέσω της ράβδου των Ρωμαίων και να καταστρέψω την πόλη τους. Διότι λέγεται ότι ο απόστολος αυτός, μέχρι την εποχή της κυριαρχίας του Βεσπασιανού, διέμενε σχεδόν στους άνω τόπους, κηρύττοντας και παραμένοντας εκεί· και όταν επρόκειτο να αλωθούν τα Ιεροσόλυμα, αναχώρησε. Επειδή λοιπόν τους είχε εμπιστευθεί το μέγα έργο του κηρύγματος, δεν έπρεπε πλέον να είναι αχώριστοι, αλλά διαχωρισμένοι να επισκέπτονται ο μεν τους τάδε, ο δε τους τάδε. Για ποιον λόγο όμως ο ευαγγελιστής μνημονεύει την ανάκλιση στο στήθος, και ότι ρώτησε: «Ποιος είναι αυτός που σε παραδίδει;» Όχι απλώς και τυχαία, αλλά για να δείξει την παρρησία του Πέτρου μετά την άρνηση. Διότι αυτός που δεν τολμούσε πριν από τον σταυρό να ρωτήσει για τον προδότη, αλλά ανέθετε σε άλλον, στον Ιωάννη, την ερώτηση, αυτός αναλαμβάνει τώρα και την προστασία όλων· και όχι μόνο δεν αναθέτει πλέον σε άλλον τα δικά του, αλλά ρωτά και υπέρ αυτού του ίδιου του μαθητή, που αγαπήθηκε περισσότερο από όλους, και γίνεται σαν μεσίτης προς τον Κύριο.

Το δε, «Έως έρχομαι», σημαίνει: μέχρις ότου ευδοκήσω πάλι να εξαγάγω και αυτόν στο κήρυγμα. Διότι εσένα μεν τώρα σε εξάγω για την προστασία της οικουμένης, και λέω «ακολούθησέ με»· αυτός δε ας μείνει εδώ, μέχρις ότου έλθω και πάλι, και τον εξαγάγω όπως ακριβώς και εσένα. Μερικοί δε το κατανοούν ως εξής: Ακούγοντας, λένε, ο Πέτρος ότι θα πεθάνει υπέρ του Χριστού, είπε: «Και ο Ιωάννης τι; Δεν θα πεθάνει και αυτός;». Ο δε Χριστός δεν απέκλεισε μεν αυτό (διότι καθένας που έχει γεννηθεί, θα πεθάνει), αλλά είπε το, «Εάν θέλω να μένει αυτός»· δηλαδή, να ζει μέχρι τη συντέλεια του κόσμου, και τότε να μαρτυρήσει για εμένα. Γι' αυτό και λένε ότι αυτός ζει, και ότι πρόκειται να θανατωθεί από τον Αντίχριστο, κηρύττοντας τον Χριστό μαζί με τον Ηλία. Εάν δε υποδεικνύεται και μνήμα του, τι σημαίνει αυτό; Διότι εισήλθε ζωντανός σε αυτό, και έπειτα μετέστη, όπως ακριβώς ο Ενώχ και ο Ηλίας. Ανατρέπει λοιπόν ο ευαγγελιστής την ψευδή δοξασία εκείνων που νομίζουν ότι αυτός ο μαθητής δεν πεθαίνει, αλλά θα είναι αθάνατος. Διότι είναι όντως ψευδές το να είναι ένας άνθρωπος αθάνατος. Διότι, έστω κι αν ο Ενώχ και ο Ηλίας δεν πέθαναν, εντούτοις παραμένουν θνητοί. Έτσι λοιπόν και αυτός, έστω και αν δεν πέθανε, πάντως θα πεθάνει. Επομένως, το «Δεν πεθαίνει», δηλαδή ότι θα είναι αθάνατος, είναι ψευδές. Άλλοι πάλι διαβεβαιώνουν ότι πέθανε. Το δε, «Εάν θέλω να μένει αυτός», το κατανοούν όπως το ερμηνεύσαμε παραπάνω.

Αναφέραμε δε όλες τις απόψεις, ώστε καμία να μην αγνοείται από τους φιλομαθείς· σε εμάς όμως το «να μένει, έως ότου έλθω», αρέσει να νοείται έτσι όπως θεωρεί ορθό και ο θείος και χρυσούς τη γλώσσα Ιωάννης, ότι δηλαδή δεν αναφέρεται στη ζωή του, αλλά στο να μην είναι πλέον συνδεδεμένος με τον Πέτρο. «Αυτός είναι ο μαθητής που μαρτυρεί για αυτά και που τα έγραψε· και γνωρίζουμε ότι η μαρτυρία του είναι αληθινή. Υπάρχουν δε και πολλά άλλα τα οποία έκανε ο Ιησούς, τα οποία αν γράφονταν ένα προς ένα, νομίζω ότι ούτε ο ίδιος ο κόσμος δεν θα μπορούσε να χωρέσει τα βιβλία που θα γράφονταν.» Για ποιον λόγο, ενώ κανένας από τους άλλους ευαγγελιστές δεν έδωσε μαρτυρία για τον εαυτό του, αυτός μαρτυρεί για τον εαυτό του; Λέγεται ότι αργότερα προχώρησε στη συγγραφή, επειδή ο Χριστός τον παρακίνησε και τον διήγειρε. Γι' αυτό και μνημονεύει συνεχώς την αγάπη, δείχνοντας την αιτία για την οποία έφτασε στο σημείο να γράψει, και ότι ο Χριστός ανέθεσε αυτό το έργο κυρίως σε αυτόν που αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους. Και γνωρίζω, λέει, ότι λέει την αλήθεια· δηλαδή, έχοντας πλήρη βεβαιότητα έγραψα αυτά που έγραψα, εφόσον ήμουν παρών σε όλα, και στα έργα και στους λόγους, και στα πάθη, και στα γεγονότα μετά την ανάσταση. Διότι ήμουν αγαπητός και δεν απομακρυνόμουν από κοντά Του. Ώστε έχω το θάρρος και λέω για τον εαυτό μου ότι λέω την αλήθεια, προκαλώντας τον καθένα να εξετάσει τα όσα έγιναν και να τα ερευνήσει διεξοδικά ένα προς ένα.