Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 3:1

Ακόμη και αν κανένας δεν γνωρίζει, ο Θεός δεν θα αγνοήσει επειδή ποτέ δεν συγκαταλέγεται στα δημιουργήματα, για τα οποία θα μπορούσε εύλογα να αναφερθεί η λέξη «ουδείς». Αλλά ως ευρισκόμενος έξω από όλα και έχοντας τα πάντα κάτω από τα πόδια Του, θα γνωρίζει. Αυτό θα το μαρτυρήσει και ο Παύλος, λέγοντας: «Διότι ο λόγος του Θεού είναι ζωντανός και ενεργός, και πιο κοφτερός από κάθε δίκοπη μάχαιρα, και εισχωρεί μέχρι το σημείο διαχωρισμού ψυχής και πνεύματος, αρθρώσεων και μυελών, και κρίνει τους διαλογισμούς και τις έννοιες της καρδιάς. Και δεν υπάρχει κτίση αφανής ενώπιόν του, αλλά τα πάντα είναι γυμνά και εκτεθειμένα στα μάτια του». Διότι, ως Εκείνος που «φύτεψε το αυτί», ακούει τα πάντα, και ως Εκείνος που «έπλασε το μάτι, κατανοεί». Και βέβαια, εισάγεται να λέει στο βιβλίο του Ιώβ: «Ποιος είναι αυτός που κρύβει από εμένα τη βουλή του, και συγκρατεί λόγια στην καρδιά του, νομίζοντας ότι μπορεί να κρυφτεί από εμένα;» Για να επιγνώσουμε, λοιπόν, ότι ο Υιός είναι Θεός κατά φύση, ο Ευαγγελιστής αναφέρει αναγκαστικά: «Ότι δεν είχε ανάγκη να μαρτυρήσει κανείς για τον άνθρωπο, διότι ο ίδιος γνώριζε τι υπήρχε μέσα στον άνθρωπο». <Υπήρχε δε κάποιος άνθρωπος από τους Φαρισαίους, που ονομαζόταν Νικόδημος, άρχοντας των Ιουδαίων.>

«Αυτός ήλθε προς αυτόν τη νύχτα και του είπε.» Ο Νικόδημος είναι μεν πιο έτοιμος στο να πιστέψει, επειδή όμως νικιέται από λανθασμένη συστολή και συγχρόνως δεν αδιαφορεί για τη δόξα των ανθρώπων, παραιτείται από την παρρησία, μοιράζει τη γνώμη του και στα δύο, χωλαίνει ως προς την προαίρεση και, όπως είναι γραμμένο, χωλαίνει και στις δύο ιγνύες. Αφενός ωθείται από τους ελέγχους της συνείδησής του στο ότι πρέπει να πιστέψει λόγω της υπερβολής των θαυμάτων, αφετέρου θεωρεί αβάσταχτη τη ζημιά από την απώλεια της ηγεσίας του έθνους· διότι ήταν άρχοντας των Ιουδαίων. Νομίζοντας δε ότι μπορεί και να διασώσει τη δόξα ανάμεσα σε εκείνους και να είναι κρυφά πιστός, έρχεται προς τον Ιησού, κάνοντας συνεργό στο σχέδιό του το σκοτάδι της νύχτας, και, ερχόμενος κρυφά, ελέγχεται για διγνωμία. «Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως δάσκαλος· διότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά τα σημεία που εσύ κάνεις, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του. Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε.» Με αυτά τα λόγια νόμισε ότι μπορούσε να κατέχει πλήρως την ευσέβεια, και υποθέτει ότι θα του αρκέσει για τη σωτηρία το να θαυμάσει μόνο εκείνα που πρέπει να θαυμάζονται· και τίποτε άλλο δεν επιζητά πέρα από αυτά.

Όπως ακριβώς ο ίδιος ο Κύριος μας παραγγέλλει να ζητούμε τα πνευματικά, λέγοντας, «να εργάζεστε όχι για την τροφή που φθείρεται, αλλά για την τροφή που μένει στην αιώνια ζωή», και υπόσχεται ότι θα μας προσθέσει και τα σωματικά, εφόσον εμείς ζητούμε τα ψυχωφελή, λέγοντας, «ζητείτε τη βασιλεία του Θεού, και όλα αυτά θα σας προστεθούν», έτσι κάνει και με τα μάτια. Διότι, αφού έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε στη γη από φιλανθρωπία, για να διανοίξει μέσα από το ευαγγελικό κήρυγμα τους οφθαλμούς της ψυχής μας και να μας χαρίσει τη νοερή ανάβλεψη, πρόσθεσε και τη θεραπεία των ματιών που δεν έβλεπαν αισθητά. Γι' αυτό υπάρχει μεγάλη αντιστοιχία και στις δύο αναβλέψεις, εννοώ και τη σωματική και την ψυχική. Όπως ακριβώς, δηλαδή, από τους σωματικά τυφλούς, άλλοι απέκτησαν ακαριαία την ανάβλεψη, όπως εκείνος που άκουσε το «ανάβλεψε» και θεραπεύτηκε αμέσως, και άλλοι σταδιακά, όπως εκείνος που είπε, πριν λάβει την τέλεια θεραπεία, ότι «βλέπω τους ανθρώπους να περπατούν σαν δέντρα»· έτσι και εκείνοι που δέχθηκαν μέσω της πίστεως τη θεραπεία των νοητών οφθαλμών, άλλοι μεν τη βρήκαν ακαριαία, όπως ο ευαγγελιστής που αναδείχθηκε αμέσως από τελώνης, άλλοι δε σταδιακά, όπως ο Νικόδημος, που ήταν ακόμη νυχτερινός μαθητής.

Διότι, εάν είσαι πιστός, όπως πρέπει να είσαι, και αγαπάς τον Χριστό, όπως πρέπει να τον αγαπάς, δεν έχεις ανάγκη από σημεία· διότι αυτά δίνονται στους απίστους. «Πώς λοιπόν», λέει, «δεν δόθηκαν στους Ιουδαίους;» Βεβαίως και δόθηκαν· εάν όμως υπάρχουν περιπτώσεις όπου, αν και ζητούσαν, δεν έλαβαν, αυτό συνέβη επειδή δεν τα ζητούσαν για να απαλλαγούν από την απιστία τους, αλλά μάλλον για να επιβεβαιώσουν την πονηρία τους. Και υπήρχε κάποιος άνθρωπος από τους Φαρισαίους, ονόματι Νικόδημος, άρχοντας των Ιουδαίων· αυτός ήλθε σε Αυτόν τη νύχτα. Αυτός και στο μέσο του Ευαγγελίου φαίνεται να συνηγορεί υπέρ του Χριστού· διότι λέει: «Ο νόμος μας δεν κρίνει κανέναν, εάν δεν τον ακούσει προηγουμένως». Προς αυτόν μάλιστα οι Ιουδαίοι δυσανασχετούν λέγοντας: «Ερεύνησε και δες ότι δεν έχει εγερθεί προφήτης από τη Γαλιλαία». Και μετά τον σταυρό, επίσης, επέδειξε μεγάλη φροντίδα για την ταφή του Δεσποτικού σώματος. Διότι, λέει: «Ήλθε και ο Νικόδημος, εκείνος που είχε έλθει προς τον Κύριο τη νύχτα, φέροντας μείγμα μύρου και αλόης, περίπου εκατό λίτρες».

Κεφάλαιο Γ΄. Περί του Νικοδήμου και του Ιησού. Περί του Ιησού και του Ιωάννη που βάπτιζαν. Περί καθαρισμού. «Όταν δε βρισκόταν στα Ιεροσόλυμα κατά το Πάσχα, στη γιορτή, πολλοί πίστεψαν στο όνομά του, βλέποντας τα θαύματα που έκανε. Ο ίδιος όμως ο Ιησούς δεν εμπιστευόταν τον εαυτό του σε αυτούς, επειδή ο ίδιος γνώριζε τους πάντες, και επειδή δεν είχε ανάγκη να του δώσει κανείς μαρτυρία για τον άνθρωπο. Διότι ο ίδιος γνώριζε τι υπήρχε μέσα στον άνθρωπο. Υπήρχε δε κάποιος άνθρωπος από τους Φαρισαίους (το όνομά του ήταν Νικόδημος), άρχοντας των Ιουδαίων· αυτός ήλθε προς τον Ιησού μέσα στη νύχτα και του είπε: Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως δάσκαλος· διότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά τα θαύματα, τα οποία εσύ κάνεις, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του.» Κάποιοι βέβαια φάνηκε ότι πίστεψαν στο όνομα του Ιησού, όταν βρισκόταν στη γιορτή, αλλά η πίστη τους δεν ήταν σταθερή. Διότι, ενώ πρόσεχαν για λίγο καιρό τον Χριστό όχι ως Θεό, αλλά ως άνθρωπο θεοφόρο, πάλι εξέπιπταν ακόμη και από αυτή την ίδια τη μηδαμινή πίστη.