Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 3:2

Αποξενώθηκαν οι αμαρτωλοί από τη μήτρα. Δείχνει ότι αυτοί δεν είχαν απολύτως καμία αφορμή για σωτηρία. [Διότι μέσω του προφήτη Ησαΐα ο Θεός είπε προς τους Ιουδαίους: Γνώριζα ότι οπωσδήποτε θα αθετήσεις, και ότι είσαι άνομος, και από την κοιλιά θα ονομαστείς έτσι· εννοώντας ως κοιλιά το άγιο βάπτισμα.] Ο θυμός τους είναι καθ' ομοίωση του φιδιού. Ονομάζει «θυμό» την ψυχή, για την οποία αναφέρει ότι είναι όμοια με το φίδι στον παράδεισο· το οποίο, υποκρινόμενο λόγια φιλίας, εισήγαγε τον θάνατο. Επειδή, λοιπόν, και αυτοί παρομοίως, λέγοντας «Ραββί» και «Διδάσκαλε», και «Γνωρίζουμε ότι από τον Θεό έχεις έλθει», και προφέροντας τέτοιου είδους λόγια, σχεδίαζαν να τον παραδώσουν στον σταυρό· γι' αυτόν τον λόγο παραβλήθηκαν με το φίδι.

«Αυτός ήλθε προς αυτόν τη νύχτα και του είπε.» Ο Νικόδημος είναι μεν πιο έτοιμος στο να πιστέψει, επειδή όμως νικιέται από λανθασμένη συστολή και συγχρόνως δεν αδιαφορεί για τη δόξα των ανθρώπων, παραιτείται από την παρρησία, μοιράζει τη γνώμη του και στα δύο, χωλαίνει ως προς την προαίρεση και, όπως είναι γραμμένο, χωλαίνει και στις δύο ιγνύες. Αφενός ωθείται από τους ελέγχους της συνείδησής του στο ότι πρέπει να πιστέψει λόγω της υπερβολής των θαυμάτων, αφετέρου θεωρεί αβάσταχτη τη ζημιά από την απώλεια της ηγεσίας του έθνους· διότι ήταν άρχοντας των Ιουδαίων. Νομίζοντας δε ότι μπορεί και να διασώσει τη δόξα ανάμεσα σε εκείνους και να είναι κρυφά πιστός, έρχεται προς τον Ιησού, κάνοντας συνεργό στο σχέδιό του το σκοτάδι της νύχτας, και, ερχόμενος κρυφά, ελέγχεται για διγνωμία. «Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως δάσκαλος· διότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά τα σημεία που εσύ κάνεις, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του. Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε.» Με αυτά τα λόγια νόμισε ότι μπορούσε να κατέχει πλήρως την ευσέβεια, και υποθέτει ότι θα του αρκέσει για τη σωτηρία το να θαυμάσει μόνο εκείνα που πρέπει να θαυμάζονται· και τίποτε άλλο δεν επιζητά πέρα από αυτά.

Επιπλέον, προς τούτοις, και κάποιοι από όσους είχαν καταφύγει από τα Ιεροσόλυμα, ήτοι από τη χώρα των Ιουδαίων, προς την Αίγυπτο· και συγκεκριμένα ο Αζαρίας, ο γιος του Ωσηέ, και ο Ιωάννης, ο γιος του Καρηέ, και όλοι οι υπερήφανοι άνδρες, όπως έχει γραφτεί, απειθώντας ρητά στις προφητείες του Ιερεμία, έλεγαν: «Ψεύδεσαι, δεν σε έστειλε ο Κύριος σε εμάς για να πεις, 'Μην πάτε στην Αίγυπτο'». Η απόδειξη όμως μέσω των θαυμάτων τι είδους αντίρρηση θα μπορούσε να δεχθεί; Και το να επικυρώνεται κάποιος με τα προνόμια του Θεού και Πατέρα, τι είδους πρόσχημα δυστροπίας θα αφήσει πλέον στους φιλόνικους; Έτσι, λοιπόν, και ο Νικόδημος, που ήταν ένας από τους διδασκάλους τους και κατατασσόταν μεταξύ εκείνων που κατείχαν εξουσία, θεωρούσε αναντίρρητη τη μαρτυρία των θαυμάτων λέγοντας: «Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έρθει από τον Θεό ως δάσκαλος· διότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά τα σημεία που εσύ κάνεις, αν δεν είναι ο Θεός μαζί του». Επειδή, λοιπόν, το να μην πείθονται ούτε στον ίδιο τον άγιο Βαπτιστή, ο οποίος έφερε μαρτυρία που περιοριζόταν σε λόγια, δεν ξεπερνούσε την ιουδαϊκή κακοβουλία, λέει πάλι με τρόπο που φανερώνει το ήθος τους: Ο μακάριος Βαπτιστής μαρτύρησε υπέρ της αλήθειας, αν και ρωτήθηκε από εσάς, αλλά επειδή για εσάς τίποτα δεν μένει αδοκίμαστο, και έχετε συνηθίσει να προχωράτε ριψοκίνδυνα σε κάθε είδους λοιδορία, απορρίψατε, όπως ήταν αναμενόμενο, και τη δική του φωνή.

Διότι το ότι ήρθε σε αυτόν κατά τη διάρκεια της νύχτας και διαβεβαίωσε ότι γνωρίζει σαφώς πως έχει έρθει από τον Θεό ως δάσκαλος, και ότι κανείς δεν θα μπορούσε να κάνει τέτοια σημεία αν δεν είχε τον Θεό μαζί του, νομίζω ότι όλοι το έχουν μάθει, καθώς ο μακάριος Ευαγγελιστής το έχει πει αυτό σαφώς στην αρχή. Επειδή, λοιπόν, θαύμαζε μαζί με τα πλήθη τον Ιησού, κάπως πληγώνεται που αποκαλείται καταραμένος μαζί με αυτούς. Διότι είναι δύσκολο να πείσει κανείς τη συνείδηση να ησυχάζει σε όσα αντίκεινται στη γνώμη της. Επειδή, λοιπόν, λυπήθηκε για αυτό, τους ανταποδίδει ίση ύβρη, όχι ακόμη φανερά, αλλά με λόγια παρμένα από τον νόμο που έχουν πειστικότητα, μην εκφράζοντας την αγανάκτησή του εντελώς γυμνή. Διότι ενώ ο νόμος, λέει, για κάθε ένα από τα ζητούμενα πράγματα επιτάσσει στους δικαστές το «Και θα εξετάσεις» με ακρίβεια και σαφήνεια, αν έχει γίνει αυτό το πράγμα, εσείς βιαστικά καταδικάσατε αυτούς που δεν έχουν ακόμη κληθεί σε κρίση, και πριν ακούσετε κάτι από τα λόγια τους, εκφέρετε τόσο πρόχειρα την απόφαση. Εσείς, λοιπόν, λέει, είστε οι αληθινά καταραμένοι που καταφρονείτε τον νόμο. Διότι είναι γραμμένο: «Επικατάρατος καθένας που δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου αυτού, για να τα εφαρμόσει». Και από την αγανάκτησή του πάλι εναντίον των Φαρισαίων που καταδικάζουν τον λαό μόνο και μόνο επειδή θαύμασαν τον Ιησού, γίνεται φανερό ότι συναινεί με αυτούς που πιστεύουν.

Θα μας το μαρτυρήσει και ο ίδιος ο σοφός Ευαγγελιστής, λέγοντας ότι, αν και οι άρχοντες κατάλαβαν ότι αυτός είναι ο Χριστός, «εξαιτίας όμως των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν». Συνηγορεί δε κατά κάποιον τρόπο με αυτά τα λόγια και ο Νικόδημος, ο οποίος αναφωνεί ρητώς και λέει προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό: «Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως διδάσκαλος, διότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά τα σημεία που εσύ κάνεις, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του». Γνώριζαν, λοιπόν, μερικοί από τους άρχοντες, και η φήμη γι' αυτόν είχε διαδοθεί κατά κάποιο τρόπο σε όλη την Ιερουσαλήμ. Το πλήθος των Ιουδαίων υποπτεύεται μεν ότι οι άρχοντες γνωρίζουν, αλλά ότι δεν θέλουν να το ομολογήσουν λόγω κακίας και φθόνου. Το ότι είναι αληθές και αυτό, θα το αποδείξουμε από τα ίδια τα ευαγγελικά κείμενα. Διότι ο ίδιος ο μακάριος Ιωάννης αναφέρει κάπου ότι ο Ιησούς στεκόταν διδάσκοντας μέσα στον ίδιο τον ναό, και εξηγούσε όσα φαίνονταν να καταλύουν τον νόμο, τουλάχιστον σύμφωνα με την αντίληψη των ακροατών. Και επειδή οι ηγέτες των Ιουδαίων δεν έκαναν απολύτως καμία ενέργεια εναντίον του, ούτε καν τόλμησαν να πουν ένα λόγο όπως: Εσύ εκεί, πάψε να διδάσκεις αυτά που αντιβαίνουν στους παλαιούς νόμους, δημιούργησαν στα πλήθη την υπόνοια που μόλις αναφέραμε. Γι' αυτό άλλωστε, όπως είναι γραμμένο: «Έλεγαν τότε μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες: Δεν είναι αυτός που ζητούν να θανατώσουν;»

Όπως ακριβώς ο ίδιος ο Κύριος μας παραγγέλλει να ζητούμε τα πνευματικά, λέγοντας, «να εργάζεστε όχι για την τροφή που φθείρεται, αλλά για την τροφή που μένει στην αιώνια ζωή», και υπόσχεται ότι θα μας προσθέσει και τα σωματικά, εφόσον εμείς ζητούμε τα ψυχωφελή, λέγοντας, «ζητείτε τη βασιλεία του Θεού, και όλα αυτά θα σας προστεθούν», έτσι κάνει και με τα μάτια. Διότι, αφού έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε στη γη από φιλανθρωπία, για να διανοίξει μέσα από το ευαγγελικό κήρυγμα τους οφθαλμούς της ψυχής μας και να μας χαρίσει τη νοερή ανάβλεψη, πρόσθεσε και τη θεραπεία των ματιών που δεν έβλεπαν αισθητά. Γι' αυτό υπάρχει μεγάλη αντιστοιχία και στις δύο αναβλέψεις, εννοώ και τη σωματική και την ψυχική. Όπως ακριβώς, δηλαδή, από τους σωματικά τυφλούς, άλλοι απέκτησαν ακαριαία την ανάβλεψη, όπως εκείνος που άκουσε το «ανάβλεψε» και θεραπεύτηκε αμέσως, και άλλοι σταδιακά, όπως εκείνος που είπε, πριν λάβει την τέλεια θεραπεία, ότι «βλέπω τους ανθρώπους να περπατούν σαν δέντρα»· έτσι και εκείνοι που δέχθηκαν μέσω της πίστεως τη θεραπεία των νοητών οφθαλμών, άλλοι μεν τη βρήκαν ακαριαία, όπως ο ευαγγελιστής που αναδείχθηκε αμέσως από τελώνης, άλλοι δε σταδιακά, όπως ο Νικόδημος, που ήταν ακόμη νυχτερινός μαθητής.

Αυτό πάλι είναι θαυμαστό· διότι αποδεικνύει ότι η ανάστασή του δεν ήταν όμοια με των άλλων. Διότι ο θάνατος μεν τον κράτησε, αλλά δεν επιτέλεσε τότε το δικό του έργο. Και το μεν αμάρτημα το ανέφερε συγκαλυμμένα, τη δε τιμωρία δεν την προσέθεσε· αλλά το ότι τον σκότωσαν, το δήλωσε· και στη συνέχεια προχωρά στο θαύμα του Θεού. Όταν δε αποδειχθεί ότι αυτός που θανατώθηκε ήταν δίκαιος και φίλος του Θεού, έστω κι αν αποσιωπήσεις την τιμωρία, ο αμαρτωλός θα καταδικάσει ο ίδιος περισσότερο τον εαυτό του. Όλα λοιπόν τα αποδίδει στον Πατέρα, προκειμένου να γίνουν δεκτά τα λεγόμενά του. Έπειτα τη φράση, «Δεν ήταν δυνατόν», την προσθέτει αντλώντας την από την προφητεία· ας δούμε λοιπόν πάλι από την αρχή όσα έχουν ειπωθεί. «Τον Ιησού», λέει, «τον Ναζωραίο, άνδρα ο οποίος έχει αποδειχθεί από τον Θεό σε εσάς»· δηλαδή, δεν είναι αμφισβητούμενος, αλλά έχει αποδειχθεί μέσα από τα έργα του. Έτσι και ο Νικόδημος έλεγε: «Αυτά τα σημεία κανείς δεν μπορεί να τα κάνει, τα οποία εσύ κάνεις». «Με θαύματα», λέει, «και τέρατα και σημεία, τα οποία έκανε μέσω αυτού ο Θεός ανάμεσά σας»· ώστε δεν έγιναν κρυφά, εφόσον έγιναν ανάμεσά τους. Πρώτα αρχίζει από εκείνα που τους ήταν γνωστά, και τότε προχωρά στα άγνωστα. Έπειτα λέγοντας, «Με τη βουλή του Θεού», αποδεικνύει ότι δεν υπερίσχυσαν αυτοί, και ότι αυτό που συνέβη ήταν κάτι το σοφό και θεία οικονομία, εφόσον βέβαια προερχόταν από τον Θεό.

Διότι, εάν είσαι πιστός, όπως πρέπει να είσαι, και αγαπάς τον Χριστό, όπως πρέπει να τον αγαπάς, δεν έχεις ανάγκη από σημεία· διότι αυτά δίνονται στους απίστους. «Πώς λοιπόν», λέει, «δεν δόθηκαν στους Ιουδαίους;» Βεβαίως και δόθηκαν· εάν όμως υπάρχουν περιπτώσεις όπου, αν και ζητούσαν, δεν έλαβαν, αυτό συνέβη επειδή δεν τα ζητούσαν για να απαλλαγούν από την απιστία τους, αλλά μάλλον για να επιβεβαιώσουν την πονηρία τους. Και υπήρχε κάποιος άνθρωπος από τους Φαρισαίους, ονόματι Νικόδημος, άρχοντας των Ιουδαίων· αυτός ήλθε σε Αυτόν τη νύχτα. Αυτός και στο μέσο του Ευαγγελίου φαίνεται να συνηγορεί υπέρ του Χριστού· διότι λέει: «Ο νόμος μας δεν κρίνει κανέναν, εάν δεν τον ακούσει προηγουμένως». Προς αυτόν μάλιστα οι Ιουδαίοι δυσανασχετούν λέγοντας: «Ερεύνησε και δες ότι δεν έχει εγερθεί προφήτης από τη Γαλιλαία». Και μετά τον σταυρό, επίσης, επέδειξε μεγάλη φροντίδα για την ταφή του Δεσποτικού σώματος. Διότι, λέει: «Ήλθε και ο Νικόδημος, εκείνος που είχε έλθει προς τον Κύριο τη νύχτα, φέροντας μείγμα μύρου και αλόης, περίπου εκατό λίτρες».

Αλλά ο φιλάνθρωπος Θεός ούτε έτσι τον απώθησε, ούτε τον ήλεγξε, ούτε τον στέρησε από τη διδασκαλία Του, αλλά αντιθέτως συνομιλεί μαζί του με πολλή επιείκεια και του αποκαλύπτει εν μέρει δόγματα εξαιρετικά υψηλά, με τρόπο αινιγματικό μεν, αλλά πάντως του τα αποκαλύπτει. Διότι αυτός ήταν πολύ περισσότερο άξιος συγγνώμης σε σχέση με εκείνους που ενεργούσαν έτσι από πονηρία. Επειδή εκείνοι είναι εντελώς αναπολόγητοι· αυτός όμως, αν και ήταν και ο ίδιος υπόλογος για κατάκριση, ωστόσο δεν ήταν σε τόσο μεγάλο βαθμό. Πώς, λοιπόν, ο ευαγγελιστής δεν ανέφερε τίποτε τέτοιο γι' αυτόν; Το ανέφερε βεβαίως αλλού, λέγοντας ότι και από τους άρχοντες πολλοί πίστεψαν σε αυτόν, λόγω όμως των Ιουδαίων δεν το ομολογούσαν, για να μην αποβληθούν από τη συναγωγή· εδώ όμως τα άφησε όλα να εννοηθούν μέσω της επισκέψεώς του κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τι λέει λοιπόν αυτός; «Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως διδάσκαλος· διότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά τα σημεία που κάνεις εσύ, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του».

βʹ. Ακόμη προς τα κάτω στρέφεται ο Νικόδημος, ακόμη διατηρεί ανθρώπινη αντίληψη γι' αυτόν, και συνομιλεί μαζί του σαν να πρόκειται για προφήτη, χωρίς να φαντάζεται τίποτε το μεγαλειώδες από τα σημεία. «Γνωρίζουμε», λέει, «ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως διδάσκαλος».

«Κανείς δεν δύναται να κάνει αυτά τα σημεία, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του». Εκείνος, όμως, ομιλεί ακόμη σύμφωνα με τους αιρετικούς, λέγοντας ότι πράττει όσα έπραττε επειδή ενεργείται από άλλον και έχει ανάγκη τη βοήθεια άλλων. Τι κάνει λοιπόν ο Χριστός; Δες την υπερβολή της συγκαταβάσεως· δεν είπε βέβαια: «Δεν έχω καμία ανάγκη τη βοήθεια άλλων, αλλά πράττω τα πάντα με εξουσία· διότι είμαι γνήσιος Υιός του Θεού, και έχω την ίδια δύναμη με Εκείνον που με γέννησε». Αντιθέτως, προς το παρόν το απέφυγε, επειδή αυτό θα ήταν δυσάρεστο για τον ακροατή. Διότι αυτό που λέγω πάντοτε, αυτό θα πω και τώρα, ότι δηλαδή η επιδίωξη του Χριστού προς το παρόν δεν ήταν τόσο το να αποκαλύψει τη δική Του αξία, όσο το να πείσει ότι δεν έπραττε τίποτα αντίθετο προς τον Πατέρα.

Ως προς τα λόγια Του, όμως, μπορούσαν πολλές φορές, εξαιτίας της αναισχυντίας τους, να Του προσάψουν παραφροσύνη. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και τώρα στην περίπτωση του Νικοδήμου· φανερά μεν δεν λέει τίποτα το υψηλό, αινιγματωδώς όμως τον ανυψώνει από την ταπεινή του αντίληψη, διδάσκοντάς τον ότι είναι από μόνος Του αυτάρκης για τη φανέρωση των θαυμάτων. Διότι ο Πατέρας Τον γέννησε τέλειο και αυτάρκη, χωρίς να φέρει τίποτα το ατελές. Αλλά ας δούμε πώς ακριβώς το αποδεικνύει αυτό. Είπε εκείνος: «Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως δάσκαλος, και ότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά που κάνεις εσύ, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του». Νόμισε ότι είχε πει κάτι σπουδαίο, λέγοντας αυτά για τον Χριστό. Τι κάνει λοιπόν ο Χριστός; Καταδεικνύοντας ότι ο Νικόδημος ούτε καν το κατώφλι της πρέπουσας γνώσης δεν πάτησε, ούτε στάθηκε στα προπύλαιά της, αλλά περιπλανάται ακόμη κάπου έξω από τη βασιλεία —τόσο ο ίδιος όσο και οποιοσδήποτε άλλος ισχυρίζεται αυτά— και ότι δεν έχει πλησιάσει καν την αληθινή γνώση όποιος τρέφει αυτήν την αντίληψη για τον Μονογενή Υιό, τι του λέει; «Αμήν, αμήν, σου λέω, εάν κάποιος δεν γεννηθεί άνωθεν, δεν μπορεί να δει τη βασιλεία του Θεού»· που σημαίνει: Εάν εσύ δεν γεννηθείς άνωθεν, και δεν παραλάβεις την ακρίβεια των δογμάτων, περιπλανιέσαι κάπου έξω, και βρίσκεσαι μακριά από τη βασιλεία των ουρανών.

Είναι λοιπόν μεγίστη, και συμφωνεί απόλυτα με τα προηγούμενα. Διότι, επειδή εκείνος είπε: «Γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως διδάσκαλος», αυτό ακριβώς διορθώνει, σαν να έλεγε: Μη νομίσεις ότι είμαι διδάσκαλος όπως οι πολλοί προφήτες που προέρχονται από τη γη. Διότι από τον ουρανό βρίσκομαι εδώ τώρα. Επειδή από τους προφήτες κανένας δεν έχει ανεβεί εκεί· εγώ όμως εκεί κατοικώ.

Ο Νικόδημος, λοιπόν, παρότι ήταν ο ίδιος άρχοντας, και αφού προσήλθε σε αυτόν με πολλή εύνοια λέγοντας, «Γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως διδάσκαλος», δεν μπόρεσε να δεχθεί τον λόγο περί του βαπτίσματος, καθώς ήταν πολύ ανώτερος από τη δική του αδυναμία. Διότι, όταν ο Χριστός είπε ότι, «Εάν κάποιος δεν γεννηθεί εξ ύδατος και Πνεύματος, δεν δύναται να δει τη βασιλεία του Θεού», εκείνος περιέπεσε τόσο πολύ σε ανθρώπινες αντιλήψεις, ώστε να λέει: «Πώς δύναται ένας άνθρωπος να γεννηθεί, όντας γέροντας; Μήπως μπορεί να εισέλθει για δεύτερη φορά στην κοιλία της μητέρας του και να γεννηθεί άνωθεν;»

Κεφάλαιο Γ΄. Περί του Νικοδήμου και του Ιησού. Περί του Ιησού και του Ιωάννη που βάπτιζαν. Περί καθαρισμού. «Όταν δε βρισκόταν στα Ιεροσόλυμα κατά το Πάσχα, στη γιορτή, πολλοί πίστεψαν στο όνομά του, βλέποντας τα θαύματα που έκανε. Ο ίδιος όμως ο Ιησούς δεν εμπιστευόταν τον εαυτό του σε αυτούς, επειδή ο ίδιος γνώριζε τους πάντες, και επειδή δεν είχε ανάγκη να του δώσει κανείς μαρτυρία για τον άνθρωπο. Διότι ο ίδιος γνώριζε τι υπήρχε μέσα στον άνθρωπο. Υπήρχε δε κάποιος άνθρωπος από τους Φαρισαίους (το όνομά του ήταν Νικόδημος), άρχοντας των Ιουδαίων· αυτός ήλθε προς τον Ιησού μέσα στη νύχτα και του είπε: Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως δάσκαλος· διότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά τα θαύματα, τα οποία εσύ κάνεις, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του.» Κάποιοι βέβαια φάνηκε ότι πίστεψαν στο όνομα του Ιησού, όταν βρισκόταν στη γιορτή, αλλά η πίστη τους δεν ήταν σταθερή. Διότι, ενώ πρόσεχαν για λίγο καιρό τον Χριστό όχι ως Θεό, αλλά ως άνθρωπο θεοφόρο, πάλι εξέπιπταν ακόμη και από αυτή την ίδια τη μηδαμινή πίστη.

Το ότι ήταν τέτοιοι, είναι φανερό από τα ακόλουθα. «Διότι ο ίδιος ο Ιησούς», λέει, «δεν εμπιστευόταν τον εαυτό του σε αυτούς», ούτε τους εμπιστευόταν όλες τις διδασκαλίες σαν να ήταν πραγματικά πιστοί, διότι ερευνούσε τα βάθη των καρδιών τους και γνώριζε τι υπήρχε μέσα σε αυτές για τον ίδιο. Διότι δεν του διέφευγε ποιος ήταν ο λογισμός μέσα σε κάθε άνθρωπο που φαινόταν να πιστεύει. Σχεδόν τέτοιος ήταν και ο Νικόδημος. Διότι και αυτός πίστευε στον Ιησού, και φαίνεται να λέει στους Ιουδαίους υπέρ του Κυρίου, ότι πρέπει μετά από έρευνα και εξέταση να τον καταδικάσουν. Αλλά και μετά τον σταυρό δείχνει πολλή επιμέλεια και φιλοτιμία για τον ενταφιασμό του. Ωστόσο, δεν πίστεψε όπως έπρεπε. Αλλά, όντας ακόμη προσκολλημένος στην ιουδαϊκή αδυναμία, έρχεται μέσα στη νύχτα στον Ιησού από τον φόβο των Ιουδαίων, και τον αποκαλεί δάσκαλο, σαν να ήταν ένας απλός άνθρωπος. Διότι τέτοια αντίληψη είχε για αυτόν. Γι' αυτό και προσθέτει ότι: «Κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του». Βλέπεις ότι προσέρχεται στον Ιησού σαν σε άνθρωπο προφήτη, ο οποίος αγαπιέται από τον Θεό; Τι κάνει λοιπόν ο Κύριος; Δεν τον ελέγχει με επιπλήξεις, ούτε του λέει: Γιατί λοιπόν έρχεσαι μέσα στη νύχτα στον δάσκαλο που απεστάλη από τον Θεό;