Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 3:23

Ποια φωνή; Πάνω σε ποια ύδατα; Ας εκλάβουμε το ρητό ως προφητεία. Θυμήσου τον Ιωάννη, ο οποίος, όταν ερωτήθηκε από τους Ιουδαίους: «Ποιος είσαι εσύ; Τι απόκριση να δώσουμε σε αυτούς που μας έστειλαν;», αποκρίθηκε: «Εγώ είμαι φωνή Κυρίου βοώντος εν τη ερήμω». Επομένως, φωνή Κυρίου είναι ο Ιωάννης, άγγελος σταλμένος από τον Θεό προ προσώπου του Κυρίου, για να ετοιμάσει για τον Κύριο έναν καταρτισμένο λαό. Αυτή, λοιπόν, η φωνή βρισκόταν πάνω στα ύδατα, στον Ιορδάνη, όπου βάπτισε κηρύσσοντας το βάπτισμα της μετανοίας· και όχι μόνο στον Ιορδάνη, αλλά και στο Ενών κοντά στο Σαλήμ, επειδή εκεί υπήρχαν πολλά ύδατα. Άρα, φωνή Κυρίου πάνω στα ύδατα, είναι ο Ιωάννης κατά το βάπτισμα. Εκεί και ο Θεός της δόξης εβρόντησε.

Αποτελεί λοιπόν ξεκάθαρη απόδειξη της αχαλίνωτης ροπής προς το φαύλο και της ακράτητης ηδονής προς το χειρότερο, το να μην θελήσει κάποιος να μάθει αυτά μέσω των οποίων θα μπορούσε να ανυψωθεί προς το καλύτερο. Ενώ, απόδειξη της επιθυμίας για τα άριστα αποτελεί το να διψά για τον φωτισμό, και να κάνει τον νόμο Του σαν έναν κανόνα και καθοδηγητή προς την πολιτεία που αρέσει στον Θεό. Γνωρίζοντας ότι έτσι έχουν τα πράγματα, και ο θεσπέσιος μελωδός ψάλλει: «Ο νόμος του Κυρίου είναι άμωμος, επιστρέφοντας ψυχές, η μαρτυρία του Κυρίου είναι πιστή, κάνοντας σοφούς τους νήπιους· τα δικαιώματα του Κυρίου είναι ευθέα, ευφραίνοντας την καρδιά, η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής, φωτίζοντας τους οφθαλμούς». <Και μετά από αυτά, ήλθε ο Ιησούς στην ιουδαϊκή γη με τους μαθητές του· βάπτιζε δε και ο Ιωάννης στην Αινών, κοντά στο Σαλήμ, επειδή υπήρχαν εκεί πολλά νερά, και προσέρχονταν και βαπτίζονταν. Διότι ο Ιωάννης δεν είχε ακόμη ριχτεί στη φυλακή.> Αφού έχει ήδη λάβει τέλος η ομιλία προς τον Νικόδημο, κάτι άλλο πάλι πολύ χρήσιμο ετοιμάζει ο θεσπέσιος Ευαγγελιστής.

Διότι, φωτιζόμενος από το θείο Πνεύμα προς την εξήγηση των πιο αναγκαίων πραγμάτων, αντιλήφθηκε ότι θα ωφελήσει πάρα πολύ τους αναγνώστες το να διακρίνουν σαφώς πόση υπεροχή έχει, ή και κατά πόσα μέτρα υπερέχει, το βάπτισμα του Χριστού σε σχέση με το βάπτισμα του Ιωάννη. Διότι πράγματι δεν ήταν μακριά από το αναμενόμενο ότι θα εμφανίζονταν κάποτε εκείνοι που θα αποτολμούσαν από ανοησία να πουν είτε ότι δεν υπάρχει απολύτως καμία διαφορά μεταξύ τους και ότι πρέπει να στεφανώνονται με ίσες τιμές, είτε, κατρακυλώντας σε ακόμη αγριότερη αμάθεια από αυτή, να αφαιρέσουν από το βάπτισμα του Χριστού την αναγνώριση της ανωτερότητας και να αποδώσουν αναισχύντως τη νίκη στο βάπτισμα με νερό. Διότι σε ποιο θράσος δεν προχωρούν οι αμαθείς, ή μέσα από ποια βλασφημία δεν ορμούν εκείνοι που επαναστατούν ενάντια στα ιερά δόγματα της Εκκλησίας «και διαστρέφουν όλα τα ορθά», καθώς έχει γραφτεί; Για να προλάβει λοιπόν και να αναιρέσει τις αιτίες της αθυροστομίας τους ο σοφότατος Ευαγγελιστής, μας παρουσιάζει τον ίδιο τον άγιο Βαπτιστή να παραθέτει στους δικούς του μαθητές τη λύση του ζητήματος. Βαπτίζει, λοιπόν, ο Χριστός μέσω των μαθητών του· ομοίως όμως και ο Ιωάννης, αν και όχι μέσω των χειρών άλλων, αλλά ούτε βάπτιζε σε εκείνες ακριβώς τις πηγές στις οποίες φαινόταν να το πράττει αυτό ο Χριστός, αλλά πλησίον του Σαλήμ, όπως έχει γραφτεί, και σε μία από τις τριγύρω και γειτονικές πηγές.

Και βλέπεις ότι πραγματικά όλα όσα έχουν ειπωθεί από τους τέσσερις ευαγγελιστές βρίσκονται σε συμφωνία. Διότι, καθώς ο Ιωάννης διηγείται και πάλι τα γεγονότα με τη σειρά, καθιστά φανερό ότι, αφού ο Σωτήρας επιτέλεσε το πρώτο σημείο και ήλθε στην Καφαρναούμ, και αφού επιτέλεσε εκεί κάποια σημεία, ανέβηκε στη Ναζαρέτ και ανέγνωσε το βιβλίο, και όταν πλέον παραδόθηκε ο Βαπτιστής, ήλθε και κατοίκησε στην Καφαρναούμ για όχι πολλές ημέρες. Αυτές δε είναι οι ημέρες μετά την εορτή των Επιφανείων, μετά την έλευσή του στην Καφαρναούμ και στη Ναζαρέτ, την άνοδό του στα Ιεροσόλυμα για το Πάσχα, και τη νέα του μετάβαση προς τον Ιωάννη, εκεί όπου βάπτιζε, στην Αινών κοντά στο Σαλείμ. Διότι έτσι λέγει: «Μετά από αυτό κατέβηκε στην Καφαρναούμ ο ίδιος, η μητέρα του και οι αδελφοί του, και εκεί παρέμειναν όχι πολλές ημέρες»· (επειδή δεν υποδήλωνε ακόμη την οριστική εγκατάσταση, για την οποία είπε αργότερα ότι, μετά την παράδοση του Ιωάννη, ήλθε και κατοίκησε στην παραθαλάσσια Καφαρναούμ). «Και πλησίαζε το Πάσχα των Ιουδαίων (όπως λέγει) και ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς, και βρήκε μέσα στο ιερό εκείνους που πουλούσαν τα βόδια, τα πρόβατα και τα περιστέρια, καθώς και τους ανταλλακτές νομισμάτων να κάθονται».

Και μετά την εκδίωξη αυτών των κερματιστών και εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια και τα άλλα, και αφού είπε: «πάρτε τα αυτά από εδώ και μην κάνετε τον οίκο του πατέρα μου οίκο εμπορίου», και αφού άκουσε από αυτούς: «ποιο σημείο μας δείχνεις για το ότι τα κάνεις αυτά;», και αφού τους απάντησε: «γκρεμίστε τον ναό αυτόν και σε τρεις ημέρες θα τον ανεγείρω», όταν ο Νικόδημος ήλθε προς αυτόν, και αφού είπε πολλά, αναφέρει: «ήλθε ο Ιησούς και οι μαθητές του στην ιουδαϊκή γη και εκεί διέμενε μαζί τους και βάπτιζε. Βρισκόταν δε και ο Ιωάννης που βάπτιζε στην Αινών κοντά στο Σαλείμ, διότι εκεί υπήρχαν πολλά νερά· γιατί ο Ιωάννης δεν είχε ακόμη ριφθεί στη φυλακή». Και αφού ο Ιωάννης είπε πολλά, ότι δηλαδή «εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος», έπειτα λέει το ευαγγέλιο: «Όταν λοιπόν έμαθε ο Ιησούς ότι οι Φαρισαίοι άκουσαν πως ο Ιησούς αποκτά περισσότερους μαθητές και βαπτίζει περισσότερους από τον Ιωάννη (μολονότι ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του), εγκατέλειψε την ιουδαϊκή γη και αναχώρησε πάλι για τη Γαλιλαία. Έπρεπε δε να περάσει μέσα από τη Σαμάρεια»· τότε που κάθισε στο φρέαρ και συνομίλησε με τη Σαμαρείτιδα, και η Σαμαρείτιδα ανήγγειλε τα περί αυτού σε όσους βρίσκονταν στην πόλη, και ήλθαν προς αυτόν οι Σαμαρείτες και τον παρακαλούσαν να μείνει κοντά τους, «και έμεινε εκεί δύο ημέρες, και πολύ περισσότεροι πίστεψαν εξαιτίας του λόγου του.» «

Και ο λόγος αυτός είναι βεβαίως αληθινός. Μπορεί κανείς, άλλωστε, να διαπιστώσει ότι οι τρεις ευαγγελιστές συνέγραψαν μόνο τα όσα έπραξε ο Σωτήρας μέσα σε έναν χρόνο μετά τη φυλάκιση του Ιωάννη του Βαπτιστή, και μάλιστα επισήμαναν το γεγονός αυτό στις αρχές της διήγησής τους· έπειτα, δηλαδή, από την τεσσαρακονθήμερη νηστεία και τον πειρασμό που την ακολούθησε, τον χρόνο του δικού του συγγράμματος ο μεν Ματθαίος τον προσδιορίζει λέγοντας: «Όταν δε άκουσε ότι ο Ιωάννης παραδόθηκε, αναχώρησε» από την Ιουδαία «για τη Γαλιλαία», ο δε Μάρκος ομοίως λέει: «Μετά δε την παράδοση του Ιωάννη, ήλθε ο Ιησούς στη Γαλιλαία», αλλά και ο Λουκάς, προτού αρχίσει να εξιστορεί τις πράξεις του Ιησού, παρατηρεί παρομοίως, αναφέροντας ότι ο Ηρώδης, προσθέτοντας και αυτό σε όσα πονηρά διέπραξε, «έκλεισε τον Ιωάννη στη φυλακή». Λένε, λοιπόν, ότι εξαιτίας αυτών ακριβώς παρακλήθηκε ο απόστολος Ιωάννης να παραδώσει στο δικό του Ευαγγέλιο τον χρόνο που αποσιωπήθηκε από τους προηγούμενους ευαγγελιστές και τα όσα έπραξε κατ' αυτόν ο Σωτήρας (αυτά δηλαδή που προηγήθηκαν της φυλάκισης του Βαπτιστή), και να επισημάνει ακριβώς αυτό το γεγονός, αφενός λέγοντας: «Αυτήν την αρχή των θαυμάτων έκανε ο Ιησούς», αφετέρου μνημονεύοντας τον Βαπτιστή ενδιάμεσα στις πράξεις του Ιησού, αναφέροντας ότι βάπτιζε ακόμη τότε στην Αινών κοντά στο Σαλείμ, και το δηλώνει αυτό σαφώς λέγοντας: «Διότι δεν είχε ακόμη ριχτεί στη φυλακή ο Ιωάννης».

Από τα Ευαγγέλια. Ακελδαμά (Ματθ. 27, 8). «Χωρίον αίματος» στα Ευαγγέλια. Το οποίο και υποδεικνύεται μέχρι και σήμερα στην Αιλία, στα βόρεια του όρους Σιών. Αινών (Ιωάν. 3, 23). «Κοντά στο Σαλείμ», όπου βάπτιζε ο Ιωάννης, όπως αναφέρεται στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο. Και υποδεικνύεται μέχρι και σήμερα ο τόπος σε απόσταση οκτώ μιλίων νότια της Σκυθόπολης, πλησίον του Σαλείμ και του Ιορδάνη.

Διότι από τη φύση τους μπορεί να βρεθούν κάποιοι επιεικείς και αγαθοί (αλλά αυτό δεν είναι αρετή)· από άσκηση όμως και μελέτη του αγαθού, κανένας. Και αν κάποιοι φάνηκαν αγαθοί, τα έκαναν όλα για τη δόξα· αλλά εκείνος που πράττει για τη δόξα, και όχι για το ίδιο το καλό, όταν βρει την ευκαιρία, θα ικανοποιήσει την πονηρή του επιθυμία. Διότι, αν σε εμάς, και η απειλή της γέεννας, και κάθε άλλη πνευματική φροντίδα, και οι βίοι αναρίθμητων αγίων, με δυσκολία συγκρατούν τους ανθρώπους στην αρετή· είναι αδύνατον οι φλυαρίες και οι μιαρότητες των Ελλήνων να συγκρατήσουν στο καλό εκείνους που ανήκουν σε αυτούς. Θα ήταν μεγάλο κατόρθωμα λοιπόν, αν δεν τους έκαναν εντελώς κακούς. «Μετά από αυτά, ήλθε ο Ιησούς και οι μαθητές του στην ιουδαϊκή γη, και εκεί διέμενε μαζί τους και βάπτιζε. Βάπτιζε δε και ο Ιωάννης στην Αινών, κοντά στο Σαλείμ, διότι υπήρχαν εκεί πολλά νερά, και έρχονταν και βαπτίζονταν. Επειδή δεν είχε ακόμη ριχτεί στη φυλακή ο Ιωάννης». Όσο διάστημα διαρκούσε η εορτή του Πάσχα, ο Ιησούς βρισκόταν στα Ιεροσόλυμα· όταν όμως αυτή πέρασε, αναχώρησε για την ιουδαϊκή γη και διέμενε κοντά στον Ιορδάνη, όπου συνέρρεαν πολλοί. Και δεν αναζητούσε τους πολυπληθείς τόπους από κενή ματαιοδοξία ή επίδειξη, αλλά επειδή ήθελε να μεταδώσει την ωφέλεια και το αγαθό σε περισσότερους· διότι και στις εορτές ανέβαινε γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, για να ωφελήσει περισσότερους και με τον λόγο του και με την τέλεση θαυμάτων.