Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 3:25

Και εξαιτίας αυτού του γεγονότος, λέγω, ότι διαχωρίστηκαν κατά κάποιον τρόπο οι πηγές των υδάτων, καταδεικνύοντας τη διαφορά στο βάπτισμα και υποδηλώνοντας, σαν μέσα από αίνιγμα, ότι το βάπτισμα του Ιωάννη δεν είναι το ίδιο με εκείνο του Σωτήρος ημών Χριστού. Ωστόσο είναι κοντά, και περιστρέφεται γύρω από αυτό, εισάγοντας μια προμελέτη και προετοιμασία για το τελειότερο. Όπως λοιπόν και ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή λέγεται ότι έχει «σκιάν των μελλόντων αγαθών, ουχ αυτήν την εικόνα των πραγμάτων»· διότι το μωσαϊκό γράμμα είναι ένα προγύμνασμα και μια προκατήχηση της πνευματικής λατρείας, το οποίο κυοφορεί κρυμμένη μέσα του την αλήθεια· έτσι πρέπει να εννοήσεις και το βάπτισμα της μετανοίας. <Έγινε λοιπόν συζήτηση από τους μαθητές του Ιωάννη με έναν Ιουδαίο περί καθαρισμού· και ήλθαν προς τον Ιωάννη και του είπαν.> Οι Ιουδαίοι, αδυνατώντας να υπερασπιστούν τους ραντισμούς κατά τον νόμο και μην έχοντας επιχειρήματα να συνηγορήσουν υπέρ του καθαρισμού μέσω της στάχτης της δαμάλεως, στήνουν μια πλεκτάνη στους μαθητές του Ιωάννη, με την οποία νόμιζαν ότι θα τους προκαλούσαν μεγάλη λύπη, παρόλο που και οι ίδιοι ηττώνταν πάρα πολύ εύκολα στα δικά τους ζητήματα.

Όταν λοιπόν προέκυψε ζήτημα «μεταξύ των μαθητών του Ιωάννη και ενός Ιουδαίου περί καθαρισμού», έγινε πολλή συζήτηση και από τις δύο πλευρές. Διότι οι μεν, υπερασπιζόμενοι τον δάσκαλό τους, ισχυρίζονταν ότι το βάπτισμα που γινόταν από αυτόν βρισκόταν ήδη σε ανώτερο επίπεδο από τους νομικούς ραντισμούς και τους τυπικούς καθαρισμούς που ίσχυαν σε εκείνους. Και μάλιστα, όπως ήταν φυσικό, έφερναν ως απόδειξη για το ζήτημα αυτό το γεγονός ότι πολλοί πήγαιναν σε αυτόν, και πολύ ευχαρίστως απομακρύνονταν από τα αρχαιότερα και παλαιότατα έθιμα. Οι άλλοι όμως πάλι, επειδή ο λόγος κινούνταν με ορμή εναντίον τους, και η δύναμη της αλήθειας, σαν ορμητικά νερά, καταπόντιζε τον αδύναμο νου των αντιφρονούντων, προχώρησαν σε αυτό που ήταν αντίθετο με τη γνώμη τους, και μάλιστα ακούσια, λέγοντας ότι το βάπτισμα που χορηγούνταν μέσω του Χριστού είναι πολύ καλύτερο. Και ήδη επικρατούσαν, χρησιμοποιώντας τους ίδιους ακριβώς συλλογισμούς ως απόδειξη, και αντεπιτιθέμενοι στους νικητές με τα ίδια επιχειρήματα. Διότι διατείνονταν ότι φαίνονταν να είναι πολύ περισσότεροι αυτοί που προσέγγιζαν τον Χριστό, και ότι όλοι έτρεχαν σε Εκείνον μάλλον παρά στον Ιωάννη. Γι' αυτό νομίζω ότι οι μαθητές του Ιωάννη, φλεγόμενοι από λύπη, προσήλθαν στον δάσκαλό τους λέγοντας: «Ραββί, εκείνος που ήταν μαζί σου πέρα από τον Ιορδάνη, για τον οποίο εσύ έχεις μαρτυρήσει, δες, αυτός βαπτίζει και όλοι έρχονται προς αυτόν». Διότι προβάλλουν ως ερώτηση τις προτάσεις, δηλαδή τα αποδεικτικά επιχειρήματα, που προέκυψαν από την έριδα με τους Ιουδαίους.

Αυτός λοιπόν που τα κήρυττε αυτά, πώς θα αναδείκνυε αξιοσέβαστους τους μαθητές του Χριστού; Διότι, αν σταματούσε, θα έδινε την εντύπωση, αντίθετα, ότι το έπραττε αυτό από ζηλοτυπία ή οργή. Με το να επιμένει, όμως, στο κήρυγμά του, απέδειξε τα πράγματα αυτά πιο ισχυρά. Διότι δεν αποκτούσε τη δόξα για τον εαυτό του, αλλά παρέπεμπε τους ακροατές στον Χριστό, και συνεργούσε με Αυτόν όχι λιγότερο από τους μαθητές, αλλά και πολύ περισσότερο, εφόσον η μαρτυρία του ήταν υπεράνω πάσης υποψίας και απολάμβανε στα μάτια όλων πολύ μεγαλύτερη δόξα από εκείνους. Αυτό ακριβώς υπονοώντας και ο Ευαγγελιστής έλεγε: «Έβγαιναν και βαπτίζονταν από αυτόν όλη η Ιουδαία και η περίχωρος του Ιορδάνη». Και ενώ και οι μαθητές βάπτιζαν, δεν έπαψαν πολλοί να προστρέχουν σε αυτόν. Εάν δε κάποιος εξέταζε, τι παραπάνω είχε το βάπτισμα των μαθητών από το βάπτισμα του Ιωάννη; θα λέγαμε, ότι δεν είχε απολύτως τίποτα. Διότι και τα δύο στερούνταν ομοίως τη χάρη του Πνεύματος, και ένας ήταν ο σκοπός που βάπτιζαν και οι δύο, το να οδηγούν τους βαπτιζομένους στον Χριστό. Διότι, για να μην περιτρέχουν διαρκώς από εδώ και από εκεί για να συγκεντρώνουν αυτούς που έπρεπε να πιστέψουν, πράγμα που έκανε ο αδελφός του στην περίπτωση του Σίμωνα και ο Φίλιππος στην περίπτωση του Ναθαναήλ, καθιέρωσαν το βάπτισμα, ώστε μέσω αυτού να τους προσελκύουν όλους ακοπίαστα και να προετοιμάζουν τον δρόμο για τη μέλλουσα πίστη. Το ότι δε κανένα από τα δύο βαπτίσματα δεν υπερείχε του άλλου, το φανερώνουν τα όσα ακολουθούν. Ποια είναι λοιπόν αυτά; «Έγινε», λέει, «συζήτηση μεταξύ των μαθητών του Ιωάννη και ενός Ιουδαίου σχετικά με τον καθαρισμό».

Πώς δεν ντράπηκε τον ιουδαϊκό λαό, ενώπιον του οποίου κήρυξε τόσα πολλά; Και τι περισσότερο θα κέρδιζε από αυτό για την απαλλαγή του από τα δεσμά; Διότι δεν είχε φυλακιστεί εξαιτίας του Χριστού, ούτε επειδή διακήρυξε τη δύναμή Του, αλλά εξαιτίας του ελέγχου που άσκησε για τον παράνομο γάμο. Και ποιου ανόητου παιδιού, και ποιου παράφρονα ανθρώπου τη φήμη δεν θα προσέδιδε στον εαυτό του; Τι είναι λοιπόν αυτό που επιδιώκεται; Το ότι βέβαια δεν ταιριάζει στον Ιωάννη να τα αμφισβητεί αυτά, ούτε καν στον οποιονδήποτε τυχαίο, ούτε στον εντελώς ανόητο και παράφρονα, είναι φανερό από όσα ειπώθηκαν· πρέπει λοιπόν στη συνέχεια να δώσουμε τη λύση. Για ποιον λόγο λοιπόν έστειλε να Τον ρωτήσουν; Οι μαθητές του Ιωάννη απομακρύνονταν από τον Ιησού· και αυτό βεβαίως είναι φανερό σε όλους· και έτρεφαν πάντοτε αισθήματα ζηλοτυπίας προς Αυτόν. Και αυτό είναι φανερό από όσα έλεγαν προς τον Δάσκαλό τους: «Αυτός», έλεγαν, «που ήταν μαζί σου πέραν του Ιορδάνη, για τον οποίο εσύ έχεις μαρτυρήσει, ιδού, αυτός βαπτίζει και όλοι πηγαίνουν προς αυτόν»· και πάλι: «Έγινε φιλονικία μεταξύ των μαθητών του Ιωάννη και των Ιουδαίων σχετικά με τον καθαρισμό»· και αφού Τον πλησίασαν πάλι, έλεγαν: «Γιατί εμείς και οι Φαρισαίοι νηστεύουμε πολύ, ενώ οι μαθητές σου δεν νηστεύουν;»

Όταν δε επέστρεψε από τη βαρβαρική χώρα και μεγάλωσε, αναζωπυρωνόταν εναντίον του πόλεμος από παντού. Και πρώτα μεν οι μαθητές του Ιωάννη τον φθονούσαν και δυσανασχετούσαν, αν και εκείνος υπηρετούσε το δικό Του έργο, και έλεγαν: «Εκείνος που ήταν μαζί σου πέραν του Ιορδάνη, δες, αυτός βαπτίζει και όλοι πηγαίνουν προς αυτόν». Διότι αυτά ήταν πλέον λόγια ανθρώπων που ενοχλούνταν, κυριεύονταν από φθόνο και κατατήκονταν από το πάθος. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, ένας από τους μαθητές που είχαν πει αυτά τα λόγια φιλονικούσε και διαπληκτιζόταν με κάποιον Ιουδαίο, εγείροντας τη συζήτηση περί καθαρμών και συγκρίνοντας το ένα βάπτισμα με το άλλο, αυτό του Ιωάννη δηλαδή με εκείνο των μαθητών του Χριστού. «Διότι προέκυψε», λέει, «εκ μέρους των μαθητών του Ιωάννη με κάποιον Ιουδαίο συζήτηση περί καθαρισμού». Όταν δε άρχισε να επιτελεί και τα σημεία, πόσες συκοφαντίες δεν εγέρθηκαν;

Και το ανεχόταν, αν και μπορούσε να το εμποδίσει, επιδεικνύοντας τόση μακροθυμία με κάποια απόρρητη σοφία. Όταν δε επέστρεψε από τη χώρα των βαρβάρων και μεγάλωσε, αναζωπυρωνόταν πόλεμος από παντού. Και πρώτα μεν οι μαθητές του Ιωάννη φθονούσαν και βάσκαιναν, παρόλο που εκείνος υπηρετούσε το έργο Του, και έλεγαν: «Εκείνος που ήταν μαζί σου πέρα από τον Ιορδάνη, δες, αυτός βαπτίζει και όλοι πηγαίνουν προς αυτόν». Διότι αυτά ήταν πλέον λόγια ανθρώπων που ενοχλούνταν, βάλλονταν από τον φθόνο και κατατήκονταν από το πάθος. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, ένας από τους μαθητές που είπαν αυτά τα λόγια φιλονικούσε και διαπληκτιζόταν με κάποιον Ιουδαίο, εγείροντας το ζήτημα περί καθαρμών και παραβάλλοντας το ένα βάπτισμα με το άλλο, δηλαδή του Ιωάννη με εκείνο των μαθητών του Χριστού. Διότι, όπως λέει, «δημιουργήθηκε ζήτημα περί καθαρισμού από την πλευρά των μαθητών του Ιωάννη με κάποιον Ιουδαίο».

Διότι, αν και φώναζε αμέτρητες φορές, και παραχωρούσε πάντοτε τα πρωτεία στον Χριστό, δεν τους έπεισε να προστρέξουν σε Αυτόν· σε πόσο μεγάλο φθόνο δεν θα τους παρακινούσε, εάν σταματούσε να βαπτίζει; Γι' αυτό και ο Χριστός άρχισε να κηρύττει τότε κυρίως που ο Ιωάννης φυλακίστηκε, εξαιτίας του φθόνου των μαθητών του Βαπτιστή. Νομίζω δε ότι και ο θάνατος του Ιωάννη γι' αυτόν τον λόγο επιτράπηκε να συμβεί πολύ γρήγορα, ώστε όλη η προσοχή και η διάθεση του πλήθους να μεταφερθεί στον Χριστό, και να μη διχάζονται πλέον οι γνώμες γύρω από τους δύο, τον Ιωάννη και τον Χριστό. Βαπτίζουν, λοιπόν, οι μαθητές του Χριστού με ένα βάπτισμα που δεν έχει τίποτε περισσότερο από το βάπτισμα του Ιωάννη. Διότι και τα δύο ήταν ατελή, επειδή στερούνταν του Πνεύματος. Ωστόσο, η αιτία και για τα δύο ήταν μία: το να οδηγήσουν στον Χριστό αυτούς που βαπτίζονταν. «Έγινε, λοιπόν, συζήτηση μεταξύ των μαθητών του Ιωάννη και κάποιων Ιουδαίων περί καθαρισμού. Και ήλθαν προς τον Ιωάννη και του είπαν: Ραββί, εκείνος που ήταν μαζί σου πέραν του Ιορδάνη, για τον οποίο εσύ έχεις δώσει μαρτυρία, δες, αυτός βαπτίζει, και όλοι πηγαίνουν προς αυτόν.»