Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 3:27

Φωνή Κυρίου εν ισχύι. Διότι αφαιρεί τις ασθένειες του λαού διά του βαπτίσματος της μετανοίας, βαπτίζοντας δι' αυτού εν ύδατι εις μετάνοιαν. Το «Εν ισχύι» είναι η φωνή που λέει: «Μετανοείτε, διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών»· και, «Κάντε καρπούς άξιους της μετανοίας». Ή μήπως η φωνή είναι εν ισχύι, επειδή ο Ιωάννης μαρτυρεί πράγματι στον ισχυρό Κύριο, λέγοντας: «Εγώ βαπτίζω εν ύδατι· εκείνος όμως που έρχεται οπίσω μου είναι ισχυρότερός μου». Η φωνή λοιπόν αυτή έδινε μαρτυρία στην ισχύ. «Φωνή Κυρίου εν μεγαλοπρεπεία»· καθώς ο Ιωάννης εκθέτει τα μεγάλα μυστήρια περί του Ιησού, λέγοντας: «Είδα το Άγιο Πνεύμα να κατεβαίνει ως περιστερά και να παραμένει επάνω του»· και πάλι: «Διότι από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε, και χάρη αντί χάριτος». Διότι είναι υψηλά τα ύδατα και παραστατικά του μεγέθους της δόξας του Μονογενούς. Γι' αυτό λέγεται «Φωνή Κυρίου εν μεγαλοπρεπεία». Μεγαλοπρεπές είναι επίσης και το να λέει: «Κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό· ο μονογενής Υιός, ο οποίος ευρίσκεται στους κόλπους του Πατρός, εκείνος τον φανέρωσε». Και φαίνεται να διηγείται μεγαλοπρεπώς πολλά περί του Κυρίου, όταν λέει: «Δεν δύναται ο άνθρωπος να λάβει τίποτε, εάν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό». Μεγαλοπρεπές είναι δε και το, «Εκείνος που έρχεται άνωθεν είναι υπεράνω πάντων».

Κεφάλαιο Α΄. ΙΩΑΝΝΗΣ. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να λάβει τίποτα, εάν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Τι όμως έχεις, το οποίο δεν έλαβες; ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Διότι με τη χάρη έχετε σωθεί διά της πίστεως· και αυτό δεν προέρχεται από εσάς· είναι δώρο του Θεού· όχι από έργα, για να μην καυχηθεί κανείς. ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. Και αυτό προέρχεται από τον Θεό, διότι σε εσάς χαρίστηκε το υπέρ του Χριστού, όχι μόνο το να πιστεύετε σε αυτόν, αλλά και το να πάσχετε για αυτόν, έχοντας τον ίδιο αγώνα, και τα εξής.

Και πραγματικά λυπούν εκείνους, προς τους οποίους απευθυνόταν ο λόγος· και με δυσκολία απαλλάσσονται από αυτούς, και αναχωρούν από τους μαθητές του Ιωάννη, υφιστάμενοι πολύ μεγαλύτερη ήττα από αυτή την απερίσκεπτη λογομαχία. Διότι, έστω και από ανάγκη και χωρίς τη θέλησή τους, στεφανώνουν τον Κύριο με επαίνους. <Ραββί, εκείνος που ήταν μαζί σου πέρα από τον Ιορδάνη, για τον οποίο εσύ έδωσες μαρτυρία, δες, αυτός βαπτίζει, και όλοι πηγαίνουν προς αυτόν. Αποκρίθηκε ο Ιωάννης και είπε:> Οι μαθητές, ενοχλημένοι έντονα από τα λόγια των Φαρισαίων, και αποβλέποντας στην ίδια τη φύση του πράγματος, δεν ήταν σε θέση να τους ελέγξουν ως ψευδόμενους, αλλά απορούν δικαιολογημένα, και, καθώς δεν γνώριζαν το μεγάλο αξίωμα του Σωτήρος ημών, πτοούνται πάρα πολύ για τη μειονεκτική θέση του Ιωάννη, και, αναμειγνύοντας τον λόγο της αγάπης με σεβασμό και θαυμασμό, ζητούν πλέον να μάθουν για ποιον λόγο εκείνος, για τον οποίο δόθηκε μαρτυρία από τα δικά του (του Ιωάννη) λόγια, τον ξεπερνά σε δόξα, προπορεύεται στη χάρη, και ελκύει βαπτίζοντας όχι μόνο ένα μέρος από όλο το ιουδαϊκό πλήθος, αλλά πλέον τους πάντες. Αλλά, όπως ήταν φυσικό, έκαναν αυτή την αναζήτηση όχι χωρίς τη θεία οικονομία· διότι εξαιτίας αυτού ο Βαπτιστής προχωρά σε μια ακριβή και εκτενή εξήγηση περί του Σωτήρος, και παρουσιάζει την πλέον ξεκάθαρη διαφορά των βαπτισμάτων. <Δεν μπορεί ο άνθρωπος να λαμβάνει τίποτα, εάν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό.> Λέει ότι δεν υπάρχει κανένα αγαθό στους ανθρώπους, που να μην πρέπει οπωσδήποτε να είναι και θεόσδοτο. «Διότι τι έχεις που να μην το έλαβες;»

Ουρανός δε πολλάκις κατά την Γραφή λέγεται ο ίδιος ο Θεός, όπως το: «Δεν μπορεί ο άνθρωπος να λάβει από μόνος του τίποτα, εάν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό», αντί του: από τον Θεό. Η ίδια ονομάζει ουρανό και τις ουράνιες δυνάμεις. Όπως το: «Ο ουρανός είναι θρόνος μου». Ουρανός λέγεται επίσης και το ύψος της αληθινής γνώσης στους ανθρώπους. Διότι εκείνος που γνωρίζει με πράξη και πράττει με γνώση είναι θρόνος και υποπόδιο του Θεού. Θρόνος μεν εξαιτίας της γνώσης, μέσω της οποίας ενθρονίζεται ο Θεός· υποπόδιο δε εξαιτίας της πράξης, η οποία δέχεται πάνω της τα θεία βήματα. Αφού λοιπόν αυτά θεωρήθηκαν εκ των προτέρων, κάθε ευσεβής που φρουρείται με αρετή και γνώση, ή με πράξη και θεωρία, όταν δει την πονηρή και ολέθρια δύναμη να επαναστατεί εναντίον του μέσω των παθών, όπως ακριβώς ο Εζεκίας και ο Ησαΐας είδαν να έρχεται εναντίον τους ο βασιλιάς των Ασσυρίων, καταφεύγει στον Θεό, και βοά προς Αυτόν χωρίς λόγια, μέσω της προόδου του στην αρετή και τη γνώση, και δέχεται ως σύμμαχο άγγελο· δηλαδή, έναν υπέρτερο λόγο σοφίας και γνώσης που συντρίβει τους εχθρούς. Στρατόπεδο δε του βασιλιά Ασσούρ είναι αυτός που κινεί τις φυσικές ορέξεις προς την ηδονή. Πολεμιστής είναι αυτός που διεγείρει το θυμικό για την υπεράσπιση των ηδονών. Άρχοντας είναι αυτός που ερεθίζει τις αισθήσεις με τα εξωτερικά φαινόμενα των αρετών. Και στρατηγός είναι αυτός που δίνει μορφή στα πάθη και επινοεί την ενέργειά τους.

Διότι, όταν κάποιοι του ανέφεραν ότι ο Ιησούς βαπτίζει, εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Δεν μπορεί ο άνθρωπος να λαμβάνει τίποτα από μόνος του, εάν δεν του έχει δοθεί άνωθεν, από τον ουρανό. Εσείς οι ίδιοι είστε μάρτυρές μου ότι είπα: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός, αλλά είμαι απεσταλμένος πριν από Εκείνον· και πάλι: Αυτός που έρχεται άνωθεν είναι υπεράνω όλων· και ξανά: Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό, και έχει παραδώσει τα πάντα στο χέρι Του. Όποιος πιστεύει στον Υιό έχει ζωή αιώνια. Επομένως, από τη μαρτυρία του Ιωάννη για Αυτόν ήταν φανερό με ποια εξουσία έπραττε αυτά ο Σωτήρας, και ποιος Του είχε δώσει μια τέτοια εξουσία.

Κεφάλαιο Ζ'. Ότι ο Χριστός λέγεται πως έλαβε την άκτιστη χάρη του Πνεύματος ως άνθρωπος και ότι αυτή την άκτιστη χάρη τη μετέδωσε και τη μεταδίδει και στους δικούς του. Ότι δε ο Χριστός, ο Θεός των πάντων, όχι μόνο είχε το Άγιο Πνεύμα να συνυπάρχει και να συμπαραμένει μαζί του ως Θεός κατά φύση, αλλά και ως άνθρωπος έλαβε τη χάρη και την ενέργεια του Πνεύματος —για το οποίο εσύ ισχυρίζεσαι ότι εμείς δογματίζουμε πως ο Χριστός έχει δύο θεότητες— ότι, λοιπόν, ως άνθρωπος έλαβε αυτήν από ψηλά, διδάξου το από εκείνον που σκίρτησε, που προέτρεξε και προκήρυξε, ο οποίος, βαπτίζοντάς τον, είδε με τα μάτια του το Πνεύμα να κατεβαίνει από ψηλά και να παραμένει πάνω σε εκείνο τον ναό. Και μετά από λίγες ημέρες, προς εκείνους που από φθόνο δυσανασχετούσαν για την προκοπή του βαπτισθέντος, «δεν μπορεί», λέει, «ο άνθρωπος να λαμβάνει από μόνος του τίποτε, εάν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό», και ότι «αυτός που απέστειλε ο Θεός, λέει τα λόγια του Θεού· διότι ο Θεός δεν δίνει το Πνεύμα με το μέτρο». Διευκρινίζοντας αυτό, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει: «Πνεύμα εδώ εννοεί την ενέργεια· διότι αυτή είναι που μερίζεται. Επειδή όλοι εμείς λαμβάνουμε την ενέργεια του Πνεύματος με το μέτρο, εκείνος όμως την είχε ολόκληρη· και αν η ενέργεια είναι αμέτρητη, πολύ περισσότερο είναι η ουσία».

Ω, της φιλαυτίας που μισεί τα πάντα. ΣΤΟΙΧΕΙΟ Χ. ΤΙΤΛΟΣ Α΄. — Περί των χαρισμάτων και δωρημάτων του Θεού· και ότι αυτά ανταποδίδονται από το Άγιο Πνεύμα σε όσους διάγουν σεμνό βίο, και πόσο ασυγχώρητα σφάλλουν εκείνοι που νομίζουν ότι μπορούν να αποκτήσουν τη χάρη του Θεού με δώρα και χρήματα. «Αποκρίθηκε ο Ιωάννης και είπε: Δεν μπορεί ο άνθρωπος να λαμβάνει τίποτα από μόνος του, αν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό.» «Αμεταμέλητα είναι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού.» «Όταν είδε ο Σίμων ότι διά της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δίδεται το Άγιο Πνεύμα, τους πρόσφερε χρήματα, λέγοντας: Δώστε και σε εμένα αυτή την εξουσία, ώστε σε όποιον επιθέσω τα χέρια μου, να λαμβάνει Άγιο Πνεύμα. Ο Πέτρος, όμως, του είπε: Το ασήμι σου ας πάει μαζί σου στην απώλεια, διότι νόμισες ότι η δωρεά του Θεού αποκτάται με χρήματα. Η καρδιά σου δεν είναι ευθεία ενώπιον του Θεού.» «Κάθε αγαθή δόση και κάθε τέλειο δώρημα είναι άνωθεν, και κατεβαίνει από τον Πατέρα των φώτων, στον οποίο δεν υπάρχει παραλλαγή ή σκιά μεταβολής.» Μεριμνώντας ο Θεός ιδιαίτερα για τις ευεργεσίες Του, υπάρχουν φορές που δεν χορηγεί αμέσως ούτε επιδαψιλεύει τις δωρεές, ενεργώντας προς το συμφέρον μας, ώστε να μην καταστούν ένοχοι μεγαλύτερης τιμωρίας όσοι καταπάτησαν τις θείες χάριτες, αγνοώντας το μέγεθός τους επειδή τις απέκτησαν με ευκολία.

Ουρανός δε, σύμφωνα με την Αγία Γραφή, ονομάζεται πολλές φορές ο ίδιος ο Θεός, όπως αναφέρει κάπου ο μέγας κήρυκας της αλήθειας Ιωάννης ο Πρόδρομος: «δεν μπορεί ο άνθρωπος να λάβει τίποτα από μόνος του, εάν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό», αντί του «από τον Θεό», διότι «κάθε αγαθή δωρεά και κάθε τέλειο δώρημα είναι άνωθεν, κατεβαίνοντας από τον Πατέρα των φώτων»· με αυτήν ακριβώς τη σημασία πρέπει να εκληφθεί το χωρίο της Γραφής στο προκείμενο κεφάλαιο. Γνωρίζει βεβαίως πάλι η Γραφή να ονομάζει «ουρανό» και τις ουράνιες δυνάμεις, σύμφωνα με το «Ο ουρανός είναι θρόνος μου», επειδή δηλαδή Εκείνος αναπαύεται στις άγιες και ασώματες φύσεις. Εάν, πάλι, κάποιος υποστήριζε ότι και ο ανθρώπινος νους, όταν καθαίρεται από κάθε υλική φαντασία και κατακοσμείται με τους θείους λόγους των νοητών, είναι ουρανός, δεν θα βρισκόταν εκτός της αλήθειας, όπως τουλάχιστον νομίζω εγώ.

«Αποκρίθηκε και είπε ο Ιωάννης: Δεν μπορεί ο άνθρωπος να λαμβάνει τίποτα, αν δεν του έχει δοθεί από τον ουρανό.» Έγινε, λοιπόν, συζήτηση περί του βαπτίσματος, καθώς οι μαθητές του Ιωάννη φιλονικούσαν με κάποιον Ιουδαίο. Διότι ο μεν Ιουδαίος προέκρινε το βάπτισμα των μαθητών του Χριστού, ενώ οι μαθητές του Ιωάννη αυτό του διδασκάλου τους. Αφού λοιπόν συζήτησαν περί του καθαρισμού, δηλαδή του βαπτίσματος, προσέρχονται στον διδάσκαλό τους και αρχίζουν να τον προκαλούν, λέγοντας: «Ραββί, εκείνος που ήταν μαζί σου», ο οποίος δηλαδή είχε θέση μαθητή, αφού αποσχίσθηκε, «βαπτίζει». —«Για τον οποίο εσύ έχεις δώσει μαρτυρία», αντί να πουν: Εκείνος που εσύ βάπτισας, τον οποίο εσύ ανέδειξες λαμπρό, τολμά τέτοια πράγματα απέναντί σου· αλλά και κάτι άλλο, το ότι δηλαδή σε εσένα δεν δίνουν προσοχή ορισμένοι, ενώ σε αυτόν όλοι. Διότι όλοι, λένε, έρχονται προς αυτόν, καταφρονώντας εσένα. Ο Ιωάννης όμως, θέλοντας να τους φοβίσει και να τους δείξει ότι πολεμούν τον Θεό, όταν εμποδίζουν τον Χριστό και τον αποτρέπουν από το να δοξάζεται, λέει: «Δεν μπορεί ο άνθρωπος να λάβει τίποτα από τον εαυτό του», και τα εξής.