Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 3:30

ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΕ΄. Αλληλούια. Πίστεψα, γι' αυτό μίλησα. Λέγοντας: «Πίστεψα, γι' αυτό μίλησα», ως κάποιος που ευαρέστησε τον Κύριο, έχοντας φτάσει στις άνω μονές, λέει τα εξής: διότι δεν θα πρόφερε αυτόν τον λόγο, αν δεν είχε αποκτήσει θάρρος από τις υποσχέσεις του Θεού· και αυτές ήταν γεμάτες έλεος: «Μακάριοι όσοι κλαίνε τώρα, διότι αυτοί θα χαρούν». Εάν λοιπόν τα μάτια ήταν γεμάτα δάκρυα, είναι φανερό ότι θα λάβουν την αγαλλίαση σε εκείνες τις μονές. Αυτή τη φράση την παραθέτει στους Κορινθίους ο Παύλος, λέγοντας: «Έχοντας το ίδιο πνεύμα της πίστεως, σύμφωνα με το: Πίστεψα, γι' αυτό μίλησα». Διότι με την καρδιά πιστεύει κανείς προς δικαιοσύνη, και με το στόμα ομολογεί προς σωτηρία· και εμείς πιστεύουμε, γι' αυτό και μιλάμε. Λέγοντας «πνεύμα πίστεως», εννοεί είτε τη σταθερή έξη που προέρχεται από αυτήν, είτε το Πνεύμα που χορηγείται από τον Θεό σε εκείνον που έχει πίστη. Συμφωνεί δε με το: «Πίστεψα, γι' αυτό μίλησα» και το εξής: «Εάν δεν πιστέψετε, δεν πρόκειται να κατανοήσετε». Πρώτα πιστεύει κανείς, έπειτα κατανοεί, και μετά από αυτά μιλάει. Όταν δε, λέει, αφού πίστεψα μίλησα για μεγάλα πράγματα, τότε, βλέποντας τον εαυτό μου ως ένα τίποτα, ταπεινώθηκα πάρα πολύ. Παρόμοιο είναι αυτό που είπε ο Ιωάννης για τον Ιησού: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι».

Και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, από τον οποίο κανείς δεν είναι ανώτερος μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες, δίνει τη μαρτυρία του, λέγοντας άλλοτε μεν: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι»· άλλοτε δε: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό εις μετάνοιαν, εκείνος όμως θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ»· και πολλά παρόμοια. Όσο δε διαφέρει το Άγιο Πνεύμα από το νερό, τόσο προφανώς υπερέχει και εκείνος που βαπτίζει με Άγιο Πνεύμα από εκείνον που βαπτίζει με νερό, καθώς και το ίδιο το βάπτισμα· ώστε ο ίδιος ο Ιωάννης, ο τόσο μεγάλος και σπουδαίος, για τον οποίο δόθηκε τέτοια μαρτυρία από τον Κύριο, να ομολογήσει ευθαρσώς εκ των προτέρων ότι: «Δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματός του». Ώστε από όλα αυτά να γίνεται φανερή η υπεροχή του βαπτίσματος του Χριστού, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο· την οποία υπεροχή, αν και είναι αδύνατον να την κατανοήσουμε επάξια, είναι ωστόσο ευσεβές και ωφέλιμο να μιλήσουμε γι' αυτήν, τουλάχιστον στο μέτρο των δυνατοτήτων μας και με την ικανότητα που θα μας δώσει ο Θεός, αντλώντας από τα ίδια τα γεγραμμένα.

Την έννοια λοιπόν των προκειμένων νομίζω πως ερμηνεύσαμε πάρα πολύ καλά. Έχοντας δε ήδη πραγματευτεί επαρκώς περί του πνευματικού γάμου, θεωρούμε περιττό το να γράφουμε περισσότερα περί αυτού. «Εκείνον πρέπει να αυξάνεται, εμένα δε να ελαττώνομαι.» Ελέγχει τους μαθητές επειδή αναστατώνονται ακόμη για μικρά πράγματα, και επειδή σκανδαλίστηκαν πρόωρα για ζητήματα για τα οποία καθόλου δεν έπρεπε, μη γνωρίζοντας ακόμη ακριβώς ποιος και από πού είναι ο Εμμανουήλ. Διότι, λέγει, τα θαυμαστά έργα του δεν θα περιοριστούν μέχρις εδώ, ούτε επειδή περισσότεροι βαπτίζονται από αυτόν, για αυτό και μόνο θα ξεπεράσει τη δική μου τιμή, αλλά θα ανέλθει σε τέτοιο μέτρο δόξας, όσο θα άρμοζε στον Θεό. Διότι αυτός πρέπει να προχωρά σε αύξηση της δόξας, και με τις καθημερινές προσθήκες των σημείων να ανέρχεται πάντοτε προς το μεγαλύτερο και να αναφαίνεται λαμπρότερος στον κόσμο. Εγώ δε να ελαττώνομαι, παραμένοντας βέβαια σε αυτά στα οποία φαίνεται ότι βρίσκομαι, χωρίς να υποχωρώ από τα μέτρα που μου έχουν δοθεί άπαξ, αλλά υστερώντας από εκείνον που διαρκώς ανεβαίνει προς αύξηση της δόξας τόσο, όσο εκείνος προχωρά και φέρεται προς τα εμπρός.

Και αυτά μεν μας τα ερμηνεύει ο μακάριος Βαπτιστής· θα προχωρήσει όμως χρήσιμα ο λόγος μέσω παραδειγμάτων, παρουσιάζοντας πιο καθαρά τη δύναμη των όσων έχουν ειπωθεί. Ας υποθέσουμε ότι στέκεται στη γη ένα ξύλο ύψους δύο πήχεων, και ας βρίσκεται δίπλα ένα φυτό, που μόλις προβάλλει από τη γη, υψώνοντας στον αέρα τους χλωρούς του βλαστούς, και με τις ασταμάτητες ορμές από τη ρίζα ωθείται συνεχώς προς μεγαλύτερο ύψος. Άραγε, αν κάποιος έδινε στο ξύλο φωνή, και έπειτα αυτό έλεγε για τον εαυτό του και για το γειτονικό φυτό: «Αυτό πρέπει να αυξάνεται, ενώ εγώ να ελαττώνομαι», δεν θα γινόταν εύλογα αντιληπτό ότι δεν εννοεί καμία απολύτως βλάβη για τον εαυτό του, ούτε ότι το μέγεθος που έχει θα μειωθεί, αλλά ισχυρίζεται ότι ελαττώνεται μόνο με αυτή την έννοια, δηλαδή στο ότι, σε σχέση με εκείνο που προχωρά σε αύξηση, βρίσκεται συνεχώς να έχει μικρότερο μέγεθος; Ένα συγγενικό παράδειγμα με αυτό θα μπορούσες να λάβεις πάλι, εάν φανταστείς το πιο λαμπρό από τα άστρα να φωνάζει λέγοντας για τον ήλιο: «Εκείνον πρέπει να αυξάνεται, ενώ εγώ να ελαττώνομαι». Διότι, όσο το αιθέριο βάθος σκοτεινιάζει από το σκοτάδι της νύχτας, εύλογα θα θαύμαζε κανείς τον Αυγερινό που εκπέμπει χρυσή λάμψη και διαπρέπει με τέλεια δόξα· όταν όμως ο ήλιος ετοιμάζεται πλέον να ανατείλει και ραίνει τον κόσμο με μέτριο φως, νικιέται από τον μεγαλύτερο, και σταδιακά υποχωρεί μπροστά σε αυτόν που υπερέχει. Και αυτός θα μπορούσε εύλογα να πει τη φράση του Ιωάννη, παθαίνοντας ακριβώς αυτό που και εκείνος υπέστη και λέει.

«Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος· ο φίλος όμως του νυμφίου, που στέκεται και ακούει τη φωνή του, χαίρεται με μεγάλη χαρά για τη χαρά του νυμφίου. Αυτή, λοιπόν, η δική μου χαρά έχει εκπληρωθεί· Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, και εγώ να ελαττώνομαι». Και βεβαίως δεν λέμε ότι ο μακάριος Βαπτιστής έγινε καθ' οιονδήποτε τρόπο κατώτερος από τον εαυτό του, καθώς η δόξα του Χριστού λάμβανε συνεχώς αύξηση ανάμεσα σε όσους πίστευαν σε Αυτόν, επειδή ο μακάριος Ιωάννης παρέμεινε στα μέτρα της ανθρώπινης φύσης. Διότι δεν ήταν ποτέ δυνατόν να προχωρήσει πέραν αυτών· αντίθετα, ο ενανθρωπήσας Λόγος, όντας Θεός κατά φύση και αρρήτως γεννημένος από τον Θεό Πατέρα, ανερχόμενος πάντοτε στη δύναμη που Του άρμοζε, θαυμαζόταν από όλους. Γι' αυτό τον λόγο λέει: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, και εγώ να ελαττώνομαι». Διότι μπροστά σε εκείνον που προοδεύει διαρκώς, αυτός που παραμένει στην ίδια κατάσταση φαίνεται να ελαττώνεται.

Γι' αυτό λοιπόν και έλεγε, υποδεικνύοντας σε εμάς αυτόν τον νοητό και θείο γάμο: «Εκείνος που έχει τη νύφη είναι ο νυμφίος· ο φίλος όμως του νυμφίου, που στέκεται και τον ακούει, χαίρει με μεγάλη χαρά για τη φωνή του νυμφίου. Αυτή λοιπόν η δική μου χαρά έχει εκπληρωθεί. Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι.» Το έλεος δε και η πίστη αποτελούν το γαμήλιο δώρο προς τη νύφη. Διότι είπε κάπου μέσω της φωνής των προφητών, ο νυμφίος που ήλθε άνωθεν και από τον ουρανό προς την Εκκλησία των εθνών: «Και θα σε μνηστευθώ για τον εαυτό μου εις τον αιώνα, και θα σε μνηστευθώ για τον εαυτό μου με δικαιοσύνη και με κρίση, και με έλεος και με οικτιρμούς. Και θα σε μνηστευθώ για τον εαυτό μου με πίστη, και θα αποκτήσεις την επίγνωση του Κυρίου.» Διότι νυμφεύθηκε μεν, όπως ακριβώς ανέφερα προηγουμένως, πριν από την Εκκλησία των εθνών, την πρεσβυτέρα. Όμως ο τρόπος της μνηστείας και η δύναμη της ένωσης δεν έγιναν αιώνια.

ΑΛΛΟ. Ο μακάριος Ιωάννης ο Βαπτιστής λέει για τον Σωτήρα μας Χριστό, ότι «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται και εγώ να ελαττώνομαι». Άραγε λοιπόν θα μπορούσε να πει κάποιος, που επιδιώκει με μεγάλο ζήλο την άριστη κατανόηση, ότι η αύξηση εδώ και η ελάττωση αναφέρονται στις ηλικίες των σωμάτων; Και πώς δεν θα φαινόταν ότι λέει ανοησίες, αν βέβαια συνελάμβανε κάτι τέτοιο στο μυαλό του; Διότι η φύση των ανθρώπινων σωμάτων ενδεχομένως επιδέχεται αύξηση, αλλά το να συρρικνώνεται από μόνο του και αναπόφευκτα το μέτρο που έχει άπαξ διαμορφωθεί από τη φύση είναι αδύνατον, διότι πολλά είναι τα πάθη που συμβαίνουν στα σώματά μας. Επομένως, είναι εντελώς απίθανο να έχει ειπωθεί για τα σώματα το: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται και εγώ να ελαττώνομαι». Αντιθέτως, είναι συνεπές να εννοήσουμε κάτι πιο αξιόπιστο και διόλου ξένο προς τη σκέψη του Ιωάννη.

Αντιθέτως, ο λόγος της κοσμικής σοφίας προτρέπει πάντοτε τον άνθρωπο προς τη φιλοδοξία· διότι, επειδή δεν μπορεί να τον ευεργετήσει μέσω της εμπειρίας της πνευματικής αίσθησης, προσφέρει στους οπαδούς του την αγάπη για τους επαίνους, εφόσον αποτελεί επινόηση κενοδόξων ανθρώπων. Θα γνωρίσουμε λοιπόν αλάνθαστα τη διάθεση του θείου λόγου, εάν αναλώνουμε τις ώρες της σιωπής με αμέριμνη ησυχία, έχοντας θερμή τη μνήμη του Θεού. {ιβ΄.} Εκείνος που αγαπά τον εαυτό του δεν μπορεί να αγαπά τον Θεό· ενώ εκείνος που δεν αγαπά τον εαυτό του, εξαιτίας του υπερβολικού πλούτου της αγάπης του προς τον Θεό, αυτός αγαπά αληθινά τον Θεό. Γι' αυτό και ένας τέτοιος άνθρωπος δεν αναζητά ποτέ τη δική του δόξα, αλλά τη δόξα του Θεού· διότι αυτός που αγαπά τον εαυτό του, αναζητά τη δική του δόξα. Όποιος όμως αγαπά τον Θεό, αγαπά τη δόξα του Δημιουργού του· διότι αποτελεί χαρακτηριστικό της ψυχής που διαθέτει πνευματική αίσθηση και φιλοθεΐα το να αναζητά πάντοτε τη δόξα του Θεού σε όλες τις εντολές που εφαρμόζει, και να ευφραίνεται με τη δική της ταπείνωση. Διότι στον μεν Θεό αρμόζει δόξα ένεκα της μεγαλωσύνης Του, στον δε άνθρωπο ταπείνωση, ώστε δι' αυτής να οικειωθούμε τον Θεό. Εάν το πράττουμε αυτό, θα αρχίσουμε κι εμείς, ακολουθώντας τον άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή, να λέμε ακατάπαυστα, χαίροντας για τη δόξα του Κυρίου: Εκείνος πρέπει να υψώνεται, εμείς δε να ελαττωνόμαστε. {ιγ΄.} Εγώ ο ίδιος γνωρίζω κάποιον ο οποίος αγαπά τόσο πολύ τον Θεό, και παρά ταύτα πενθεί επειδή δεν Τον αγαπά όσο επιθυμεί, ώστε η ψυχή του να βρίσκεται αδιάκοπα σε μια τέτοια θερμή επιθυμία, ώστε να δοξάζεται μεν ο Θεός μέσα του, ο ίδιος δε να είναι σαν να μην υπάρχει καν.

Μαρτυρεί δε για αυτόν ότι υπήρχε και πριν συλληφθεί και γεννηθεί. «Διότι υπήρξε πριν από εμένα», λέει, «επειδή ήταν πρώτος από εμένα», αν και η σύλληψή του και η γέννησή του συνέβησαν αργότερα, μετά από εκείνη του Ιωάννη. Εάν λοιπόν ήταν πρώτος, και δεν ήταν κατά σάρκα, επομένως υπήρχε πριν από την σάρκα. Προχωρώντας δε, μαρτυρεί ότι αυτός είναι ο αμνός του Θεού, που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου, προαναγγέλλοντας τη θυσία και τη σφαγή του για την άφεση των αμαρτιών μας. Αλλά μαρτυρεί επίσης ότι αυτός είναι ο Ύψιστος και ότι κατέβηκε από τον ουρανό και είναι απειροδύναμος, καθώς δεν έλαβε το Πνεύμα με μέτρο από τον Πατέρα. Και σε όσους μεν πιστεύουν σε αυτόν υπόσχεται αιώνια ζωή, σε όσους δε απειθούν, τους απειλεί με την αναπόδραστη οργή του Θεού. Διότι απαντά για αυτόν, όταν ρωτήθηκε από τους δικούς του μαθητές, ότι «εκείνος πρέπει να αυξάνεται, και εγώ να ελαττώνομαι», δείχνοντας για ποιον λόγο απέναντί του όχι μόνο ο ίδιος, αλλά και τα πάντα είναι κατώτερα, όσο διαφέρει η γη από τον υπερουράνιο χώρο. «Αυτός που έρχεται από άνω», λέει, «είναι πάνω από όλους», εξαιρεμένος από όλα και διατηρώντας την πατρική υπεροχή ως Υιός αγαπητός. Και πάλι, «ο Πατέρας αγαπά τον Υιό, και τα έχει παραδώσει όλα στο χέρι του. Όποιος πιστεύει στον Υιό έχει αιώνια ζωή, ενώ όποιος απειθεί στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού παραμένει πάνω του».

Αυτοί λοιπόν οι μάγοι, καταγόμενοι από το γένος του προφήτη Βαλαάμ, ακολουθώντας τα βιβλία και τις προφητείες του, και έχοντας κατανοήσει ότι, όταν θα ανατείλει άστρο, τότε θα εγερθεί και ο άνθρωπος, δηλαδή ο Βασιλεύς των Ιουδαίων, ο οποίος όχι μόνο θα συντρίψει τους αρχηγούς του Μωάβ, αλλά και θα καταθρυμματίσει και θα λικμήσει όλες τις βασιλείες του διαβόλου σύμφωνα με τον Δανιήλ, παρατηρούσαν τον καιρό· και βλέποντας το άστρο να ανατέλλει, ξένο και παράδοξο σε σχέση με τα υπόλοιπα, κατάλαβαν ότι αυτό ήταν το προφητευμένο από παλιά, και αφού το ακολούθησαν και βρήκαν τον τεχθέντα, χάρηκαν, διαπιστώνοντας την εκπλήρωση όσων είχαν προφητευθεί. Εσύ δε, ακροατή, να κατανοήσεις ότι οι μάγοι αποτελούν τύπους των εθνών που επέστρεψαν από την ασέβεια της πλάνης, τα οποία δεν οδηγούνταν από το τέλειο φως, αλλά από ένα απαύγασμα φωτός μέσω του Ιωάννη, ως άλλου αστέρα, οδηγούμενα προς τον τεχθέντα εν σαρκί Χριστό. Διότι, πρόσεξέ μου και το άστρο, που έφτασε μέχρι το παιδίο και σταμάτησε την πορεία του. Επειδή και ο Ιωάννης, δίκην αστέρος, αφού εξέπεμψε φως με το κήρυγμά του και υπέδειξε τον Χριστό λέγοντας: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου», σταμάτησε την πορεία του· διότι είπε: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι». Και ερχόμενοι οι μάγοι, λέει, βρήκαν το παιδίον και τη μητέρα· και αφού έπεσαν στο έδαφος, τον προσκύνησαν.

Έτσι, αγαπητέ, και ο λαός δεν χάθηκε ολόκληρος, ούτε ολόκληρος διεφθάρη, ούτε ολόκληρος απίστησε, ούτε ολόκληρος καταδίωξε τους αποστόλους, αλλά πίστεψαν μέσω των αποστόλων αμέσως τρεις χιλιάδες, χωρίς τις γυναίκες και τα παιδιά· και δημιουργήθηκε στην Ιερουσαλήμ πολυάνθρωπη Εκκλησία, προτού καν καταστραφεί ο ναός, προτού καν εκδιωχθούν οι Ιουδαίοι, προτού καν κατεδαφιστεί η Ιερουσαλήμ. Οικοδομήθηκε η Εκκλησία, και έγιναν τα λόγια του Ιωάννη ξεκάθαρη αλήθεια: Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι. Ο Συμεών, λοιπόν, όντας προφήτης, λέει: Δόξα του λαού σου, του Ισραήλ. Διότι δόξα για όσους προσδοκούσαν ήταν η συνάντηση με τον Προσδοκώμενο· και δοξάζουν τόσο ο Ιωσήφ όσο και η Μαρία αυτά που λέγονταν· άγγελος έφερε το χαρμόσυνο μήνυμα, μάγοι τον αναγνώρισαν, ποιμένες άκουγαν, στρατιές αγγέλων πανηγύριζαν, αστέρας έδωσε το σημείο από ψηλά, ο Συμεών προφητεύει, η Άννα η θυγατέρα του Φανουήλ προφητεύει, η γη αγαλλιούσε, ο ουρανός μίλησε μέσω του αστέρα, οι μάγοι απαρνήθηκαν τον τύραννο, οι ποιμένες προσκύνησαν τον Αρχιποιμένα, τα πάντα αναγνώρισαν, η μητέρα γνώριζε, ο Ιωσήφ άκουσε, έτρεμαν μπροστά στα γεγονότα, αλλά κατανόησαν και την έκβασή τους. Και τους ευλόγησε ο Συμεών, και είπε προς τη Μαριάμ τη μητέρα του: Ιδού, αυτός έχει τεθεί για την πτώση και την ανάσταση πολλών μέσα στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο. Τίνων για την πτώση; Προφανώς αυτών που απιστούν, αυτών που αντιλέγουν, αυτών που τον σταυρώνουν.

Γ'. Τι σημαίνει όμως το, «Εκείνος που στέκεται και τον ακούει, γεμίζει από χαρά για τη φωνή του νυμφίου»; Από την παραβολή μετέφερε τον λόγο στο υπό εξέταση ζήτημα. Επειδή, λοιπόν, έκανε λόγο για νυμφίο και νύμφη, δείχνει πώς γίνεται η νυμφαγωγία, ότι δηλαδή επιτελείται μέσω της φωνής και της διδασκαλίας. Έτσι, άλλωστε, και η Εκκλησία αρμόζεται με τον Θεό. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Η πίστη προέρχεται από την ακοή, και η ακοή έρχεται μέσω του λόγου του Θεού». Γι' αυτήν ακριβώς τη φωνή, λοιπόν, χαίρομαι εγώ. Και τη φράση «Εκείνος που στέκεται» δεν την έθεσε τυχαία, αλλά για να δηλώσει ότι το δικό του έργο έχει πλέον ολοκληρωθεί, και ότι ο ίδιος στο εξής πρέπει να στέκεται και να ακούει, έχοντας παραδώσει τη νύμφη σε Εκείνον. Καθώς και ότι είναι λειτουργός και διάκονος, και ότι η χρηστή του ελπίδα και η χαρά του έχουν πλέον εκπληρωθεί. Διότι προσθέτει τα εξής για να το καταδείξει: «Αυτή λοιπόν η δική μου χαρά έχει εκπληρωθεί»· δηλαδή, έχει επιτελεστεί από μένα το έργο που έπρεπε να γίνει, και τίποτα περισσότερο δεν μπορούμε να πράξουμε στο εξής. Έπειτα, θέλοντας να ανακόψει την αύξηση του πάθους της ζηλοτυπίας τους, όχι μόνο στο παρόν αλλά και στο μέλλον, αποφαίνεται και για τα μελλοντικά γεγονότα, επιβεβαιώνοντάς τα από όσα έχουν ήδη ειπωθεί και συμβεί· γι' αυτό προσθέτει λέγοντας: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι»· δηλαδή, το δικό μας έργο έχει σταματήσει και έλαβε πλέον τέλος, ενώ το δικό Του αυξάνεται. Αυτό, λοιπόν, που φοβάστε, δεν θα συμβαίνει μόνο τώρα, αλλά πολύ περισσότερο με την πρόοδο του χρόνου. Διότι αυτό ακριβώς είναι που αναδεικνύει το δικό μας έργο ιδιαίτερα λαμπρό.

Διότι εκείνος που πρόκειται να δώσει μαρτυρία για άλλους, πρέπει πρώτα ο ίδιος να είναι αξιόπιστος. Εσύ δεν έλεγες: «Δεν είμαι ικανός να λύσω τον ιμάντα του υποδήματός του»; Εσύ δεν έλεγες: «Δεν τον γνώριζα, αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, εκείνος μου είπε: Πάνω σε όποιον δεις το Πνεύμα να κατεβαίνει και να παραμένει σε αυτόν, αυτός είναι που βαπτίζει εν Πνεύματι Αγίω»; Δεν είδες το Πνεύμα με μορφή περιστεράς; Δεν άκουσες τη φωνή; Δεν τον εμπόδιζες λέγοντας: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα»; Δεν έλεγες και στους μαθητές: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, ενώ εγώ να ελαττώνομαι»;

Και καλεί όχι πρόσφατα, αλλά από πολύ παλιά. Διότι, λέει, «πείτε στους προσκεκλημένους» και πάλι, «καλέστε τους προσκεκλημένους»· πράγμα το οποίο καθιστούσε βαρύτερη την κατηγορία. Και πότε κλήθηκαν; Μέσω όλων των προφητών, και πάλι μέσω του Ιωάννη· διότι σε Αυτόν παρέπεμπε τους πάντες, λέγοντας: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, και εγώ να ελαττώνομαι»· και πάλι μέσω του ίδιου του Υιού: «Ελάτε προς εμένα, όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω»· και πάλι.

Για να μάθουμε δε πληρέστερα ότι η νύμφη ενώθηκε με τον νυμφίο, και τελέστηκε πνευματικός γάμος, και ήχησε νυμφικός αυλός· αυτόν τον ψάλλει ο Ιωάννης, και λέγει: Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος· ενώ ο φίλος του νυμφίου, ο οποίος στέκεται και ακούει τη φωνή του, χαίρεται με μεγάλη χαρά για τη φωνή του νυμφίου. Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι. Ήταν ανάγκη, όπως συμβαίνει στον γάμο, να καταγραφούν και τα δώρα προς τη νύμφη· έπρεπε να αναζητηθεί χαρτί, γραφέας και κάλαμος. Το χαρτί βρίσκεται στον Ησαΐα.

Ο ιερέας εξέρχεται κρατώντας το Ευαγγέλιο, όπως ο Χριστός τον σταυρό. Εάν δε ο διάκονος το κρατά, μιμείται τον αγγαρευθέντα Σίμωνα. Τα κεριά που συνοδεύουν κατά την είσοδο, δείχνουν το θείο φως. Η είσοδος, βεβαίως, του αρχιερέως υποδηλώνει την ανάδειξη του Χριστού και Θεού μας στον Ιορδάνη. Διότι μέχρι εκείνη τη στιγμή, αν και ήταν αρχιερέας, δεν ήταν σε όλους φανερός και γνώριμος, ούτε στεκόταν στο μέσον επιτελώντας τα υπερφυή και εξαίσια. Αλλά ο ιερέας που ιερουργούσε εκείνη την ώρα, ως Πρόδρομος, τελούσε το βάπτισμα της μετανοίας. Αυτός, βλέποντας τον αρχιερέα να εισέρχεται, παραμερίζει, λέγοντας σχεδόν μέσα του τα λόγια του Ιωάννη: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι», και αμέσως παραχωρεί στον αρχιερέα να τελεσιουργήσει τα μείζονα. ΙΔ'. Κρατά δε ο διάκονος το άγιο Ευαγγέλιο, ως θεία προσταγή του Βασιλέως, προσάγοντάς το στους στρατηγούς του πιστού λαού, ενώ ο ιερέας ακολουθεί από πίσω και, μέσω της στολής του, ως καύχημα με ταπείνωση καρδιάς, φέρει όλα τα σύμβολα της σταυρώσεως. Έπειτα οι ψάλτες ανεβαίνουν στον άμβωνα και ψάλλουν το: «Δεύτε, αγαλλιασώμεθα τω Κυρίω». Με αυτό συμφωνούν και οι πιστοί κάτω, δείχνοντας τη συμφωνία των αγγέλων και των ανθρώπων. Συμφωνούν δε με αυτό και οι απόστολοι, διότι οι μεν έλεγαν: «Ελάτε, βρήκαμε τον ποθούμενο», οι δε: «Έλα και δες».

ΣΤ΄. Επειδή δε έφτασε το μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, και έλαβε τέλος η περίοδος της τριακονταετούς αναμονής, τότε αφενός ο λύχνος πάνω στη λυχνία καιγόταν και φώτιζε χαρμόσυνα όσους βρίσκονταν στην οικία (αν πρέπει να εκλάβουμε ως οικία την ισραηλιτική συναγωγή), και αφετέρου το αληθινό φως εμφανίστηκε και φώτισε τον κόσμο. Ω του θαύματος! Ο ήλιος προσέρχεται προς τον αστέρα, ο Λόγος προς τη φωνή, ο νυμφίος προς τον φίλο, για λόγους θείας οικονομίας, ίνα διά της προσελεύσεως εκπληρωθεί στον Ιησού κάθε δικαιοσύνη, ώστε ο μεν να αυξάνεται, για να μιλήσουμε ευαγγελικά, και ο δε να ελαττώνεται.

Διότι, λέει, αν δεν είχε δοθεί άνωθεν, δεν θα αυξανόταν αυτός τον οποίο εσείς φθονείτε. Επομένως, αμαρτάνετε διπλά ταυτόχρονα: αφενός, με το να εναντιώνεστε στο θέλημα του Θεού, αφετέρου, με το να επιχειρείτε κάτι το αδύνατο. Συγχρόνως όμως τους παρηγορεί ήπια, ότι: Δεν σας νικά άνθρωπος, αλλά ο Θεός. Αλλά και εμείς, λέει, ό,τι είχαμε το είχαμε άνωθεν, όχι από μόνοι μας. Αν πάλι είναι πιο λαμπρά τα του Χριστού, δεν πρέπει να απορείτε· διότι αυτό θέλει ο Θεός. «Εσείς οι ίδιοι μου είστε μάρτυρες ότι είπα: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός, αλλά ότι είμαι απεσταλμένος πριν από εκείνον. Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος· ενώ ο φίλος του νυμφίου, ο οποίος στέκεται και τον ακούει, χαίρεται με μεγάλη χαρά για τη φωνή του νυμφίου. Αυτή λοιπόν η δική μου χαρά έχει ολοκληρωθεί. Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι.» Εσείς οι ίδιοι, λέει, γνωρίζετε ότι εγώ μαρτύρησα για αυτόν, ότι είναι ανώτερός μου.

Πρέπει, λοιπόν, η δική μου δόξα να ελαττώνεται, ενώ η δική του να αυξάνεται. Πώς άραγε ελαττώνεται η δόξα του Προδρόμου; Οπωσδήποτε, όπως ακριβώς ο εωσφόρος αποκρύπτεται από τον ήλιο, και φαίνεται στους πολλούς ότι έσβησε το φως του, ενώ στην πραγματικότητα δεν έσβησε, αλλά κρύβεται από το μεγαλύτερο φως, έτσι και ο Πρόδρομος, ως εωσφόρος που αποκρύπτεται από τον νοητό ήλιο, λέγεται ότι ελαττώνεται. Αυξάνεται δε ο Χριστός, επειδή σιγά σιγά φανερώνει τον εαυτό Του μέσα από τα θαύματα. Δεν αυξάνεται προκόπτοντας στην αρετή (μη γένοιτο! διότι αυτό είναι το παραλήρημα του Νεστορίου), αλλά ως προς τη φανέρωση και την επίδειξη της θεότητάς Του. Διότι λίγο λίγο, και όχι μονομιάς, φανέρωνε ότι είναι Θεός.