Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 3:32

Επειδή όμως κυκλοφορεί και μια άλλη γραφή του στίχου: «Διότι αυτό που έχει δει», λέει, «και έχει ακούσει, αυτό μαρτυρεί», ας πούμε λίγα λόγια και γι' αυτήν. Έχουμε από τη φύση μας την τάση και τη συνήθεια να λαμβάνουμε τις πληροφορίες για το κάθε πράγμα κυρίως μέσω δύο από τις σπουδαιότερες αισθήσεις, εννοώ δηλαδή της όρασης και της ακοής. Διότι, όταν έχουμε γίνει αυτήκοοι και αυτόπτες μάρτυρες κάποιων γεγονότων, φτάνουμε στο σημείο να μιλάμε γι' αυτά χωρίς αμφιβολία. Προσπαθώντας λοιπόν να τους πείσει να σπεύσουν με προθυμία να πιστέψουν στον Χριστό, λέει ότι Εκείνος μιλάει για ό,τι γνωρίζει με ακρίβεια. Και πάλι χρησιμοποιεί μια έκφραση, σαν από αναλογία με τα δικά μας ανθρώπινα μέτρα, για να κατανοήσουμε με πιο θεοπρεπή τρόπο, και λέει: «Αυτό που έχει δει και έχει ακούσει, αυτό μαρτυρεί». «Και τη μαρτυρία του δεν τη δέχεται κανείς». Ο μακάριος Βαπτιστής λέει αυτά τα λόγια όχι επειδή δεν υπάρχει κανείς που να δέχεται τη μαρτυρία, ότι δηλαδή ο Χριστός είναι εκ φύσεως Θεός και, προερχόμενος άνωθεν και από τον Πατέρα, βρίσκεται πάνω από όλους. Άλλωστε, πολλοί την αποδέχθηκαν και πίστεψαν, και προ πάντων ο Πέτρος που είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζωντανού Θεού». Αλλά, επειδή ο ίδιος κατανόησε το μεγάλο αξίωμα εκείνου που μιλούσε με μεγαλύτερη ακρίβεια από όλους τους άλλους, σχεδόν κουνώντας το κεφάλι και χτυπώντας το δεξί του χέρι στον μηρό, θαυμάζει απορημένος με την παράνοια εκείνων που απειθούν σε Αυτόν.

Και αν κάποιος ρωτούσε από πού έχει έλθει, θα απαντήσει εκείνος που είπε: «αυτός που έρχεται από άνω είναι υπεράνω όλων» και «αυτός που έρχεται από τον ουρανό μαρτυρεί αυτό που έχει δει και έχει ακούσει». Ποιος όμως ήταν «αυτός που έρχεται από τον ουρανό»; Μήπως η σάρκα την οποία ανέλαβε ο Σωτήρας; Σε καμία περίπτωση. Αλλά αυτός ο ίδιος, δηλαδή το Φως και ο Λόγος και ο Θεός και ο Μονογενής και ο Υιός, επειδή ο ίδιος είναι όλα αυτά, «αυτά που έχει δει», λέει, «και αυτά που έχει ακούσει, μαρτυρεί». Επομένως, και έβλεπε και άκουγε πριν έλθει στη γη. Και ποιον έβλεπε, παρά τον Πατέρα; Και ποιον άκουγε, παρά τον Πατέρα; Με αυτόν τον τρόπο δίδασκε ότι ο ίδιος δεν είναι ένας απλώς σημαίνων λόγος, αλλά Υιός που αληθινά ζει και υφίσταται, λέγοντας: «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και έχει δώσει τα πάντα στο χέρι του. Εκείνος που πιστεύει στον Υιό έχει ζωή αιώνια». Ας πιστέψουμε, λοιπόν, ότι «ο Πατέρας», επειδή αγαπά «τον Υιό», «έχει δώσει τα πάντα στο χέρι του». Πρέπει δε να προσέξουμε επιμελώς το «πάντα», το οποίο περιλαμβάνει την ύπαρξη όλων των γενητών πραγμάτων, μέσω του οποίου θα μπορούσε κανείς να δει το μέγεθος της δύναμης του Υιού του Θεού, αναλογιζόμενος σε πόσο και σε τι είδους χέρι υποδέχθηκε από τον Πατέρα την ύπαρξη όλων των όντων.

Επειδή μόνο στον ίδιο τον Χριστό, που ήλθε από τον ουρανό, δεν δίνεται το Πνεύμα από τον Πατέρα με μέτρο· διότι εκείνος είχε ολόκληρη τη θεία δύναμη και ενέργεια και κατά σάρκα, ενώ σε κανέναν από τους άλλους δεν κατέστη δυνατό να χωρέσει όλη η χάρη του Πνεύματος, αλλά καθένας την έχει εν μέρει, και άλλος τυγχάνει άλλου χαρίσματος· ώστε να μη νομίσει κανείς ότι η χάρη που δίδεται στους αγίους από το Πνεύμα είναι φύση.

Διότι, πριν από αυτό, ήταν περιττό να προφέρει λόγια τα οποία ποτέ δεν θα μπορούσαν να βρουν θέση στη διάνοια των ακροατών. Επειδή όμως ξερίζωσε τα αγκάθια, αρχίζει πλέον ελεύθερα να σπέρνει τους σπόρους, λέγοντας: «Εκείνος που έρχεται από τον ουρανό είναι πάνω από όλους· και αυτό που έχει δει και έχει ακούσει, αυτό μαρτυρεί, και τη μαρτυρία του δεν τη δέχεται κανείς». Αφού λοιπόν είπε κάτι μεγάλο και υψηλό για Αυτόν, στρέφει και πάλι τον λόγο σε κάτι πιο ταπεινό. Διότι το «Αυτό που άκουσε και είδε», έχει διατυπωθεί με τρόπο πιο ανθρώπινο.

Διότι δεν γνώριζε όσα γνώριζε επειδή τα παρέλαβε μέσω της οράσεως, ούτε επειδή τα άκουσε· αλλά τα κατείχε όλα μέσα στη φύση Του, έχοντας προέλθει τέλειος από τους πατρικούς κόλπους, και μη έχοντας ανάγκη από διδάσκαλο. Διότι, όπως λέγει, «καθώς με γνωρίζει ο Πατέρας, έτσι κι εγώ γνωρίζω τον Πατέρα». Τι σημαίνει λοιπόν το: «Εκείνο που άκουσε, λαλεί, και εκείνο που είδε, μαρτυρεί»;

βʹ. Και γιατί εκπλήσσεσαι που καταφεύγει στον Πατέρα, εφόσον ο ίδιος πολλές φορές ανατρέχει και στους προφήτες και στις Γραφές; Όπως όταν λέει: «Εκείνες είναι που μαρτυρούν για μένα». Μήπως λοιπόν θα πούμε ότι είναι κατώτερος και από τους προφήτες, επειδή αντλεί από εκεί τις μαρτυρίες; Μη γένοιτο. Διότι, εξαιτίας της αδυναμίας των ακροατών μεθοδεύει έτσι τον λόγο του, και λέει ότι όσα μιλούσε τα άκουσε από τον Πατέρα, όχι επειδή έχει ανάγκη από δάσκαλο, αλλά για να πιστέψουν εκείνοι ότι τίποτα από όσα λέγονται δεν είναι ψέμα. Αυτό δε που λέει ο Ιωάννης είναι το εξής: Εγώ έχω ανάγκη να ακούσω όσα προέρχονται από εκείνον. Διότι έρχεται από άνω, αναγγέλλοντας αυτά που βρίσκονται εκεί, τα οποία μόνο αυτός γνωρίζει με σαφήνεια· διότι η φράση «Είδε και άκουσε», αυτό ακριβώς φανερώνει. «Και τη μαρτυρία του κανείς δεν τη δέχεται».

Αν και είχε μαθητές και πολλοί πρόσεχαν τα λεγόμενά του. Πώς λοιπόν λέει ότι «κανείς»; Αυτό ελέχθη τώρα αντί του «λίγοι»· επειδή, αν δεν εννοούσε κανέναν απολύτως, πώς πρόσθεσε: «Εκείνος που δέχθηκε τη μαρτυρία του, επισφράγισε ότι ο Θεός είναι αληθινός»; Εδώ ελέγχει και τους ίδιους του τους μαθητές, επειδή προς το παρόν δεν επρόκειτο να τον πιστέψουν απόλυτα. Διότι το ότι ούτε μετά από αυτά πίστεψαν στα λόγια του, είναι φανερό και από όσα ελέχθησαν μετέπειτα. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, ενώ βρισκόταν στη φυλακή, τους έστειλε από εκεί προς αυτόν, για να τους συνδέσει περισσότερο μαζί του. Εκείνοι όμως και τότε με δυσκολία πίστευαν, γεγονός που υπονοώντας και ο Χριστός είπε: «Και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου». Επομένως, για κανέναν άλλο λόγο δεν είπε «Και τη μαρτυρία του κανείς δεν τη δέχεται», παρά για να προφυλάξει τους δικούς του μαθητές, λέγοντας σχεδόν τα εξής: επειδή προς το παρόν πρόκειται να τον πιστέψουν λίγοι, μην τυχόν θεωρήσετε εξαιτίας αυτού ότι τα λεγόμενά του είναι ψευδή· διότι «όσα έχει δει, αυτά μαρτυρεί», λέει. Αυτά δε τα λέει, ελέγχοντας ταυτόχρονα και την ιουδαϊκή αναισθησία.

Ώστε μάλλον το εξεταζόμενο ρητό επιβεβαιώνει εναργώς ότι η εκπόρευση του Πνεύματος από τον Πατέρα είναι τέλεια και ανενδεής. Το δε «δεν θα μιλήσει από τον εαυτό του, αλλά θα πει όσα ακούσει», είναι απολύτως αντίστοιχο με το «Εκείνος που έρχεται από τον ουρανό είναι πάνω από όλους, και μαρτυρεί αυτό που έχει δει και έχει ακούσει». Αυτά δε, καθώς και τα παρόμοια, έχουν ειπωθεί με αυτόν τον τρόπο λόγω της αναφοράς στο πρώτο αίτιο. Το να πέμπει και το να δίδει είναι το ίδιο, εφόσον βεβαίως ο Υιός είναι δοτήρας του Πνεύματος κατά την ουσία, και το πέμπει και το δίδει και το αποστέλλει και το παρέχει και το χορηγεί, καθώς όλοι οι παρόμοιοι όροι κατατείνουν σε μία και την αυτή έννοια.

«Εκείνος που έρχεται από τον ουρανό είναι πάνω από όλους· και αυτό που έχει δει και άκουσε, αυτό μαρτυρεί· και τη μαρτυρία του κανείς δεν τη δέχεται. Εκείνος που δέχθηκε τη μαρτυρία του, επισφράγισε ότι ο Θεός είναι αληθινός. Διότι αυτός που απέστειλε ο Θεός, τα λόγια του Θεού λαλεί. Επειδή ο Θεός δεν δίνει το Πνεύμα με το μέτρο.» Συγκρίνει τον εαυτό του ο Πρόδρομος με τον Χριστό και λέει ότι Εκείνος μεν έρχεται άνωθεν, από τον Πατέρα, και είναι πάνω από όλους, ξεχωριστός από όλους και διατηρώντας την Πατρική υπεροχή· ενώ εγώ, επειδή είμαι από τη γη, λαλώ γήινα, ευτελή και ταπεινά σε σύγκριση με τη διδασκαλία του Χριστού. Βέβαια, και τα λόγια του ίδιου του Προδρόμου ήταν θεία· όμως, όταν συγκρίνονται με τα λόγια του Χριστού, υπολείπονται κατά πολύ. Εκείνος, λέει, ό,τι έχει δει και έχει ακούσει, αυτό λαλεί· δηλαδή, όσα άκουσε από τον Πατέρα και όσα είδε, ήγουν όσα γνωρίζει με ακρίβεια, εκείνα λαλεί και μαρτυρεί. Αλλά τη μαρτυρία του κανείς από εκείνους που δεν στρέφουν την προσοχή τους στην αλήθεια δεν τη λαμβάνει. Όποιος όμως δεχθεί τη μαρτυρία, δηλαδή τη διδασκαλία του, επισφράγισε, δηλαδή απέδειξε, βεβαίωσε, ότι ο Θεός είναι αληθινός.