Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:1

Για το ότι η κόλαση αποκαλείται πολλές φορές «οργή» στις θείες Γραφές, θα φέρω δύο μάρτυρες, τον Παύλο και τον Ιωάννη. Ο μεν πρώτος είπε προς εκείνους που επέστρεφαν στον Θεό από τα έθνη: «Και ήμασταν από τη φύση μας τέκνα οργής, όπως και οι υπόλοιποι»· ο δε δεύτερος προς τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους: «Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μέλλουσα οργή;». <Όταν λοιπόν έμαθε ο Κύριος ότι οι Φαρισαίοι άκουσαν πως ο Ιησούς κάνει και βαπτίζει περισσότερους μαθητές από τον Ιωάννη - αν και ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του - άφησε την Ιουδαία και αναχώρησε πάλι για τη Γαλιλαία.> Από πού φτάνει ο λόγος μας σε αυτό το σημείο, ή από ποια αφορμή η ακολουθία της διήγησης παρουσιάζει τον Κύριο να γνωρίζει όσα οι Φαρισαίοι είχαν πληροφορηθεί, δεν είναι άκομψο, καθώς φαίνεται, να το πούμε. Διότι το να λέει ο άγιος Ευαγγελιστής «Όταν λοιπόν έμαθε», δημιουργεί σαφώς κάποια έμφαση σε ένα προϋπάρχον γεγονός. Διότι τα γνωρίζει όλα αφ' εαυτού Του, ως Θεός, χωρίς να του τα ανακοινώσει κανείς, και όχι μόνο όταν συμβαίνουν, αλλά και «πριν από τη δημιουργία τους», όπως βεβαίωσε ο προφήτης. Περιμένει όμως τους κατάλληλους καιρούς για το καθετί, και συγκαταβαίνει μάλλον στη φυσική ακολουθία των πραγμάτων, παρά στην πρόγνωσή Του· διότι και αυτό ήταν βεβαίως άξιο της θεοπρεπούς οικονομίας.

Από αυτό, λοιπόν, λέει ο Ευαγγελιστής ότι ο Κύριος έμαθε πως οι Φαρισαίοι άκουσαν ότι ο Ιησούς κάνει περισσότερους μαθητές παρά ο Ιωάννης. Έπειτα, αποφεύγοντας τον υπερβολικό τους φθόνο, και φυλάσσοντας το πάθος του για τον κατάλληλο καιρό, αναχωρεί από τη χώρα των Ιουδαίων και επιστρέφει πάλι στη Γαλιλαία. <Έπρεπε δε να περάσει μέσα από τη Σαμάρεια· έρχεται, λοιπόν, σε μια πόλη της Σαμάρειας που ονομάζεται Συχάρ, κοντά στο χωράφι που έδωσε ο Ιακώβ στον Ιωσήφ, τον γιο του.> Ω της πολλής οξυδέρκειας και άκρατης νήψεως! Προκαταλαμβάνει με τις απολογίες του τα ζητήματα που αναμένεται να εγερθούν. Διότι θα μπορούσε κάποιος να πει αμέσως, είτε συνομιλώντας με άλλον είτε συλλογιζόμενος μυστικά μέσα του: Για ποιον άραγε λόγο ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός φώτισε τους Σαμαρείτες σε ακατάλληλο καιρό; Διότι προσήλθε κάποτε η Συροφοινίκισσα, ζητώντας με δάκρυα έλεος για την ταλαίπωρη κόρη της, και τι της είπε ο φιλεύσπλαχνος; «Δεν είναι καλό», λέει, «να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια»· επειδή, νομίζω, δεν θεωρούσε σωστό να παρέχει δαψιλώς και πρόωρα στους εθνικούς τη χάρη που είχε απονεμηθεί σε αυτούς που προέρχονταν από τον Ισραήλ. Πράγμα που και ο ίδιος έκανε σαφέστερο λέγοντας: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Πώς λοιπόν άραγε, θα μπορούσε να πει κάποιος, αυτός που είχε σταλεί μόνο στον Ισραήλ, δίδασκε το γένος των Σαμαρειτών, παρόλο που ο Ισραήλ δεν είχε ακόμη απορρίψει εντελώς τη χάρη;

Και μετά την εκδίωξη αυτών των κερματιστών και εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια και τα άλλα, και αφού είπε: «πάρτε τα αυτά από εδώ και μην κάνετε τον οίκο του πατέρα μου οίκο εμπορίου», και αφού άκουσε από αυτούς: «ποιο σημείο μας δείχνεις για το ότι τα κάνεις αυτά;», και αφού τους απάντησε: «γκρεμίστε τον ναό αυτόν και σε τρεις ημέρες θα τον ανεγείρω», όταν ο Νικόδημος ήλθε προς αυτόν, και αφού είπε πολλά, αναφέρει: «ήλθε ο Ιησούς και οι μαθητές του στην ιουδαϊκή γη και εκεί διέμενε μαζί τους και βάπτιζε. Βρισκόταν δε και ο Ιωάννης που βάπτιζε στην Αινών κοντά στο Σαλείμ, διότι εκεί υπήρχαν πολλά νερά· γιατί ο Ιωάννης δεν είχε ακόμη ριφθεί στη φυλακή». Και αφού ο Ιωάννης είπε πολλά, ότι δηλαδή «εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος», έπειτα λέει το ευαγγέλιο: «Όταν λοιπόν έμαθε ο Ιησούς ότι οι Φαρισαίοι άκουσαν πως ο Ιησούς αποκτά περισσότερους μαθητές και βαπτίζει περισσότερους από τον Ιωάννη (μολονότι ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του), εγκατέλειψε την ιουδαϊκή γη και αναχώρησε πάλι για τη Γαλιλαία. Έπρεπε δε να περάσει μέσα από τη Σαμάρεια»· τότε που κάθισε στο φρέαρ και συνομίλησε με τη Σαμαρείτιδα, και η Σαμαρείτιδα ανήγγειλε τα περί αυτού σε όσους βρίσκονταν στην πόλη, και ήλθαν προς αυτόν οι Σαμαρείτες και τον παρακαλούσαν να μείνει κοντά τους, «και έμεινε εκεί δύο ημέρες, και πολύ περισσότεροι πίστεψαν εξαιτίας του λόγου του.» «

Εις την Σαμαρείτιδα. Κατά την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής. Ας καταπιαστούμε λοιπόν σήμερα, αγαπητοί, στο μέτρο που παραχωρεί η θεία χάρη, με τους ευαγγελικούς θησαυρούς. Διότι η φιλομάθεια γύρω από αυτά κοσμεί τις ψυχές και ανυψώνει τη γήινη έξη προς τον ουρανό. Και πράγματι, η φιλομάθεια ήταν εκείνη που κατέστησε τη θαυμαστή εκείνη Σαμαρείτιδα από απλή υδροφόρο σε ένθεη· επειδή, βρίσκοντας τον θησαυρό των διδαγμάτων, έσπευσε ολόθερμα· ή μάλλον δεν τον βρήκε εκείνη, αλλά βρέθηκε η ίδια από αυτόν.

Όταν λοιπόν έμαθε ο Ιησούς ότι οι Φαρισαίοι άκουσαν πως ο Ιησούς κάνει και βαπτίζει περισσότερους μαθητές από τον Ιωάννη (μολονότι ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του), αναχώρησε από την Ιουδαία και ήλθε στη Γαλιλαία. Ο ίδιος βέβαια δεν βάπτιζε, αλλά αυτοί που μετέφεραν την είδηση, θέλοντας να διεγείρουν τον φθόνο όσων τους άκουγαν, με αυτόν τον τρόπο το ανέφεραν. Γιατί άραγε λοιπόν, λέγει, αναχωρούσε; Όχι εξαιτίας δειλίας, αλλά για να ανακόψει την κακεντρέχειά τους και να καταπραΰνει τον φθόνο.

αʹ. Ας μην ερχόμαστε σε άμεση σύγκρουση με τους επικίνδυνους ανθρώπους, αγαπητοί· αλλά ας μαθαίνουμε, όταν δεν βλάπτεται καθόλου η δική μας αρετή, να δίνουμε τόπο στις πονηρές τους επιβουλές. Διότι έτσι καταπαύει κάθε θρασύτητα. Και όπως ακριβώς τα ακόντια, όταν χτυπήσουν πάνω σε κάτι τεντωμένο, σκληρό και ανθεκτικό, εκσφενδονίζονται με μεγάλη ορμή πάλι πίσω προς εκείνους που τα έριξαν· όταν όμως η σφοδρότητα της ρίψης δεν συναντήσει αντίσταση, εκτονώνεται ταχέως και σταματά· έτσι συμβαίνει και με τους ανθρώπους που θρασύνονται: όταν τους αντιμετωπίζουμε κατά μέτωπο, αγριεύουν περισσότερο· όταν όμως υποχωρούμε και παραμερίζουμε, κατευνάζουμε εύκολα όλη τους τη μανία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Χριστός, επειδή πληροφορήθηκε πως άκουσαν οι Φαρισαίοι ότι ο Ιησούς αποκτά και βαπτίζει περισσότερους μαθητές από τον Ιωάννη, ήλθε στη Γαλιλαία, σβήνοντας τον φθόνο τους και καταπραΰνοντας με την αναχώρησή του τον θυμό, που ήταν φυσικό να γεννηθεί από αυτά τα λόγια. Όμως, πηγαίνοντας πάλι στη Γαλιλαία, δεν επισκέπτεται τους ίδιους τόπους· διότι δεν πήγε στην Κανά, αλλά πέρα από τη θάλασσα. Γι' αυτό και τον ακολουθούσαν μεγάλα πλήθη, βλέποντας τα σημεία που επιτελούσε. Ποια σημεία; Γιατί δεν τα αναφέρει το καθένα ξεχωριστά; Διότι αυτός κυρίως ο ευαγγελιστής φρόντισε να αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου του στους λόγους και στις δημόσιες διδασκαλίες.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ'. Περί της Σαμαρείτιδος. Περί του υιού του βασιλικού. «Όταν λοιπόν έμαθε ο Κύριος ότι άκουσαν οι Φαρισαίοι ότι ο Ιησούς κάνει περισσότερους μαθητές και βαπτίζει παρά ο Ιωάννης (αν και ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του), εγκατέλειψε την ιουδαϊκή γη και αναχώρησε πάλι για τη Γαλιλαία.»