Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:12

Είναι βέβαια δυνατόν, σε όσα έχουν λεχθεί, να προσθέσουμε σωρευτικά και άλλες μαρτυρίες από τη Θεία Γραφή, μέσω των οποίων θα ήταν πάρα πολύ εύκολο να αποδείξουμε ότι το Θείο Πνεύμα έχει πολλές φορές ονομαστεί με την προσωνυμία του ύδατος. Αλλά δεν είναι η κατάλληλη ώρα να ενδιατρίψουμε σε αυτά· γι' αυτό θα προχωρήσουμε σε άλλα, βιαζόμενοι προς το μεγάλο και πλατύ πέλαγος των θείων θεωρημάτων. <Κύριε, ούτε άντλημα έχεις και το πηγάδι είναι βαθύ· από πού λοιπόν έχεις το ζωντανό νερό;> Η γυναίκα δεν φαντάζεται τίποτα περισσότερο από τα συνηθισμένα, και δεν κατανοεί καθόλου τη δύναμη των όσων ειπώθηκαν, αλλά νομίζει ότι όπως κάποιοι από αυτούς που συνηθίζουν να θαυματουργούν μέσω επωδών και δαιμονικής απάτης, χωρίς σχοινί και χωρίς κάποιο άλλο μηχάνημα, θα της ανεβάσει αυτόματα το νερό από τον πυθμένα του πηγαδιού. Και ζωντανό νερό, σύμφωνα με τον δικό της σκοπό, ονομάζει αυτό που μόλις αναβλύζει από τους μαστούς των πηγών. <Μήπως εσύ είσαι μεγαλύτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ, ο οποίος μας έδωσε αυτό το πηγάδι, και ο ίδιος ήπιε από αυτό και οι γιοι του και τα θρέμματά του; Αποκρίθηκε ο Ιησούς και της είπε.> Η γυναίκα συγκρατεί τον εαυτό της πάρα πολύ γρήγορα, αλλά δεν αντιλαμβάνεται οσίως, ούτε έλαβε εντελώς αληθινές υποψίες για αυτόν· διότι δεν ήταν δυνατόν να μην ωφεληθεί προς νήψη, εφόσον απολάμβανε εντελώς τους θείους λόγους.

Επειδή, λοιπόν, υπήρχε το ενδεχόμενο αυτός που μιλούσε να μην είναι μάγος, αλλά μάλλον προφήτης, και από αυτούς που διαπρέπουν στην αγιότητα, και γι' αυτόν τον λόγο της υποσχόταν ότι θα της παράσχει το ζωντανό νερό, ακόμη και χωρίς τα συνηθισμένα μέσα αντλήσεως, ή ότι θα έβρισκε από άλλη πηγή κάτι πολύ καλύτερο για χρήση, μεταβάλλει αμέσως τον λόγο της στο πιο συνετό, και συγκρίνει άγιο με άγιο, λέγοντας: «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ, ο οποίος μας έδωσε αυτό το πηγάδι;» Κατανόησε τη βαθύτερη έννοια του νοήματος, από το γεγονός ότι εκείνη δεν απορεί πλέον αν, ενώ δεν έχει σχοινί, υπόσχεται το νερό, αλλά συζητάει μόνο για την ποιότητα της γεύσης του.

Οι Σαμαρείτες, λοιπόν, ήταν αλλογενείς· διότι ήταν άποικοι των Βαβυλωνίων. Αναγνώριζαν όμως και οι ίδιοι ως πατέρα τους τον Ιακώβ με δύο τρόπους: διότι, καθώς κατοικούσαν σε όμορη και γειτονική προς τους Ιουδαίους χώρα, αφομοίωσαν λίγα στοιχεία από τη δική τους λατρεία, και συνήθισαν να καυχώνται για τους πατέρες των Ιουδαίων. Άλλωστε, ήταν όντως αληθές ότι οι περισσότεροι από εκείνους που κατοικούσαν στη Σαμάρεια προέρχονταν από τη ρίζα του Ιακώβ. Διότι ο Ιεροβοάμ, ο γιος του Ναβάτ, αφού συγκέντρωσε δέκα φυλές του Ισραήλ και τη μισή φυλή του Εφραίμ, αναχώρησε από την Ιερουσαλήμ κατά την περίοδο της βασιλείας του Ροβοάμ, του γιου του Σολομώντα, και αφού κατέλαβε τη Σαμάρεια, έχτισε σε αυτήν οίκους και πόλεις. <«Καθένας που πίνει από το νερό αυτό, θα διψάσει πάλι. Όποιος όμως πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, δεν θα διψάσει στον αιώνα, αλλά το νερό που θα του δώσω θα γίνει μέσα του πηγή νερού που θα αναβλύζει για την αιώνια ζωή». Λέει προς αυτόν η γυναίκα:> «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ;». Καθώς η Σαμαρείτιδα προέβαλε αυτό το επιχείρημα σαν κάποιο μεγάλο και ακαταμάχητο πρόβλημα, ο Σωτήρας πάλι, ευφυέστατα, αποφεύγει τον κόμπο των λόγων, μη λέγοντας ξεκάθαρα ότι είναι ανώτερος, αλλά την παρακινεί να διαπιστώσει ποιος υπερέχει από την ποιότητα των ίδιων των πραγμάτων.

Όπως, για παράδειγμα, συνομιλούσε κάποτε με τη Σαμαρείτιδα, στην οποία υποσχέθηκε να δώσει το ζωντανό νερό. Επειδή όμως η γυναίκα δεν κατανόησε τίποτα από όσα λέχθηκαν, είπε: «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ, ο οποίος μας έδωσε το πηγάδι;» Επειδή λοιπόν ο Σωτήρας ήθελε να την μεταπείσει ότι είναι ανώτερός του, και μάλιστα κατά πολύ πιο αξιόπιστος, προχωρά στη διαφορά των υδάτων, λέγοντας: «Καθένας που πίνει από αυτό το νερό θα διψάσει πάλι, όποιος όμως πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω θα γίνει μέσα του πηγή νερού που θα αναβλύζει για την αιώνια ζωή». Και τι συνάγεται από αυτό; Ασφαλώς την πείθει να κατανοήσει το εξής, ότι κατ' ανάγκην αυτός που χορηγεί τα ανώτερα βρίσκεται οπωσδήποτε σε ανώτερη θέση από εκείνον με τον οποίο γίνεται η σύγκριση. Κάποιον τέτοιο τρόπο καθοδήγησης και διδασκαλίας μετέρχεται και τώρα.

Αυτό, λέγει, είναι «το ύδωρ το υπεράνω του στερεώματος», για το οποίο, λέγει, μίλησε ο Σωτήρας: «αν ήξερες ποιος είναι αυτός που ζητά, εσύ θα ζητούσες από αυτόν και θα σου έδινε να πιεις ζωντανό ύδωρ που αναβλύζει». Σε αυτό το ύδωρ, λέγει, έρχεται κάθε φύση επιλέγοντας τις δικές της ουσίες, και προσελκύεται σε κάθε φύση από το ύδωρ αυτό ό,τι της είναι οικείο, λέγει, ισχυρότερα από ό,τι ο σίδηρος στη μαγνητική λίθο, ο χρυσός στο οστό του θαλάσσιου γερακιού και το άχυρο στο ήλεκτρο. Και αν κάποιος, λέγει, είναι «τυφλός εκ γενετής» και δεν έχει δει «το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο», μέσω ημών, λέγει, ας αναβλέψει και ας δει σαν μέσα από έναν παράδεισο κατάφυτο και γεμάτο σπόρους ένα ύδωρ να διέρχεται μέσα από όλα τα φυτά και τα σπέρματα, και θα δει ότι από ένα και το αυτό ύδωρ η ελιά επιλέγει και αντλεί το έλαιο, η άμπελος τον οίνο και καθένα από τα άλλα φυτά σύμφωνα με το είδος του. Είναι δε, λέγει, εκείνος ο άνθρωπος στερημένος τιμής μέσα στον κόσμο, και πολύτιμος από εκείνους που δεν γνωρίζουν για εκείνους που δεν τον γνωρίζουν, «λογιζόμενος ως σταγόνα από κάδο». Τέτοιοι είμαστε, λέγει, εμείς οι πνευματικοί, που επιλέγουμε από το «ζων ύδωρ» του Ευφράτη, ο οποίος ρέει στο μέσο της Βαβυλώνας, ό,τι μας είναι οικείο, εκείνοι που οδεύουμε διά της αληθινής πύλης, η οποία είναι ο μακάριος Ιησούς.

Γεμίζουν την ψυχή με κηλίδες, και νομίζουν ότι καθαρίζουν το σώμα. Έτσι και η Σαμαρείτιδα· έχοντας την ψυχή της μολυσμένη από τις πορνείες, λογομαχεί σχετικά με την πόση του νερού. Τι κάνει, λοιπόν, ο Ιησούς; Δεν την απώθησε· δεν της είπε: «Εγώ είμαι Θεός εκ Θεού· εγώ στερέωσα τον ουρανό και θεμελίωσα τη γη· και εσύ λογομαχείς μαζί μου για νερά και πόση, και μάλιστα μια γυναίκα μιασμένη από τις αμαρτίες;». Αλλά τι λέει; «Αν γνώριζες τη δωρεά του Θεού, και ποιος είναι αυτός που σου λέει, "Δώσε μου να πιω", εσύ θα του ζητούσες, και εκείνος θα σου έδινε ζων ύδωρ». Είδες πώς λίγο-λίγο διέγειρε τον πόθο της σε επιθυμία, λέγοντας: «Αν γνώριζες τη δωρεά του Θεού, και ποιος είναι αυτός που σου λέει, "Δώσε μου να πιω", εσύ θα του ζητούσες, και εκείνος θα σου έδινε ζων ύδωρ»; Τι απαντά, λοιπόν, πάλι σε αυτόν η γυναίκα; «Κύριε, ούτε σκεύος άντλησης έχεις και το φρέαρ είναι βαθύ· από πού, λοιπόν, έχεις το ζων ύδωρ; Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ, ο οποίος μας έδωσε το φρέαρ, και ήπιε από αυτό ο ίδιος, και οι υιοί του, και τα θρέμματά του;».

Δεν θα ονομάζεσαι πλέον Ιακώβ, αλλά το όνομά σου θα είναι Ισραήλ, διότι αναδείχθηκες ισχυρός με τον Θεό, και ανάμεσα στους ανθρώπους θα είσαι δυνατός. Μεγάλη εκτίμηση, λοιπόν, έτρεφε η γυναίκα για τον πατριάρχη· γι' αυτό έλεγε στον Κύριο: «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ, ο οποίος μας έδωσε το πηγάδι, και ήπιε από αυτό ο ίδιος, και οι γιοι του, και τα κοπάδια του;» Τι απαντά λοιπόν ο Χριστός;

Εις την Σαμαρείτιδα. Κατά την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής. Ας καταπιαστούμε λοιπόν σήμερα, αγαπητοί, στο μέτρο που παραχωρεί η θεία χάρη, με τους ευαγγελικούς θησαυρούς. Διότι η φιλομάθεια γύρω από αυτά κοσμεί τις ψυχές και ανυψώνει τη γήινη έξη προς τον ουρανό. Και πράγματι, η φιλομάθεια ήταν εκείνη που κατέστησε τη θαυμαστή εκείνη Σαμαρείτιδα από απλή υδροφόρο σε ένθεη· επειδή, βρίσκοντας τον θησαυρό των διδαγμάτων, έσπευσε ολόθερμα· ή μάλλον δεν τον βρήκε εκείνη, αλλά βρέθηκε η ίδια από αυτόν.

Και έπειτα από αυτά, αφού τον άκουσε πάλι να λέγει μεγάλα λόγια, πράγμα που εξοργίζει κατεξοχήν τους εχθρούς, δεν τον περιγέλασε, ούτε τον χλεύασε· αλλά τι λέγει; «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ, ο οποίος μας έδωσε το πηγάδι τούτο, και ήπιε από αυτό ο ίδιος, και οι υιοί του, και τα κοπάδια του;» Βλέπεις πώς εντάσσει τον εαυτό της στην ιουδαϊκή ευγενή καταγωγή; Αυτό δε που λέγει έχει την εξής έννοια: Εκείνος χρησιμοποιούσε αυτό το νερό, και δεν είχε τίποτα περισσότερο να δώσει. Και τα έλεγε αυτά, δείχνοντας ότι από την πρώτη κιόλας απάντηση αντιλήφθηκε ένα νόημα μεγάλο και υψηλό. Διότι το «Ο ίδιος ήπιε από αυτό, και οι υιοί του, και τα κοπάδια του» δεν υπονοεί τίποτε άλλο παρά το ότι, αν και είχε στο μυαλό της την έννοια κάποιου ανώτερου νερού, δεν το έβρισκε, ούτε το γνώριζε με σαφήνεια. Για να εκφράσω όμως με μεγαλύτερη σαφήνεια τι ακριβώς θέλει να πει, είναι το εξής: Δεν μπορείς να πεις, λέγει, ότι ο Ιακώβ μας έδωσε μεν αυτήν την πηγή, αλλά ο ίδιος χρησιμοποίησε κάποια άλλη· διότι και ο ίδιος και οι υιοί του ήπιαν από αυτήν, και δεν θα έπιναν, εάν είχε κάποια άλλη καλύτερη. Από αυτήν λοιπόν την πηγή ούτε και εσύ θα μπορέσεις να δώσεις, και άλλη καλύτερη είναι αδύνατον να έχεις, εκτός εάν ομολογείς ότι είσαι ανώτερος και από τον ίδιο τον Ιακώβ.

Εύλογα. Διότι, όπως ακριβώς έναν παράδεισο κατάφυτο από κάθε λογής καρποφόρα και αειθαλή δέντρα, έτσι προετοιμάζει την πρόθυμη ψυχή, χωρίς να της επιτρέπει να αισθανθεί ούτε αποθάρρυνση ούτε σατανική επιβουλή, καθώς σβήνει εύκολα όλα τα πυρωμένα βέλη του Πονηρού. Εσύ, όμως, πρόσεξέ μου τη σοφία του Χριστού, πώς ανυψώνει ήρεμα τη γυναίκα. Διότι δεν της είπε εξ αρχής: «Εάν γνώριζες ποιος είναι αυτός που σου λέει, δώσε μου να πιω»· αλλά όταν της έδωσε την αφορμή να τον αποκαλέσει Ιουδαίο και εκείνη του προσήψε κατηγορία, τότε, αντικρούοντας την κατηγορία, της λέει τούτο. Λέγοντας δε, «Εάν γνώριζες ποιος είναι αυτός που σου λέει, δώσε μου να πιω, εσύ θα τον παρακαλούσες»· και αναγκάζοντάς την, με το να υποσχεθεί μεγάλα πράγματα, να θυμηθεί τον πατριάρχη, δίδει με αυτόν τον τρόπο στη γυναίκα την ευκαιρία να διαβλέψει την αλήθεια. Έπειτα, όταν εκείνη αντέτεινε: «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ;», δεν είπε: «Ναι, είμαι ανώτερος»· διότι θα έδινε την εντύπωση ότι απλώς κομπάζει, εφόσον η απόδειξη δεν είχε ακόμη φανεί. Αλλά, μέσα από όσα λέει, θεμελιώνει ακριβώς αυτό. Διότι δεν είπε απλώς, «Θα σου δώσω νερό»· αλλά, αφού πρώτα υποβίβασε το νερό του Ιακώβ, τότε εξυψώνει το δικό Του, θέλοντας να παραστήσει, μέσα από τη φύση των πραγμάτων που προσφέρονται, τη διαφορά μεταξύ των προσώπων, όσο και τη διαφορά εκείνων που τα προσφέρουν, καθώς και την υπεροχή Του έναντι του πατριάρχη. Διότι, εάν θαυμάζεις, λέει, τον Ιακώβ επειδή έδωσε αυτό το νερό, εάν εγώ σου δώσω πολύ καλύτερο από αυτό, τι θα πεις;

Η γυναίκα όμως δεν ενεργεί έτσι, αλλά βγάζει το συμπέρασμά της από εκεί που θέλει ο Χριστός, από την απόδειξη των έργων. Διότι και ο Ίδιος με βάση αυτά κρίνεται, λέγοντας τα εξής: «Εάν δεν κάνω τα έργα του Πατέρα μου, να μη με πιστεύετε· εάν όμως τα κάνω, κι αν δεν πιστεύετε σε εμένα, να πιστεύετε στα έργα». Έτσι και η γυναίκα οδηγείται στην πίστη. Γι' αυτό και Εκείνος, όταν άκουσε: «Μήπως είσαι εσύ μεγαλύτερος από τον πατέρα μας Ιακώβ;», αφήνοντας κατά μέρος τον Ιακώβ, συζητά για το νερό λέγοντας: «Καθένας που πίνει από το νερό αυτό, θα διψάσει πάλι»· και κάνει τη σύγκριση όχι απορρίπτοντάς το, αλλά με βάση την υπεροχή. Διότι δεν λέει ότι το νερό αυτό δεν είναι τίποτα, ούτε ότι είναι ευτελές και αξιοκαταφρόνητο· αλλά διατυπώνει αυτό που και η ίδια η φύση μαρτυρεί: «Καθένας που πίνει από το νερό αυτό, θα διψάσει πάλι· όποιος όμως πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει ποτέ στον αιώνα». Είχε ακούσει η γυναίκα προηγουμένως για «ζωντανό νερό», αλλά δεν το είχε κατανοήσει. Επειδή δηλαδή «ζωντανό νερό» ονομάζεται και το αέναο και εκείνο που αναβλύζει συνεχώς, χωρίς να διακόπτεται η ροή των πηγών, η γυναίκα νόμισε ότι αναφερόταν σε αυτό. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, κάνοντας πλέον πιο σαφές σε αυτήν εκείνο που της έλεγε, και αναδεικνύοντας την υπεροχή μέσα από τη σύγκριση, πρόσθεσε λέγοντας: «Όποιος όμως πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, δεν πρόκειται να διψάσει ποτέ στον αιώνα»· δείχνοντας μέσα από αυτό, όπως είπα, την υπεροχή, καθώς και μέσα από όσα ειπώθηκαν στη συνέχεια· διότι το αισθητό νερό δεν διαθέτει κανένα από αυτά τα γνωρίσματα. Ποια είναι όμως αυτά που ακολουθούν;

Αλλά η Σαμαρείτιδα δεν συμπεριφέρθηκε έτσι· διότι δεν του είπε: «Έχεις δαιμόνιο»· παρά μόνο τούτο: «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ;» Διότι αυτοί μεν ήταν υβριστές και μοχθηροί, εκείνη όμως ήθελε να μάθει. Γι' αυτό και απόρησε, και του απάντησε με την πρέπουσα ευπρέπεια, και τον αποκαλεί Κύριο. Διότι αυτόν που υποσχόταν πολύ σπουδαιότερα πράγματα, και ήταν αξιόπιστος, δεν έπρεπε να τον υβρίζουν, αλλά και να τον θαυμάζουν· αυτοί όμως τον αποκαλούν δαιμονισμένο. Διότι εκείνα μεν ήταν τα λόγια της Σαμαρείτιδας που βρισκόταν σε απορία· τούτα όμως είναι λόγια ανθρώπων απίστων και διεστραμμένων. «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Αβραάμ;» Ώστε, αυτό τον καθιστά ανώτερο από τον Αβραάμ. Όταν λοιπόν τον δείτε να υψώνεται, θα ομολογήσετε ότι είναι ανώτερος. Γι' αυτό έλεγε: «Όταν με υψώσετε, τότε θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι». Και δες τη σύνεσή του. Αφού πρώτα τους απέκοψε από τη συγγένεια, αποδεικνύει ότι ο ίδιος είναι ανώτερος από εκείνον, ώστε εξαιτίας της μεγάλης υπεροχής του να θεωρηθεί ανώτερος και από τους προφήτες. Διότι, επειδή συνεχώς τον αποκαλούσαν προφήτη, για τον λόγο αυτό έλεγε: «Ο δικός μου λόγος δεν βρίσκει τόπο μέσα σας». Εκεί λοιπόν έλεγε ότι ανασταίνει τους νεκρούς· ενώ εδώ, «Δεν θα δει ποτέ θάνατο αυτός που πιστεύει»· το οποίο ήταν πολύ ανώτερο από το να μην επιτρέψει να κρατηθεί κάποιος από τον θάνατο· γι' αυτό εξαγριώνονταν περισσότερο. Τι είπαν λοιπόν εκείνοι; «Ποιον κάνεις τον εαυτό σου;» Και το έλεγαν αυτό υβριστικά: «Εσύ», λέει, «απονέμεις αξία στον εαυτό σου». Προς τούτο λοιπόν ο Χριστός απαντά: «Εάν εγώ δοξάζω τον εαυτό μου, η δόξα μου δεν είναι τίποτα».

Αυτόν λοιπόν που βλασφήμησε κατά του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή κατά των θείων σημείων, και ο οποίος ούτε μέσω αυτών δεν απέβαλε την προηγούμενη δυσφημία, αυτόν τίποτε άλλο δεν θα τον διορθώσει. Και εφόσον δεν διορθώνεται, πώς θα ακολουθήσει η άφεση του αμαρτήματος; Γι' αυτό, εύλογα και θεοπρεπώς, ο σωτήριος Λόγος, η πηγή της αφέσεως, αποφάνθηκε ότι είναι ανάξιος κάθε συγγνώμης αυτός που με πείσμα μετέτρεψε τις θεουργίες σε βλασφημίες. Διότι, εφόσον δεν άφησε στον εαυτό του κανένα περιθώριο ούτε μεταμέλειας ούτε διόρθωσης για τις ύβρεις και τις βλασφημίες κατά του Πνεύματος, κάθε άλλο παρά πρόκειται να αξιωθεί της αφέσεως. Τον είδες να τρώει και να πίνει, και γι' αυτό Τον αποκαλείς φαγά και οινοπότη; Τον είδες να δέχεται αμαρτωλούς και τελώνες, και αυτό σε ώθησε να Τον αποκαλείς φίλο τελωνών και αμαρτωλών; Αλλά σου απομένουν τα υψηλά έργα, μέσω των οποίων, αν απομακρυνθείς από αυτές τις ύβρεις και καταφύγεις στη μετάνοια, θα βρεις την άφεση. Επειδή μιλούσε με γυναίκα, και μάλιστα Σαμαρείτιδα, και ζητούσε να πιει νερό από αυτήν, παρασύρθηκες εξαιτίας αυτού να σκέφτεσαι ταπεινά για Αυτόν; Και πώς, όπως ακριβώς έλαβες τη Σαμαρείτιδα ως αφορμή για πιο ταπεινή υπόληψη και γνώμη, δεν την έλαβες με τον ίδιο τρόπο και ως δασκάλα της πιο υψηλής αντίληψης; ‘

Όταν ο Κύριος είπε στη Σαμαρείτιδα, «πίστεψέ με, γυναίκα, ότι έρχεται η ώρα που ούτε στο όρος αυτό ούτε στα Ιεροσόλυμα θα προσκυνήσετε τον Πατέρα· εσείς προσκυνάτε αυτό που δεν γνωρίζετε, εμείς προσκυνάμε αυτό που γνωρίζουμε, διότι η σωτηρία προέρχεται από τους Ιουδαίους» και τα εξής — τη δύναμη αυτών των σεβαστών λογίων με ποια προσέγγιση θα την κατανοήσουμε; Η Σαμαρείτιδα, βεβαίως, κατέβαλλε τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια να εξυψώσει και να τοποθετήσει τις αντιλήψεις της σαμαρειτικής πίστης πάνω από τα ιουδαϊκά έθη και δόγματα· γι' αυτό, όταν ο Σωτήρας υποσχέθηκε να προσφέρει ζων ύδωρ, εκείνη αντέτεινε το «μήπως είσαι εσύ ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ;».

Κύριε.» Βλέπεις πώς αμέσως, αφού εγκατέλειψε την ταπεινή αντίληψη, του αποδίδει μεγάλη τιμή, ονομάζοντάς τον Κύριο; Δεν έφτασε όμως στο βάθος των λόγων του Χριστού, αλλά με άλλο νόημα μιλάει εκείνος και με άλλο κατανοεί εκείνη τα σχετικά με το νερό. «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ, ο οποίος μας έδωσε το πηγάδι, και ήπιε από αυτό και ο ίδιος, και οι γιοι του, και τα κοπάδια του;»

Λέγει προς αυτόν η γυναίκα: «Κύριε, δώσε μου αυτό το ύδωρ, για να μη διψώ, ούτε να έρχομαι εδώ να αντλώ.» Θεωρεί τον Ιακώβ πατέρα της, συνδέοντας τον εαυτό της με την ιουδαϊκή ευγένεια της καταγωγής. Παρατήρησε, επίσης, τη σύνεση της γυναίκας, πώς αμέσως από τη διαφορά των υδάτων συμπεραίνει και τη διαφορά εκείνων που τα προσφέρουν. Διότι αν, λέγει, δώσεις τέτοιο ύδωρ, οπωσδήποτε είσαι ανώτερος από τον Ιακώβ, ο οποίος μας έδωσε το παρόν ύδωρ. Το δε «Και ο ίδιος ήπιε από αυτό» αποτελεί έπαινο της γλυκύτητας του ύδατος. Διότι τόσο πολύ, λέγει, άρεσε στον πατριάρχη η πηγή, ώστε και ο ίδιος ήπιε, και οι υιοί του. Το ότι δε ήπιαν και τα κοπάδια του, είναι ενδεικτικό της αφθονίας του ύδατος. Διότι όχι μόνο, λέγει, είναι γλυκύ το ύδωρ, και τόσο γλυκύ ώστε και ο Ιακώβ ήπιε από αυτό, αλλά είναι και άφθονο, και σε τέτοιο βαθμό, ώστε να επαρκέσει και για το πλήθος των ποιμνίων του πατριάρχη. Όταν δε η γυναίκα είπε το, «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας;», ο Κύριος δεν λέγει φανερά ότι, Ναι, είμαι ανώτερος, για να μη φανεί ότι καυχάται, εφόσον δεν είχε δώσει ακόμη απόδειξη της δικής Του δυνάμεως· με όσα όμως λέγει, το αποδεικνύει: «Διότι εκείνος που πίνει από το ύδωρ αυτό, θα διψάσει πάλι· ενώ εκείνος που θα πιει από το δικό μου, δεν πρόκειται να διψάσει ποτέ.» Επομένως, εάν θαυμάζεις τον Ιακώβ που έδωσε το ύδωρ αυτό, πολύ περισσότερο πρέπει να θαυμάσεις εμένα, που προσφέρω το πολύ καλύτερο ύδωρ. Διότι το ύδωρ που εγώ δίδω, γίνεται πηγή ύδατος που διαρκώς και αδιάκοπα αυξάνεται.