Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:2

Για το ότι η κόλαση αποκαλείται πολλές φορές «οργή» στις θείες Γραφές, θα φέρω δύο μάρτυρες, τον Παύλο και τον Ιωάννη. Ο μεν πρώτος είπε προς εκείνους που επέστρεφαν στον Θεό από τα έθνη: «Και ήμασταν από τη φύση μας τέκνα οργής, όπως και οι υπόλοιποι»· ο δε δεύτερος προς τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους: «Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μέλλουσα οργή;». <Όταν λοιπόν έμαθε ο Κύριος ότι οι Φαρισαίοι άκουσαν πως ο Ιησούς κάνει και βαπτίζει περισσότερους μαθητές από τον Ιωάννη - αν και ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του - άφησε την Ιουδαία και αναχώρησε πάλι για τη Γαλιλαία.> Από πού φτάνει ο λόγος μας σε αυτό το σημείο, ή από ποια αφορμή η ακολουθία της διήγησης παρουσιάζει τον Κύριο να γνωρίζει όσα οι Φαρισαίοι είχαν πληροφορηθεί, δεν είναι άκομψο, καθώς φαίνεται, να το πούμε. Διότι το να λέει ο άγιος Ευαγγελιστής «Όταν λοιπόν έμαθε», δημιουργεί σαφώς κάποια έμφαση σε ένα προϋπάρχον γεγονός. Διότι τα γνωρίζει όλα αφ' εαυτού Του, ως Θεός, χωρίς να του τα ανακοινώσει κανείς, και όχι μόνο όταν συμβαίνουν, αλλά και «πριν από τη δημιουργία τους», όπως βεβαίωσε ο προφήτης. Περιμένει όμως τους κατάλληλους καιρούς για το καθετί, και συγκαταβαίνει μάλλον στη φυσική ακολουθία των πραγμάτων, παρά στην πρόγνωσή Του· διότι και αυτό ήταν βεβαίως άξιο της θεοπρεπούς οικονομίας.

Και μετά την εκδίωξη αυτών των κερματιστών και εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια και τα άλλα, και αφού είπε: «πάρτε τα αυτά από εδώ και μην κάνετε τον οίκο του πατέρα μου οίκο εμπορίου», και αφού άκουσε από αυτούς: «ποιο σημείο μας δείχνεις για το ότι τα κάνεις αυτά;», και αφού τους απάντησε: «γκρεμίστε τον ναό αυτόν και σε τρεις ημέρες θα τον ανεγείρω», όταν ο Νικόδημος ήλθε προς αυτόν, και αφού είπε πολλά, αναφέρει: «ήλθε ο Ιησούς και οι μαθητές του στην ιουδαϊκή γη και εκεί διέμενε μαζί τους και βάπτιζε. Βρισκόταν δε και ο Ιωάννης που βάπτιζε στην Αινών κοντά στο Σαλείμ, διότι εκεί υπήρχαν πολλά νερά· γιατί ο Ιωάννης δεν είχε ακόμη ριφθεί στη φυλακή». Και αφού ο Ιωάννης είπε πολλά, ότι δηλαδή «εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος», έπειτα λέει το ευαγγέλιο: «Όταν λοιπόν έμαθε ο Ιησούς ότι οι Φαρισαίοι άκουσαν πως ο Ιησούς αποκτά περισσότερους μαθητές και βαπτίζει περισσότερους από τον Ιωάννη (μολονότι ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του), εγκατέλειψε την ιουδαϊκή γη και αναχώρησε πάλι για τη Γαλιλαία. Έπρεπε δε να περάσει μέσα από τη Σαμάρεια»· τότε που κάθισε στο φρέαρ και συνομίλησε με τη Σαμαρείτιδα, και η Σαμαρείτιδα ανήγγειλε τα περί αυτού σε όσους βρίσκονταν στην πόλη, και ήλθαν προς αυτόν οι Σαμαρείτες και τον παρακαλούσαν να μείνει κοντά τους, «και έμεινε εκεί δύο ημέρες, και πολύ περισσότεροι πίστεψαν εξαιτίας του λόγου του.» «

Εις την Σαμαρείτιδα. Κατά την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής. Ας καταπιαστούμε λοιπόν σήμερα, αγαπητοί, στο μέτρο που παραχωρεί η θεία χάρη, με τους ευαγγελικούς θησαυρούς. Διότι η φιλομάθεια γύρω από αυτά κοσμεί τις ψυχές και ανυψώνει τη γήινη έξη προς τον ουρανό. Και πράγματι, η φιλομάθεια ήταν εκείνη που κατέστησε τη θαυμαστή εκείνη Σαμαρείτιδα από απλή υδροφόρο σε ένθεη· επειδή, βρίσκοντας τον θησαυρό των διδαγμάτων, έσπευσε ολόθερμα· ή μάλλον δεν τον βρήκε εκείνη, αλλά βρέθηκε η ίδια από αυτόν.

Όταν λοιπόν έμαθε ο Ιησούς ότι οι Φαρισαίοι άκουσαν πως ο Ιησούς κάνει και βαπτίζει περισσότερους μαθητές από τον Ιωάννη (μολονότι ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του), αναχώρησε από την Ιουδαία και ήλθε στη Γαλιλαία. Ο ίδιος βέβαια δεν βάπτιζε, αλλά αυτοί που μετέφεραν την είδηση, θέλοντας να διεγείρουν τον φθόνο όσων τους άκουγαν, με αυτόν τον τρόπο το ανέφεραν. Γιατί άραγε λοιπόν, λέγει, αναχωρούσε; Όχι εξαιτίας δειλίας, αλλά για να ανακόψει την κακεντρέχειά τους και να καταπραΰνει τον φθόνο.

αʹ. Ας μην ερχόμαστε σε άμεση σύγκρουση με τους επικίνδυνους ανθρώπους, αγαπητοί· αλλά ας μαθαίνουμε, όταν δεν βλάπτεται καθόλου η δική μας αρετή, να δίνουμε τόπο στις πονηρές τους επιβουλές. Διότι έτσι καταπαύει κάθε θρασύτητα. Και όπως ακριβώς τα ακόντια, όταν χτυπήσουν πάνω σε κάτι τεντωμένο, σκληρό και ανθεκτικό, εκσφενδονίζονται με μεγάλη ορμή πάλι πίσω προς εκείνους που τα έριξαν· όταν όμως η σφοδρότητα της ρίψης δεν συναντήσει αντίσταση, εκτονώνεται ταχέως και σταματά· έτσι συμβαίνει και με τους ανθρώπους που θρασύνονται: όταν τους αντιμετωπίζουμε κατά μέτωπο, αγριεύουν περισσότερο· όταν όμως υποχωρούμε και παραμερίζουμε, κατευνάζουμε εύκολα όλη τους τη μανία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Χριστός, επειδή πληροφορήθηκε πως άκουσαν οι Φαρισαίοι ότι ο Ιησούς αποκτά και βαπτίζει περισσότερους μαθητές από τον Ιωάννη, ήλθε στη Γαλιλαία, σβήνοντας τον φθόνο τους και καταπραΰνοντας με την αναχώρησή του τον θυμό, που ήταν φυσικό να γεννηθεί από αυτά τα λόγια. Όμως, πηγαίνοντας πάλι στη Γαλιλαία, δεν επισκέπτεται τους ίδιους τόπους· διότι δεν πήγε στην Κανά, αλλά πέρα από τη θάλασσα. Γι' αυτό και τον ακολουθούσαν μεγάλα πλήθη, βλέποντας τα σημεία που επιτελούσε. Ποια σημεία; Γιατί δεν τα αναφέρει το καθένα ξεχωριστά; Διότι αυτός κυρίως ο ευαγγελιστής φρόντισε να αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου του στους λόγους και στις δημόσιες διδασκαλίες.

Διότι ο Ιησούς, λέει, δεν βάπτιζε κανέναν, αλλά οι μαθητές του. Από αυτό πάλι είναι φανερό ότι ήταν τέλειο. Και ο Σωτήρας εξάλλου, μην απαξιώνοντας να βαπτιστεί με αυτό, έδειξε ότι ήταν τέλειο, όχι επειδή ο ίδιος, όπως είναι φανερό, είχε ανάγκη καθάρσεως, αλλά επειδή έγινε ο ίδιος καθαρτήριο των υδάτων και για εκείνους που βαπτίζονταν τότε αγιασμός και τελείωση.

Ακούγοντας δε ότι βάπτιζε, μη νομίζεις ότι βάπτιζε εκείνος ο ίδιος, αλλά οι μαθητές του· το έργο όμως των μαθητών ο ευαγγελιστής το ανάγει στον Διδάσκαλο. Εξάλλου, προχωρώντας ο ίδιος αυτός ευαγγελιστής λέει ότι «ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του». Ρωτάς, όμως: Για ποιον λόγο δεν βάπτιζε ο ίδιος; Μάθε το:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ'. Περί της Σαμαρείτιδος. Περί του υιού του βασιλικού. «Όταν λοιπόν έμαθε ο Κύριος ότι άκουσαν οι Φαρισαίοι ότι ο Ιησούς κάνει περισσότερους μαθητές και βαπτίζει παρά ο Ιωάννης (αν και ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του), εγκατέλειψε την ιουδαϊκή γη και αναχώρησε πάλι για τη Γαλιλαία.»

«Έπρεπε δε να περάσει μέσα από τη Σαμάρεια.» Ο φιλάνθρωπος, αφού σαρκώθηκε μια για πάντα για εμάς, πράττει τα πάντα για τη δική μας ωφέλεια. Βεβαίως και τώρα, όταν άκουσε ότι οι Φαρισαίοι έμαθαν για τη δόξα του, και γνωρίζοντας ότι θα κινηθούν από φθόνο εναντίον του, υποχωρεί στη Γαλιλαία· διδάσκοντάς μας έτσι δύο πράγματα: αφενός, να φειδώμεθα των εχθρών και με κάθε τρόπο να προσπαθούμε να μην τους δίνουμε αφορμή σκανδάλου ή φθόνου, αφετέρου δε, να μην ρίχνουμε τον εαυτό μας στους πειρασμούς ανόητα και ανώφελα, αλλά να υποχωρούμε προσωρινά, μέχρις ότου κοπάσει η μανία. Αν και ήταν βέβαια ικανός να συγκρατήσει όσους τον φθονούσαν, ακόμη κι αν ορμούσαν εναντίον του, ωστόσο απομακρύνεται, ώστε η οικονομία της σαρκώσεως να μη θεωρηθεί φαντασία. Διότι, αν συχνά διέφευγε περνώντας ανάμεσά τους, τι δεν θα έλεγαν οι Φαντασιοδοκήτες, εννοώ τους οπαδούς του Μάνητα και του Ουαλεντίνου, καθώς και τον καταραμένο Ευτυχή; Αφήνοντας δε ο ευαγγελιστής να εννοηθεί ο συκοφαντικός χαρακτήρας του φθόνου, αναφέρει ότι, παρόλο που ο Ιησούς ο ίδιος δεν βάπτιζε, εντούτοις εκείνοι που φθονούσαν, θέλοντας να υποκινήσουν τους Φαρισαίους κατά του Χριστού, τον συκοφαντούσαν ότι βάπτιζε. «Έπρεπε δε να περάσει μέσα από τη Σαμάρεια.» Διότι θεωρούσε τους Σαμαρείτες ως παρεμπίπτον έργο της οδοιπορίας του. Πρόσεξε, δηλαδή, ότι δεν είπε, Έπρεπε να μεταβεί στη Σαμάρεια, αλλά, «να περάσει μέσα από τη Σαμάρεια».